№ას-347-332-2016 30 ივნისი, 2016 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე) – ი. რ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე) – ი. ა-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (სარჩელში), კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ი. ა-ას (შემდგომში: მოსარჩელე) საკუთრებაში აქვს ქ.თბილისში, ჩ-ის ქუჩა #26-ში მდებარე უძრავი ქონების (შემდგომში: სადავო ბინა) 1/4 ნაწილი; ხოლო ი. რ-ის (შემდგომში: მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, კასატორი) საკუთრებაშია იმავე მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების 1/8 ნაწილი. (სამოქალაქო კოდექსის, შემდგომში სსკ-ის, 311.1 მუხლი).

2. მოსარჩელე 1992 წლიდან, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, საქართველოში არ იმყოფებოდა და მის კუთვნილ ქონებას ამავე წლიდან, სარჩელის აღძვრის დრომდე, მოპასუხე ფლობს. (სსკ-ის 155.1 მუხლი).

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს განცხადებით მიმართა მოსარჩელემ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით. ( სსკ-ის 172-ე მუხლი).

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებულ სარჩელში მიუთითა, რომ იგი ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს წარმოადგენს და სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25% -ის მოსარჩელისთვის გადახდის შემდგომ, მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობას ითხოვს. (,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მეექვსე პუნქტი; საქმის განხილვის დროისთვის მოქმედი 1998 წლის 25 ივნისის რედაქცია) .

5.თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე დაკმაყოფილდა; შეგებებული სარჩელი, თანხის გადახდის სანაცვლოდ ი. ა-ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე, 172-ე, 159-ე, 162-ე მუხლებით და საქართველოს კანონით ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ”. სასამართლომ განმარტა:

5.1.,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის 11–ლი მუხლის „ა“ პუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ან ადმინისტრაციული აქტით. ამავე კანონის მე–2 მუხლის მე–4 პუნქტის თანახმად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდით ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული საფასურის გადახდით (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა). მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ (შეგებებულმა მოსარჩელემ) ვერ დაადასტურა, რომ იგი ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს წარმოადგენს. ამ გარემოების დამტკიცებას მხარე მოწმის სანოტარო წესით დამოწმებული წერილობითი ჩვენების საფუძველზე ცდილობს, რაც სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან მოწმე სასამართლოს მიერ გამოკითხული უნდა იქნეს სასამართლო სხდომაზე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული წესით. სასამართლომ, აგრეთვე, არ გაიზიარა მოპასუხის რეგისტრაციის ფაქტი, როგორც ე.წ მოსარგებლის სტატუსის დამდგენი გარემოება, ვინაიდან მისი რეგისტრაცია უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ მოპასუხე ამ მისამართზე მდებარე სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენს და წლების მანძილზე ცხვოვრობს იქ.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა მოპასუხემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

6.1. მოპასუხემ მოხსნა მოწმის დაკითხვის შუამდგომლობა, რადგან მოსარჩელემ სხდომაზე დაადასტურა, რომ მოპასუხე მის საკუთრებას 1992 წლიდან ფლობს. სხვა შემთხვევაში, მოწმე დაადასტურებდა, რომ მოპასუხე სადავო ბინას მოსარჩელის გარდაცვლილი დედისთვის გარკვეული თანხის გადახდის სანაცვლოდ დაეუფლა და თვითნებობას ადგილი არ ჰქონია.

6.2. მოპასუხე 1992 წლიდან იხდის კომუნალურ გადასახადებს, მაგრამ 1996 წლამდე გადახდილი ქვითრების წარმოდგენა ვერ მოახერხა, რადგან სადავო ბინაში მოქირავნეები ცხოვრობდნენ და ისინი იხდინენ ყველანაირ გადასახადს, თუმცა, ლოგიკურია, რომ თუკი მოპასუხე 1992 წლიდან სარგებლობს სადავო ქონებით, კომუნალური გადასახადებიც გადახდილი ექნება.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 17 თებერვლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა;

8. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ დადგინდა, რომ მოპასუხე სადავო საცხოვრებელი სადგომის იმ მოსარგებლეს წარმოადგენს, რომელსაც მფლობელობის უფლება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით აქვს მიღებული. შესაბამისად, არ არსებობს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ, მართალია, მოპასუხე 1972 წლიდან რეგისტრირებულია და ცხოვრობს სადავო მისამართზე, თუმცა იგი ამავე მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების სხვა ნაწილის მესაკუთრეს წარმოადგენს და, ამდენად, გარიგება, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, ვერ დადასტურდება მხოლოდ რეგისტრაციის ფაქტით.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ შემდეგი საფუძვლებით:

10.1. სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მეოთხე პუნქტი და არასწორად დაადგინა, რომ კასატორმა ვერ დაადასტურა შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა. იგი რეგისტრირებულია სადავო ქონების მისამართზე 1972 წლიდან, რაც სასამართლომ ცნო კიდეც დადგენილად, თუმცა კასატორი დაავალდებულა, წარმოედგინა ქვითრები, რაც ვერ შეძლო, რადგან გადასახადებს იხდიდნენ აღნიშნულ ფართში იმ დროისთვის მცხოვრები მოქირავნეები. სასამართლოს ლოგიკურად უნდა მიეჩნია, რომ რომ თუკი მოპასუხე 1992 წლიდან სარგებლობს სადავო ქონებით, კომუნალური გადასახადებიც გადახდილი ექნება.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 26 აპილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, სსკ-ს 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

13. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ის არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

16. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული არ არის მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი განჩინება საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ არსებითად სწორია.

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან.

18. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ პირი მოსარგებლედ უნდა ჩაითვალოს მისამართზე მხოლოდ რეგისტრაციის ფაქტით და განმარტავს შემდეგს: „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის (იგულისხმება საქმის განხილვის დროისთვის მოქმედი რედაქცია) 1¹ მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად, ფაქტობრივად, ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. კასატორი აცხადებს, რომ მოსარჩელის დედასთან დადო გარიგება და სადგომით სარგებლობის უფლება თანხის გადახდის სანაცვლოდ მიიღო. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, „გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციით და კომუნალური გადასახადების გადახდით ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდით (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).“ მოყვანილი დანაწესი იმპერატიული შინაარსისაა და ადგენს, რომ რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი ერთად უნდა არსებობდეს, რათა სასამართლომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება დაადგინოს.

19. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კასატორმა კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრები ვერ წარმოადგინა. ის ფაქტი, რომ კასატორი რეგისტრირებულია სადავო ქონების მისამართზე, არ ქმნის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვინაიდან მითითებულ მისამართზე კასატორი რეგისტრირებულია და ცხოვრობს 1972 წლიდან როგორც ამავე მისამართზე მდებარე სხვა ქონების მესაკუთრე და არა როგორც სადავო ქონების მოსარგებლე. აღნიშნულთან მიმართებით დადგენილია სასამართლო პრაქტიკაც (იხილეთ სუსგ ას-772-733-2013; ას-1071-1101-2011; ას-322-306-2011).

20. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 399-ე, 372-ე, 7.2, 257.1, 264.3, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. რ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ი. რ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300.00 ლარის, საგადახდო დავალება #2, გადახდის თარიღი 22.04.2016) 70% – 210.00 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი