საქმე № 330210016001353122
საქმე №ას-509-476-2017 30 ივნისი, 2017 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ნ. კ.–ი (შემდგომში – მსესხებელი მოპასუხე), დ.ა.-ე (შემდგომში – მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ხ.–ი (შემდგომში – მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სასარჩელო მოთხოვნა:
1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა, ბათილად იქნეს ცნობილი 2013 წლის 24 დეკემბერს მოპასუხეებს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ქირავნობის ხელშეკრულება, ასევე, აღნიშნული ქონება გამოთხოვილ იქნეს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მოსარჩელეს.
სარჩელის საფუძვლები:
2. მოსარჩელის განმარტებით, 2013 წლის 18 მაისს მსესხებელ მოპასუხესთან დადო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც სესხის სახით გადასცა თანხა. სესხის დაბრუნების თარიღი განისაზღვრა არაუგვიანეს 2013 წლის 19 აგვისტოსი დარიცხულ სარგებელთან ერთად.
3. მოსარჩელის არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, შესაბამისად, მიმართა ნოტარიუსს და, მის წინაშე არსებული დავალიანების დაფარვის მიზნით, მოითხოვა იპოთეკით დატვირთული ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევა, რის საფუძველზეც ნოტარიუსმა გასცა სააღსრულებო ფურცელი.
4. მოპასუხემ მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სააღსრულებო ფურცლის გაუქმების მოთხოვნით და, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, მოითხოვა სააღსრულებო ფურცლის მოქმედების შეჩერება. სასამართლომ აღსრულება დროებით შეაჩერა, მაგრამ საქმეზე საბოლოოდ მიღებული გადაწყვეტილებით მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, განხორციელდა იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია აუქციონის წესით, რის შედეგადაც აღირიცხა მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში.
5. სასამართლოში დავის მიმდინარეობისას მსესხებელმა მოპასუხემ გააფორმა მოჩვენებითი გარიგება და უძრავი ქონება დატვირთა ვალდებულებით, კერძოდ, დაარეგისტრირა ქირავნობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით რეალურად იურიდიული შედეგი არ დამდგარა და მისი გაფორმების მიზანს წარმოადგენდა მხოლოდ იძულებითი აღსრულებისათვის ხელის შეშლა. რეალურად, ამ უძრავი ქონებით დღემდე ისევ მსესხებელი სარგებლობს და ახორციელებს ქონების ფაქტობრივ ფლობას, რაც ასევე დადასტურდა აღმასრულებლის ადგილზე ვიზიტის დროსაც. სადავო უძრავი ქონება მოპასუხეს არასოდეს არ გადასცემია მფლობელობაში.
6. მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ არაერთხელ გაუგზავნა წერილობითი შეტყობინება როგორც მსესხებელს, ასევე, ფიქტიურ დამქირავებელს, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზით მათ შეტყობინება არ ჩაბარდათ.
7. მოსარჩელის მოსაზრებით, ის ფაქტი, რომ ხელშეკრულების დადების დროს მხარეებს არ ჰქონდათ განზრახული იურიდიული შედეგის დადგომა, დასტურდება თვითონ ხელშეკრულების შინაარსიდანაც, კერძოდ, ხელშეკრულების მიხედვით ყოველთვიური ქირა განისაზღვრა 200 ლარით გადასახადების ჩათვლით, რაც აბსოლუტურ შეუსაბამობაშია მოქმედ საბაზრო ფასებთან. ხელშეკრულების მიხედვით განისაზღვრა საიჯარო ქირის გადახდა ისეთი პერიოდულობით, რომ ქონების იძულებით გასხვისების შემთხვევაში მესაკუთრეს არ ჰქონოდა შესაძლებლობა, მოეთხოვა საიჯარო ქირა, კერძოდ, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ პირველი სამი წლის ქირას დამქირავებელი წინასწარ იხდიდა ხელშეკრულების რეესტრში რეგისტრაციისთანავე, ხოლო დანარჩენი პერიოდისათვის გამქირავებელს ქირის მოთხოვნის უფლება მიენიჭა ხელშეკრულების დადებიდან მხოლოდ 3 წლის გასვლის შემდგომ.
8. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით დასტურდება, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენს მოსარჩელე, მაგრამ ამ დრომდე უძრავი ქონება დაკავებულია მესამე პირების მიერ. შესაბამისად, იგი მოკლებულია შესაძლებლობას, განახორციელოს მისი, როგორც კანონიერი მესაკუთრის უფლება-მოვალეობები, რითაც უხეშად ილახება მისი კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აღიარებული და გარანტირებული საკუთრების უფლება.
9. მოსარჩელის მითითებით, სადავო საცხოვრებელი სახლი ესაჭიროება თავისი ოჯახის საცხოვრებლად.
მოპასუხის პოზიცია:
10. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიმართ ვალდებულება სრული მოცულობით შეასრულა. მხარემ მიიჩნია, რომ უძრავი ქონების ქირავნობის ხელშეკრულებაში საფასური განისაზღვრა არა მინიმალური ოდენობით, არამედ იმ თანხით, რაც იყო ორივე მხარისათვის იყო მოსაწონი. ისინი არ იყვნენ შეზღუდული, ქირავნობის საფასურად განესაზღვრათ საბაზრო ღირებულებაზე მცირე ან/და მაღალი თანხა. ამგვარი დანაწესი არსებითად დაარღვევდა მხარეთა უფლებებს და საფრთხეს შეუქმნიდა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობას.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
13. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2013 წლის 4 დეკემბერს ნოტარიუსმა გასცა სააღსრულებო ფურცელი, რის საფუძველს წარმოადგენდა 2013 წლის 18 მაისს სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. სააღსრულებო ფურცელში კრედიტორად მიეთითა მოსარჩელე, ხოლო მოვალედ – მსესხებელი მოპასუხე. ვალდებულების შესრულების დროდ განისაზღვრა 2013 წლის 19 აგვისტო. აღსასრულებელი ვალდებულების მოცულობა შეადგენდა 15 000 აშშ დოლარს, პირგასამტეხლო კი – გადაუხდელი თანხის 0.15% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 2013 წლის 19 აგვისტოდან ხელშეკრულების აღსრულებამდე.
14. სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, დავალიანების დაფარვის მიზნით, იძულებით აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიექცა სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთული მსესხებელი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.
15. 2015 წლის 4 აგვისტოს მომზადებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეა მოსარჩელე. განცხადების რეგისტრაციის თარიღად მითითებულია 2015 წლის 30 ივლისი, უფლების რეგისტრაციის თარიღია 2015 წლის 4 აგვისტო, ხოლო უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს №.. განკარგულება, დამოწმების თარიღი – 2015 წლის 29 ივლისი. ამონაწერით ასევე ირკვევა ის გარემოება, რომ აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე 2013 წლის 24 დეკემბრიდან რეგისტრირებულია ქირავნობა, დამქირავებელს კი წარმოდგენს მოპასუხე.
16. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 24 დეკემბერს მოპასუხეთა შორის სადავო უძრავ ქონებაზე გაფორმდა ქირავნობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის თანახმად, ყოველთვიური ქირის ოდენობად განისაზღვრა 200 ლარი, ქირავნობის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ. ხელშეკრულების 2.5. და 3.2. პუნქტების თანახმად, ქირავნობის საფასურის გადახდის მოთხოვნა გამქირავებელს შეეძლო მხოლოდ ქირავნობის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გასვლიდან სამი წლის შემდეგ და ქირავნობის 3 წლის საფასური გადახდილი იყო გამქირავებლისათვის დამქირავებლის მიერ ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისთანავე.
17. 2015 წლის 5 ოქტომბერს მოსარჩელემ მოპასუხეებს გაუგზავნა შეტყობინება და მიუთითა, რომ მის ოჯახს არ ჰქონდა საცხოვრებელი ადგილი, თავად ცხოვრობდნენ ნაქირავებ ბინაში, სადავო ფართი ესაჭიროებოდათ საცხოვრებლად და ითხოვა აღნიშნულ ბინაზე რეგისტრირებული ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტა, ბინის გამოთავისუფლება და მისთვის თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარება.
18. 2016 წლის 23 თებერვალს აღსრულების ეროვნული ბიუროს აღსრულების პოლიციამ (დელეგირებული ფუნქციებით) მოსარჩელეს აცნობა, რომ ვინაიდან მოპასუხეებს შორის დადებული იყო ქირავნობის ხელშეკრულება, რომელიც ძალაში იყო 2019 წლის 24 დეკემბრამდე და წარმოადგენდა ქონების მართზლომიერი ფლობისა და სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს, არსებობდა სააღსრულებო საქმეზე შესაბამისი სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.
19. წინამდებარე სასარჩელო განცხადებით, მოსარჩელის პირველ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა უძრავ ქონებაზე, მოპასუხეთა შორის გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ ის გაფორმდა მოჩვენებითად, უძრავ ნივთზე მფლობელობის საფუძვლის შექმნის მიზნით.
20. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგელობას განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 56-ე მუხლი. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს განაპირობებს მხარეთა განზრახვა, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება, ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებისას ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით.
21. სსკ-ის 56-ე მუხლთან მიმართებით საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2010 წლის 30 აპრილის განჩინებაში №ას-571-879-09 საქმეზე განმარტა შემდეგი „მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივე მხარეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი.
22. სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა. შ.)“.
23. ამრიგად, იმისათვის რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოების არსებობა, რომლიც მიუთითებს ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.
24. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ ვინაიდან მსესხებელი მოპასუხე საცხოვრებელი ბინის გაქირავებისას წარმოადგენდა მის მესაკუთრეს, გარიგება არ უნდა იქნას მიჩნეული მოჩვენებითად.
25. კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ ქირავნობის ხელშეკრულების დადებისას მსესხებელი მოპასუხე წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, თუმცა ხსენებული გარემოება არ გამორიცხავს სადავოდ გამხდარი ქირავნობის ხელშეკრულების მოჩვენებით ხასიათს. ამ კუთხით სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, რომლებითაც დასტურდება, რომ: 1. მოსარჩელის მიერ სააღსრულებო ფურცელი მსესხებელი მოპასუხის მიმართ აღებულია 2013 წლის 4 დეკემბერს, რის შემდეგაც 20 დღის ვადაში გაფორმდა მოპასუხეებს შორის სადავო ქირავნობის ხელშეკრულება; 2. სადავო ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო 2013 წლის 24 დეკემბერს და იმავე დღეს განხორციელდა მისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; 3. საქმეში არსებული საფოსტო უკუგზავნილებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხე სადავო მისამართზე არ ცხოვრობს, კერძოდ, მეზობლების განმარტებით, მოპასუხე შესაბამის მისამართზე არ ცხოვრობს უკვე სამი წელია; 4. თავად ქირის თანხა (თვეში 200 ლარი) მისი გადახდის წესი და ვადები (3 წლის ქირა ხელშეკრულების თანახმად წინასწარ იქნა გადახდილი), ხელშეკრულებაში არსებული შეთანხმების გათვალისწინებით, მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ გარიგება მოპასუხეებს შორის დადებული იყო იმ მიზნით, რომ თავიდან აცილებულიყო, ერთი მხრივ, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით სარგებლობა, ხოლო, მეორე მხრივ, მსესხებელი მოპასუხის სარგებლობის უფლების დაკარგვა.
26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში – სსსკ) 105-ე მუხლზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეთათვის მოსალოდნელი იყო მსესხებელი მოპასუხის მიერ, მოსარჩელის მიმართ ფულადი ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო, ქონების შესაძლო გასხვისების თაობაზე და, სწორედ უძრავ ნივთზე მფლობელობის საფუძვლის შექმნის მიზნით, დაიდო მათ შორის ქირავნობის ხელშეკრულება. ამ გარემოების დადგენილად მიჩნევისათვის, სააპელაციო პალატა დაეყრდნო იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ 2013 წლის 18 მაისის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად, მსესხებელი მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების შესრულების ბოლო ვადად განსაზღვრული იყო 2013 წლის 19 აგვისტო. ნოტარიუსმა სააღსრულებო ფურცელი გასცა 2013 წლის 4 დეკემბერს, რომლითაც ასევე, დადგინდა, დავალიანების დაფარვის მიზნით, სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთული მსესხებელი მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონების იძულებით აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიქცევა. მიუხედავად იმისა, რომ მსესხებელი მოპასუხისათვის ცნობილი იყო სადავო უძრავი ქონების სარეალიზაციო მიქცევის თაობაზე, მან 2013 წლის 24 დეკემბერს მოპასუხესთან გააფორმა სადავო ქირავნობის ხელშეკრულება.
27. ამასთან, საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ აღნიშნულ ბინაში კვლავ ცხოვრობს მსესხებელი მოპასუხე და, იმის მიუხედავად, რომ დამქირავებელს გადახდილი აქვს წინასწარ სამი წლის ქირა (ასეთის დადასტურების შემთხვევაშიც კი), იგი არ სარგებლობს ფაქტობრივად აღნიშნული ქონებით.
28. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელირება იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხემ 2-3 კვირით დაუთმო მსესხებელ მოპასუხეს ეს ფართი და თვითონ იმყოფებოდა გერმანიაში.
29. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში არსებულ საფოსტო უკუგზავნილებზე, რომელთა თანახმად მოპასუხე სადავო მისამართზე არ ცხოვრობს, მეზობლების განმარტებით, იგი შესაბამის მისამართზე არ იმყოფება უკვე სამი წელია.
30. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება ბათილია სსსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ვინაიდან მოპასუხეები ხელშეკრულების გაფორმებით მიზნად ისახავდნენ არა რეალურად იმ შედეგის მიღწევას, რაც ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს, არამედ მხოლოდ იმას, რომ მსესხებელ მოპასუხეს თავი აერიდებინა კრედიტორის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებისთვის, რათა მას არ გადასცემოდა შესაბამისი უძრავი ქონება სარგებლობაში და ვერ ესარგებლა აღნიშნული ქონებით.
31. მოსარჩელის მეორე სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და მისთვის უძრავი ნივთის თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარება.
32. სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.
33. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან. აღნიშნული ნორმის მიმართ, სსსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამასთან, დადგენილია, რომ მოპასუხეები არიან სადავო უძრავი ქონების მფლობელები.
34. რაც შეეხება ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას, რომ მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.
35. სააპელაცო პალატამ არ გაიზიარა აპელირება იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ნივთზე მოპასუხის მფლობელობის მართლზომიერება დასტურდება სადავო ქონებაზე 2013 წლის 24 დეკემბერს მოპასუხეთა შორის გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულებით, ვინაიდან, დადგენილია, რომ 2013 წლის 24 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულება წარმოადგენს ბათილ გარიგებას (სსსკ-ის 56-ე მუხლი).
36. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრების შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს თავისი საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება.
37. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან არსებობდა სსკ-ის 170-172-ე მუხლებით გათვალისწინებული ყველა წინაპირობები, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს და სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნეს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან.
კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:
38. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
39. კასატორებმა მიუთითეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მათი სააპელაციო საჩივარი და არგუმენტები სრულად არ განიხილა. სააპელაციო პალატა ვალდებული იყო, საკუთარ განჩინებაში აესახა აპელანტების პოზიციის გამომრიცხველი გარემოებები ან/და სამართლებრივი ნორმები, რომლებიც საშუალებას მისცემდათ, შეეფასებინათ სასამართლო განჩინების დაუსაბუთებლობა.
40. საერთაშორისო ნორმებითა და ევროსასამართლოს პრეცენდენტული გადაწყვეტილებით არსებობს განმარტებები, თუ რა შეიძლება ჩაითვალოს სასამართლოს დასაბუთებულ გადაწყვეტილებად, კერძოდ, საქმეში „ვან დერ ჰურკი ნიდერლანდების წინააღმდეგ“ სასამართლომ განაცხადა, რომ ეს გარანტია „არ შეიძლება გავიგოთ თითოეულ არგუმენტზე პასუხის გაცემის მოთხოვნად“, „ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ სასამართლომ უნდა მოიყვანოს მიზეზები მხარის მიერ წარდგენილ ყველა იმ არგუმენტთან დაკავშირებით, რომელიც შეიძლება რელევანტური იყოს გადაწყვეტილების მიღებისთვის ან სხვა სიტყვებით, რომელიც „გაზიარების შემთხვევაში, გადამწყვეტი იქნება საქმის შედეგისთვის“ (ჰარისი, ობიოილი და უორთბიქი (1995).
41. კასატორთა მითითებით, არსებობს მნიშვნელოვანი განმარტებები იმასთან დაკავშირებით, რომ „არგუმენტების უარყოფა ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, ნიშნავს, რომ ან სასამართლომ კარგად არ მოუსმინა მხარეს, ან თვითნებური გადაწყვეტილება მიიღო“ (ადამიანის უფლებები სისხლის სამართლის პროცესში (2010). ამდენად, გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელი და თვითნებურია, ვინაიდან სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია მოპასუხეთა არსებით არგუმენტებზე.
42. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და უკანონოდ ჩათვალა სადავო გარიგება მოჩვენებითად. რეალურად მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო სადავო ქონების უფლებრივ ნაკლის შესახებ და მან მოიწონა ქონების უფლებრივი მდგომარეობა.
43. კასატორთა მითითებით, სადავო გარიგების მოჩვენებითობაზე არ მეტყველებს ის ფაქტი, რომ მსესხებელი მოპასუხის მიმართ სააღსრულებო ფურცელი გამოტანილ იქნა 2013 წლის 4 დეკემბერს, 20 დღის ვადაში კი მოპასუხეებმა გააფორმეს ქირავნობის ხელშეკრულება. ფაქტობრივად, მოპასუხეებმა ისარგებლეს კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებით და დადეს კანონმდებლობით ნებადართული გარიგება. ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მსესხებელი მოპასუხისათვის ცნობილი იყო სააღსრულებო ფურცლის არსებობა. ქირავნობის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება კი მოპასუხეთა ვალდებულებას წარმოადგენდა, რადგან გარიგება დაიდო ერთ წელზე მეტი ვადით.
44. კასატორებმა სადავო გარიგების ნამდვილობის საწინააღმდეგო გარემოებად არ ჩათვალეს სასამართლოს მითითება, რომ მოპასუხე ნაქირავებ ბინაში არ ცხოვრობდა, რადგან მსესხებელმა მოპასუხემ შესაგებლით და სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა მოპასუხის მიერ სადავო ქონებით სარგებლობის ფაქტი. რაც შეეხება მეზობლების განმარტებას, რომ მოპასუხე 3 წლის განმავლობაში არ ცხოვრობდა ნაქირავებ ფართში, კასატორება მიიჩნიეს, რომ აღნიშნულის დამდასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ წარმოდგენილა. ამავდროულად, ქირავნობის საგნით სარგებლობის უფლება ცალსახად არ გულისხმობს ნაქირავებ ბინაში მუდმივად ცხოვრებას.
45. კასატორთა განმარტებით, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება ქირის საფასურის განსაზღვრასთან დაკავშირებით, ვინაიდან მხარეებს სრული თავისუფლება ჰქონდათ ხელშეკრულების დადების მომენტში აღნიშნული საფასურის განსაზღვრასთან დაკავშირებით. სხვაგვარი განმარტება კი საფრთხეს შეუქმნის მხარეთა ნების ავტონომიასა და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობას. ამასთანავე, საქმეში არ არსებობს ქირავნობის საგნის სარგებლობის ყოველთვიური საბაზრო ღირებულების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება და ასეთის არსებობის შემთხვევაშიც მხარეებს კანონით მინიჭებული ჰქონდათ თავიანთი ნების ღირსი ინტერესის გამოხატვის უფლება.
46. კასატორთა მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ განზრახ ყურადღების მიღმა დატოვა მათ მიერ მითითებული მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ ელექტრონული აუქციონით შეძენის მომენტში სადავო ქონებაზე რეგისტრირებული იყო ქირავნობა (დეტალურად იყო აღწერილი ქონების მახასიათებლები), შესაბამისად, მან ქონების შეძენამდე მოიწონა ნივთის უფლებრივი მდგომარეობა, რის გამოც ამჟამად მისი პრეტენზია უსაფუძვლოა.
47. სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი სადავო გარიგების ბათილობასთან დაკავშირებით, თუმცა უდავოა, რომ სადავო გარიგებით მოსარჩელის უფლება არ შელახულა.
48. კასატორთა განმარტებით, სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა სსკ-ის 3065 მუხლის მე-6 ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, აუქციონზე გაყიდული უძრავი ნივთის ახალი მესაკუთრე იკავებს ძველი მესაკუთრის ადგილს და ხდება საკუთრების გადასვლის მომენტისთვის ამ ნივთთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე.
49. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით მსესხებელი კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
50. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
51. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 4 დეკემბერს ნოტარიუსმა გასცა სააღსრულებო ფურცელი, რის საფუძველს წარმოადგენდა 2013 წლის 18 მაისს სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.
52. სააღსრულებო ფურცელში კრედიტორად მიეთითა მოსარჩელე, ხოლო მოვალედ – მსესხებელი მოპასუხე. ვალდებულების შესრულების დროდ განისაზღვრა 2013 წლის 19 აგვისტო. აღსასრულებელი ვალდებულების მოცულობა შეადგენდა 15000 აშშ დოლარს, პირგასამტეხლო კი – გადაუხდელი თანხის 0.15% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 2013 წლის 19 აგვისტოდან ხელშეკრულების აღსრულებამდე.
53. სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, დავალიანების დაფარვის მიზნით, იძულებით აუქციონზე სარეალიზაციოდ მიექცა სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დატვირთული მსესხებელი მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება.
54. 2015 წლის 4 აგვისტოს მომზადებული ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეა მოსარჩელე. განცხადების რეგისტრაციის თარიღად მითითებულია 2015 წლის 30 ივლისი, უფლების რეგისტრაციის თარიღია 2015 წლის 4 აგვისტო, ხოლო უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს №----------------- განკარგულება, დამოწმების თარიღი – 2015 წლის 29 ივლისი. ამონაწერით ასევე ირკვევა ის გარემოება, რომ აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე 2013 წლის 24 დეკემბრიდან რეგისტრირებულია ქირავნობა, დამქირავებელს კი წარმოდგენს მოპასუხე.
55. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 24 დეკემბერს მოპასუხეთა შორის სადავო უძრავ ქონებაზე გაფორმდა ქირავნობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის თანახმად, ყოველთვიური ქირის ოდენობად განისაზღვრა 200 ლარი, ქირავნობის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ. ხელშეკრულების 2.5. და 3.2. პუნქტების თანახმად, ქირავნობის საფასურის გადახდის მოთხოვნა გამქირავებელს შეეძლო მხოლოდ ქირავნობის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გასვლიდან სამი წლის შემდეგ და ქირავნობის 3 წლის საფასური გადახდილი იყო გამქირავებლისათვის დამქირავებლის მიერ ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისთანავე.
56. 2015 წლის 5 ოქტომბერს მოსარჩელემ მოპასუხეებს გაუგზავნა შეტყობინება და მიუთითა, რომ მის ოჯახს არ ჰქონდა საცხოვრებელი ადგილი, თავად ცხოვრობდნენ ნაქირავებ ბინაში, სადავო ფართი ესაჭიროებოდათ საცხოვრებლად და ითხოვა აღნიშნულ ბინაზე რეგისტრირებული ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტა, ბინის გამოთავისუფლება და მისთვის თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარება.
57. 2016 წლის 23 თებერვალს აღსრულების ეროვნული ბიუროს აღსრულების პოლიციამ (დელეგირებული ფუნქციებით) მოსარჩელეს აცნობა, რომ ვინაიდან მოპასუხეებს შორის დადებული იყო ქირავნობის ხელშეკრულება, რომელიც ძალაში იყო 2019 წლის 24 დეკემბრამდე და წარმოადგენდა ქონების მართზლომიერი ფლობისა და სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს, არსებობდა სააღსრულებო საქმეზე შესაბამისი სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.
58. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი და რეალურად არ არსებობდა სადავო ქირავნობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.
59. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
60. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
61. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.
62. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას განსაზღვრავს სსკ-ის 56-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).
63. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს განაპირობებს მხარეთა განზრახვა, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით.
64. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი.
65. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.
66. ამასთან, როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება.
67. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მოსარჩელის მიერ სააღსრულებო ფურცელი მსესხებელი მოპასუხის მიმართ აღებულია 2013 წლის 4 დეკემბერს, რის შემდეგაც 20 დღის ვადაში გაფორმდა მოპასუხეებს შორის სადავო ქირავნობის ხელშეკრულება; სადავო ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო 2013 წლის 24 დეკემბერს და იმავე დღეს განხორციელდა მისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; საქმეში არსებული საფოსტო უკუგზავნილებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხე სადავო მისამართზე არ ცხოვრობს, კერძოდ, მეზობლების განმარტებით, მოპასუხე შესაბამის მისამართზე არ ცხოვრობს უკვე სამი წელია; თავად ქირის თანხა (თვეში 200 ლარი) მისი გადახდის წესი და ვადები (3 წლის ქირა ხელშეკრულების თანახმად წინასწარ იქნა გადახდილი), ხელშეკრულებაში არსებული შეთანხმების გათვალისწინებით, მიუთითებენ იმ გარემოებაზე, რომ გარიგება მოპასუხეებს შორის დაიდო წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებით მიღებული ფაქტობრივ-სამართლებრივი შედეგის თავიდან ასაცილებლად და არა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ურთიერთობის წარმოშობის მიზნით.
68. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა არც სსკ-ის 562-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე. აღნიშნული ნორმის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტა გამქირავებელს შეუძლია მხოლოდ პატივსადები მიზეზების არსებობისას. პატივსადებია მიზეზი, თუ გამქირავებელს საცხოვრებელი სადგომი სჭირდება უშუალოდ თვითონ ან ახლო ნათესავებისათვის.
69. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე თავის სასარჩელო მოთხოვნას აფუძნებდა სწორედ იმ გარემოებაზე, რომ მას სადავო ბინა ესაჭიროებოდა თავისი ოჯახის საცხოვრებლად, რადგან სხვა საცხოვრებელი ადგილი არ გააჩნდა და თავად ქირაობდა ფართს.
70. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.
71. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (სუსგ 24 მაისი, 2007 წელი, საქმე №ას-1-453-06, სუსგ 1 ივლისი, 2013 წელი, საქმე №ას-1439-1357-2012) და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
72. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.
73. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
74. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ დ. ა.-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. მ.-ის მიერ 2017 წლის 10 მაისს №- საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. კ.-ისა და დ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ დ. ა.-ეს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. მ.–ის მიერ 2017 წლის 10 მაისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
პ. ქათამაძე
