№ ას-244-231-2015 18 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. ჭ-ა, ა. ბ-ი, ე. ჭ-ა (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ა-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ი. ა-მა (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ჭ-ას, ა. ბ-ისა და ე. ჭ-ას (შემდგომში „მოპასუხეები“, „კასატორები“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორები“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისში, … (საკადასტრო კოდი:…) გამოთხოვა და მოსარჩელისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა შემდეგ გარემოებათა გამო:

2. ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას 1999 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად.

3. მოსარჩელე ცხოვრობს იმავე საცხოვრებელ კორპუსში, ბინა №…-ში თავის ოჯახთან ერთად და, ვინაიდან მხარეები არიან მეზობლები, მოსარჩელე არ იყო წინააღმდეგი ყოფილ მესაკუთრეს და მისი ოჯახის წევრებს ეცხოვრათ დროებით აღნიშნულ ბინაში.

4. 2013 წლის ზაფხულში მოსარჩელემ მოპასუხეებს სთხოვა ბინის დაცლა და მოპასუხეებმა მოთხოვნა ნებაყოფლობით არ შეასრულეს.

5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელის მიერ სარჩელში აღწერილი გარემოებები სინამდვილეს არ შეესაბამება. მათი განმარტებით, მოსარჩელემ სარჩელი მოამზადა მას შემდეგ, რაც მოპასუხე მხარემ თანხის ბოლო ნაწილი გადაიხადა და უკვე დარწმუნებული იყო, რომ მისგან თანხას ვეღარ მიიღებდა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; დადგინდა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან ქ. თბილისში, … (საკადასტრო კოდი: №..) გამოთხოვა და მესაკუთრისთვის (მოსარჩელისთვის) უძრავი ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

7. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

8. 2014 წლის 15 დეკემბერს მოპასუხეებმა მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას შუამდგომლობით, რომლითაც მოითხოვეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საქმის წარმოების შეჩერება მოსარჩელის წინააღმდეგ მოპასუხე თ. ჭ-ას მიერ წარმოებული სამოქალაქო დავისა და მოსარჩელის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის წარმოების დასრულებამდე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოპასუხეების (აპელანტების) შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ, საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება ქ. თბილისში, … (საკადასტრო კოდი: №…).

11. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, … კორპუსში მდებარე №… ბინას მოპასუხეები ფლობენ და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოპასუხეების მიერ სადავო უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერების ფაქტი.

12. სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლებზე დაყრდნობით, განმარტა, რომ მხარეს, რომელიც თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს აფუძნებს კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, ეკისრება მითითებული გარემოების მტკიცების ტვირთი. ამასთან, არამარტო მოსარჩელეა ვალდებული ამტკიცოს სარჩელში მოყვანილი გარემოებები, არამედ მოპასუხეც არის ვალდებული დაამტკიცოს მის მიერ შესაგებელში მოყვანილი ფაქტები.

13. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით, განსახილველ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შედეგად მოპასუხეებს ეკისრებოდათ ვალდებულება, წარმოედგინათ სასამართლოსათვის შესაბამისი მტკიცებულება, რითაც დადასტურდებოდა, რომ ისინი არიან უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელები და მათ მიერ ქონების ფლობას აქვს სამართლებრივი საფუძველი. აღნიშნული სახის მტკიცებულება მოპასუხეებს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენიათ. ისინი მხოლოდ ზეპირი ახსნა-განმარტებით შემოიფარგლნენ, რითაც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები ვერ გააქარწყლეს, ვინაიდან გარემოებები, რომლებიც შეიძლება დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებით.

14. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოპასუხეები აპელირებდნენ მოსარჩელესთან ზეპირსიტყვიერი მოლაპარაკების ფაქტზე, მასზედ, რომ მას შემდეგ, რაც ისინი მოსარჩელეს 16 700 აშშ დოლარს გადასცემდნენ, მოსარჩელე მოპასუხე თ. ჭ-ას უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლებას დაუბრუნებდა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული შეთანხმების არსებობა საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ასევე მოსარჩელისთვის მოპასუხეების მიერ 16 700 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტი. შესაბამისად, არ არსებობდა რა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმების ფაქტი და არც შეთანხმების პირობების შესაბამისი კონკლუდენტური მოქმედების ამსახველი მტკიცებულება, ამიტომ სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სახეზე არ იყო მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის დამაბრკოლებელი გარემოებები.

15. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სრულიად მართებული იყო საქალაქო სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებზე დაყრდნობით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დასახელებული ნორმების შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების მქონე პირის გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეს სადავო ნივთზე გააჩნდა საკუთრების უფლება და იგი არ იყო შეზღუდული მოპასუხეთა მიერ ამ ნივთის მართლზომიერი ფლობის უფლებით, რადგან მოპასუხეები არ წარმოადგენდნენ სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირებს - მართლზომიერ მფლობელებს.

16. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2014 წლის 16 დეკემბერს საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ მიღებული შუალედური განჩინების გაუქმება; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 16 დეკემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

17. კასატორების განმარტებით, მოპასუხეებმა სესხი აიღეს მოსარჩელისგან 1999 წელს, რის გამოც მოპასუხე თ. ჭ-ას სახელზე რიცხული სადავო ბინა აღირიცხვა მოსარჩელის სახელზე, ხოლო ზეპირი შეთანხმებით მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება 16700 აშშ დოლარის დაფარვის შემთხვევაში, ეს ქონება უკან დაებრუნებინა მოპასუხე თ. ჭ-ას საკუთრებაში. თანხის დაბრუნების ვადა არ ყოფილა განსაზღვრული. ამავე ზეპირი შეთანხმებით თანხის დაბრუნება მოსარჩელისთვის განხორციელდებოდა ეტაპობრივად და ამავე დროს მათ ექნებოდათ სადავო ბინაში ცხოვრების შესაძლებლობა.

18. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა მიუთითეს, რომ, როდესაც 2013 წლის სექტემბერში დასრულდა 16700 აშშ დოლარის გადახდა და მოპასუხეებმა დააყენეს საკითხი სადავო ბინის დაბრუნებაზე, მოსარჩელემ თვითონ აღძრა სარჩელი.

19. კასატორების განმარტებით, წინამდებარე დავა პირდაპირ კავშირშია მათ მიერ აღძრულ სარჩელთან, რომლითაც მოპასუხეებმა მოითხოვეს მოსარჩელისთვის მათ მიერ გადახდილი 16700 აშშ დოლარის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება და აღნიშნული თანხის გადახდამდე მოსარჩელისთვის მოპასუხეების სადავო ბინიდან გამოსახლების აკრძალვა. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა მიუთითეს, რომ აღნიშნული სარჩელის გამო საქმისწარმოება მიმდინარეობს სააპელაციო სასამართლოში და წარმოდგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის ,,დ’’ ქვეპუნქტით საქმის წარმოების შეჩერებისათვის სათანადო ფაქტობრივი და იურიდიული წინაპირობები.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 27 მარტის განჩინებით მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 2 ოქტომბრის განჩინების საფუძველზე 2015 წლის 28 სექტემბერს კასატორ თ. ჭ-ას მიერ წარმოდგენილი შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და შეჩერდა მოცემულ საკასაციო საჩივარზე (საქმე №ას-244-231-2015) საქმის წარმოება ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე კასატორ თ. ჭ-ას მიერ მოსარჩელის მიმართ აღძრულ სარჩელზე (საქმეზე №2/17403-15) საქმის საბოლოო გადაწყვეტამდე.

22. 2017 წლის 26 აპრილს მოსარჩელემ წარმოადგინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 მარტის განჩინების (საქმე №ას-1199-1159-2016) სარეზოლუციო ნაწილი, რომლის თანახმად, მოპასუხე თ. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი მოსარჩელის მიმართ, როგორც დაუშვებელი, დარჩა განუხილველად.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მაისის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება მოპასუხეების საკასაციო საჩივრის გამო მოსარჩელის მიმართ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 დეკემბრის განჩინებაზე უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

24. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ თ. ჭ-ას, ა. ბ-ისა და ე. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

25. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

28. კასატორები გადაწყვეტილების გაუქმებას ძირითადად იმ საფუძვლით ითხოვენ, რომ მოპასუხეებმა სესხი აიღეს მოსარჩელისგან 1999 წელს, რის გამოც მოპასუხე თ. ჭ-ას სახელზე რიცხული სადავო ბინა აღირიცხვა მოსარჩელის სახელზე, ხოლო ზეპირი შეთანხმებით მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება 16700 აშშ დოლარის დაფარვის შემთხვევაში, ეს ქონება უკან დაებრუნებინა მოპასუხე თ. ჭ-ას საკუთრებაში. თანხის დაბრუნების ვადა არ ყოფილა განსაზღვრული. ამავე ზეპირი შეთანხმების თანახმად, თანხის დაბრუნება მოსარჩელისთვის განხორციელდებოდა ეტაპობრივად და ამავე დროს მათ ექნებოდათ სადავო ბინაში ცხოვრების შესაძლებლობა. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა მიუთითეს, რომ, როდესაც 2013 წლის სექტემბერში დასრულდა 16700 აშშ დოლარის გადახდა და მოპასუხეებმა დააყენეს საკითხი სადავო ბინის დაბრუნებაზე, მოსარჩელემ თვითონ აღძრა სარჩელი.

29. საქმეში წარმოდგენილი მასალებიდან ირკვევა, რომ ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე დაყრდნობით მხარეთა შორის მიმდინარეობდა ორი დამოუკიდებელი სამოქალაქო სამართალწარმოება და არსებობს აღნიშნულ საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 21 ივლისის (საქმეზე №ას-729-694-2015) და 2017 წლის 31 მარტის (საქმეზე №ას-1199-1159-2016) კანონიერ ძალაში შესული განჩინებები.

30. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 21 ივლისის განჩინებით მოპასუხე თ. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი, საქმეზე მოპასუხე თ. ჭ-ას სარჩელთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე, დარჩა განუხილველი და კანონიერ ძალაში შევიდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 6 მაისის განჩინება. აღნიშნული განჩინებით უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა, რომ მხარეთა შორის 1999 წლის 22 აპრილს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლების გარეშე და, რომ მსესხებელს (მოპასუხეს) არ დაუბრუნებია გამსესხებლისთვის (მოსარჩელისთვის) ნასესხები 16700 აშშ დოლარი. ამავე საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების გაფორმებამდე მსესხებელს მოწინააღმდეგე მხარისაგან სესხად ჰქონდა მიღებული თანხა. სესხის დაბრუნების შეუძლებლობის გამო სადავო ბინა საკუთრებაში გადაეცა გამსესხებელს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ეს კონკრეტული შემთხვევა შეაფასა, როგორც კრედიტორის მიერ სხვა შესრულების მიღება, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 379-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს კრედიტორის უფლებას, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სხვა ნივთით.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 31 მარტის განჩინების თანახმად, მოპასუხე თ. ჭ-ამ 2015 წლის 31 აგვისტოს აღძრა მეორე სარჩელი მოსარჩელის წინააღმდეგ და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლზე მითითებით, მოითხოვა მხარეთა შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებად ცნობა, აღნიშნული საფუძვლით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა და სადავო უძრავ ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების აღდგენა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის უარყოფის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე და 106-ე მუხლებზე დაყრდნობით, აღნიშნა, რომ პრეიუდიციული იყო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და აღარ არსებობდა არავითარი აუცილებლობა მათ ხელახლა დასადგენად. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ იმ ფაქტებზე, რომ მხარეთა შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე დაიდო ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მოპასუხეს ასესხა 16700 აშშ დოლარი, იმავე მხარეებს შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული გარიგება ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო, გამოსყიდვის უფლების გარეშე, ხოლო მსესხებელს არ დაუბრუნებია გამსესხებლისთვის სესხი. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მართებული იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ სადავო გარიგების დადებით მიღწეული სამართლებრივი შედეგი ლეგიტიმური იყო და არ არსებობდა მისი თვალთმაქცურად მიჩნევის არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი წინაპირობები. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 31 მარტის განჩინებით უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება და მოპასუხე თ. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩა განუხილველი.

32. საკასაციო სასამართლო შენიშნავს, რომ განსახილველ დავაში მოპასუხე მხარე მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების იმავე საფუძვლებზე, რომლებიც დაყენებული ჰქონდა ზემოაღნიშნული სამოქალაქო დავების განხილვისას.

33. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლზე, რომლითაც განმარტებულია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შედეგები, კერძოდ, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. ამავე კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. კერძოდ, ასეთია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

34. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა, არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს“ (იხ. სუსგ №ას-58-56-2016).

35. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო პრეიუდიციული ძალის მქონედ მიიჩნევს ზემოთგანხილული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით/განჩინებებით დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ მხარეთა შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე დაიდო ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მოპასუხეს ასესხა 16700 აშშ დოლარი, იმავე მხარეებს შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული გარიგება ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო, გამოსყიდვის უფლების გარეშე, ხოლო მსესხებელს არ დაუბრუნებია გამსესხებლისთვის სესხი. გამომდინარე აქედან კი, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხეების საკასაციო პრეტენზია სასესხო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებით, საფუძველს მოკლებულია.

36. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხეებს საკასაციო საჩივარში თავიანთი მოთხოვნის გასამყარებლად სხვა საფუძველი არ მიუთითებიათ.

37. საკასაციო სასამართლო მხარეთა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ საქმეზე აღძრულია ვინდიკაციური სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისში, … (საკადასტრო კოდი: …) გამოთხოვასა და მოსარჩელისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემას.

38. სააპელაციო სასამართლომ, საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება ქ. თბილისში, … (საკადასტრო კოდი: №…).

39. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ ქ. თბილისში, … კორპუსში მდებარე №… ბინას მოპასუხეები ფლობენ და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოპასუხეების მიერ სადავო უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერების ფაქტი.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია.

41. სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

42. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

43. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ სადავო უძრავი ქონების მფლობელებს. მოპასუხეებმა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლეს თავიანთი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მათი მფლობელობის მართლზომიერება.

44. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები №ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; №ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; №ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება; №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-292-276-2017, 2017 წლის 31 მარტის განჩინება; №ას-358-334-2017, 2017 წლის 13 აპრილის განჩინება).

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

46. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ 2015 წლის 23 მარტს №1 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ. ჭ-ას, ა. ბ-ისა და ე. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს თ. ჭ-ას (პ/ნ: …), ა. ბ-ს (პ/ნ: …) და ე. ჭ-ას (პ/ნ: …) დაუბრუნდეთ ა. ბ-ის მიერ 2015 წლის 23 მარტს #1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე