№ ას-820-786-2016 15 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. ჟ-ი, დ. ჟ-ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ნ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ე. ნ-ემ (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ჟ-ის (შემდგომში „მოპასუხე“), დ. ჟ-ისა (შემდგომში „მეორე მოპასუხე“) და კ. ბ-ის (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სესხის ძირითადი თანხის - 22000 აშშ დოლარისა და სარგებლის - 12000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, აგრეთვე, 2013 წლის 5 ნოემბერს მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის და 2013 წლის 1 ნოემბერს მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

2. მოსარჩელემ 2012 წლის 5 ივნისს მოპასუხეს ასესხა 10 000 აშშ დოლარი 4% სარგებლის პირობით. აღნიშნული დასტურდება სს „თიბისი ბანკის“ გადარიცხვის ქვითარზე მოპასუხის მიერ შესრულებული ხელმოწერით. თანხა უნდა დაბრუნებულიყო სამ თვეში, ხოლო შემდგომ ზეპირი შეთანხმებით სესხის დაბრუნების ვადა გაიზარდა ექვსი თვით, მაგრამ მოპასუხემ არ შეასრულა ვალდებულება. სასესხო დავალიანების მთლიანი ოდენობა შეადგენს 14800 აშშ დოლარს.

3. 2012 წლის 25 ივნისს მოსარჩელემ მოპასუხეს დამატებით ასესხა 12000 აშშ დოლარი თვეში 5% სარგებლის პირობით. მეორე თანხაც იმავე ვადაში უნდა დაბრუნებულიყო, მაგრამ მოპასუხემ ვალდებულება არ შეასრულა. სასესხო დავალიანების მთლიანი ოდენობა შეადგენს 19200 აშშ დოლარს.

4. 2013 წლის 1 ნოემბერს მოპასუხემ თავის ნათესავთან - მესამე მოპასუხესთან გააფორმა უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. ქუთაისი, …, საკადასტრო კოდი №…) ჩუქების ხელშეკრულება.

5. 2013 წლის 5 ნოემბერს მოპასუხემ თავის დედასთან - მეორე მოპასუხესთან დადო უძრავი ქონების (მდებარე: …, საკადასტრო კოდი: №…) ჩუქების ხელშეკრულება.

6. მოსარჩელის განმარტებით, ჩუქების ხელშეკრულებები მოპასუხის მიერ დადებულია მოჩვენებით, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს, მოპასუხის მიზანს წარმოადგენდა, რომ მოსარჩელეს ვერ მოეხდინა ამ ქონების რეალიზაციის ხარჯზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულება.

7. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს 2012 წლის 5 ივნისს 10000 აშშ დოლარი მისთვის არ უსესხებია. სს „თიბისი ბანკის“ სალაროს გასავლის ორდერის მეორე მხარეს ქართულ ენაზე შესრულებული მინაწერი და ხელმოწერა მოპასუხეს არ ეკუთვნის. რაც შეეხება 2012 წლის 25 ივლისს (და არა 25 ივნისს) 12000 აშშ დოლარის სესხების ფაქტს, აღნიშნულის თაობაზე სანოტარო წესით გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, მაგრამ ხელშეკრულებით საპროცენტო სარგებელი ან პირგასამტეხლო გათვალისწინებული არ ყოფილა. მოპასუხის განმარტებით, სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა პერიოდული გადახდებით სრულად დაფარულია, რაც დასტურდება სალაროს შემოსავლის ორდერებით.

8. მესამე მოპასუხესთან ჩუქების ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით, მოპასუხემ მიუთითა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მესამე მოპასუხე გადაიხდიდა იპოთეკარის ვალს.

9. მეორე მოპასუხემ მარტივი შედავებით სარჩელი არ ცნო.

10. მესამე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოპასუხემ უძრავი ქონება აჩუქა მისი იპოთეკური სესხის დაფარვის სანაცვლოდ.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 18400 აშშ დოლარის გადახდა. ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 5 ნოემბრის მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე …, საკადასტრო კოდი №…; ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 1 ნოემბერს მოპასუხესა და მესამე მოპასუხეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ.ქუთაისი, …, საკადასტრო კოდი №….

12. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 13 ივლისის განჩინებით მესამე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით მეორე მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 18400 აშშ დოლარის გადახდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 14700 აშშ დოლარის გადახდა.

15. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

16. 2012 წლის 25 ივლისს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სანოტარო ფორმით დაიდო სესხის ხელშეკრულება. სესხის თანხა შეადგენდა 12 000 დოლარს. სესხი გაიცა 3 თვის ვადით;

17. 2012 წლის 5 ივნისს მოსარჩელემ მოპასუხეს 12 000 დოლარი ასესხა. სესხებიდან რამდენიმე დღეში მოპასუხემ მოსარჩელეს 2000 დოლარი დაუბრუნა. შესაბამისად, 2012 წლის 5 ივნისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სესხის დარჩენილმა თანხამ 10 000 დოლარი შეადგინა.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნული გარემოების დადასტურების მიზნით, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია 2012 წლის 5 ივნისის სალაროს გასავლის ორდერი, რომლის უკანა მხარეს დაფიქსირებულია მხარეთა შეთანხმება სესხზე. სესხის თანხად მითითებულია 12 000 დოლარი, დოკუმენტი ხელმოწერილია მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ.

19. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განმტკიცებული შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარეობს მხარის თავისუფლება მისი მოთხოვნის დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენაში, კერძოდ, მხარე აღჭურვილია უფლებით, თავადვე განსაზღვროს, თუ რა ფაქტებითა და მტკიცებულებებით დაადასტუროს მისი მოთხოვნა. მან საკუთარი შეხედულებით, დამოუკიდებლად უნდა განსაზღვროს და გადაწყვიტოს, თუ რა ფაქტობრივი საფუძვლის მითითებით გაამყაროს მისი მოთხოვნის მართებულობა. ამ მხრივ, მხარეს აქვს აბსოლუტური შესაძლებლობა, მიუთითოს ნებისმიერ ფაქტსა თუ მოვლენაზე, რაც, მისი აზრით, ადასტურებს მისი მოთხოვნის კანონიერებას.

20. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმა წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ზოგად, პროცესუალურ სტანდარტს და ადგენს ვალდებულ პირს, რომელმაც მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი სათანადო გარემოებებზე მითითებითა და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენით უნდა დაადასტუროს. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით, მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი იყო მოპასუხის მიერ ხელმოწერილი სესხის ხელშეკრულება, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლება და ისეთი მტკიცებულებების წარმოდგენა (მაგ., კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნა), რაც დაადასტურებდა, რომ სადავო ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა მოპასუხის მიერ არ იყო შესრულებული, თუმცა მას ამ კუთხით დასაბუთებული მტკიცება სასამართლოსათვის არ შეუთავაზებია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სხვა მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, მხოლოდ მოპასუხის განმარტებას სასამართლო ვერ გაიზიარებდა, ვინაიდან, იგი თავად წარმოადგენდა პროცესის მონაწილეს და უშუალოდ იყო დაინტერესებული საქმის შედეგით.

21. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ მიიჩნია დადასტურებულად, რომ 2012 წლის 5 ივნისისა და 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებები სარგებლიანი იყო.

22. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე მხარემ პალატას განუმარტა, რომ ორივე - 2012 წლის 5 ივნისისა და 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებებზე საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით არსებული მინაწერები („თვიური პროცენტი შეადგენს 5% სარგებელს“- ს.ფ. 23, „სარგებელი 4%“-ს.ფ. 24) თავად მის მიერ იყო შესრულებული, იქიდან გამომდინარე, რომ მხარეთა შორის მართლა არსებობდა ზეპირი შეთანხმება საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით და მან მოგვიანებით გადაწყვიტა, აღნიშნული პირობა წერილობით დაეფიქსირებინა ხელშეკრულებებზე.

23. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლზე დაყრდნობით განმარტა, რომ სესხის საპროცენტო სარგებელი და მისი ოდენობა წარმოადგენს არსებით პირობას, რომელიც საჭიროებს მხარეთა შორის შეთანხმებას.

24. გამომდინარე იქედან, რომ მოპასუხე უარყოფდა სესხის პირობას სარგებელთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ არსებობდა მხარეთა ორმხრივი ნება სადავო გარიგებების იმ პირობასთან დაკავშირებით, რომელიც 2012 წლის 5 ივნისის სესხის ხელშეკრულებისათვის - 4%-იან სარგებელს, ხოლო 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებისათვის 5%-იან სარგებელს ითვალისწინებდა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ თავი ვერ გაართვა მასზე დაკისრებულ მტკიცების ტვირთს და შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენით აღნიშნული გარემოება ვერ დაადასტურა, რაც ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

25. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეს მოსარჩელისათვის სესხის ანგარიშში გადახდილი აქვს 7300 აშშ დოლარი, შესაბამისად, სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე შესასრულებელი ვალდებულება 14700 აშშ დოლარს შეადგენს. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2012 წლის 5 ივნისისა და 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მოპასუხის ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ ჯამში 22 000 აშშ დოლარს შეადგენდა (10 000 აშშ $ + 12 000 აშშ $). საქმეში წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მიმართ გადახდილია შემდეგი თანხები: 2013 წლის 18 სექტემბერს – 500 ლარი (ვალუტის გაცვლითი კურსის გათვალისწინებით, 300 აშშ დოლარი), 2013 წლის 9 ოქტომბერს – 500 ლარი (300 აშშ დოლარი), 2013 წლის 17 სექტემბერს – 500 ლარი (300 აშშ დოლარი), 2013 წლის 1 აპრილს – 2000 აშშ დოლარი, 2013 წლის 31 იანვარს – 600 აშშ დოლარი, 2013 წლის 5 იანვარს – 1000 აშშ დოლარი, 2012 წლის 13 დეკემბერს - 1400 აშშ დოლარი, 2012 წლის 29 ოქტომბერს – 600 აშშ დოლარი, 2012 წლის 16 ოქტომბერს - 400 აშშ დოლარი, 2012 წლის 17 სექტემბერს – 400 აშშ დოლარი. ჩამოთვლილი თანხების ჯამი 7300 აშშ დოლარს შეადგენს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ნაკისრი ვალდებულებისა და მისი შესრულების ოდენობის გათვალისწინებით დაადგინა, რომ 2012 წლის 5 ივნისისა და 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მიმართ დარჩენილი - შესასრულებელი ვალდებულების ოდენობა 14 700 აშშ დოლარს შეადგენს (22 000 აშშ $-7300 აშშ $).

26. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 5 ნოემბერს, მოპასუხესა და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხემ მეორე მოპასუხეს აჩუქა უძრავი ქონება მდებარე, …, საკადასტრო კოდი №….

27. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული ჩუქების ხელშეკრულება ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა გამოვლენილი ნების მოჩვენებითი ხასიათის გამო. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლზე და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 30 აპრილის №ას-571-879-09 განჩინებაზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში, არ არსებობს ნების გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, რომლითაც, როგორც ნების გამომვლენი, ისე ნების მიმღები მოქმედებდნენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივე მხარეს გაცნობიერებული აქვს, რომ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი.

28. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის პირველი ივლისის №ას-1347-1272-2012 გადაწყვეტილებაზე და განმარტა, რომ ამ მხრივ, მნიშვნელოვანია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრა. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც ევალება მოსარჩელეს, მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, დედა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, ივარაუდება, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებებისა და ასევე მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე.

29. სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით, განმარტა, რომ მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების შედეგად, როგორც წესი, მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს გარიგების მოჩვენებითობა და შემძენის არაკეთილსინდისიერება, თუმცა, იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება ახლო ნათესავებს შორის იდება, მით უფრო, როდესაც სახეზეა უსასყიდლო გარიგება, ასეთ ვითარებაში არსებობს პრეზუმფცია, რომ ახლო ნათესავმა (დედამ, შვილმა, დამ, ძმამ, მეუღლემ) იცოდა გარიგების ბათილობის წინაპირობების თაობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ახლო ნათესავებს შორის გარიგების დადების პირობებში, მით უფრო, თუ გარიგება უსასყიდლო ხასიათისაა, შემძენის კეთილსინდისიერების პრეზუმფცია არ არსებობს, რაც იმთავითვე მტკიცების ტვირთის შებრუნების საფუძველია.

30. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ბოლო გადახდა განხორციელებულია 2013 წლის 9 ოქტომბერს, ხოლო სადავო უძრავ ქონებაზე ჩუქების ხელშეკრულება დადებულია 2013 წლის 5 ნოემბერს. სააპელაციო პალატამ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების ერთობლივი ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ საფუძვლიანი იყო მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ დედა-შვილს შორის უძრავი ქონების თაობაზე დადებული უსასყიდლო გარიგება მოჩვენებითი იყო. აღნიშნული მტკიცების გაქარწყლების ვალდებულება მოპასუხე მხარეებს ჰქონდათ, კერძოდ, მათ უნდა ემტკიცებინათ, რომ, მართალია, უსასყიდლოდ მოხდა ქონების გადაცემა, თუმცა არსებობდა ქონების საკუთრებაში მიღების ნამდვილი ნება და, რომ შემძენმა არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა, რომ აღნიშნული ქონების მიმართ მოსარჩელის კანონიერი ინტერესი არსებობდა მოპასუხის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ასეთ ვითარებაში სწორედ მოპასუხეს უნდა ემტკიცებინა, რომ ის კეთილსინდისიერი იყო. მასვე უნდა დაედასტურებინა, თუ რამ განაპირობა ხელშეკრულების დადება დროის სწორედ ისეთ მონაკვეთში, როდესაც მოსარჩელის მიმართ შეუსრულებელი ფულადი ვალდებულება არსებობდა.

31. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს სადავო ხელშეკრულების დადების ნამდვილი ნება. დედა-შვილს შორის უძრავი ქონების უსასყიდლო განკარგვა სადავო პერიოდში მიუთითებდა პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდებაზე, რაც ცნობილი უნდა ყოფილიყო მოპასუხის ოჯახის წევრისათვის (დედისათვის), ხოლო საწინააღმდეგო გარემოებები, რაც უარყოფდა ამ პრეზუმფციას, მოპასუხეებს არ მიუთითებიათ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავოდ გამხდარი გარიგება ბათილი იყო გამოვლენილი ნების მოჩვენებითი ხასიათის გამო.

32. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავის საფუძველი იყო მათ შორის არსებული სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე და 361-ე მუხლებზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისაგან ორ ნაწილად, 2012 წლის 5 ივნისსა და 2012 წლის 25 ივლისს, ერთობლიობაში სესხად მიიღო 22 000 აშშ დოლარი და მოპასუხეს მოსარჩელისათვის სესხის ანგარიშში გადახდილი ჰქონდა 7300 აშშ დოლარი, შესაბამისად, სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე შესასრულებელი ვალდებულება შეადგენდა 14700 აშშ დოლარს.

33. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ (შემდგომში - „კასატორები“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორები“) შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება.

34. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ, გამომდინარე იქედან, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ გააჩნია მხოლოდ ერთი ვალდებულება - 12000 აშშ დოლარი 2012 წლის 25 ივლისის ხელშეკრულების საფუძველზე და იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხეს პერიოდულად დაფარული აქვს ჯამში 7300 აშშ დოლარი, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს კრედიტორის სასარგებლოდ მხოლოდ 4700 აშშ დოლარის გადახდა.

35. კასატორებმა წარმოადგინეს პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადო საფუძვლის გარეშე მიიჩნია შვილის მიერ დედისთვის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება ბათილ გარიგებად და უსაფუძვლოდ მიუთითა მის მოჩვენებით ხასიათზე. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ მას მორიგი გადახდა უწევდა 9 ნოემბერს და შესაბამისად 5 ნოემბრისთვის მას ვალდებულება არ ჰქონდა შესასრულებელი. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო სასამართლოს ვარაუდი, რომ იგი თავს არიდებდა მოსარჩელის ვალის გადახდას.

36. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა ასევე აღნიშნეს, რომ საქმეზე მტკიცებულების სახით დართული 2012 წლის 5 ივნისის სალაროს გასავლის ორდერის უკანა მხარეს შესრულებული ხელმოწერა სესხზე შეთანხმებასთან დაკავშირებით მოსამართლემ სარწმუნოდ მიიჩნია. თუმცა მოპასუხემ არაერთხელ განუმარტა სააპელაციო სასამართლოს, რომ აღნიშნული მინაწერი შეთანხმებას არ წარმოადგენდა და თავად მოსარჩელის მიერ იყო შესრულებული, რაც დასტურდება სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის განმარტებით, რომ მოპასუხესთან ზეპირი შეთანხმება საპროცენტო სარგებლის თაობაზე თავისივე ხელით წერილობით დააფიქსირა ხელშეკრულებაში.

37. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.2 პუნქტში მითითებული მსჯელობა კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნის მხოლოდ მოპასუხის მიერ წარმოდგენის ვალდებულებასთან დაკავშირებით ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლს. საკასაციო საჩივრის ავტორები უთითებენ, რომ თვითონ სასამართლოს შეეძლო დაენიშნა ექსპერტიზა და, ამასთან, მოპასუხემ ორივე ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას არაერთხელ დააყენა ექსპერტიზის დანიშვნის მოთხოვნა, მაგრამ მოთხოვნა უკანონოდ უყურადღებოდ დარჩა.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით კასატორების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

39. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ გ. და დ. ჟ-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

41. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

42. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

43. კასატორები გადაწყვეტილების გაუქმებას ძირითადად იმ საფუძვლით ითხოვენ, რომ მათი ვალდებულება მოსარჩელის წინაშე შემოიფარგლება მხოლოდ 4700 აშშ დოლარით და არა - 14700 აშშ დოლარით. კერძოდ, კასატორების განმარტებით, მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ გააჩნია მხოლოდ ერთი ვალდებულება - 12000 აშშ დოლარი 2012 წლის 25 ივლისის ხელშეკრულების საფუძველზე და, ვინაიდან მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ თანმიმდევრულად გადახდილი აქვს 7300 აშშ დოლარი, მოპასუხის სასესხო ვალდებულება მხოლოდ 4700 აშშ დოლარს შეადგენს.

44. აღნიშნული პრეტენზიის გასამყარებლად კასატორები უთითებენ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელის განმარტებაზე, რომ მოპასუხესთან ზეპირი შეთანხმება საპროცენტო სარგებლის თაობაზე თავისივე ხელით წერილობით დააფიქსირა ხელშეკრულებაში.

45. ამდენად, კასატორების კასაციის საფუძვლები მდგომარეობს იმაში, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულება, სახელდობრ, სალაროს გასავლის ორდერი, რომლის უკანა მხარეს შესრულებულ მინაწერზე დაყრდნობით არასწორად დაადგინა მხარეთა შეთანხმება სესხზე, რომელმაც მოცემულ საქმეზე გამოიწვია არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „სამართალწარმოების პროცესში წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულება უნდა შეფასდეს მათი უტყუარობისა და აგრეთვე, იმ თვალსაზრისით, თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოების დადასტურებაა ამ მტკიცებულებებით შესაძლებელი“ (იხ. სუსგ №ას-127-119-2015, 2015 წლის 22 ივლისი).

47. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ წარმოადგინა წერილობითი მტკიცებულება - ხელწერილი, რომელზეც არსებობს ორივე მხარის მიერ შესრულებული ხელმოწერა და, რომლითაც სარწმუნოდ დასტურდება, რომ 2012 წლის 5 ივნისს მოსარჩელემ მოპასუხეს ასესხა 12000 დოლარი, კერძოდ, სალაროს გასვლის ორდერის უკანა მხარეს შესრულებული წარწერა - „ე. ნ-ემ ვასესხე 12000$ გ. ჟ-ს 5.06.2012 წელს რასაც ვადასტურებთ ხელის მოწერით“ - უტყუარად ადასტურებს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტს 2012 წლის 5 ივნისს, 12000 დოლარზე (იხ. ტ. I. ს.ფ. 24).

48. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ „სასესხო ურთიერთობაში თანხის სესხად გადაცემის ფაქტის მტკიცების ტვირთი თანხის გამცემის - მოსარჩელის მხარეზეა, რომელმაც, გარდა თავისი განმარტებისა, სხვა მტკიცებულებით დამაჯერებლად უნდა დაადასტუროს სესხის ხელშეკრულების დადება“ (იხ. სუსგ №ას-839-890-2011, 2011 წლის 8 ნოემბერი). „მხარეთა შორის ამ საპროცესო ვალდებულებების სწორი განაწილება წარმოადგენს სასესხო ურთიერთობის მონაწილეთა უფლებრივი მდგომარეობის დაცვისა და მართლწესრიგის ეფექტური ფუნქციონირების უზრუნველყოფის წინაპირობას“ (იხ. სუსგ №ას-127-119-2015, 2015 წლის 22 ივლისი).

49. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულების გაქარწყლების თაობაზე მოპასუხის ვალდებულებაზე და აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ ვერ გაართვა თავი აღნიშნული ვალდებულების შესრულებას. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ მას არ წარმოუდგენია საპირისპირო ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

50. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას, რომ 2012 წლის 5 ივნისის სალაროს გასავლის ორდერის უკანა მხარეს შესრულებული მინაწერი თავად მოსარჩელის მიერ არის შესრულებული, რადგან სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხესთან ზეპირი შეთანხმება საპროცენტო სარგებლის თაობაზე თავისივე ხელით წერილობით დააფიქსირა ხელშეკრულებაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.3 პუნქტზე, რომელშიც სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შემდეგი: „სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე მხარემ პალატას განუმარტა, რომ ორივე - 2012 წლის 5 ივნისისა და 2012 წლის 25 ივლისის სესხის ხელშეკრულებებზე საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით არსებული მინაწერები („თვიური პროცენტი შეადგენს 5% სარგებელს“- ს.ფ. 23, „სარგებელი 4%“-ს.ფ. 24) თავად მის მიერ არის შესრულებული, იქიდან გამომდინარე, რომ მხარეთა შორის მართლა არსებობდა ზეპირი შეთანხმება საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით და მან მოგვიანებით გადაწყვიტა, აღნიშნული პირობა წერილობით დაეფიქსირებინა ხელშეკრულებებზე“ (იხ. ტ. II, ს.ფ. 101).

51. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის განმარტება არ შეეხებოდა 12000 აშშ დოლარის სესხების ფაქტზე მხარეთა ორმხრივი ნების არარსებობას. მხარემ განმარტა მხარეთა წერილობით გამოხატული ორმხრივი ნების არარსებობა მხოლოდ სესხის ხელშეკრულების საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით სალაროს გასავლის ორდერის უკანა მხარეს არსებულ მინაწერზე - „სარგებელი 4%“ (იხ. ტ. I. ს.ფ. 24) .

52. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის განმარტება საპროცენტო სარგებელთან დაკავშირებით შემხებლობაში არ არის 12000 აშშ დოლარის სესხების ფაქტთან.

53. გარდა აღნიშნულისა, კასატორები პრეტენზიას აცხადებენ იმასთან დაკავშირებით, რომ იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე უარყოფდა ხელწერილზე თავისი ხელმოწერის ნამდვილობას, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა მის ვალდებულებაზე, წარმოედგინა კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნა. კასატორები მიუთითებენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა.

54. სასამართლოს ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე კასატორების პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განმტკიცებულია სამოქალაქო სამართალწარმოების ფუნდამენტური პრინციპი - დისპოზიციურობა. ნორმის პირველი ნაწილით დადგენილია, რომ მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, სამართალწარმოების თითოეულ ეტაპზე საქმის განხილვისათვის გადამწყვეტს წარმოადგენს მხარის ნება იმგვარად, რომ სასამართლოს უფლებამოსილება მხოლოდ და მხოლოდ დისპოზიციურ ფარგლებში გამოვლენილი ნების შესწავლის გზით საქმის გარემოებების დადგენითა და მათი სამართლებრივი შეფასებით შემოიფარგლება, რაც საბოლოოდ განსაზღვრავს სასამართლოს დასკვნას სარჩელის საფუძვლიანობის თაობაზე. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლით დადგენილია მხარეთა თანაბარი შესაძლებლობა, გაეცნონ საქმის მასალებს, გააკეთონ ამონაწერები ამ მასალებიდან, გადაიღონ ასლები, განაცხადონ აცილებანი, წარადგინონ მტკიცებულებანი, მათ შორის, ექსპერტის (საექსპერტო დაწესებულების) დასკვნები, სპეციალისტის ცნობები, მონაწილეობა მიიღონ მტკიცებულებათა გამოკვლევაში, შეკითხვები დაუსვან მოწმეებს, ექსპერტებს, სპეციალისტებს, სასამართლოს წინაშე განაცხადონ შუამდგომლობები, მისცენ სასამართლოს ზეპირი და წერილობითი ახსნა-განმარტებანი, წარადგინონ იმავე ტიპის საქმეზე სხვა სასამართლოს გადაწყვეტილებანი, წარადგინონ თავიანთი დასკვნები და გამოთქვან მოსაზრებები საქმის განხილვის დროს წამოჭრილ ყველა საკითხზე, უარყონ მეორე მხარის შუამდგომლობები, დასკვნები და მოსაზრებები, გაასაჩივრონ სასამართლოს გადაწყვეტილებები და განჩინებები, წარადგინონ მორიგების აქტი საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე და ისარგებლონ ამ კოდექსით მათთვის მინიჭებული სხვა უფლებებით“ (იხ. სუსგ №ას-1197-1139-2014, 2015 წლის 2 მარტი).

55. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლი განსაზღვრავს ექსპერტიზის დანიშვნის წესსა და პირობებს. აღნიშნული მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მხარეებს შეუძლიათ სასამართლოსგან დამოუკიდებლად უზრუნველყონ ექსპერტიზის ჩატარება. ასეთ შემთხვევაში, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოს უნდა წარედგინოს სასამართლოში საქმის აღძვრის ან საქმის მომზადების სტადიაზე. სარჩელის წარდგენისას მხარეს უფლება აქვს მოითხოვოს ვადა ექსპერტის დასკვნის წარმოსადგენად“ (იხ. სუსგ №ას-1197-1139-2014, 2015 წლის 2 მარტი).

56. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოპასუხეებს შეეძლოთ საქმის აღძვრის ან საქმის მომზადების სტადიაზე წარედგინათ ექსპერტიზის დასკვნა, თუმცა ასეთი მათ არ განუხორციელებიათ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორების პრეტენზიას, რომ სასამართლოს შეეძლო საკუთარი ინიციატიცით ექსპერტიზის ჩატარება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება. წარმოდგენილი ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ სასამართლოს ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნა „წარმოადგენს სასამართლოს უფლებას და არა ვალდებულებას და მისი გამოყენების მიზეზები სასამართლომ ყოველ შემთხვევაში სათანადოდ უნდა დაასაბუთოს.“ ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორების პრეტენზიას, რომ აღნიშნული უფლების არგამოყენებით პირველი ინსტანციის ან სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო დარღვევა ჩაიდინა (იხ. სუსგ №ას-1197-1139-2014, 2015 წლის 2 მარტი).

57. ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წარმოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

58. ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც საკასაციო საჩივრის ავტორებს, გარდა საკუთარი განმარტებისა, სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენიათ რაიმე მტკიცებულება, რომელიც გააბათილებდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებას, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხის მიერ არ არის შესრულებული ხელმოწერა 2012 წლის 5 ივნისის სალაროს გასავლის ორდერის უკანა მხარეს, დაუსაბუთებელია.

59. კასატორები სადავოდ ხდიან ასევე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას შვილის მიერ დედისთვის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილ გარიგებად მიჩნევის ნაწილში და ამასთან, უთითებენ, რომ მოპასუხეს მორიგი გადახდა უწევდა 2013 წლის 9 ნოემბერს და შესაბამისად 2013 წლის 5 ნოემბრისთვის მას ვალდებულება არ ჰქონდა შესასრულებელი, შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო სასამართლოს ვარაუდი, რომ იგი თავს არიდებდა მოსარჩელის ვალის გადახდას.

60. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). „დასახელებული ნორმის აღწერილობითი ნაწილი იძლევა მოჩვენებითი გარიგების იურიდიულ დეფინიციას და ნორმით გათვალისწინებული შედეგის მიმართ გადამწყვეტია მხოლოდ და მხოლოდ მხარეთა ნამდვილი ნება, ანუ მათ არ უნდა სურდეთ იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც გარიგება ითვალისწინებს, არამედ ამ გარიგების დადება ემსახურება სხვა, მათ შორის მესამე პირის მიმართ ვალდებულების შესრულებისათვის თავის არიდებას. თავის მხრივ, მოჩვენებითი გარიგება, როგორც წესი, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ყოველთვის შეესაბამება ამ ტიპის გარიგების დადებისათვის კანონით დადგენილ წესსა და პირობებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე გვექნებოდა ამავე კოდექსის ზოგადი თუ კერძო ნაწილით განსაზღვრული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლები“ (იხ. სუსგ №ას-296-283-2015, 2015 წლის 4 ივნისი).

61. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე (სუსგ-ები №ას-1347-1272-2012, 2013 წლის 1 ივლისი, №ას-1439-1357-2012, 2013 წლის 1 თებერვალი), რომლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, მამა-შვილს, დედა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე, და, ასევე, მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე.

62. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ 2013 წლის 5 ნოემბერს მოპასუხის მიერ საკუთარ დედასთან - მეორე მოპასუხესთან უძრავ ქონებაზე ჩუქების ხელშეკრულების დადება იმ პირობებში, როდესაც სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ბოლო გადახდა განხორციელებულია 2013 წლის 9 ოქტომბერს, რომლის შემდგომ მოპასუხემ შეწყვიტა სესხის პერიოდული დაფარვა (იხ. ტომი I, ს.ფ. 139), მიუთითებს სწორედ ჩუქების ხელშეკრულების ორივე მხარის განზრახვაზე, რომ უძრავი ქონების გასხვისების გზით მოპასუხეს თავი აერიდებინა ფულადი ვალდებულებების შესრულებისთვის.

63. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს, რომ ნივთის ჩუქება შეიძლება მიუთითებდეს მხარეთა კეთილ ნებაზე და განპირობებული იყოს გარკვეული აუცილებლობით, მაგრამ ზუსტად მოპასუხეებს ეკისრებათ ტვირთი, ამტკიცონ ის, თუ რამ განაპირობა და ამ ხელშეკრულების დადების რა აუცილებლობა არსებობდა მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულების მონაკვეთში (იხ. სუსგ. №ას-1347-1272-2012, 2013 წლის 1 ივლისი). აღნიშნული აუცილებლობის დამტკიცება კი კასატორებმა ვერ შეძლეს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორების პრეტენზიაც ამ ნაწილში დაუსაბუთებელია.

64. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

65. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. და დ. ჟ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

66. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათი წარმომადგენლის, გ. გ-ის მიერ 2016 წლის 4 ოქტომბერს №1475589300 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1175 (ერთი ათას ას სამოცდათხუთმეტი) ლარის 70% – 822 (რვაას ოცდაორი) ლარი და 50 თეთრი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ. ჟ-ისა და დ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს გ. ჟ-სა (პ/ნ: …) და დ. ჟ-ს (პ/ნ: …) დაუბრუნდეთ გ. გ-ის (პ/ნ: …) მიერ 2016 წლის 4 ოქტომბერს #1475589300 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1175 ლარის 70% – 822.5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე