№ ას-547-522-2016 13 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - ე. ბ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - დ. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. დ. გ-ემ (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ბ-ის (შემდგომში „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხესთან 2010 წლის 13 აგვისტოს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგების, ბათილად ცნობა და ქონების მესაკუთრედ აღიარება, ასევე ქონების გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯების მოპასუხისთვის დაკისრება.

2. მოსარჩელის განცხადებით, 2010 წლის 13 აგვისტოს მასთან მივიდა მოპასუხე, რომელიც მოსარჩელის ოჯახის ახლობელია და სთხოვა ფორმალურად მიეყიდა უძრავი ქონება, ვინაიდან მძიმე ფინანსური პრობლემები ჰქონდა, აპირებდა სხვადასხვა გზით თანხების მოძიებას და ბანკიდან სესხის მისაღებად ესაჭიროებოდა უძრავი ქონება (ბანკის წარმომადგენლებისთვის საჩვენებლად).

3. მხარეთა შორის არსებული ნათესაური კავშირის გამო მოსარჩელე დათანხმდა მოპასუხის შეთავაზებას და მათ შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, ქ. თბილისში, ბ-ის ქ. #...-ში მდებარე უძრავი ქონების მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული წილი აღირიცხა მოპასუხის საკუთრებად. თუმცა, როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, ისე მას შემდეგ, უძრავ ქონებას ფლობს და საცხოვრებლად იყენებს მოსარჩელე. ამასთან, მოპასუხეს არ გადაუხდია ხელშეკრულებით განსაზღვრული ნასყიდობის საფასური - 7000 ლარი, რაც ასევე ადასტურებს აღნიშნული ხელშეკრულების მოტყუებით დადებას.

4. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მას, შემდეგ, რაც მოპასუხესთან გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება, ბინაში ჩაატარა ძვირადღირებული სარემონტო სამუშაოები, ამასთან, მისი წილი ფართი გაიზარდა 25,74 კვ.მ.-დე, შესაბამისად, გაიზარდა ქონების საბაზრო ღირებულებაც.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მას გადახდილი აქვს მხარეთა შორის 2010 წლის 13 აგვისტოს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვული ნასყიდობის საფასური. მოპასუხის ოჯახის წევრებს არ ჰქონიათ რაიმე სახის ფინანსური პრობლემა და არც სესხის აღება დასჭირვებიათ. ამასთან, მოსარჩელის დას, ნ. გ-ეს სურდა დაესაკუთრებინა საერთო სარგებლობაში არსებული ფართი, რისთვისაც მან მარეგისტრირებელ ორგანოს წარუდგინა მოპასუხის გაყალბებული თანხმობა. იმის გამო, რომ მოპასუხემ განაცხადა საბუთის სიყალბის შესახებ, მასსა და ნ. გ-ეს შორის წარმოიშვა კონფლიქტი, რის შემდგომაც იგივე ფართი ნ. გ-ემ დაიმატა სარდაფზე და ფართის თანამესაკუთრედ მიუთითა მოსარჩელე, შემდეგ კი, რადგან იცოდა, რომ მოპასუხე საბუთის სიყალბის თაობაზე მიმართავდა სათანადო ორგანოებს, სასწრაფოდ შეატანინა სარჩელი ძმას ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

6. მოპასუხემ ასევე მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე და განმარტა, რომ მოტყუებით დადებული გარიგების შეცილების კანონით დადგენილი ერთ წლიანი ვადა გასულია.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში საქმის განხილვისას 2015 წლის 26 იანვრის მთავარ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩლემ შეცვალა მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი და მოითხოვა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც მოჩვენებით დადებული გარიგების, ბათილობა (იხ. ტ. 3, 2015 წლის 26 იანვრის სასამართლო სხდომის ოქმი, CD დისკი, 15:03:06 – 15:18:46).

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 13 აგვისტოს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ქ. თბილისში, ბესიკის ქ. №9-ში მდებარე, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (15,42 კვ.მ ფართი, საკადასტრო კოდი №...) საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოპასუხის საკუთრებად. ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 7 000 ლარით, თუმცა მოპასუხის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის ფაქტი არ დასტურდება საქმის მასალებით. სააპელაციო პალატამ ასევე უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნასყიდობის საგანი მოპასუხეს ფაქტობრივ მფლობელობაში არ გადასცემია. უძრავ ქონებას ფლობენ ყოფილი მესაკუთრე - მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები.

11. ააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას და ხელშეკრულებით მის კონტრაჰენტებს იმთავითვე არ ჰქონდათ განზრახვა, რომ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყოლოდა. სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულების მოჩვენებით გარიგებად კვალიფიკაციისთვის მნივნელოვანია არა მარტო მოჩვენებითი გარიგების დადების მიზნის დადგენა, არამედ ასევე იმის დადგენა სადავო გარიგებას მოჰყვა თუ არა შესაბამისი სამართლებრივი შედეგები. ამდენად, მნიშვნელოვანია არამარტო მხარეთა სუბიექტური დამოკიდებულება გარიგების მიმართ, არამედ განმსაზღვრელია ობიექტური ფაქტორიც - რამდენად მოყვა გარიგებას შესაბამისი სამართლებრივი შედეგები. სასამართლოს განმარტებით, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითი ხასიათის დადგენისას, მნიშვნელოვანია განისაზღვროს ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი შედეგები და ამ ნორმიდან გამომდინარე უნდა შეფასდეს მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობების ნამდვილობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლით განსაზღვრული გარემოებების მოჩვენებითობა რომ არ დადგინდეს, აუცილებელია ამ ნორმის შემადგენელი ელემენტების არსებობის დადასტურება მოპასუხის მიერ. კერძოდ, მან უნდა დაადასტუროს, რომ ნასყიდობის საგნის ღირებულება გადაუხადა გამყიდველს, მას გადაეცა საკუთრების უფლება ნასყიდობის საგანზე და მან მიიღო უძრავი ნივთი ანუ დაეუფლა ქონებას.

12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის ნასყიდობის საგნის ღირებულების გადახდის ფაქტი და გარდა ამისა, მოპასუხე ნასყიდობის საგანს ფაქტობრივად არ დაუფლებია. სადავო უძრავ ქონებას დღემდე მუდმივად ფლობენ ყოფილი მესაკუთრე - მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები. ამდენად, არ დადასტურდა ზემოხსენებული სამი ელემენტიდან ორის არსებობა – ნასყიდობის საგნის ღირებულების გადახდა და უძრავი ნივთის მიღება (მისი დაუფლება) ანუ სახეზე არ არის ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობებისათვის აუცილებელი რამდენიმე არსებითი ნიშანი.

13. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებით ხასიათზე ასევე მიუთითებს ის გარემოება, რომ საზიარო ქონება, რომელშიც წილი იყიდა ე. ბ-მა, მთლიანად გარემონტებული იქნა მოსარჩელის ოჯახის წევრების მიერ. მხარეები არ დავობენ, რომ ქონების გაუმჯობესებაში რაიმე სახის მონაწილეობა მოპასუხეს არ მიუღია, უფრო მეტიც, მას არც თანხმობა მიუცია რაიმე სახის რეკონსტრუქციაზე და არც დაინტერესება გამოუხატავს მის ქონებაში მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით.

14. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილ ვიდეო-მასალაზე, რომელიც ასახავს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის მიზნით ჩატარებულ ზეპირი სხდომის მიმდინარეობას. მითითებული ადმინისტრაციული წარმოება ეხება თბილისში, ბ-ის ქ. №...-ში მდებარე უძრავ ქონებას. სხდომაში მონაწილეობას იღებდა საჩივრის ავტორი ნ. გ-ე და ქონების თანამესაკუთრე ე. ბ-ი. სხდომის მიმდინარეობისას ე. ბ-მა განაცხადა, რომ თბილისში, ბ-ის ქ. №...-ში მდებარე ქონება მიღებული აქვს ვალში, ნ. გ-ეს აქვს მისი ვალი და არამარტო 15,42 კვ.მ ფართი, არამედ მთლიანი ქონება ეკუთვნის მას. ამავე ჩანაწერში ნ. გ-ე აღნიშნავს, რომ ე. ბ-მა არც კი იცის, სად მდებარეობს ფართი, რის პასუხადაც ე. ბ-ი განმარტავს, რომ ვალში აქვს აღებული უძრავი ქონება და გაუგებარია, რატომ უნდა იცოდეს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, ერთის მხრივ, სასამართლოში დავის განხილვისას მოპასუხე მხარე მიუთითებს, რომ სადავო გარიგება ნამდვილია და მან უძრავი ქონება მიიღო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო, მეორეს მხრივ, ადმინისტრაციული წარმოებისას აცხადებს, რომ მას ქონება მიღებული აქვს გარკვეული ვალის სანაცვლოდ. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მასსა და მოსარჩელეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილია, გაურკვეველია, რატომ უკავშირებს იგი ნასყიდობის საგნის მიღებას მის მიმართ არსებულ შესაძლო ვალს და რატომ ფიქრობდა, რომ ქონების უკან დაბრუნების საკითხი შეიძლებოდა დამდგარიყო.

15. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე, 56-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. ყოველივე აღნიშნული კი მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასითებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება”, „გარიგება” მოჩვენებითი ნების გამოვლენის შესახებ.

16. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით და საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების შინაგანი რწმენით შეფასების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სახეზე არ არის ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი სამართლებრივი შედეგი (მყიდველის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდა, ხოლო გამყიდველის მიერ ნასყიდობის საგნის გადაცემა), რაც მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობას დაადასტურებდა. ეს ნიშნავს, რომ მხარეებს არ სურდათ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგის დადგომა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველია.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

18. კასატორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი საპროცესო დარღვევებით, რამაც გამოიწვია არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მოსამართლემ იურიდიული კონსულტაცია გაუწია მოსარჩელის წარმომადგენელს, რათა იგი მიმხვდარიყო, რაზე აეგო სასარჩელო მოთხოვნა, რომ მტკიცების საგანი ყოფილიყო გარიგების მოჩვენებითობა და არა მოტყუება. ამით მოსამართლემ პრაქტიკულად რეკომენდაცია გაუწია მხარეს და უკარნახა სამოქმედო გეგმა, რითაც დასტურდება მოსამართლის მიკერძოება.

19. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს არასწორად დააკისრა ნასყიდობის თანხის გადახდის მტკიცების ტვირთი. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულების შედგენა მთლიანად მოსარჩელის ნებაზე იყო დამოკიდებული. ფულადი ვალდებულების შესრულების ხანდაზმულობის ვადა 3 წელია, და შესაბამისად, მოსარჩელეს სრული უფლება ჰქონდა მოეთხოვა დოკუმენტი ვალის არსებობის შესახებ ან/და ხელშეკრულებაში მიეთითებინა, თუ რა ვადაში უნდა გადახდილიყო თანხა, მაგრამ ეს არ გაუკეთებია, რადგან ნასყიდობის თანხა მიღებული ჰქონდა. რაც შეეხება ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების ბუნდოვან ტექსტს და მასში ჩაწერილ სიტყვას „იყიდება“, საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, მოსარჩელეს აღნიშნული ჩანაწერი ავალდებულებდა ემტკიცებინა, რომ მოპასუხეს არ ჰქონდა მისთვის გადახდილი ნასყიდობის ფასი, მოსამართლემ კი მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე შეაბრუნა. სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 345-ე მუხლით, რომლის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების სტანდარტული პირობების ტექსტი ბუნდოვანია, იგი განიმარტება მხარის სასარგებლოდ. კასატორის განცხადებით, მტკიცებულებათა წარმოდგენის მოვალეობას მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტის დასადგენად კანონმდებელი აკისრებს იმ მხარეს, რომლისთვისაც ეს უფრო ადვილი და მოსახერხებელია. იმ შემთხვევაში, როდესაც ნასყიდობის საგანზე (ქონებაზე) საკუთრების უფლება გადაცემულია, არსებობს საფუძველი მყიდველის მიერ ნასყიდობის ფასის გადახდის ვარაუდისთვის, რაც საბოლოო ჯამში განაპირობებს მყიდველის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის მტკიცების ტვირთის გამყიდველისთვის დაკისრებას. ასეთ პირობებში მყიდველს არ უნდა მოეთხოვოს ნასყიდობის ფასის გადახდის მტკიცება სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე.

20. კასატორის მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ მითითებული ხელშეკრულების მოჩვენებით დადების მიზანი - მესამე პირის მოტყუება, თუმცა სასამართლომ არც მოპასუხის მიერ მითითებული ქონების შეძენის მიზანი მიიჩნია დამაჯერებლად. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ ქ. თბილისის განვითარების გეგმის ფარგლებში ძველი და ავარიული სახლები უნდა შეცვლილიყო ახალი ნაგებობებით და პირველ რიგში, ეს შეეხებოდა თბილისის ძველ უბნებს. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ქონება კი სწორედ ამ არეალში იყო მოქცეული, რის გამოც შეიძინა იგი მოპასუხემ.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 ივლისის განჩინებით ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

25. საკასაციო საჩივრის ავტორის ძირითადი პრეტენზია ეხება იმას, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ მხარეთა შორის არასწორად გადაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რის გამოც ნასყიდობის ხელშეკრულება უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოჩვენებით დადებულ გარიგებად.

26. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). დასახელებული ნორმის აღწერილობითი ნაწილი იძლევა მოჩვენებითი გარიგების იურიდიულ დეფინიციას და ნორმით გათვალისწინებული შედეგის მიმართ გადამწყვეტია მხოლოდ და მხოლოდ მხარეთა ნამდვილი ნება, ანუ მათ არ უნდა სურდეთ იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც გარიგება ითვალისწინებს. თავის მხრივ, მოჩვენებითი გარიგება, როგორც წესი, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ყოველთვის შეესაბამება ამ ტიპის გარიგების დადებისათვის კანონით დადგენილ წესსა და პირობებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე გვექნებოდა ამავე კოდექსის ზოგადი თუ კერძო ნაწილით განსაზღვრული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლები.

27. ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

28. ამ მხრივ, მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლება, ევალება მოსარჩელეს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე.

29. მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლისა და ურთიერთშეჯერების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა მოჩვენებით დადებულ გარიგებას. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის აღნიშნულ დასკვნას და თვლის, რომ იმ პირობებში, როდესაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან მათ შორის ნათესაური კავშირის არსებობის ფაქტს, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მყიდველი (მოსარჩელე) არასდროს დაუფლებია ნაყიდ ქონებას და მასში ცხოვრებას კვლავ აგრძელებს მოპასუხე, რომელსაც ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ ბინაში ჩატარებული აქვს ძვირადღირებული სარემონტო სამუშაოები, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მის მიერ უძრავი ქონების ნასყიდობის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი, ამავე დროს, საქმეში არსებობს მტკიცებულება (ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის ჩანაწერი CD დისკზე), რომლის შესაბამისად, ირკვევა, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიერ მოსარჩელესთან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას ვალის გამო, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები ერთობლიობაში მიუთითებს სადავო ხელშეკრულებით გამოხატული ნების გამოვლენის ნაკლზე და ქმნის საფუძველს დადგინდეს, რომ ხელშეკრულების მხარეებს არ სურდათ იმ სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, რასაც სადავო გარიგება ითვალისწინებს.

30. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასებისას მართებულად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით განსაზღვრული დანაწესი. გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახული მსჯელობა არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

31. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ე. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე