№ ას-706-676-2016 13 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „რ-ა" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შ. ბ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შ. ბ-მა (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „რ-ის“ (შემდგომში „მოპასუხე“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა მატერიალური ზარალის ანაზღაურება 10 000 ლარის ოდენობით.

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2015 წლის 4 აპრილს კუთვნილი ავტომობილი Range Rover, გამოშვების წელი 2007, სახელმწიფო სარეგისტრაციო №...; VIN: SALME15417A256665 დააყენა მოპასუხის ტერიტორიაზე (რ-ა, პავილიონი №3). 2015 წლის 12 აპრილს ავტომანქანა დახვდა დაზიანებული, ბაზრობის ტერიტორიაზე სარეკლამო ბანერის ჩამოვარდის შედეგად. მოსარჩელემ გამოიძახა საპატრულო პოლიცია, რომელმაც დააფიქსირა დაზიანების ფაქტი და შეადგინა შესაბამისი აქტი. 2015 წლის 15 აპრილს მან დაწერა განცხადება ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნით, თუმცა განცხადებას ავტობაზრობის ადმინისტრაციის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია. მოსარჩელემ 2015 წლის 1 მაისს მიმართა საქართველოში Range Rover-ის ოფიციალურ წარმომადგენლობას და გამოითხოვა ხარჯთაღრიცხვა დაზიანებული ნაწილების ღირებულების დადგენის მიზნით. დაზიანებული ნაწილების ღირებულებამ შეადგინა 8863,84 ლარი. მოსარჩელის განმარტებით, მანქანის სახურავის სამღებრო სამუშაოების ღირებულების ჩათვლით, ზარალის რაოდენობამ შეადგინა 10 000 ლარი.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ იგი წარმოადგენს არასათანადო მოპასუხეს, ხოლო სათანადო მოპასუხე არის შპს “ქ-ი“. შესაბამისად, მას არ ეკისრება ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. მოპასუხის განმარტებით, სარეკლამო მატარებელზე სარეკლამო ბანერის განთავსებას, რომლის ვარდნამაც დააზიანა მოსარჩელის ავტომობილი, უზრუნველყოფს შპს “ქ-ი“ მათ შორის 2014 წლის 25 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად. მოპასუხემ დამატებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელის ავტომანქანა ავტობაზრობის №3 პარკინგის ნაცვლად უნდა განთავსებულიყო №1 საპარკინგე ზონაში. ამასთან, მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 2015 წლის 1 მაისის პროფორმა ითვალისწინებს მანქანის ნაწილების შესყიდვას და არა - ავტომობილის გარკვეული ნაწილების შეკეთებას.

4. მოსარჩელემ 2015 წლის 17 ივნისს სარჩელი დააზუსტა და მოითხოვა მოპასუხისა და შპს “ქ-ისთვის“ 10 000 ლარის მატერიალური ზარალის სოლიდარულად დაკისრება. ამასთან, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2014 წლის 25 ივნისის ხელშეკრულებაში, რომლის საფუძველზეც მოპასუხე უთითებს შპს “ქ-ის“ ვალდებულებაზე, არ არის განსაზღვრული კონკრეტულად რომელი ბანერი ჰქონდა გადაცემული შპს “ქ-ს“; არ არის გამიჯნული მხარეთა ვალდებულებები მესამე პირების მიმართ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში; არ არის განსაზღვრული, თუ რა ტიპის ხელშეკრულება არის დადებული მათ შორის; ამასთან, გაუგებარია, თუ რომელი მხარე რა სახის მომსახურებას ახორციელებს ხელშეკრულების ფარგლებში.

5. შპს “ქ-ის“ წარმომადგენელმა არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მისი სარეკლამო ბანერი განთავსებული იყო რ-ის ბილბორდზე (რკინის კონსტრუქციაზე), რის სანაცვლოდაც იგი იღებდა ანაზღაურებას, ხოლო თავად ბანერი დამზადებული და განთავსებული იყო შპს „დ-ის“ მიერ, შესაბამისად, იგი ვერ იქნებოდა პასუხისმგებელი მოსარჩელის წინაშე, რადგან მის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არ არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი.

6. შპს “ქ-ის“ წარმომადგენელმა შესაგებელში აღნიშნა, რომ შპს “ქ-ი“ წარმოადგენდა არასათანადო მოპასუხეს, ვინაიდან მოსარჩელეს ზიანი მიადგა არა მისი მხრიდან, არამედ იმ პირების მიერ, ვის საკუთრებასაც წარმოადგენს ბილბორდი და ვინც დაამზადა და განათავსა ბანერი. შესაბამისად, მან იშუამდგომლა, რომ შპს “ქ-ი“ სასამართლოს შეეცვალა სათანადო მოპასუხით ან უარი ეთქვა მოსარჩელისთვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 1 ივლისს გამართულ მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხემ იშუამდგომლა არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლის თაობაზე. მისი მითითებით, იგი არასათანადო მოპასუხეა, ვინაიდან შპს “ქ-მა“ აიღო ვალდებულება სარეკლამო ბანერების დამზადებასა და განთავსებაზე მოპასუხის მიერ განთავსებულ სარეკლამო მატარებლებზე. აღნიშნულ შუამდგომლობას არ დაეთანხმა მოსარჩელე და შპს “ქ-ის“ წარმომადგენელი. საქალაქო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად, არ დააკმაყოფილა მოპასუხის შუამდგომლობა არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლის თაობაზე.

8. 2015 წლის 15 სექტემბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა მოპასუხისა და შპს “ქ-ისთვის“ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება,1 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით.

9. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხესა და შპს “ქ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 1500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

10. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 4 აპრილს მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა: Range Rover, სახელმწიფო ნომრით TT-3719, გამოშვების წელი - 2007, განთავსდა მოპასუხის ტერიტორიაზე. ავტომანქანის შესვლისთვის აღებული ავტოსადგომის ბილეთზე დატანილი ინფორმაციის შესაბამისად, თუ ავტომანქანის მფლობელმა აიღო ბილეთი და შევიდა ავტობაზრობის ტერიტორიაზე, აღნიშნულით დასტურდება ავტომანქანის მფლობელისთვის ავტობაზრობაზე მომსახურების განხორციელების წესების ცოდნა და მათზე თანხმობა. შპს „რ-ის" დირექტორის მიერ დამტკიცებული „პარკირების მომსახურების გაწევის წესებით“ დადგენილია პირთა განუსაზღვრელი წრისათვის წინასწარ გამიზნული, მრავალჯერადი გამოყენებისთვის საჭირო პირობები. აღნიშნული წესების შესაბამისად, „ბილეთი“ ნიშნავს „შემსრულებლის“ (მოპასუხის) კუთვნილ დოკუმენტს, რომელზეც ასახულია ავტომანქანის სახელმწიფო სარეგისტრაციო ან/და ტრანზიტული ნომერი, ავტოტრანსპორტის შემოსვლის თარიღი, ბილეთის უნიკალური ნომერი და ტარიფი (მომსახურების ღირებულება). ბილეთის აღებით და ტერიტორიაზე შემოსვლით „დამკვეთი“ (ნებისმიერი „იურიდიული ან/და ფიზიკური პირი, რომელიც იმყოფება რ-ის ტერიტორიაზე და იღებს პარკირების მომსახურებას“) იღებს და ეთანხმება წინამდებარე წესებს და თანახმაა პარკირების მომსახურების ღირებულებაზე.

13. იმის გათვალისწინებით, რომ ავტომანქანა შევიდა მოპასუხის ტერიტორიაზე, რისთვისაც მფლობელის მიერ აღებულ იქნა შესაბამისი ბილეთი, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე დაეთანხმა მოპასუხის მიერ დამტკიცებულ „პარკირების მომსახურების გაწევის წესებს“. აღნიშნული წესების შესაბამისად, „პარკირების მომსახურება“ განისაზღვრება, როგორც დამკვეთისათვის დანომრილი ადგილის გამოყოფა მიბარების ან შენახვის მომსახურების გარეშე. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ზემოაღნიშნული წესების მე-10 მუხლზე, რომელიც ადგენს მოპასუხის პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ გარემოებებს, კერძოდ, შემსრულებელი არაა პასუხისმგებელი: 10.1. პირადი ნივთების ან/და ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნაწილებზე, მათ დაკარგვა მოპარვაზე; 10.2. სტიქიური მოვლენების შედეგად მიყენებულ ზარალზე; 10.3. შემსრულებელი პასუხს არ აგებს მის ტერიტორიაზე მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევაზე, რომელიც შეიძლება მოხდეს სხვა მესამე პირებს შორის. სრული პასუხისმგებლობა ეკისრებათ ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის მონაწილეებს, „შემსრულებელი“ კი თავის მხრივ, უზრუნველყოფს ადგილზე სამართალდამცავი ორგანოების გამოძახებას.

14. სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ტერიტორია, რომელზეც მოპასუხის მიერ ხდება პარკირების მიზნით ადგილების გამოყოფა, მოპასუხის მიერ აღებულია იჯარით და იმყოფება მის კანონიერ სარგებლობაში. სასამართლომ ასევე უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის ტერიტორიაზე დაზიანდა მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა. კერძოდ, ქარის დროს სარეკლამო აბრას მოსძვრა რკინის კონსტრუქცია და დაეცა ავტომანქანას; სარეკლამო ბანერი განთავსებული იყო მოპასუხის, როგორც მოიჯარის, მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწაზე განთავსებულ სარეკლამო მატარებელზე (ბილბორდზე), რისთვისაც ის იღებდა შესაბამის ანაზღაურებას; მოპასუხესა და შპს “ქ-ს“ შორის 2014 წლის 25 ივნისს გაფორმებული 24/2014 ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის თანახმად, „დამკვეთი“ (შპს “ქ-ი“) უკვეთავს, ხოლო „შემსრულებელი“ (მოპასუხე) უწევს მომსახურებას, დამკვეთმა განათავსოს რეკლამა (ბანერი) სარეკლამო მატარებელზე (ბილბორდზე) ქ. რუსთავში ავტობაზრობის მიმდებარე ტერიტორიაზე. 3.1 პუნქტის თანახმად, დამკვეთი ვალდებულია უზრუნველყოს სარეკლამო საშუალებების დამზადება და განთავსება მოიჯარის სარეკლამო მატარებელზე.

15. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა „პარკირების მომსახურების გაწევის წესების“ მე-10 მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი რაიმე გარემოების არსებობას, მათ შორის, სტიქიური მოვლენით მიყენებულ ზარალს. ის ფაქტი, რომ ბილბორდიდან ბანერი ჩამოვარდა ქარის დროს, თავისთავად არ ნიშნავს იმას, რომ ეს იყო წინასწარ გაუთვალისწინებელი, ობიექტურად აუცდენელი გარემოება - სტიქიური უბედურება.

16. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო მიბარების ხელშეკრულებად. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 763-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მიბარების ხელშეკრულებით შემნახველი კისრულობს ნივთის შენახვის, შენარჩუნების, დაცვის ვალდებულებებს, თუმცა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სასამართლოს შეუძლია განსაჯოს სახეზე იყო მიბარება თუ უბრალო მეთვალყურეობის შემთხვევა. აღნიშნულის თაობაზე დასკვნას სასამართლო სწორედ მხარეთა ნამდვილი განზრახვის დადგენის შემდეგ აკეთებს. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მიბარების ხელშეკრულება განსხვავდება ავტომობილის (მანქანის პარკინგი) დგომა-გაჩერების შესახებ ხელშეკრულებისაგან. ტერიტორიის მესაკუთრის/მფლობელის მიერ ადგილის გაქირავებასთან დაკავშირებით დადებული ხელშეკრულების მიზანს პირისათვის დღიური ქირის გადახდის სანაცვლოდ ადგილის გადაცემა წარმოადგენს, რაც არ მიიჩნევა მიბარების ხელშეკრულებად და იგი განიხილება ქირავნობის ხელშეკრულებად. ამდენად, ავტომობილის პარკირება ავტოსადგომზე თავისთავად არ გულისხმობს, რომ დაიდო მიბარების ხელშეკრულება, თუკი პარკირების ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. შესაძლებელია ხელშეკრულების გადაქცევა სასყიდლიან მიბარებად, თუკი მიბარების ძირითადი ელემენტები ხელშეკრულებით იქნა გათვალისწინებული. იმისათვის, რომ მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება მიბარების ხელშეკრულებად იქნას მიჩნეული, კანონი აწესებს მიბარების ხელშეკრულების არსებითი პირობის, კერძოდ, შემნახველის მიერ შენახვის ვალდებულების რეგლამენტირებას აღნიშნულ ხელშეკრულებაში.

17. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი იყო დგომა-გაჩერების სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რაც გულისხმობდა დამკვეთისათვის დანომრილი ადგილის გამოყოფას (პარკირების მომსახურება), მიბარების ან შენახვის მომსახურების გარეშე (იხ. პარკირების მომსახურების გაწევის შესახებ წესები, ტ. 1, 119-121). შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეები არა თუ არ შეთანხმებულან მიბარების ხელშეკრულების არსებით პირობაზე და ხელშეკრულებაში არ მოუხდენიათ შემნახველის მიერ შენახვის ვალდებულების რეგლამენტირება, არამედ პირიქით, პარკირების მომსახურების გაწევის შესახებ წესებით, რომელსაც დაეთანხმა მოსარჩელე, ტერიტორიაზე ავტომანქანის განთავსებით და ბილეთის აღებით, მოპასუხემ იკისრა დამკვეთისათვის ადგილის გამოყოფის ვალდებულება, მიბარების ან შენახვის მომსახურეობის გარეშე.

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ეს ხელშეკრულება უნდა შეფასდეს „პარკირების მომსახურების გაწევის წესების“ შინაარსის საფუძველზე. მოპასუხის მოსაზრება, რომ ეს იყო ნარდობის ხელშეკრულება სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ აღნიშნულ წესებში არ იკვეთება ნარდობისათვის დამახასიათებელი ისეთი უმთავრესი წინაპირობა, როგორიცაა მენარდის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება და მისი რეზულტატის მიღება შემკვეთის მიერ. მოპასუხის ვალდებულება შემოიფარგლებოდა პარკირების ადგილის გამოყოფით. აღნიშნულზე დაყრდნობით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის ტერიტორიაზე მანქანის განთავსებისათვის ადგილის გამოყოფა და მოსარჩელისათვის სარგებლობაში გადაცემა (ავტომობილის გასაჩერებლად გადაცემა) არის შესაბამისი ადგილის ქირავნობის ურთიერთობა, რაც გადახდილი თანხის ოდენობის შესაბამის დროის მონაკვეთში მანქანის დგომა-გაჩერების უფლების მოპოვებას გულისხმობს. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 531-ე და 532-ე მუხლებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ ავტომანქანის დგომისა და გაჩერებისათვის ვარგისი ადგილის სარგებლობაში გადაცემა თავისთავად გულისხმობს ისეთი ადგილის გამოყოფას, სადაც არ არსებობს ავტომანქანაზე სარეკლამო ბილბორდიდან სარეკლამო ბანერის ჩამოვარდნის რისკი და ამით ავტომანქანის დაზიანების პოტენციური საფრთხე. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ასეთი სარგებლობის პირობები შენარჩუნებული უნდა იყოს მთელი ხელშეკრულების მანძილზე.

19. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ კეთილსინდისიერების პრინციპსა და ამავე კოდექსის 316-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და დაასკვნა, რომ ადგილის ავტოსადგომზე პარკირებისათვის გამოყოფა მოპასუხეს ავალდებულებდა გადაეცა ავტოსადგომის დგომისათვის ვარგისი ადგილი.

20. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მიერ მითითებულ ფაქტს, რომ მოსარჩელემ, ნაცვლად №1 პარკინგისა, №3 პარკინგზე გააჩერა ავტომობილი და ამ ქმედებით გამოიწვია ზიანი, სამართლებრივი მნიშვნელობა არ მიანიჭა და აღნიშნა, რომ რადგან ავტობაზრობის ტერიტორია არის მკაცრად შემოსაზღვრული და კონტროლირებადი, მოპასუხის მითითების გარეშე მოსარჩელე ავტომანქანას თვითნებურად ვერ განათავსებდა. ამასთან, ასეც რომ არ იყოს, საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომ ე.წ №3 საპარკინგე ზონაში იმ პერიოდში აკრძალული იყო მანქანების განთავსება და მოპასუხე არ დებდა ხელშეკრულებებს იქ მანქანების პარკირებაზე და იხსნიდა ყოველგვარ პასუხისმგებლობას. ასეთის არარსებობის პირობებში კი, მოპასუხის პასუხისმგებლობა ორივე შემთხვევაში ერთნაირია.

21. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით და მოპასუხის მსჯელობასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობს მისი ბრალი დამდგარ ზიანში, აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც გამიჯნავს ავტობაზრობის ტერიტორიის და მასზე განთავსებული ბილბორდის მართლზომიერი მფლობელის (მოიჯარე მოპასუხისა) და მასთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში მყოფი სუბიქტის (შპს “ქ-ის“) ბრალს, რომლის ვალდებულებასაც წარმოადგენდა სარეკლამო საშუალების (ბანერის) დამზადება და განთავსება მოიჯარის სარეკლამო მატარებელზე (ბილბორდზე). კერძოდ, საქმის მასალებით არ დგინდება, თუ რამ გამოიწვია რკინის კონსტრუქციის ჩამოვარდნა ქარის დროს - ბილბორდის არამყარმა კონსტრუქციამ, რომელმაც ქარის დროს ვერ გაუძლო მასზე დამაგრებულ ბანერს, თუ ბანერის დამაგრების (მონტაჟის) დროს დაშვებულმა ხარვეზებმა.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს შპს “ქ-თან“ ერთად მართებულად დაეკისრა მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

23. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

24. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, კერძოდ, კასატორის მოსაზრებით, მის ტერიტორიაზე მანქანის განთავსებისათვის ადგილის გამოყოფა და მოსარჩელისათვის სარგებლობაში გადაცემა (ავტომობილის გასაჩერებლად გადაცემა) არის არა შესაბამისი ადგილის ქირავნობის ურთიერთობა, როგორც ეს შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ, არამედ აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოადგენს ნარდობის ხელშეკრულებას. კასატორი მიუთითებს „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, კერძო სამართლის იურიდიული პირის მონაწილეობით ერთ წელზე მეტი ვადით დადებული გარიგებების (მათ შორის, გარიგებების, რომელთა საერთო ვადა აღემატება ერთ წელს) საფუძველზე ქირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. კასატორი მიუთითებს, რომ „თავისი სამართლებრივი ბუნებით კანონის ეს ნორმა იმპერატიულია და სიტყვასიტყვითი განმარტებიდან გამომდინარე მასში მოცემული წესის დაუცველობის სამართლებრივი შედეგია ის, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება ბათილია, როგორც ფორმადაუცველი და ქირავნობის უფლება არ წარმოიშობა. კასატორის მოსაზრებით, იგი იძულებული იქნება კონტრაგენტთა მნიშვნელოვან ნაწილთან გააფორმოს ხელშეკრულება და შემდეგ დაარეგისტრიროს საჯარო რეესტრში.

25. საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, თუ მხარეთა შორის ურთიერთობა წარმოადგენს ქირავნობის ხელშეკრულებას, მაშინ, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის ბრალი გამორიცხულია, რადგან ქირით გადაცემული ნივთის ან/და ადგილის გამოყოფა ნიშნავს კონკრეტული მონაკვეთის გამოყოფას, რომელიც სურს გამოუყოს გამქირავებელმა დამქირავებელს, რაც ქირავნობის ხელშეკრულების არსებით პირობას მიეკუთვნება, თუმცა, მოპასუხემ ავტომანქანა, ნაცვლად №1 პარკინგისა, გააჩერა №3 პარკინგზე. შესაბამისად, კასატორი ვალდებული იყო მოპასუხისთვის გადაეცა ავტოსადგომის დგომისათვის „ვარგისი ადგილი“, რაც გულისხმობს იმას, რომ მხარეები, რომელ ადგილზეც იყვნენ შეთანხმებული, სწორედ ის ადგილი უნდა გადაეცა კასატორს ვარგის მდგომარეობაში.

26. საკასაციო საჩივრის ავტორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, კერძოდ, ის ვარაუდი, რომ კასატორის მითითების გარეშე მოპასუხე თვითნებურად ვერ გააჩერებდა ავტომანქანას, რადგან ავტობაზრობის ტერიტორია არის მკაცრად შესამოსაზღვრული და კონტროლირებადი, სამტკიცებელი ჰქონდა მოპასუხეს.

27. კასატორის მითითებით, მასსა და შპს “ქ-ს“ შორის არსებული ხელშეკრულება სრულად ასახავს იმ ფაქტს, რომ სწორედ ამ უკანასკნელმა განათავსა სარეკლამო ბანერი საკუთარი მასალითა და საკუთარი ხარჯებით კასატორის ტერიტორიაზე და სწორედ ის იყო პასუხისმგებელი ბანერის სწორად განთავსებაზე. ამასთან, კასატორი მიუთითებს მის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ მტკიცებულებებზე (ფოტოსურათები), რომლებიც, მისი აზრით, პირდაპირ მიუთითებს, რომ რკინის კონსტრუქციის ჩამოვარდნას ადგილი არ ჰქონია, რადგან სარეკლამო ბანერი დაუზიანებელია.

28. საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია, ჰქონდა თუ არა მოპასუხეს უშუალო კავშირი ზიანის დადგომასთან; რომელი ქმედებით მიაყენა მან მოსარჩელეს ზიანი და სად არის მიზეზობრივი კავშირი ამ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით შპს „რ-ის“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

30. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

31. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

32. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

33. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრის ავტორი გასაჩივრებულ განჩინებას ძირითადად სადავოდ ხდის იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა არასწორად მიიჩნია ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობად მაშინ, როდესაც იგი რეალურად წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას.

34. საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება კასატორის აღნიშნულ მოსაზრებას და მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლზე, რომლითაც განსაზღვრულია ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ძირითადი პრინციპი - მენარდის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გარკვეული სამუშაოს შესრულება. კერძოდ, ნორმის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური.

35. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა განთავსდა მოპასუხის ტერიტორიაზე პარკირების მომსახურების გაწევის მიზნით და მხარეთა შორის ურთიერთობა დარეგულირდა „პარკირების მომსახურების გაწევის შესახებ წესებით“ (ხელშეკრულებით). აღნიშნული წესების მიხედვით განისაზღვრა, რომ „შემსრულებელი“ - რ-ა უწევს, ხოლო „დამკვეთი“ - შ. ბ-ი იღებს და დროულად იხდის პარკირების მომსახურების საფასურს ტარიფების შესაბამისად. ამასთან, ხელშეკრულებაში ტერმინი „პარკირების მომსახურება“ განმარტებულია, როგორც დამკვეთისთვის პარკირების დანომრილი ადგილის გამოყოფა მიბარების ან შენახვის მომსახურების გარეშე. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების მიზანს დღიური ქირის სანაცვლოდ ავტომანქანის განთავსებისთვის ადგილის გადაცემა წარმოადგენს, რაც ქირავნობის ხელშეკრულებად განიხილება. ზემოაღნიშნულ წესებში არ იკვეთება ნარდობისთვის დამახასიათებელი ისეთი უმთავრესი წინაპირობა, როგორიცაა მენარდის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება და მისი მიღება შემკვეთის მიერ. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ქირავნობის ურთიერთობა, რაც მოპასუხეს აკისრებდა ავტოსადგომზე განთავსებული ქონებისადმი გულისხმიერებას, მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა დაზიანდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე დგომისას და საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა „პარკირების მომსახურების გაწევის წესებით“ გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ რაიმე გარემოების არსებობას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ქვედა ინსტანციების სასამართლოებმა მართებულად მიიჩნიეს საფუძვლიანად მოსარჩელის მოთხოვნა მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

36. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

37. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

38. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „რ-ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს შპს „რ-ას“ (ს/კ: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 27 ივლისს №510 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე