№ ას-427-410-2016 28 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. ც-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს-ი" (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს ,,ს-ის“ (შემდგომში „მოსარჩელე“) დირექტორმა ა. ტ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. ც-ის (შემდგომში „მოპასუხე“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა საგარანტიო ხელშეკრულების დარღვევის გამო მოპასუხისთვის ზიანის, 4625,73 ლარის, ანაზღაურების დაკისრება.

2. სარჩელის თანახმად, 2010 წლის 26 ნოემბერს მოპასუხემ, ე. ყ-მა და ა. ტ-ემ დააფუძნეს შპს ,,ს-ი’’. საზოგადოების დირექტორად დაინიშნა მოპასუხე, რომელმაც საწარმო უზრუნველყო საკუთარი საცხოვრებელი სახლით, სადაც უნდა ეწარმოებინათ მზა პროდუქცია და ნახევარფაბრიკატები. ამასთან, მან წერილობით იკისრა ვალდებულება, რომ საწარმო მის სახლში იფუნქციონირებდა 10 წლის განმავლობაში.

3. 2010 წლის 30 დეკემბერს საწარმოს დამფუძნებელთა შორის დაიდო საწარმოსათვის ზიანისა და ზარალის ანაზღაურების შესახებ შეთანხმება, რომლის თანახმად, თითოეული მეწილის მიერ წილის გასხვისების შემთხვევაში, იგი არ თავისუფლდებოდა წილის გაყიდვამდე არსებული ვალდებულებებისაგან და კისრულობდა საწარმოს წილის გასხვისების მომენტისთვის არსებული ზიანის (ზარალის) ანაზღაურების ვალდებულებას. შეთანხმების მიხედვით, მოპასუხეს წილის გასხვისების შემთხვევაში უნდა აენაზღაურებინა წილის გასხვისების მომენტისთვის არსებული ზიანის 34%.

4. 2012 წლის 14 იანვარს მოპასუხემ, როგორც დირექტორმა, ერთპიროვნულად მიიღო გადაწყვეტილება საწარმოს ფუნქციონირების შეწყვეტისა და მოსარჩელე ორგანიზაციის ქონების (მაცივრები, სარეცხი და საწმენდი ავზები და სხვ.) 2012 წლის 30 იანვრამდე მისი სახლიდან გატანის შესახებ. ვინაიდან ა. ტ-ესა და ე. ყ-ს არ გააჩნდათ შესაფერისი ფართი, მათ საწარმოს ქონება განათავსეს ალუმინის სადნობი ქარხნის ტერიტორიაზე, პრაქტიკულად, ღია ცის ქვეშ. პროდუქციის ტრანსპორტირების ღირებულება გადაიხადა მოსარჩელემ, ხოლო მოპასუხემ იკისრა აღნიშნული თანხის ანაზღაურების ვალდებულება, თუმცა არ შეუსრულებია. მოსარჩელის განმარტებით, ლიკვიდაციის აქტებით დასტურდება, რომ აღნიშნული საქონელი დაზიანდა და განადგურდა, შესაბამისად, მიყენებული ზიანის (ზარალის) 34% უნდა დაეკისროს მოპასუხეს.

5. მოსარჩელის განცხადებით, 2011 წლის 25 ნოემბერს მოპასუხემ წერილობით იკისრა ვალდებულება, რომ მის სახლში ორგანიზაციის საქმიანობის შეწყვეტის შემთხვევაში, გადაიხდიდა სხვა მისამართზე შპს-ს მიერ დაკავებული ფართის ქირავნობის თანხას. ორგანიზაციამ საიჯარო ხელშეკრულება გააფორმა სხვადასხვა ფიზიკურ პირებთან და მეიჯარეებს რამდენიმე თვის განმავლობაში უხდიდა საიჯარო ქირას, რისი ანაზღაურების ვალდებულებაც, მოსარჩელის აზრით, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს.

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მითითება მოპასუხის ერთპიროვნული გადაწყვეტილების საფუძველზე მისი სახლიდან საწარმოს ქონების გატანის შესახებ არ შეესაბამება სიმართლეს, რადგან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოებაა დადგენილი. ამასთან, თუ მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებას, „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის თანახმად, შეეძლო მოეწვია პარტნიორთა კრება დირექტორის გათავისუფლების საკითხის გადასაწყვეტად, რაც არ გაუკეთებია. მოპასუხის განცხადებით, თავად მოსარჩელე იყო მოპასუხის სახლში საწარმოს ფუნქციონირების შეწყვეტის ინიციატორი და, შესაბამისად, მას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ საწარმოო საშუალებების სხვა ადგილზე გადატანა იქნებოდა საჭირო, რასაც შესაფერისი ადგილი დასჭირდებოდა. საგარანტიო ხელწერილში კი, რაზეც მოსარჩელე მიუთითებს, ლაპარაკია მოპასუხის სახლში საწარმოს ფუნქციონირების შეწყვეტაზე და, შესაბამისად, ეს არის პირობითი გარიგება, რომლითაც მოპასუხეს არანაირი ვალდებულებები არ წარმოეშობა.

7. მოპასუხე ასევე არ ეთანხმება მოსარჩელის მიერ ლიკვიდაციის აქტების მტკიცებულებებად მიჩნევას და აღნიშნავს, რომ მათ არ შეიძლება მიენიჭოს მტკიცებულების ძალა, ვინაიდან შედგენილია არაუფლებამოსილი პირების მიერ.

8. რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ 2010 წლის 30 დეკემბრის შეთანხმებას, მოსარჩელის განცხადებით, იგი უცილოდ ბათილი გარიგებაა, რადგან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნული შეთანხმებაში მითითებული საკითხები შეიძლება განისაზღვროს მხოლოდ წესდებით და არა რაიმე სხვა ფორმით. ორგანიზაციის წესდება კი ამ საკითხებს არ არეგულირებდა. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მიხედვით, საზოგადოებაში მოგება და ზარალი ნაწილდება პარტნიორთა წილების შესაბამისად. მოპასუხის კუთვნილი წილი გადაიფორმა ა. ტ-ემ, რომელიც ამჟამად ორგანიზაციის დირექტორია, შესაბამისად, მან საზოგადოების ზარალზე თავისი წილის შესაბამისად უნდა აგოს პასუხი.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილსის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება და სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3 725,73 ლარის გადახდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხის სასარგებლოდ 900 ლარის დაკისრებაზე.

11. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ს-ი“ 2010 წლის 29 ნოემბერს დაფუძნდა. ორგანიზაციის დირექტორად დაინიშნა ვ. ც-ე, ხოლო კომპანიის დამფუძნებელთა წილები შემდეგნაირად განაწილდა: ვ. ც-ე - 34%, ე. ვ-ი - 33% და ა. ტ-ე - 33%.

12. საზოგადოების წესდების შესაბამისად, შპს „ს-ის“ რეგისტრაციისა და საქმიანობის ადგილად განისაზღვრა ვ. ც-ის ბინა, მდებარე: ქ. თბილისი, ს-ის მე-… კმ. დამფუძნებლებს შორის არსებული სიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე, საწარმო გათავისუფლდა იჯარის გადასახადისაგან.

13. შპს „ს-ის“ დირექტორის ვ. ც-ის 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებით, განისაზღვრა 2012 წლის 31 იანვრიდან რეგისტრირებულ მისამართზე საწარმოს საქმიანობის შეწყვეტა და 2012 წლის 31 იანვრამდე მოპასუხის ბინიდან შპს-ს კუთვნილი ქონების გატანა, ასევე აღწერის და ლიკვიდაციის მიზნით ვადაგასული პროდუქციის სარეალიზაციო ქსელიდან ამოღება.

14. 2012 წლის 4 აპრილს ორგანიზაციის პარტნიორთა კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება მოპასუხის დირექტორის მოვალეობიდან განთავისუფლებისა და ამ თანამდებობაზე ა. ტ-ის დანიშვნის შესახებ. მოპასუხემ საზოგადოებაში 34%-იანი წილი ა. ტ-ეს დაუთმო. საზოგადოების იურიდიულ მისამართად განისაზღვრა ქ. თბილისი, ფ-ის მე-… ნაკვეთი. აღნიშნული გადაწყვეტილება მიიღო ორმა პარტნიორმა - ე. ვ-მა და ა. ტ-ემ. საწარმოს ამჟამინდელი პარტნიორები არიან ე. ვ-ი - 33%-იანი წილით და ა. ტ-ე - 67%-იანი წილით. საზოგადოების დირექტორია ა. ტ-ე.

15. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე საიჯარო ქირისა და ქონების ახალ მისამართზე გადატანის ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლად მიუთითებდა მოპასუხის მიერ გაცემულ 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო ხელწერილზე.

16. სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველი დავის საგანად განისაზღვრა ზიანის ანაზღაურება, რაც სარჩელის თანახმად, ერთის მხრივ, მოპასუხის, როგორც ფიზიკური პირის მიერ, წერილობით ნაკისრი ვალდებულებების, ხოლო მეორეს მხრივ, როგორც დირექტორის კანონისმიერი ვალდებულებების შეუსრულებლობის შედეგად წარმოიშვა.

17. სააპელაციო პალატამ 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო წერილის შეფასებისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 52-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ კერძო სამართლის სუბიექტთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის სწორი სამართლებრივი შეფასებისათვის, მისი სადავოობისას, გადამწყვეტია ამ სუბიექტთა ნამდვილი ნების გამოვლენა, რომლის საფუძველზე დადგენილი ფაქტების სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს კომპეტენციას წარმოადგენს.

18. სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული საგარანტიო ხელწერილის შესაბამისად, ვ. („…“) ც-ემ ვალდებულება აიღო მისი სოციალური მდგომარეობიდან გამომდინარე, საკუთარ საცხოვრებელ მისამართზე შპს „ო-ში“ საქმიანობის შეწყვეტის შემთხვევაში, აენაზღაურებინა სხვა მისამართზე გადასვლისას ახალი მეიჯარისათვის გადახდილი იჯარის თანხა, ასევე - საზოგადოების ქონების ახალ მისამართზე გადატანის ხარჯები. ამრიგად, სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ხელწერილის შესაბამისად, მოპასუხეს შპს „ო-ისათვის“ საიჯარო ქირისა და პროდუქციის გატანის ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება წარმოეშობოდა იმ შემთხვევაში, თუ მის სახლში ორგანიზაცია ფუნქციონირებას მის გამო შეწყვეტდა.

19. ხელწერილში გამოხატული ნების დადგენისა და მისგან გამომდინარე ვალდებულების შეფასებისთვის, სააპელაციო პალატამ არსებითი მნიშვნელობის მქონედ მიიჩნია საქმეზე წარდგენილი 2012 წლის 24 იანვრის ხელწერილი, სადაც მოპასუხე ადასტურებს, რომ მის სახლში შპს „ო-ის“ საქმიანობა 2012 წლის 14 იანვრიდან შეწყდა, რაც განპირობებული იყო მისი სუბიექტური ფაქტორებიდან გამომდინარე, კერძო გარემოებათა გამო. აღნიშნული ხელწერილის შინაარსის გათვალისწინებით, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია მოპასუხის საცხოვრებელ მისამართზე შპს „ო-ის“ საქმიანობის მოპასუხის პირადი მიზეზით შეწყვეტის ფაქტი, რაც, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო ხელწერილით ნაკისრი ვალდებულების წარმოშობის საკმარისი წინაპირობა იყო.

20. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეს ეკისრებოდა როგორც 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო ხელწერილის გაქარწყლების, ისე ამ ხელწერილის შემდგომ წარმოშობილი ხარჯების დაფარვაზე მისი ვალდებულების არარსებობის მტკიცების ტვირთი, რაც მან ვერ გასწია.

21. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ მას 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანება ორგანიზაციის რეგისტრირებულ მისამართზე საქმიანობის შეწყვეტის შესახებ ერთპიროვნულად არ მიუღია. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა საცილო გარიგებათა სამართლებრივ ბუნებაზე და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებაზე ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების ფარგლები და ხელმოწერის სინამდვილე მოპასუხე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. მას ასევე არ მიუთითებია იძულების, მუქარის, ძალადობის, მოტყუების ან/და გარიგების საცილოობის სხვა სამართლებრივ საფუძვლებზე. ასეთ ვითარებაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანება მოპასუხის მიერ გაიცა მისი თავისუფალი ნების გამოვლენის საფუძველზე და იგი ბრძანებაზე ხელმომწერი პირის ერთპიროვნულ გადაწყვეტილებას წარმოადგენს.

22. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო ხელწერილის მე-3 პუნქტზე, რომლის შესაბამისად, მოპასუხემ თანხმობა განაცხადა მის სახლში საქმიანობის შეწყვეტიდან 12 თვის განმავლობაში მოსარჩელე ორგანიზაციისთვის გადაეხადა დაკავებული ფართის იჯარის გადასახადი საიჯარო ხელშეკრულების შესაბამისად, თვეში არაუმეტეს 300 ლარის ოდენობით.

23. სასამართლომ საქმეში არსებული 2012 წლის 1 მაისისა და 2012 წლის 1 სექტემბრის საიჯარო ხელშეკრულებების საფუძველზე დაადგინა, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ გააჩნდა აღნიშნული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის, 2500 ლარის, გადახდის ვალდებულება.

24. სასამართლომ სარჩელი 2012 წლის თებერვლიდან აპრილის ჩათვლით მოთხოვნილი საიჯარო ქირის, 900 ლარის მოპასუხისთვის დაკისრების ნაწილში უსაფუძვლოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ მოპასუხემ 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო წერილის შესაბამისად აიღო ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში გადაეხადა საიჯარო ქირა, თუ საწარმოს სხვა მისამართზე გადასვლა საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულებას წარმოშობდა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან 2012 წლის თებერვლიდან სამი თვის განმავლობაში მოსარჩელის პროდუქცია განთავსებული იყო ფ-ის #...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მოსარჩელე ორგანიზაციის ამჟამინდელი დირექტორის, ა. ტ-ის კუთვნილ ტერიტორიას წარმოადგენს, მოპასუხეს ამ თვეების საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულება არ უნდა დაკისრებოდა.

25. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ორგანიზაციის მეწილეებს შორის არსებულ 2010 წლის 30 დეკემბრის შეთანხმებაზე, რომლის მიხედვით, ერთ-ერთი მეწილის მიერ თავისი წილის სხვა პირზე გასხვისების (გადაცემის, გაყიდვის, დათმობის) შემთხვევაში, წილის გამსხვისებელი არ თავისუფლდებოდა წილის გასხვისების მომენტამდე არსებული (წარმოქმნილი) ფინანსური და სხვა ვალდებულებებისაგან. ამასთან, შპს-ს მოგება ან შესაძლო წაგება, ზარალი, ზიანი მეწილეებს შორის უნდა განაწილებულიყო წილის გასხვისების მომენტისათვის არსებული წილების შესაბამისად. სასამართლომ უდავოდ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ მოპასუხის კუთვნილი წილი შპს-ში წილის დათმობის მომენტისათვის (2012 წლის 4 აპრილს) 34%-ს შეადგენდა.

26. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარდგენილი, მოპასუხის ხელმოწერით დამოწმებული, ხელწერილების საფუძველზე დაადგინა 2012 წლის იანვრის თვეში მოსარჩელე ორგანიზაციის კუთვნილი ქონების, კერძოდ, 1800 ლარის ღირებულების მაცივარ-საყინულეების, 564 ლარის ღირებულების „ლანჩბოქსებისა“ და დაფების და 505.80 ლარის ღირებულების ხის დაფების განადგურების ფაქტი. ამდენად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ წილის გასხვისებამდე მოსარჩელისთვის დამდგარი ზიანის ოდენობა შეადგენდა 2 869.80 ლარს. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა, მისი წილის პროპორციულად (34%), შეადგენდა 975.73 ლარს (2869.80-ის 34%).

27. საქმეში წარდგენილი სალაროს გასავლის ორდერების საფუძველზე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა ასევე მისი სახლიდან საზოგადოების ქონების ახალ მისამართზე გადატანასთან დაკავშირებული ხარჯი, 250 ლარის ოდენობით.

28. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიმართ მოპასუხის მიერ ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა ჯამში 3725,73 ლარს შეადგენდა.

29. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

30. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც მიიღო უსამართლო გადაწყვეტილება.

31. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სასამართლოს ლიკვიდაციის აქტებისთვის არ უნდა მიენიჭებინა მტკიცებულების ძალა, რადგან ისინი მხოლოდ დაინტერესებული პირების მიერ იყო შედგენილი და არ არსებობდა მათ საფუძველზე მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობა. თუმცა აღნიშნული აქტების ნამდვილობის პირობებშიც კი, სასამართლოს ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძვლად არ უნდა მოეშველიებინა 2010 წლის 30 დეკემბრის შეთანხმება, როგორც გარიგება, რადგან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის თანახმად, საკითხები, რომლებიც ასახული იყო გარიგებაში მხოლოდ ორგანიზაციის წესდებით შეიძლებოდა განსაზღვრულიყო, ამდენად, აღნიშნული შეთანხმება უცილოდ ბათილ გარიგებას წარმოადგენს.

32. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ მოპასუხის კუთვნილი წილი მიიღო არა გარეშე, მესამე პირმა, არამედ კომპანიის სხვა პარტნიორმა, რომელიც იყო მოპასუხის სახლში საწარმოს ფუნქციონირების შეწყვეტის ინიციატორი. ამრიგად, სწორედ მან უნდა აგოს პასუხი ორგანიზაციის ზარალზე თავისი წილის შესაბამისად. 2012 წლის აპრილიდან მოპასუხეს ორგანიზაციაში აღარ აქვს წილი, ამდენად, მისთვის საზოგადოების ზარალზე პასუხისმგებლობის დაკისრება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლით დადგენილ დანაწესს. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაკისრებული თანხა არ წარმოადგენს ზიანის მიყენების შედეგად წარმოქმნილ თანხას და განხილული უნდა იქნას ზარალთან მიმართებით, მაშინ საერთოდ გაუგებარია სასამართლოს ლოგიკა ამ თანხის ½ ნაწილის მოპასუხისთვის დაკისრებაზე მაშინ, როდესაც მისი წილი გარეშე პირზე არ ყოფილა გასხვისებული. შესაბამისად, თუ მოპასუხეს საზოგადოების ზარალზე კანონით დადგენილი დანაწესის მიხედვით უნდა ეგო პასუხი, ეს პასუხისმგებლობა გადავიდა პარტნიორზე, რომელმაც ჩაანაცვლა მოპასუხე.

33. საკასაციო საჩივრის ავტორი ასევე აღნიშნავს, რომ ყველა წერილობითი დოკუმენტი შედგენილია მოსარჩელის მიერ და უშუალოდ მისი ნება-სურვილის გამომხატველია. ამ გარემოების დადასტურება სურდა მოპასუხეს, როდესაც იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე მოწმეთა დაკითვის თაობაზე. სასამართლომ კი საოქმო განჩინებით განუხილველი დატოვა მხარის მოთხოვნა. კასატორის მოსაზრებით, 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებაზე მხოლოდ მისი ხელმოწერის არსებობა, არ შეიძლებოდა აღნიშნული ბრძანების ხელმომწერის მიერ ერთპიროვნულად მიღების უპირობოდ მიჩნევის საფუძველი გამხდარიყო. სწორედ მოწმეთა ჩვენებებით დადგინდებოდა, რომ ზემოაღნიშნული ბრძანების გაცემის ინიციატორი იყო მოსარჩელე და არა მოპასუხე.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 6 ივნისის განჩინებით ვ. ც-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

35. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ც-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

36. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

37. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

38. საკასაციო საჩივრის ავტორის ძირითადი პრეტენზია ემყარება იმას, რომ ლიკვიდაციის აქტებს, რაც მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობა გახდა, სასამართლომ არასწორად მიანიჭა მტკიცებულების ძალა, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სწორედ მოსარჩელე იყო მოპასუხის სახლში საწარმოს ფუნქციონირების შეწყვეტის ინიციატორი და 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებაზე მისი ხელმოწერის არსებობა, არ შეიძლებოდა ბრძანების ხელმომწერის მიერ აღნიშნული ბრძანების ერთპიროვნულად მიღების უპირობოდ მიჩნევის საფუძველი გამხდარიყო.

39. კასატორის ზემოაღნიშნული პრეტენზიების საპირისპიროდ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო სამართალში დამკვიდრებულ მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტზე, რომლის თანახმად, მტკიცების ტვირთი უნდა განაწილდეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ვალდებულება, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. საპროცესო კოდექსი განსაზღვრავს მტკიცებულებათა სახეებს და მათი შეფასება სასამართლოს კომპეტენციაა. სსსკ–ის 105–ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. 134–ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენს აქტები, საბუთები, საქმიანი და პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისთვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ.

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

41. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო წერილის შესაბამისად, შპს „ს-ის“ დირექტორმა, ვ. ც-ემ აიღო ვალდებულება საწარმოს საქმიანობის მის საცხოვრებელ მისამართზე შეწყვეტის შემთხვევაში აენაზღაურებინა სხვა მისამართზე გადასვლისას ახალი მეიჯარისათვის გადახდილი იჯარის თანხა, ასევე საზოგადოების ქონების ახალ მისამართზე გადატანის ხარჯები; შპს „ს-ის“ დირექტორის, ვ. ც-ის 2012 წლის 14 იანვრის #2 ბრძანებით, შპს „ს-მა“ შეწყვიტა საქმიანობა რეგისტრირებულ მისამართზე. ამავე ბრძანებით განისაზღვრა აღნიშნული მისამართიდან (ბინიდან) შპს-ს კუთვნილი ქონების გატანა, ასევე აღწერისა და ლიკვიდაციის მიზნით, ვადაგასული პროდუქციის სარეალიზაციო ქსელიდან ამოღება (იხ. ს.ფ. 25); 2012 წლის 24 იანვრის ხელწერილით, ვ. ც-ემ იკისრა ვალდებულება საწარმოს საქმიანობის შეწყვეტის შემთხვევაში აენაზღაურებინა სხვა მისამართზე გადასვლისას ახალი მეიჯარისთვის გადახდილი იჯარის თანხა, ასევე საზოგადოების ქონების ახალ მისამართზე გადატანის ხარჯები (იხ. ს.ფ. 117). საქმეში არსებული ლიკვიდაციის აქტებით, რომელსაც ხელს აწერენ საწარმოს თანამშრომლები, დასტურდება ორგანიზაციის კუთვნილი ქონების განადგურების ფაქტი. დადგენილია, რომ თავად კასატორს ამ აქტების სათანადოობა მათი შედგენისას ეჭვქვეშ არ დაუყენებია. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული დოკუმენტების შეფასების შედეგად დაადგინა, რომ დასტურდებოდა მოპასუხის საცხოვრებელ მისამართზე საწარმოს საქმიანობის მოპასუხის პირადი მიზეზით შეწყვეტის ფაქტი, რაც ხელწერილით ნაკისრი ვალდებულების წარმოშობის საკმარისი წინაპირობა იყო.

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კერძო სამართლის სუბიექტთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის შეფასებისთვის, მისი სადავოობისას, გადამწყვეტია ამ სუბიექტთა ნამდვილი ნების გამოვლენა, რომლის საფუძველზე დადგენილი ფაქტების სამართლებრივი შეფასება სასამართლოს კომპეტენციაა. ზეპირი ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, ნების წერილობით გამოვლენისას მხარეები საკუთარი ნების ნამდვილობას ადასტურებენ შესაბამის ხელშეკრულებაზე (დოკუმენტზე) ხელის მოწერის გზით. დოკუმენტზე მხარეთა ხელის მოწერა კი წარმოქმნის ლეგიტიმურ ვარაუდს, რომ მხარე გაეცნო მის შინაარსს და სურს ადეკვატური სამართლებრივი შედეგის დადგომა. მართალია, მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა ითვალისწინებს ამგვარი ვარაუდის გაქარწყლების შემთხვევებს, როგორიცაა თუნდაც გარიგების დადება მოტყუებით თუ შეცდომით, თუმცა მოტყუებისა და შეცდომის ფაქტები უნდა დადასტურდეს შესაბამისი მტკიცებულებებით და სათანადო გარემოებებზე მითითებით.

43. მოცემულ შემთხვევაში 2011 წლის 25 ნოემბრის საგარანტიო ხელწერილით, 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებითა და ამავე წლის 24 იანვრის ხელწერილით ნაკისრი ვალდებულებების არსებობის გაქარწყლებისა და აღნიშნული დოკუმენტების შესაბამისად წარმოშობილი ხარჯების დაფარვაზე ვალდებულების არარსებობის დადასტურების ტვირთი მოპასუხეს (კასატორს) ეკისრებოდა, რაც მან ვერ გასწია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ვ. ც-ის მხოლოდ მითითება, რომ 2012 წლის 14 იანვრის ბრძანებაზე მისი ხელის მოწერით არ დგინდებოდა აღნიშნული ბრძანების ხელმომწერის მიერ ბრძანების ერთპიროვნულად მიღების ფაქტი, ვერ მიიჩნევა იმგვარ საკასაციო შედავებად, რაც სასამართლოს დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებების გაბათილების შესაძლებლობას მისცემდა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მითითება აღნიშნული გარემოების მოწმეთა მიერ დადასტურების თაობაზე. ამასთან, საკასაციო საჩივრის ავტორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია, თუ რატომ არ უნდა მიეჩნია სასამართლოს საქმეში არსებული ლიკვიდაციის აქტები საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებებებად. როგორც უკვე აღინიშნა, საწარმოს ქონების ლიკვიდაციის აქტების შედგენისას მოპასუხეს მათზე ხელმომწერი პირების უფლებამოსილება სადავოდ არ გაუხდია და არც აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება წარუდგენია სასამართლოსთვის.

44. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

45. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ც-ის საკასაციო საჩივარი.

47. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორ ვ. ც-ეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ვ. ც-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს ვ. ც-ეს (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 27 მაისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე