№ ას-502-476-2015 24 დეკემბერი, 2015 წელი,

ას-502-476-2015-ქ-ა თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/ მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ს. ქ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ქ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

II. ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ს. ქ-ა (შემდეგში - მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან სარჩენი) დაიბადა 1931 წელს. ის მარტოხელაა და ცხოვრობს ქ.თბილისში, დ.ა-ის გამზირზე მდებარე ერთოთახიან ბინაში.

2. მოსარჩელემ, 2013 წლის 25 სექტემბერს, ე. ქ-ასთან (შემდეგში მოპასუხესთან ან მარჩენალთან) დადო სანოტარო წესით დამოწმებული წერილობითი შეთანხმება, რომელიც დასათაურებულია, როგორც „უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება“. ამ შეთანხმების საფუძველზე მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება (საცხოვრებელი ფართი და სარდაფი), მდებარე ქ.თბილისში, დ. ა-ის გამზირ, №…-ში, საჯარო რეესტრში მოპასუხის სახელზე აღირიცხა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 477-ე, 183-ე და 311¹ მუხლები).

3. ხელშეკრულების დადებიდან ერთ კვირაში მოსარჩელემ მიმართა პოლიციას და განაცხადა, რომ საცილოდ ხდიდა 2013 წლის 25 სექტემბერს დადებულ გარიგებას, ვინაიდან მას უძრავი ქონების არა გასხვისება, არამედ ანდერძის შედგენა უნდოდა. მოპასუხემ არ დაადასტურა შეცილების საფუძველი, თუმცა პოლიციაში გამოკითხვისას განმარტა, რომ, ნასყიდობის ხელშეკრულების სანაცვლოდ, მოსარჩელეს, რომელიც ხანდაზმულია, სიცოცხლის ბოლომდე სადავო ბინაში ცხოვრებასა და ზრუნვას შეჰპირდა.

4. მხარეებს ერთმანეთთან გამწვავებული ურთიერთობა ჰქონდათ, რაც ყოველდღიურ კონფლიქტში გამოიხატებოდა. ამის გამო, 2013 წლის 3 დეკემბერს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. ის ამტკიცებდა, რომ უძრავი ქონების გასხვისებაზე მოპასუხეს არ შესთანხმებია, შესაბამისად, არც გარიგებაში მითითებული თანხა არ მიუღია. ეს ხელშეკრულება მოტყუების შედეგი იყო. სინამდვილეში, ის გაურიგდა მოპასუხეს, რომ, თუ ეს უკანასკნელი თავისთავზე აიღებდა მისი მოვლის, ასევე, გარდაცვალების შემდგომ მშობლიურ სოფელში დაკრძალვის ვალდებულებას, სანაცვლოდ, ანდერძით დაუტოვებდა უძრავ ქონებას. ნოტარიუსთან მას გააცნეს გარიგების ნიმუში, რომელიც შეესაბამებოდა მის ნებას, თუმცა ხელი მოაწერინეს სხვა გარიგებაზე, რომლის მიხედვითაც მოპასუხის საკუთრებაში გადავიდა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება. მოპასუხემ ხელშეკრულების დადებიდან მალევე ბინის დაცლა მოსთხოვა. ამის შემდეგ მან მიმართა სანოტარო ბიუროსა და საჯარო რეესტრს და საბოლოოდ დარწმუნდა, რომ საკუთრება აღრიცხული იყო მოპასუხის სახელზე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

5. სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელი და განმარტა, რომ, ნასყიდობის ნაცვლად, მოპასუხესთან სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების დადება სურდა.

6. მოპასუხემ გამორიცხა მოთხოვნა და მიუთითა, რომ მხარეებმა დადეს ნამდვილი ნასყიდობის ხელშეკრულება. მან მოსარჩელეს გადასცა ნასყიდობის თანხა და არ არსებობდა ხელშეკრულების ბათილად ცნობის წინაპირობები. ამასთან, მოპასუხემ დაადასტურა, რომ, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების სანაცვლოდ, ის დაჰპირდა მოსარჩელეს, სიცოცხლის ბოლომდე აცხოვრებდა სადავო ბინაში, იზრუნებდა მასზე და დაკრძალავდა მშობლიურ სოფელში. მოპასუხის განმარტებით, იგი კონფლიქტის წარმოშობამდე ზრუნავდა მოსარჩელეზე, შეუძინა საყოფაცხოვრებო ნივთები, გაურემონტა ოთახი და ა.შ. მოპასუხემ განმარტა, რომ, მოსარჩელის სურვილის შემთხვევაში, იგი თანახმაა, მომავალშიც გააგრძელოს მასზე მზრუნველობა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უარყოფილ იქნა. სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 81-ე მუხლით და გამოიტანა შემდეგი დასკვნები: სსკ-ის 81-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია, მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ერთი მხარე დუმს იმ გარემოებათა გამო, რომელთა გამჟღავნების დროსაც მეორე მხარე არ გამოავლენდა თავის ნებას, მაშინ მოტყუებულს შეუძლია, მოითხოვოს გარიგების ბათილობა. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სადავო გარიგებების დადებისას მოსარჩელე არ მოუტყუებიათ, რაც, თავის მხრივ, გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას.

8. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

8.1. აპელანტს, სინამდვილეში, სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების დადება სურდა, რაც დასტურდებოდა მისი ახსნა-განმარტებით, თავად მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი შესაგებლით, აგრეთვე, გამომძიებლის მიერ შედგენილი ოქმის შინაარსით. აღნიშნული ფაქტები სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა.

8.2. სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია საკმარის მტკიცებულებად მოპასუხის განმარტება, რომ ნასყიდობის ფასი მოსარჩელეს გადაუხადა ბინაზე, მოწმეების დასწრების გარეშე, მაშინ, როდესაც, ამ გარემოების დამადასტურებელი სხვა დასაშვები მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 19 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.1. პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებებს: სსკ-ის 81–ე მუხლის თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია, მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. აღნიშნული დანაწესი გულისხმობს, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა, ე.ი. გარიგების დადების დროს ყველა ან ერთ–ერთი პირობა ცდომილებაში განზრახ შეყვანითაა მიღწეული. შეცილების შემდეგ სასამართლოში დავისას მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს მოტყუების ფაქტის არსებობა იმ მტკიცებულებებზე წარდგენით და გარემოებებზე მითითებით, რომლებიც დაადასტურებენ მოტყუების ფაქტს, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ის გარემოებანი, რასაც შესაძლოა მისი შეცდომაში შეყვანა გამოეწვია. გარიგება, რომლის ყველა გვერდი ხელმოწერილია აპელანტის მიერ, არ შეიცავს ბუნდოვან, ან სამართლებრივად რთულ ისეთ ტერმინებს, რომლებსაც აპელანტის შეცდომაში შეყვანა შეიძლება გამოეწვია, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.2. პალატამ, მიუხედავად იმისა, რომ ფაქტობრივი გარემოებებიდან ნათლად იკვეთებოდა მხარეებს შორის სამისდღეშიო რჩენის ურთიერთობის არსებობა, პროცესუალური საფუძვლით დავის საგნის საფუძვლის შეცვლა მიზანშეუწონლად მიიჩნია. მან მიუთითა შემდეგი: „დადგენილია, რომ აპელანტის (მოსარჩელის) იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენს უძრავი ქონების საკუთრებაში დაბრუნება, ნასყიდობის ხელშეკრულების სამისდღეშიო ხელშეკრულებად აღიარებით კი, მოსარჩელე მოცემულ შემთხვევაში ვერ დაიკმაყოფილებს იურიდიულ ინტერესს. ... სასამართლო, რა თქმა უნდა, შეზღუდული არ არის სარჩელში მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით და იგი ამოწმებს სასარჩელო მოთხოვნის გამართულობას სხვა საფუძვლებითაც, (მიუხედავად იმისა, უთითებს თუ არა ამას მოსარჩელე), თუმცა მას არ შეუძლია გასცდეს მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის ფარგლებს. შესაბამისად, წინამდებარე დავის ფარგლებში საქალაქო სასამართლომ სწორად არ იმსჯელა არსებითად მხარეთა შორის სამისდღეშიო რჩენის ურთიერთობის არსებობაზე“ (იხ. ტ.2. ს.ფ. 9-10).

10. თბილისის სააპელაციოს სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ შემდეგ პრეტენზიებზე მითითებით:

10.1. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზეპირი განმარტება არაა საკმარისი არგუმენტი გარიგების ბათილად ცნობისთვის, მაშინ, როდესაც მოსარჩელემ ზეპირი განმარტების გარდა, სხვა მტკიცებულებებიც წარადგინა სასამართლოში, თუმცა სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა ისინი. მოსარჩელის სურვილია ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რადგან მოტყუების გარეშე იგი არ დადებდა ამ გარიგებას. მოპასუხეც არ უარყოფდა, რომ სხვა ურთიერთობაზე გაურიგდა მას. საქმის მასალებით უტყუარად დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეს არ გამოუვლენია ქონების გასხვისების ნება.

10.2. სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა ის ფაქტი, რომ ნასყიდობის ფასის მისთვის გადაცემას მოპასუხე ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსისგან („მყიდველმა ნასყიდობის ფასი გადასცა გამყიდველს აღნიშნული ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე“) განსხვავებულად აღწერდა. სასამართლომ უგულებელყო სსკ-ის 477-ე მუხლით დადგენილი წესები და გარიგება მხოლოდ იმიტომ მიიჩნია ნამდვილად, რომ იგი სანოტარო ბიუროშია გაფორმებული.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

III. ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

12. საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით იმავე სასამართლოს დაუბრუნდეს.

13. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივად, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და სათანადოდ არ შეაფასა მტკიცების საგანში შემავალი, ანუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტი და გარემოება {სსსკ-ის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილი}, ამის შედეგად საკმარისი არგუმენტაციის გარეშე იქნა უარყოფილი სააპელაციო საჩივარი და არ იქნა გაზიარებული მოსარჩელის პრეტენზიები.

14. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზია ნაწილობრივ დასაბუთებულია.

15. სააპელაციო სასამართლომ საქმე საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევებით განიხილა, რომლებმაც მიღებული განჩინების როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებლობა განაპირობეს, სახელდობრ:

15.1. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის ინტერესს 2013 წლის 25 სექტემბრის შეთანხმების სამართლებრივი ბუნებისა და მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგების დადგენა წარმოადგენდა, შესაბამისად, სასამართლოს, პირველ რიგში, სწორად უნდა განესაზღვრა, თუ რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა მხარეთა შორის და რომელი მოთხოვნის წაყენება შეეძლო მოსარჩელეს მოპასუხისათვის.

15.2. სარჩელის წარმოებაში მიღებამდე სასამართლო ვალდებულია შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა სარჩელი და მხოლოდ ამის შემდეგ გაარკვიოს, თუ რამდენად გამართულია მოთხოვნა ფაქტობრივი თვალსაზრისით, ანუ სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები სასამართლოს მიერ მოძიებულ შესაბამის ნორმასთან (ან ნორმებთან ერთად) ქმნის თუ არა მოთხოვნის წარდგენის საფუძველს (შდრ. სუსგ, საქმე #1529-1443-2012, 09.12.2013: „სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომელთა შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით. ანუ, სასამართლომ უნდა დაადგინოს ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი შემადგენლობის არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას“).

15.3. მოცემულ შემთხვევაში, მხარის მიერ აღძრული სარჩელი აღიარებითი ხასიათისაა, რადგანაც მოთხოვნილია ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობის არარსებობის დადგენა. სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, ასევე, დოკუმენტების ნამდვილობის ან მათი სიყალბის დადგენის მოთხოვნა (აღიარებითი სარჩელი) დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ, ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისაგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათისაა და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (შდრ. სუსგ, 10.11.2015, საქმეზე #ას-937-887-2015; სუსგ-ები # ას-17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; # ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; #ას-773-730-2015, 08.09.2015წ.). საქმის მასალებიდან ცხადად იკვეთება და სააპელაციო სასამართლომაც დაადგინა, რომ მოსარჩელის მიზანი უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დაბრუნება იყო, შესაბამისად, მას უნდა წარედგინა მიკუთვნებითი და არა აღიარებითი მოთხოვნა. ამასთან, ვინაიდან სარჩელი წარმოებაში იქნა მიღებული, პირველი ინსტანციის სასამართლოს ევალებოდა, საქმის მომზადების სტადიაზე განემარტა მოსარჩელისათვის სსსკ-ის 83-ე მუხლის მეორე ნაწილის შინაარსი და, აქედან გამომდინარე, მისი უფლება, აღიარებითი მოთხოვნის მიკუთვნებითი მოთხოვნით შეცვლის შესაძლებლობის თაობაზე. თუ მოსარჩელე არ გამოიყენებდა კანონით მისთვის მინიჭებულ უფლებას, მაშინ სასამართლოს სარჩელი განუხილველად უნდა დაეტოვებინა (სსსკ-ის 209-ე მუხლი).

15.4. საქმის ხელახალი განხილვის დროს სააპელაციო სასამართლომ, პროცესის ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს უნდა შესთავაზოს დავის საგნის დაზუსტება, ასევე, მოპასუხის თანხმობით, დავის საგნის გადიდება (სსსკ-ის 372-ე და 83-ე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილები). თუ მოსარჩელე ამ უფლებას გამოიყენებს, მაშინ სააპელაციო სასამართლომ, მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შინაარსის გათვალისწინებით, უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი. ამ თვალსაზრისით გასაჩივრებული განჩინება შეიცავს წინააღმდეგობრივ და არათანმიმდევრულ დასაბუთებას. როგორც სარჩელში, ისე შესაგებელში მითითებული ფაქტებიდან და გარემოებებიდან დგინდება, რომ 2013 წლის 25 სექტემბრის შეთანხმებით (რომელიც დასათაურებულია, როგორც „უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება“) დაიფარა სხვა გარიგება, კერძოდ, სამისდღეშიო რჩენის შესახებ ხელშეკრულება (სსკ-ის 56.2 მუხლი), შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა უძრავ ნივთზე საკუთრების დაბრუნების თაობაზე შეიძლება, დაეფუძნოს სსკ-ის 941-ე და 949-ე მუხლებს, 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტსა და 979-ე მუხლის პირველი ნაწილს. იმ შედეგის მიღწევა, რომელიც მოსარჩელეს სურს, შესაძლებელი გახდება ქვემოთ ჩამოთვლილი თანმიმდევრობით შედეგის განმაპირობებელი შემდეგი სამართლებრივი წინაპირობების განხორციელებისას: ა) თუკი მოპასუხემ (მარჩენალმა) ისე დაარღვია სახელშეკრულებო ვალდებულება, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა აუტანელი გახდა, ანდა სხვა არსებითი მიზეზები უკიდურესად აძნელებს ან შეუძლებელს ხდის ამ ურთიერთობის გაგრძელებას, ბ) აღნიშნულის გამო სარჩენმა ცალმხრივად შეწყვიტა ხელშეკრულება, გ) მოპასუხე (მარჩენალი) მოსარჩელის (სარჩენის) ხარჯზე გამდიდრდა, რადგანაც საჯარო რეესტრში სათანადო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე სადავო ნივთის მესაკუთრედაა აღრიცხული.

16. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი სწორად უნდა გაანაწილოს (სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი), სრულყოფილად გამოიკვლიოს და ობიექტურად შეაფასოს როგორც სარჩელის გარემოებები, ისე მოპასუხის შესაგებელი, გამოიკვლიოს წინამდებარე განჩინების პ.14-ში მითითებული გარემოებები და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება.

17. სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

18. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

IV. ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 408.3-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. ქ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი