№330210015001109777

საქმე №ას-433-405-2017 16 ივნისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს--სი“ (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - სს „ნეო მედი“ (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 08 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ურის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

აღწერილობით ნაწილი

1. 2013 წლის 01 მარტს ერთი მხრივ, სს „ჩ-ას“ (შემდეგში: დამკვეთი) და მეორე მხრივ, სს „ნს“ (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება №22/13, რომლის საგანს წარმოადგენდა ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობების დაცვით ბენეფიციარებისათვის სამედიცინო მომსახურებით უზრუნველყოფა, ხოლო დამკვეთის მხრიდან გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების დროულად და სრულად გადახდა (შემდეგში: ხელშეკრულება) [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 629-ე მუხლი].

2. 2015 წლის 02 თებერვლის რეორგანიზაციის (შერწყმა) შედეგად დამკვეთს შეერწყა სს „ს--სი“ (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) და დადგინდა დამკვეთის უფლებამონაცვლედ [მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 144 მუხლი].

3. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ დავალიანების 24410.03 ლარის გადახდის მოთხოვნით.

4. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში დაზღვეულ ბენეფიციარებს გაეწიათ სამედიცინო მომსახურება. მოსარჩელის მიმართ მოპასუხეს არ ჰქონია რაიმე პრეტენზია, თუმცა გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულება მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია. მოპასუხის გენ.დირექტორის მიწერილობის მიხედვით დავალიანების გადაუხდელობა განპირობებულია სხვა კომპანიის მხრიდან ვალდებულების შეუსრულებლობით, რასაც მოსარჩელე არ მიიჩნევს ვალდებულების დარღვევის განმაპირობებელ საპატიო მიზეზად, რამდენადაც მესამე პირის მხრიდან ვალდებულების შესრულებაზე არ იყო დამოკიდებული მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება.

5. მოპასუხემ წარმოადგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მომსახურებას ახორციელებდა სახელმწიფო დაზღვევის პროგრამის ფარგლებში, რომელის რეგულირება მოცემულია ,,სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის №177 დადგენილებაში. დადგენილების მიხედვით მოპასუხეს მხოლოდ მაშინ დაეკისრებოდა ანაზღაურების ვალდებულება თუკი იგი იქნებოდა სადაზღვევო კომპანია, რომელიც იქნებოდა სახელმწიფო დაზღღვევის მონაწილე სუბიექტი, კონკრეტულ შემთხვევაში, კი მოპასუხეს ვერ დაეკისრება დავალიანების გადახდის ვალდებულება, რადგანაც იგი არ წარმოადგენს სადაზღვევო კომპანიას.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება 24 410.03 ლარის ოდენობით.

7. გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით სააპელაციო საჩივარს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

8. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა განჩინების პპ: 1-2 -ში მითითებული გარემოებები. იმავდროულად, მოსარჩელის მიმართ შესასრულებელი ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლად მიიჩნია ხელშეკრულება.

9. დავის სამართლებრივი მოწესრიგების თვალსაზარისით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა არ ექცეოდა ,,სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის №177 დადგენილების (შემდეგში: N177 დადგენილება) რეგულირების ფარგლებში, რამდენადაც, დადგენილების პირველი მუხლის პირველ წინადადების მიხედვით სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესები (შემდგომში – წესები) არეგულირებს სახელმწიფო ბიუჯეტით დაფინანსებულ შესაბამის ჯანმრთელობის დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილე სუბიექტებს შორის წარმოშობილ ურთიერთობებს და ამ პროგრამების ფარგლებში, მიწოდებული სამედიცინო, ფარმაცევტული და სადაზღვევო მომსახურების სტანდარტებს. ამავე მუხლის მეორე პუნქტის მიხედვით კი, ამ წესებით რეგულირდება სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამებში მონაწილე სუბიექტებს შორის ურთიერთობები, მიუხედავად იმისა, დადებულია თუ არა მათ შორის თანამშრომლობის ხელშეკრულება. დადგენილების მესამე მუხლით განსაზღვრულია სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტები, მათი ვალდებულებები და უფლებამოსილებები. აღნიშნული მუხლის მიხედვით სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტებს წარმოადგენენ მიმწოდებელი და მზღვეველი. დადგენილების მეორე მუხლის ,,ბ’’ ქვეპუნქტის მიხედვით მზღვეველია – სადაზღვევო კომპანია/ორგანიზაცია, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ეწევა სადაზღვევო საქმიანობას და მონაწილეობს სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამებში; ხოლო ,,გ’’ ქვეპუნქტის თანახმად სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელია (შემდგომში – მიმწოდებელი ) – იურიდიული ან ფიზიკური პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ახორციელებს სამედიცინო საქმიანობას და სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამის ფარგლებში დაზღვეულ მოსახლეობას უწევს მომსახურებას.

10. N177 დადგენილების ზემოთმოხმობილი ნორმების განმარტების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ №177 დადგენილების რეგულირების ფარგლებში ექცევა მხოლოდ მზღვეველსა და სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელს შორის ურთიერთობა, რასაც ადგილი არ აქვს განსახილველ შემთხვევაში, რამდენადაც ამ შემთხვევაში, აპელანტი სადავოდ ხდის მისთვის თანხის დაკისრების მართლზომიერებას იმაზე აპელირებით, რომ ხელშეკრულების 2.1 პუნქტი არა დამკვეთის, არამედ მზღვეველის ვალდებულებას გულისხმობდა და მოსარჩელესთან ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობის მხარეც სწორედ ეს უკანასკნელი იყო. იმავდროულად, ა---ეს გ– ჯ--იას მიერ გაცემულ მიმართვებით (ს.ფ. 57-70), ასევე 01.03.2013 წლის ხელშეკრულებით და მხარეთა ახსნა-განმარტებებით (18.01.2017წ. სხდომის ოქმი 15:03:35-15:03:44) სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ შესრულებული სამუშაოს წარდგენა ხდებოდა დამკვეთისათვის და მოსარჩელე სამედიცინო მომსახურების გაწევაზე სწორედ დამკვეთის წინაშე იყო ანგარიშვალდებული. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტიც დამკვეთის ვალდებულებას გულისხმობდა, რამეთუ მოსარჩელის შესრულებას სწორედ იგი იღებდა.

11. რაც შეეხება დავალიანების ოდენობას, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანების განსაზღვრის ნაწილში და განმარტა, რომ 24,410.03 ლარის ოდენობით დავალიანების დადასტურების ნაწილში მოსარჩელემ შეძლო დამტკიცების ვალდებულების შესრულება და დავალიანების არსებობის ფაქტის დადასტურების მიზნით საქმეში ანგარიშფაქტურების, ინვოისების, საგადახდო დავალებების, ასევე შედარების აქტის წარმოდგენა. ამ გარემოების უარსაყოფად, გარდა ახსნა-განმარტებისა, მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

12. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანების ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტად დამკვეთი იქნა მიჩნეული, ხოლო 2015 წლის 02 თებერვალს განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად იგი შეერწყა მოპასუხეს, დამკვეთის სამართალმემკვიდრედ სწორედ მოპასუხე იქნა მიჩნეული. პალატამ მიიჩნია, რომ სწორედ მოპასუხე წარმოადგენდა 2013 წლის 01 მარტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტს.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

14. კასატორის პრეტენზია მხარეთა შორის არსებულ სამართალურთიერთობის N177 დადგენილების რეგულირების მიღმა დატოვებაში მდგომარეობს, გარდა ამისა, მას მიაჩნია, რომ ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა სადაზღვევო კომპანიას, რომელიც წარმოადგენს N177 დადგენილების ერთადერთ სუბიექტს და არა მოპასუხეს. კასატორის მოსაზრებით, ხელშეკრულების 2.2. პუნქტში პირდაპირაა მითითებული, რომ ხელშეკრულება დაიდო დადგენილების ფარგლებში და მასზე სრულად ვრცელდება დადგენლების პირობები. ასევეა დადგენილი, რომ კოლიზიის შემთხვევაში, უპირატსია დადგენილება.

15. იმავდროულად, კასატორი არ ეთანხმება დავალიანების ოდენობას და აღნიშნავს, რომ ამ ოდენობის დავალიანების არსებობა რელევატურ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული არ ყოფილა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

18. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების მართლზომიერებას და ერთ-ერთ საკასაციო პრეტენზიას N177 დადგენილებაზე აფუძნებს, რომელის მიხედვითაც, ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა სადაზღვევო კომპანიას, რომელიც წარმოადგენს N177 დადგენილების ერთადერთ სუბიექტს და არა მოპასუხეს.

19. საკასაციო პალატა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მითითებულ პრტენზიას არ იზიარებს და პირველ რიგში განმარტავს, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის რეგულირების მიზნით N177 დადგენილება რელევანტური არ არის. ამ მოსაზრების არგუმენტირებულ საფუძველს N177 დადგენილების ნორმატიული შინაარსი იძლევა, რამდენადაც დადგენილების რეგულირების ფარგლებში ექცევა მხოლოდ მზღვეველსა და სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელს შორის არსებული ურთიერთობა, რასაც ადგილი არ აქვს სადავო შემთხვევაში. განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა მოსარჩელის მიერ დამკვეთისათვის ხელშეკრულების საფუძველზე გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება, რომელი მომსახურებაც დამკვეთს თავის დროპზე მიღებული აქვს და მასზე რაიმე პრეტენზია გაცხადებული არ აქვს. ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ დამკვეთის უფლებამონაცვლეს მოპასუხე წარმოადგენს სწორი და დასაბუთებულია დამკვეთის ვალდებულების წინაშე მისთვის დავალანების გადახდის ვალდებულების დაკისრება.

20. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას დავალიანების ოდენობასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის ძირითად პრინციპს წარმოადგენს მართლმსაჯულების განხორციელება დისპოზიციურობისა [სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) მე-3 მუხლი] და შეჯიბრებითობის [სსსკ-ის მე-4 მუხლი) პრინციპების საფუძველზე. პირველი მათგანი მოიაზრებს მხარეთა თავისუფლებას მატერიალური და საპროცესო უფლებების განკარგვაში, ხოლო შეჯიბრებითობა კი, მხარეთა თანაბარ შესაძლებლობას თავისი უფლებების დაცვასა და ვალდებულების განხორციელებაში. იმავდროულად, უნდა აღინიშნოს, თანასწორობის პრინციპთან ერთობლიობაში, აღნიშნული პრინციპი მხარისათვის ხელსაყრელი მატერიალური შედეგის დადგომისათვის თანაბარ შესაძლებლობებსაც მოიაზრებს. თუმცა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამ ასპექტში სასამართლოს როლი შეზღუდულია და სწორედ მხარეებს ეკისრებათ მათთვის სასურველი მატერიალური შედეგის დადგომისათვის რელევანტური მტკიცებულებების წარმოდგენა. მოცემულ საქმეზე ნათელია, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ოდენობით (24,410.03 ლარი) დავალიანების დასადასატურებლად წარმოდგენილი მტკიცებულებების, როგორიცაა ანგარიშფაქტურები, ინვოისები, საგადახდო დავალებები, აგრეთვე, შედარების აქტი, საპირისპირო მტკიცებულება მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა. დაპირისპირებულ მხარეთა ამგვარ შეჯიბრში კი, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, შესაბამისად, მისი უცვლელად დატოვების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება 24410.03 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე სწორი და დასაბუთებულია.

21. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

22. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

24. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს--სის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „ს-სის“ უკან დაუბრუნდეს 2017 წლის 22 მარტს ელექტრონული საგადახდო დავალება N7376143 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (1220.50 ლარი) 854.35 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე