№330210115001153991

საქმე Nას-475-443-2017 23 ივნისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი- შ–ია (მოსარჩელე,აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „გ--“, გ- მ-ე, ე-კ–ი, ზ- გ-ე, დ- გ-ე, გ- ე-ე, დ- გ-ი, გ- ს--ი (მოპასუხე,მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 თბერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – პარტნიორთა კრების ოქმებისა და სამეწარმეო საზოგადოებაში წილის გასხვისების შესახებ დადებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 1996 წლის 10 იანვარს ჩატარებულ, შპს „გ--ს“ (შემდეგში: საზოგადოება) დამფუძნებელთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, ი- შ-ია (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან პარტნიორი) გახდა საზოგადოების ერთ-ერთი პარტნიორი, მისი წილი საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში შეადგენდა 16,5%-ს (2110 აშშ დოლარს), რომელიც 1996 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებული გახლდათ საზოგადოების ერთ-ერთ პარტნიორად, ვაკის რაიონის სასამართლოს დადგენილებისა და 1996 წლის რედაქციის წესდების შესაბამისად.

2. 1998 წლის 30 დეკემბრს, 1999 წლის 25 იანვარს და იმავე წლის 31 მარტს შედგა საზოგადოების დამფუძნებელთა კრებები და მათი მიმდინარეობა და შინაარსი აისახა წელთა შესაბამისად №5, №6 და №7 ოქმებში. აღსანიშნავია, რომ ყველა ოქმი ერთი შინაარსისაა - სამივე შემთხვევაში, კრების დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხი შეეხებოდა საზოგადოების რიგებიდან პარტნიორის გარიცხვას. იმის გამო, რომ პარტნიორმა დაარღვია თავისი მოვალეობები, იგი არ ცხადდებოდა სამუშაოზე, მისი ოჯახის რამდენჯერმე გაფრთხილების მიუხედავად, პარტნიორი კვლავ არ ცხადდებოდა სამუშაოზე, საზოგადოების პარტნიორებმა გ- მ----ემ (შემდეგში: პირველი მოპასუხე), ე- კ-მა (შემდეგში: მეორე მოპასუხე), ზ-- გ--ემ (შემდეგში: მესამე მოპასუხე) და დ- გ-მა (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე) თავად პარტნიორის დასწრების გარეშე მიიღეს მისი საზოგადოების დამფუძნებლობიდან გარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება.

3. 1999 წლის 31 მარტის ჩატარებული დღის კრების გადაწყვეტილებით პარტნიორის გარიცხვასთან ერთად გადაწყდა მისი წილის მეოთხე მოპასუხისათვის გადაცემის საკითხი.

4. საზოგადოების 1998 წლის 30 დეკემბრის №5, 1999 წლის 25 იანვრის №6 1999 წლის 31 მარტის №7 პარტნიორთა კრებების ოქმების საფუძველზე 1999 წლის 21 აპრილს ვაკის რაიონის სასამართლომ გამოიტანა დადგენილება საზოგადოების რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, გაუქმდა მოსარჩელის პარტნიორად რეგისტრაციის შესახებ მონაცემი, საზოგადოების პარტნიორთა შორის დარჩნენ მხოლოდ პირველი მოპასუხე (17%), მეორე მოპასუხე (33%), მესამე მოპასუხე (17%) და მეოთხე მოპასუხე, რომლის წილსაც (16,5%-ს) დაემატა მოსარჩელის წილი და მეოთხე მოპასუხეს ჯამში დაურეგისტრირდა წილი 33%-ით.

5. საზოგადოების 2004 წლის 4 ნოემბრის დამფუძნებელთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით საზოგადოების დამფუძნებელს მეოთხე მოპასუხეს დაერთო ნება მასზედ, რომ მას თავისი წილი განეკარგა (გადაენაწილებინა) საზოგადოების ახალ პარტნიორის დ- გ--ისა (შემდეგში: მეხუთე მოპასუხე) და სხვა პარტნიორთა სასარგებლოდ. პარტნიორთა კრების ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად, 2004 წლის 4 ნოემბერს სანოტარო ფორმის დაცვით გაფორმდა ხელშეკრულება საზოგადოების წილის დათმობის შესახებ. ამ ხელშეკრულების შესაბამისად თბილისის, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 ნოემბრის დადგენილებით საზოგადოების პარტნიორები და მათი წილობრივი მონაწილეობა საწესდებო კაპიტალში განისაზღვრა შემდეგნაირად: პირველი მოპასუხე 24,5%, მეოთხე მოპასუხე 11%, მეორე მოპასუხე 40%, მესამე მოპასუხე 17% და მეხუთე მოპასუხე 7,5%.

6. საზოგადოების 2005 წლის 24 მაისის პარტნიორთა კრების №1 ოქმის (ხელმოწერის ნამდვილობის დამმოწმებელი ნოტარიუსი, სანოტარო მოქმედებათა რეესტრში რეგისტრაციის №1-5277) საფუძველზე, ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით მეოთხე მოპასუხეს დაერთო ნება მასზედ, რომ მან თავისი წილი განეკარგა საზოგადოების ახალი და ძველი პარტნიორების სასარგებლოდ.

7. პარტნიორთა კრების ამ გადაწყვეტილების შესაბამისად, 2005 წლის 24 მაისს სანოტარო ფორმის დაცვით გაფორმდა ხელშეკრულება საზოგადოების წილის დათმობის შესახებ. ამასთან, 2005 წლის 3 ივნისს შედგა საზოგადოების პარტნიორთა კრება და ამ კრების ამსახველი №2 ოქმის შესაბამისად პარტნიორთა გადაწყვეტილებით საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი (12797 აშშ დოლარი) გაიზარდა და განისაზღვრა 12810 აშშ დოლარის ოდენობით, ასევე პარტნიორთა წილების პროპორციულად განისაზღვრა დამატებითი შენატანების ოდენობა - პირველი მოპასუხე 0,85 აშშ დოლარი, მეორე მოპასუხე 1,2 აშშ დოლარი, მესამე მოპასუხე 4,51 აშშ დოლარი, მეხუთე მოპასუხე 6,24 აშშ დოლარი და გ---- ე------ე (შემდეგში: მეექვსე მოპასუხე) 0,3 აშშ დოლარი.

8. 2005 წლის 3 ივნისს ერთი მხრივ, მეოთხე მოპასუხესა და მეორე მხრივ პირველ, მეხუთე და მეექვსე მოპასუხეებს შორის კვლავ შედგა წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულების ძალით საზოგადოებაში პირველი მოპასუხის წილმა შეადგინა 25%, მეექვსე მოპასუხის წილმა 10% და მესამე მოპასუხის წილმა 8%. პარტნიორთა კრების ამ ოქმებისა და აღნიშნული წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულებების შესაბამისად თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 3 ივნისის №5ა/4-205 დადგენილებით საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის ოდენობად დარეგისტრირდა 12810 აშშ დოლარი, ხოლო პარტნიორთა შორის წილთა გადანაწილების შედეგები დარეგისტრირდა შემდეგნაირად: პირველი მოპასუხე 25% (3200 აშშ დოლარი), მეორე მოპასუხე 40% (5120 აშშ დოლარი), მესამე მოპასუხე 17% (2180 აშშ დოლარი), მეხუთე მოპასუხე 8% (1030 აშშ დოლარი) და მეექვსე მოპასუხე 10% (1280 აშშ დოლარი). ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 16 თებერვლის №3124/006-5/4-205-შპს ბრძანების ასლით დადასტურებულია, რომ განხორციელებული ცვლილებების (მეხუთე მოპასუხემ 8%-იანი წილიდან 2%, პირველმა მოპასუხემ 25%-იანი წილიდან 5%, მესამე მოპასუხემ 17%-ანი წილიდან 7%, ხოლო მეორე მოპასუხემ 40%-იანი წილიდან 10% გაასხვისეს მეექვსე მოპასუხის სასარგებლოდ) შესაბამისად 2006 წლის 16 თებერვლისათვის სამეწარმეო რეესტრში საზოგადოების პარტნიორთა შორის წილები ნაწილდებოდა შემდეგნაირად: პირველი მოპასუხე - 20%, მეორე მოპასუხე - 30%, მეხუთე მოპასუხე - 6%, მესამე მოპასუხე -10% და მეექვსე მოპასუხე - 34%.

9. 2%-ის საზოგადოების 2008 წლის 15 მაისის პარტნიორთა კრების ოქმის საფუძველზე, ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით საზოგადოებასთან შეთანხმდა იმგვარი გარიგების დადება, რომელიც გულისხმობდა გ- ს–ის (შემდეგში: მეშვიდე მოპასუხე) მხრიდან საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში მეექვსე მოპასუხის კუთვნილი წილის - 34%-ის ნასყიდობას.

10. 2011 წლის 2 სექტემბერს შედგა საზოგადოების პარტნიორთა კრება და ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებებით საზოგადოებასთან შეთანხმდა იმგვარი გარიგებების დადება, რომელიც ერთ შემთხვევაში გულისხმობს საკუთარი წილის -10%-ის გ- ს--ისათვის მიყიდვის გზით მესამე მოპასუხის საზოგადოებიდან გასვლას, ხოლო მეორე შემთხვევაში მეხუთე მოპასუხის მხრიდან საკუთარი წილიდან - 6%-დან ნაწილის - 4%-ის მეშვიდე მოპასუხისათვის მიყიდვას.

11. 2012 წლის 4 აპრილს მყიდველ მეშვიდე მოპასუხესა და გამყიდველებს - მესამე და მეოთხე მოპასუხეებს შორის სანოტარო ფორმის დაცვით დაიდო ორი ხელშეკრულება, რომელთაგან პირველი (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომრით 120354496) გულისხმობს 210000 ლარად ზ- გ--ის მიერ შპს „გ----ს” საწესდებო კაპიტალში საკუთარი წილის - 10%-ის გ- ს--ის სასარგებლოდ გასხვისებას (გაყიდვას), ხოლო მეორე (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომრით 120354819) 84000 ლარად დ-- გ-ის მიერ შპს „გ-ს“ საწესდებო კაპიტალში საკუთარი წილიდან - 6%-დან მხოლოდ 4%-ის გ- ს--ისათვის მიყიდვას.

12. საზოგადოების 2013 წლის 20 ივნისის პარტნიორთა კრების ოქმის საფუძველზე, ამ კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით საზოგადოებასთან შეთანხმდა იმგვარი გარიგების დადება, რომელიც გულისხმობს საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში საკუთარი წილის - მეშვიდე მოპასუხისათვის მიყიდვის გზით მეხუთე მოპასუხის საზოგადოებიდან გასვლას. მეხუთე და მეშვიდე მოპასუხეს შორის 2013 წლის 20 ივნისს სანოტარო ფორმის დაცვით გაფორმდა წილის ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლითაც საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში საკუთარი წილი - 2% მეხუთე მოპასუხემ 42000 ლარად მიყიდა მეშვიდე მოპასუხეს.

13. 2015 წლის 13 ნოემბერს მოსარჩელის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს წარედგინა სარჩელი, საზოგადოების მიმართ, აგრეთვე, პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე, მეუხუთ, მეექვსე და მეშვიდე მოპასუხეების მიმართ, ზემოაღნიშნული კრების ოქმებისა და სამეწარმეო საზოგადოებაში წილის გასხვისების შესახებ დადებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე.

14. მოპასუხეებმა წარმოადგინეს მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი (ხანდაზმულობა) და მიუთითეს, რომ პარტნიორი საზოგადოებიდან გაირიცხა 1999 წელს, სარჩელი წარმოადგინა 2015 წლის 13 ნოემბერს, ანუ გარიცხვიდან 15 წლის შემდეგ. ამასთან, მოპასუხეები არიან წილის კეთილსინდისიერი შემძენები და არ არსებობს მათი წილის მესაკუთრეობის გაბათილების გარემოება.

15. თბილსის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების სააპელაციო წესით გასაჩივრების შედეგად, გადაწყვეტილება უცლელად იქნა დატოვებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 22 თებერვლის განჩინებით.

16. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა განჩინების პპ: 1-13 -ით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. იმავდროულად, მიუთითა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლზე, რომლის მიხედვით, ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია.

17. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო, პარტნიორთა კრების ის გადაწყვეტილებები (ოქმები), რომელთა არსებობამაც ჯერ კიდევ 1999 წლის 21 აპრილს განაპირობა სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებათა განხორციელების შესაძლებლობა და მოსარჩელე ამოირიცხა საზოგადოების პარტნიორთა რიგებიდან, მიღებული იყო 1998 წლის 30 დეკემბერს, 1999 წლის 25 იანვრს და 1999 წლის 31 მარტს. ამდენად, ამ სადავო ოქმებიდან უახლესის შექმნის დღიდან სარჩელის აღძვრამდე - 2015 წლის 13 ნოემბრამდე გასული იყო 15 წელზე მეტი დრო. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის სამეწარმეო საზოგადოება, რომელიც იქმნება ერთი ან რამდენიმე პარტნიორის მიერ კაპიტალის დაბანდების, გაერთიანების შედეგად. კაპიტალის ამგვარი გაერთიანების შედეგად დაფუძნებულ საწარმოში თითოეულ პარტნიორს აქვს საწარმოსათვის გადაცემული საკუთარი კაპიტალის შესატყვისი წილი, რომელიც პარტნიორს აძლევს შესაძლებლობას მონაწილეობდეს საწარმოს მართვაში, რაც გულისხმობს საზოგადოების უმაღლესი მართვის ორგანოს - პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებების მიღებაში მონაწილეობას. ამასთან, პარტნიორობა ორიენტირებულია იმ იურიდიულ ინტერესზე, იმ სარგებელზე, რასაც დივიდენდის მიღება ჰქვია. თავის მხრივ, დივიდენდის მიღების შესაძლებლობას განაპირობებს საწარმოს პარტნიორთა და ხელმძღვანელობა/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირების საწარმოს საკეთილდღეოდ მოქმედება, პარტნიორთა მხრიდან მოგებაზე ორიენტირებული გადაწყვეტილებების მიღება და მენეჯმენტისათვის სათანადო ღონისძიებების დასახვა.

18. ამდენად, შპს-ში პარტნიორობა ბუნებრივად ითხოვს პარტნიორის აქტიურობას. მხოლოდ ის ინტერესი, რომ პარტნიორმა მიიღოს დივიდენდი, თავისთავად განაპირობებს მინიმუმ იმგვარ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის სურვილს, თუ რა წარმატებით ვითარდება საზოგადოების საქმიანობა და საკუთარი კაპიტალის საზოგადოების სასარგებლოდ განკარგვის გზით მოპოვებული წილი საზოგადოებაში, თუ რამდენადაა სარგებლის (დივიდენდის) მომტანი. სწორედ აღნიშნული ინტერესისა და ინფორმირებულობის უზრუნველყოფის მიზნითაა ნაკარნახევი „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის (შმდეგში: სპეციალური კანონი) მე-8 მუხლის დანაწესი - შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასა და სააქციო საზოგადოებაში პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით შეიძლება დადგინდეს წლიური და შუალედური მოგების დივიდენდების სახით განაწილება. ამ ნორმით დადგენილი შესაძლებლობის რეალიზება აუცილებლად საჭიროებს პარტნიორთა კრებაზე საწარმოს საქმიანობის ანალიზს, სიტუაციის შეფასებას, ფინანსურ/ ეკონომიკური მდგომარეობის აღქმას და რეალობის გათვალისწინებით სათანადო გადაწყვეტილებების მიღებას. იმავდროულად, ყურადღება გამახვილდა საზოგადოების წესდების 8.2. პუნქტის დანაწესზე, რომლის თანახმადაც, დირექტორი (დირექცია) ვალდებულია წელიწადში ერთხელ მაინც მოიწვიოს მორიგი კრება. ამგვარი დანაწესის არსებობა იმთავითვე იმ ინტერესის დაკმაყოფილებას ემსახურება, რასაც განვლილი წლის სამეურნეო პოლიტიკის და მისი შედეგების შეფასება ჰქვია. გარდა აღნიშნულისა, წესდების 8.3. პუნქტის თანახმად, განსაზღვრულია პარტნიორის უფლება ნებისმიერ დროს და ნებისმიერ საკითხზე, ე.ი. თუნდაც ყოველი მორიგი კრებისათვის დამახასიათებელი დღის წესრიგით გათვალისწინებულ საკითხთა განხილვის მიზნით, მოიწვიოს საგანგებო კრება. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ საკანონმდებლო, თუ საწესდებო დანაწესთა (იხ. წესდების 6.10. პუნქტი) შესაბამისად, პარტნიორს აქვს უფლება საზოგადოებისაგან მიიღოს მის საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია და დოკუმენტაცია, შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ არსებობდა პრეზუმცია იმისა, რომ მოსარჩელეს 1998 წლის 30 დეკემბრს, 1999 წლის 25 იანვრს და 1999 წლის 31 მარტს მიღებული, სადავო პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებების არსებობის თაობაზე უნდა გაეგო (სცოდნოდა) ამ გადაწყვეტილებათა მიღებიდან ერთი, ორი, სამი ან თუნდაც ოთხი წლის განმავლობაში. ამგვარი პრეზუმციის არსებობის პირობებში, მისი საწინააღმდეგო, გამაქარწყლებელი გარემოებების მტკიცების ვალდებულება მოსარჩელის მხარეზე იყო. მოსარჩელის მხრიდან მხოლოდ იმ გარემოებებზე მითითება, რომ ის ცხოვრობს რუსეთის ფედერაციაში, იშვიათად სტუმრობს საქართველოს და მთელი 15 წლის განმავლობაში მხოლოდ ერთხელ, ოჯახის წევრის გარდაცვალების გამო ორი/სამი დღით იმყოფებოდა საქართველოში (მოისმინეთ 2016 წლის 17 ივნისის სასამართლო სხდომის აუდიო ჩანაწერი), ვერ გააქარწყლებდა პრეზუმირებულ გარემოებას.

19. იმავდროულად, წილის გასხვისების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 180-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მხარეს არ გააჩნდა აღნიშნული ხელშეკრულებების ბათილაც ცნობის იურიდიული ინტერესი და განმარტა, რომ იურიდიული ინტერესი არ განისაზღვრება მხოლოდ პირის სუბიექტური დამოკიდებულებით, ანუ მხოლოდ მისი სურვილით, არამედ, აუცილებელია მისი ობიექტური მხარეც. იურიდიული ინტერესების მიღწევადობის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ის გარემოება, თუ სამართლებრივად რამდენად დაცულია შედეგები, რომელთა დადგომაც სურს მოსარჩელეს. მოცემულ შემთხვევაში, ყველა იმ სადავო გარიგების (პარტნიორთა კრების ოქმები თუ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებები) ბათილად ცნობა, რომელიც დაიდო მოსარჩელის საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ 1998 წლის 30 დეკემბრის, 1999 წლის 25 იანვრის და 1999 წლის 31 მარტის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებების შემდეგ, შესაძლებელი გახდებოდა, თუ სასამართლო მოსარჩელის საზოგადოებიდან გარიცხვის თაობაზე პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებათა ანულირებას მოახდენდა. მხოლოდ ამის შესაბამისად იარსებებდა მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ, მისი კუთვნილი წილის განკარგვის გზით დამდგარი შედეგების ბათილობისადმი ინტერესი. მაშინ, როდესაც საზოგადოებიდან გარიცხვის შესახებ გარიგებები ინარჩუნებდნენ ძალას, სამართლებრივი ობიექტურობის ჭრილში მოსარჩელისათვის იურიდიულ შედეგს არ წარმოშობდა სადავო წილის შემდგომი ბედი, მისი განკარგვის განმაპირობებელი გარიგებების მიმართ მოსარჩელეს აღარ ჰქონდა სამართლებრივად გამართლებული დაცვის ღირსი ინტერესი.

20. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება.

21. კასატორის პრეტენზია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 393-ე მუხლის დაღვევას ეფუძნება. კასატორს მიაჩნია, რომ დარღვეულია სსსკ-ის 102-ე, 105-ე, 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტები.

22. კასატორის მოსაზრებით, ხანდაზმულობის ვადის დენის ათვლის მიზნებისათვის მოპასუხეს არ დაუდასტურებია, რომ მოსარჩელისთვის სადავო კრების ოქმების თაობაზე ცნობილი იყო. აღნიშნული ვადის დენის საწყისად კი, სააპელაციო სასამართლოს ზოგადი მსჯელობები, ვერ გამოდგება, რომლის მიხედვით, პარტნიორი უნდა დაინტერესებულიყო შპს-ში არსებული მდგომარეობით.

23. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სადავო კრების ოქმების იდენტურ შინაარსზე, მასში გაკეთებულ მითითებაზე, რომ მოსარჩელე კრებას არ ესწრებოდა. არც მოწვევა ყოფილა მოსარჩელისათვის გაგზავნილი, რაც საზოგადოების წესდების 8.5 მუხლით დადგენილ ვალდებულებას წარმოადგენდა.

24. კასატორი ინტერესდება რა მოვალეობები იქნა მის მიერ დარღვეული, რამაც განაპირობა საზოგადოებიდან მისი გარიცხვა და ყურადღებას ამახვილებს სამივე კრების ოქმებში საკითხების ერთი და იმავე პირების მიერ დაყენებასა და დასმული საკითხების იდენტურობაზე. იმავდროულად, კასატორს მიაჩნია, რომ სამსახურში გამოუცხადებლობა (როგორც ეს საფუძვლად დაედო მის გარიცხვას) არ შეიძლებოდა ამგვარი გადაწყვეტილების გამოტანის მართლზომიერი და საკმარისი საფუძველი ყოფილიყო.

25. კასატორი არ ეთანხმება ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისის განასაზღვრას და აღნიშნავს, რომ მხოლოდ პრეზუმციით (ვარაუდით) რომ პარტნიორმა იცოდა სადავო ოქმების შესახებ არ შეიძლება მხარეს უფლების სამართლიანი დაცვა სასამართლოს მეშვეობით. ან რატომ არის ვალდებული პარტნიორი იცოდეს ინფორმაცია თავის წილის შესახებ. ამასთან, პარტნიორის მოსაზრებით, რატომ საზოგადოებამ არ აცნობა მას აღნიშნულის შესახებ. არ არის დაცული სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც უნდა დასტურდებოდეს, რომ პარტნიორმა იცოდა ინფორმაცია მისი უფლების დარღვევის შესახებ ან ობიექტურად უნდა ივარაუდებოდეს ამგვარი ინფორმაციის ფლობა.

26. კასატორი აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის ვადა სააპელაციო პალატამ განსაზღვრა სპეციალური კანონის მე-15 მუხლით და მიიჩნია, რომ სადავო კრების ოქმების მიღებიდან გასული იყო გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა.

27. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მისი პოზიცია სსკ-ის 130-ე მუხლის რელევანტურობასთან მითითებით ხანდაზმულობის ვადის ათვლასთან კავშირში ნორმის ზოგადი შინაარსის საფუძველზე. თუმცა კასატორი აღნიშნავს, რომ ნებისმიერი მათგანის გამოყენების მიუხედავად ვადის დენის ათვლა უნდა დაიწყოს უფლებამოსილი პირისათვის უფლების დარღვევის შეტყობიდან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

30. განსახილველ შემთხვევაში, საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის შესახებ კრების ოქმების ბათლად ცნობის შესახებ საზოგადოების პარტნიორის მოთხოვნა უარყოფილი იქნა სარჩელის აღძვრის ხანდაზმულობის მოტივით [სპეციალური კანონის მე-15 მუხლი].

31. ნიშანდობლივია, რომ კასატორი სადავოდ არ ხდის სპეციალური კანონის მე-15 მუხლის გამოყენების მიზანშეწონილობას, მისი პრეტენზია აღნიშნული მუხლით დადგენილი ვადის არასწორად ათვლას ეფუძნება (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, ტ.2. ს.ფ. 93). კასატორის მოსაზრებით, მხოლოდ უბრალო ვარაუდით, თითქოს პარტნიორმა იცოდა სადავო ოქმების შესახებ, დაუშვებელია პარტნიორს აეკრძალოს უფლების დაცვა სასამართლოს მეშვეობით. მით უმეტეს, დაუცველია სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც უნდა დასტურდებოდეს, რომ პარტნიორმა იცოდა ინფორმაცია მისი უფლების დარღვევის შესახებ ან ობიექტურად უნდა ივარაუდებოდეს მის მიერ ამგვარი ინფორმაციის ფლობა [იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, ტ.2. ს.ფ. 91, 92).

32. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორის მოთხოვნას არ გააჩნია ვარგისი საპროცესო სამართლებრივი საფუძველი შემდეგ გარემოებათა გამო:

33. პირველ რიგში, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელის პრეტენზია მისთვის სასამართლოსადმი მიმართვის უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებით ვერ იქნება გაზიარებული, იმ სამართლებრივი საფუძვლით, რომ მართალია ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა [სსკ-ის მე-2 მუხლი], რაც არ უნდა იქნეს იმგვარად გაგებული, რომ მათი ეს უფლება რაიმე შეზღუდვას არ ექვემდებარეობდეს. ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში, სადაც სადავო იყო გარკვეული საპროცესო მოქმედების განხორციელების ხანდაზმულობის ვადის არსებობა, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით განიმარტა შემდეგი: ხანდაზმულობის ვადა უკავშირდება რა ლეგიტიმურ მიზნებს, სასამართლო უნდა სარგებლობდეს მკაფიო და ხელშესახები კრიტერიუმებით იმის შესამოწმებლად და დასადგენად, რომ პირმა არ იცოდა და ობიექტურად არც შეიძლებოდა სცოდნოდა მის ინტერესებთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების არსებობის შესახებ. უნდა მოხდეს იმის პრევენცია, რომ პირმა დროში უმიზეზოდ არ გაახანგრძლივოს უფლების განხორციელება, ის შეზღუდული უნდა იყოს შესაძლებლობაში, მიმართოს სასამართლოს იმ შემთხვევაში, თუ მას შეეძლო ეს თავის დროზე განეხორციელებინა... იხ., თ.ჯანაშვილი, ნ.ჯანაშვილი და ი.ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ. №3/1/531, ბათუმი, 2013 წლის 05 ნოემბერი. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია ნამსჯელი ხანდაზმულობის ლეგიტიმურობის სამართლებრივ საკითხზე, სახელდობრ, 1996 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში, საქმეზე სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, სასამართლომ განმარტა: „ ... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან გადაწყვიტონ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა, იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პარ. 51).

34. საგულისხმოა, ერთ-ერთი სამოქალაქო საქმე, რომელშიც, შპს-ს პარტნიორის მოთხოვნა საზოგადოების კრების ოქმის ბათილად ცნობისა და საზოგადოების პარტნიორად მისი აღდგენის შესახებ, ეფუძნებოდა მის უკანონოდ გაირიცხვას დამფუძნებელთა საბჭოს წევრობიდან. სარჩელის უარყოფის ერთ-ერთ მიზეზად მის უსაფუძლობასთან ერთად, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლა დასახელდა (იხ.,სუსგ №ას-1310-1249-2014, 6 მარტი, 2015 წელი).

35. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის მის მიერ სადავო კრების ოქმების არსებობისა და მაშასადამე, მისი გარიცხვის შესახებ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას სპეციალური კანონით დადგენილ ვადებში [5 წელი], რასაც არ გააჩნია ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი, გამომდინარე იქიდან, როგორც ეს წინამდებარე განჩინების პპ: 2-3 -შია დადგენილი 1998 წლის 30 დეკემბრს, 1999 წლის 25 იანვარს და იმავე წლის 31 მარტს შედგა საზოგადოების დამფუძნებელთა კრებები და მათი მიმდინარეობა და შინაარსი აისახა წელთა შესაბამისად №5, №6 და №7 ოქმებში. აღსანიშნავია, რომ ყველა ოქმი ერთი შინაარსისაა - სამივე შემთხვევაში, კრების დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხი შეეხებოდა საზოგადოების რიგებიდან პარტნიორის გარიცხვას. საზოგადოების 1998 წლის 30 დეკემბრის №5, 1999 წლის 25 იანვრის №6 1999 წლის 31 მარტის №7 პარტნიორთა კრებების ოქმების საფუძველზე 1999 წლის 21 აპრილს ვაკის რაიონის სასამართლომ გამოიტანა დადგენილება საზოგადოების რეგისტრირებულ მონაცემებში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, გაუქმდა მოსარჩელის პარტნიორად რეგისტრაციის შესახებ მონაცემი. საგულისხმოა, რომ სპეციალური კანონის 1999 წლისათვის მოქმედი რედაქციის მე-7 მუხლი არეგულირებდა რეესტრის საჯაროობის საკითხს, რომლის 7.3 მუხლის მიხედვით, თუ რეგისტრაციისათვის აუცილებელი ფაქტები არასწორადაა რეგისტრირებული ან გამოქვეყნებული, მესამე პირს შეუძლია იმ პირთან ურთიერთობაში, რომლის საქმეშიც იყო ეს ფაქტები რეგისტრირებული, დაეყრდნოს რეგისტრირებულ ან გამოქვეყნებულ მონაცემებს, თუ იგი ენდობოდა მათ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მან იცოდა ამ უზესტობის შესახებ. 4.3 პუნქტის მიხედვით, კი სამეწარმეო რეესტრის ინფორმაციის გაცნობა შეეძლო ნებისმიერ პირს. საგულისხმოა, რომ ერთ-ერთ საკონსტიტუციო სარჩელზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ საწარმოს სახელით გარიგების დამდები პირის უფლებამოსილების საკითხზე მსჯელობისას აღნიშნა, რომ „წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის რეგისტრაცია ხდება სამეწარმეო რეესტრში. აღნიშნული ემსახურება მესამე პირების ინფორმირებულობას. შესაბამისად, მესამე პირებს, კონტრაგენტებს, შესაძლებლობა აქვთ, ჰქონდეთ ეს ინფორმაცია ..“ იხ., შპს ,,მეტალინვესტი” საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ. №1/1/543, ბათუმი, 2014 წლის 29 იანვარი.

36. აღსანიშნავია, რომ სპეციალურ კანონში ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ, პარლამენტის 2008 წლის 14 მარტის N5913 კანონის საფუძველზე, 2008 წლის 10 მაისიდან 2010 წლის 01 იანვრამდე, დროის მონაკვეთში, პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობის ცვლილება არ ექვემდებარებოდა სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლო არაგონივრულ ვარაუდს დაეყრდნო და დაარღვია სტანდარტი რომლის მიხედვითაც უნდა დასტურდებოდეს, რომ პარტნიორმა იცოდა ინფორმაცია მისი უფლების დარღვევის შესახებ ან ობიექტურად უნდა ივარაუდებოდეს მის მიერ ამგვარი ინფორმაციის ფლობა [იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, ტ.2. ს.ფ. 91, 92), გაზიარებული ვერ იქნება.

37. რაც შეხება კასატორის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ არ დგინდება თუ კონკრეტულად რომელი მოვალეობები დაარღვია მან, რამაც მართლზომიერად განაპირობა საზოგადოებიდან მისი გარიცხვა და ყურადღებას ამახვილებს სამივე კრების ოქმებში ასახული საკითხების იდენტურობაზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორის ეს მითითებები უკავშირდება საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის შესახებ მიღებული კრების ოქმის კანონიერების საკითხს, რომელიც იმ შემთხვევაში შემოწმდებოდა თუ, დაცული იქნებოდა თავად კრების ოქმის გასაჩივრების სპეციალური კანონით დადგენილი ვადები. იმის გათვალისწინებით, რომ სარჩელს უარი ეთქვა ხანდაზმულობის გამო, და არ დგინდება რაიმე დარღვევები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ, კასატორის მიერ დასმულ საკითხზე საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს.

38. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, რადგანაც პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილად ცნობის ხანდაზმულობის საკითხზე საკითხებზე დადგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი- შ-იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ი- შ-იას უკან დაუბრუნდეს 2017 წლის 03 აპრილს ვ- დ-- მიერ საკრედიტო საგადახდო დავალება N1 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (6000 ლარი) 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე