№330210015711248

საქმე №ას-776-725-2017 31 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს კომპანია „მ--“ (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მოსამსახურე ა- ს-ს (შემდეგში: პაციენტი) 02.05.2013წ. სსიპ გიორგი აბრამიშვილის სახელობის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალში ჩატარებული კვლევების საფუძველზე დაესვა ქვემწვავე მასკლეროზირებული პანენცეფალიტის დიაგნოზი, გამოწვეული წითელას ვირუსით.

2. 2013 წლის მაისში სამხედრო ჰოსპიტალის მთავარი ექიმი დაუკავშირდა შპს კომპანია „მ--------ს“ (შემდეგში: კომპანია ან მოსარჩელე) და სთხოვა დახმარება პაციენტის მკურნალობასთან დაკავშირებით.

3. კომპანია უზრუნველყოფს პაციენტების დაკავშირებას ისრაელის სამედიცინო დაწესებულებებთან და ორგანიზებას უწევს მათ სამკურნალოდ ტრსანსპორტირებას.

4. „შ----“ სამედიცინო ცენტრმა (შემდეგში: სამედიცინო ცენტრი) 17.05.2013წ. წერილით გამოთქვა მზაობა, მიეღო პაციენტი შეფასებისა და შესაძლო მკურნალობისათვის კომპანიის მიერ ნათლად გამოხატული თანხმობით, რომ პაციენტის ექიმების გადაწყვეტილების შედეგად პაციენტის მკურნალობის დასრულების შემდგომ, იგი (კომპანია) იღებს სრულ პასუხისმგებლობას პაციენტის სამშობლოში დაბრუნებაზე (რეპატრიაციაზე) 30 დღის განმავლობაში.

5. მკურნალობის კურსის ღირებულება განისაზღვრა 130 000 აშშ დოლარით, რომელიც უნდა ანაზღაურებულიყო პაციენტის სამედიცინო ცენტრში ჩასვლამდე. ამასთან, აღინიშნა, რომ მკურნალ ექიმებს შეიძლება დაედგინათ დამატებით სხვა დიაგნოსტიკური ტესტები (მაგ.: ულტრაბგერა, კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია და სხვ.), რომელთა ღირებულება ამ შეფასებაში არ შედიოდა.

6. 19.05.2013წ. კომპანიის დირექტორმა - ელექტრონული ფოსტით წერილი გაუგზავნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) წარმომადგენელს და აცნობა, რომ პაციენტი ჰოსპიტალიზებული იქნებოდა ნეიროქირურგიულ რეანიმაციაში. თუ სამკვირიანი პერიოდის შემდეგ მკურნალობა არ გამოიწვევდა პროგრესს, გამომგზავნი მხარე ვალდებული იქნებოდა, პაციენტი გადაეყვანა უკან საქართველოში.

7. 20.05.2013წ. მოპასუხე დაეთანხმა სამედიცინო ცენტრის მიერ 17.05.2013წ. შეთავაზებულ პირობებს და თანხმობა განაცხადა მის მიერ განხორციელებული ყველა სამედიცინო და სხვა სახის მომსახურების საფასურის გადახდაზე.

8. 20.05.2013წ. პაციენტი სამედიცინო ცენტრში გადაიყვანეს.

9. მოპასუხემ გადიახადა პაციენტის მკურნალობისათვის - 130 000 აშშ დოლარი და მისი ისრაელში ტრანსპორტირების საფასური - 23 000 აშშ დოლარი. მკურნალობისათვის გადახდილი 130 000 აშშ დოლარი 13.06.2013წ. ამოიწურა.

10. 16.06.2013წ. სამედიცინო ცენტრმა კომპანიას აცნობა, რომ პაციენტის მკურნალობამ აჩვენა მცირედი გაუმჯობესება და საჭიროა დამატებითი ორკვირიანი ჰოსპიტალიზაცია კიდევ ერთი კურსის გასავლელად და ხერხემლის ზედა ნაწილის მაგნიტორეზონანსული ტომოგრაფიის ჩასატარებლად. პაციენტის გამოკვლევების გასაგრძელებლად საჭირო იყო დამატებით 100 000 აშშ დოლარის დეპოზიტი.

11. 18.06.2013წ. კომპანიის დირექტორმა მისწერა მოპასუხე სამინისტროს წარმომადგენელს (მინისტრის მოადგილეს) და სთხოვა, პაციენტის დამატებითი ორკვირიან მკურნალობასთან დაკავშირებით პოზიციის ჩამოყალიბება.

12. 13.06.2013წ.-01.07.2013წ. პერიოდში პაციენტს 51 038 აშშ დოლარის მომსახურება გაეწია, მათ შორის, ჰოსპიტალიზაციის ხარჯმა 48 450 აშშ დოლარი შეადგინა.

13. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა: სამედიცინო მომსახურების ღირებულების - 49 657 აშშ დოლარის, ტრანსპორტირების ხარჯის - 13 000 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით 5 277 აშშ დოლარის დაკისრება.

14. თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია განჩინების პპ:1-12 -ით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

15. იმავდროულად, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: 51 038 აშშ დოლარის ოდენობით ჰოსპიტალიზაციის ხარჯიდან სარჩელით სადავოა - 49 657 აშშ დოლარი, ვინაიდან, მოსარჩელის განმარტებით, 1 381 აშშ დოლარი 130 000 აშშ დოლარიდან დარჩენილი თანხით დაიფარა (51 038 - 49 657 = 1 381). მოსარჩელის განმარტებით, რასაც მოპასუხე არ ედავება, ჰოსპიტალიზაციის ხარჯი ეს არის 13.06.2013წ.-01.07.2013წ. პერიოდის საწოლდღეების ხარჯი, რა დროსაც, კომატოზურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტი მიერთებული იყო აპარატურაზე და მხოლოდ სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად საჭირო პროცედურები უტარდებოდა (ე.წ. გადასხმები). ასევე, მოსარჩელემ განმარტა, რომ პაციენტის საქართველოში ტრანპორტირების გაჭიანურება გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ მოპასუხე უარს აცხადებდა საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯის - 23 000 აშშ დოლარის გადახდაზე, რამაც, შესაბამისად, სადავო პერიოდში გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯის - 51 038 აშშ დოლარის დაგროვება განაპირობა.

16. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 02.07.2013წ. კომპანიის დირექტორმა მოპასუხე სამინისტროს წარმომადგენელს გაუგზავნა ავია-ამბულანსის ინვოისი და სთხოვა პასუხისმგებელი პირის მიერ 10 000 აშშ დოლარის გადარიცხვის ხელმოწერით დადასტურება. ამასთან აღნიშნა, რომ ენდობოდა მის სიტყვას და დებდა მის საბანკო გარანტიას, რათა რეისი სასწრაფოდ წამოსულიყო.

17. 04.07.2013წ. პაციენტი კომპანიის ორგანიზებით, გადმოყვანილ იქნა საქართველოში.

18. პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში ტრანსპორტირებისათვის საჭირო 23 000 აშშ დოლარიდან, 9 980 აშშ დოლარი, მოპასუხის თხოვნით, გადახდილია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ, ხოლო დანარჩენი 13 020 აშშ დოლარი - კომპანიის დირექტორის მიერ.

19. 08.07.2013წ. მოპასუხემ მიმართა სამედიცინო ცენტრს და სთხოვა მიეწოდებინა პაციენტის სამედიცინო ისტორია და მისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხელახალი კალკულაცია. ასევე, მოითხოვა 49 675 აშშ დოლარის ოდენობის დამატებითი ხარჯების გაუქმება.

20. 08.07.2013წ. მოთხოვნათა შესაბამისად, სამედიცინო ცენტრმა მოპასუხეს გაუგზავნა პაციენტის სამედიცინო ისტორია. ამასთან, უარი უთხრა 13.06.2013წ. - 03.07.2013წ. პაციენტის ჰოსპიტალიზაციის ხარჯის გაუქმებასთან დაკავშირებით იმ საფუძვლით, რომ ჰოსპიტალი არ იყო პასუხისმგებელი სამედიცინო ფრენის თარიღის გადაწევასთან დაკავშირებით - ფრენის გრაფიკი ჰოსპიტალის მიერ შედგენილი არ ყოფილა.

21. 15.12.2014წ. სამედიცინო ცენტრსა და კომპანიას შორის დაიდო მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლითაც სამედიცინო ცენტრმა კომპანიას დაუთმო თავისი მოთხოვნები მოპასუხის მიმართ, მათ შორის, პაციენტის მკურნალობის ხარჯები - 49 657 აშშ დოლარის, წლიური 7,5%-ის და ტრანსპორტირების ხარჯების მოთხოვნის უფლება.

22. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სამედიცინო მომსახურების ღირებულება - 49 657 აშშ დოლარი; ტრანსპორტირების ხარჯი - 13 000 აშშ დოლარი; მიუღებელი შემოსავალი - 5 277 აშშ დოლარი.

23. გადაწყვეტილება მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში შეიცვალა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით და ამ ნაწილში, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

24. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია განჩინების პპ: 1, 12, 16-21 -ით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

25. სააპელაციო პალატამ დაუდასტურებლად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ კომპანიამ პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში დაბრუნებასთან დაკავშირებით, რაიმე ფინანსური ვალდებულება იკისრა.

26. დადგენილი იქნა, რომ სამედიცინო ცენტრსა და მოპასუხეს შორის არსებული ხელშეკრულების საფუძველზე, სამედიცინო ცენტრმა შემკვეთის - მოპასუხის წინაშე ვალდებულება იკისრა, მკურნალობა გაეწია პაციენტისათვის. თავის მხრივ, მოპასუხემ ვალდებულება აიღო აენაზღაურებინა მკურნალობის (სამედიცინო მომსახურების) ხარჯები.

27. დადგენილია, რომ მოპასუხემ პაციენტის საქართველოდან ისრაელში ტრანსპორტირების და მკურნალობის ხარჯები გადაიხადა, თუმცა, უარი თქვა პაციენტის საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯების ანაზღაურებაზე იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ აღნიშნული კომპანიის ვალდებულებას წარმოადგენდა. შესაბამისად, სასამართლოს უნდა შეფასებინა წარმოადგენდა, თუ არა, კომპანიის ვალდებულებას პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯების ანაზღაურება. მოპასუხე/აპელანტი სადავო გარემოების დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილ სამედიცინო ცენტრს, კომპანიას და მოპასუხეს შორის 17.05.2013 წელს ელექტრონული ფოსტით განხორციელებულ მიმოწერაზე მიუთითებდა, რომლითაც სამედიცინო ცენტრმა გამოთქვა მზაობა, მიეღო პაციენტი „შეფასებისა და შესაძლო მკურნალობისათვის, კომპანიის მიერ ნათლად გამოხატული თანხმობით, რომ ექიმების გადაწყვეტილების შედეგად პაციენტის მკურნალობის დასრულების შემდგომ, იგი იღებს სრულ პასუხისმგებლობას პაციენტის სამშობლოში დაბრუნებაზე 30 დღის განმავლობაში“.

28. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ კომპანია არის შუამავალი, რომლის ბიზნეს საქმიანობას წარმოადგენს ისრაელის სამედიცინო დაწესებულებებთან პაციენტების დაკავშირების უზრუნველყოფა და მათი ტრსანსპორტირების ორგანიზება. კომპანიის საქმიანობა არ მოიცავს პაციენტების ტრანსპორტირების ხარჯების ანაზღაურებას (აღნიშნული გარემოება სადავოდ არ არის გამხდარი).

29. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხე მხარის მიერ მითითებული 2013 წლის 17 მაისის ელექტრონული წერილი ვერ გამოდგებოდა იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯების ანაზღაურება კომპანიამ იკისრა, ვინაიდან ასეთი დასკვნა მითითებული წერილის შინაარსიდან არ გამომდინარეობდა. აღნიშნული წერილი არ შეიცავდა რაიმე დათქმას იმის თაობაზე, რომ საშუამავლო კომპანიამ მოპასუხის წინაშე რაიმე ფინანსური ვალდებულება იკისრა [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) მე-4. 102-ე მუხლები]. შესაბამისად, პაციენტის საქართველოში ტრანსპორირების ხარჯის დაკისრების ნაწილში საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა გაზიარებული იქნა.

30. იმავდროულად, სააპელაციო პალატამ იმსჯელა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების ნაწილში, მოთხოვნის მართლზომიერებაზე [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 411-ე მუხლი]. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატის მიერ განჩინებაში მოცემული მსჯელობა სრულად შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ერთ-ერთ საქმეში მიუღებელი შემოსავალის ანაზღაურების სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით გაკეთებულ ნორმის განმარტებას - იხ., სუსგ №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი. საკასაციო პალატის განმარტებით, „..სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს პირს აღდგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Totalreparation-ის პრინციპი). ამასთანავე, მნიშვნელობა არა აქვს თუ რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობის (განზრახვა თუ გაუფრთხილებლობა) ხარისხი ზიანის დადგომაში. თუმცა, ეს წესი იზღუდება, თუ კრედიტორი თანაბრალეულია. სსკ-ის 411-ე მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემულ ზიანის სრულად ანაზღაურების პრინციპს. სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. სამოქალაქო კოდსსკ-ის ექსის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ განცდილი ზიანი არის ხელშეკრულების დარღვევის ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი. ზიანის სავარაუდობა დგინდება გონივრულობის თვალსაზრისით და არ განისაზღვრება კონკრეტული ხელშეკრულების დამრღვევის სუბიექტური შესაძლებლობებით. მოვალემ ზიანი ყოველთვის უნდა აანაზღაუროს, მაგრამ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 411-ე, 412-ე მუხლების ამოსავალი დებულება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, მიუღებლად მიიჩნევა შემოსავალი, რომელიც კრედიტორს არ მიუღია და რომელსაც იგი მიიღებდა მოვალეს რომ ვალდებულება ჯეროვნად შეესრულებინა. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების , მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს.“

31. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების დარღვევა, თუმცა, აღნიშნა, რომ სსსკ-ის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესით ამ დარღვევის შედეგად მიღებელი შემოსავლის სახით ზიანის არსებობა დადასტურებული არ იყო. განსახილველ შემთხვევაში, ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეულ ზიანს მოსარჩელემის მიერ გადახდილი თანხის ბანკში განთავსებასა და პროცენტის მიღებას უკავშირებდა, არც რელევანტური ვერ იქნებოდა, რადგან, კომპანია საშუამავლო კომპანიას წარმოადგენდა და მისი ბიზნეს საქმიანობა არ ითვალისწინებდა ფულადი თანხის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსების შედეგად მოგების მიღებას.

32. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, რომელმაც მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

33. კასატორი აღნიშნავს, რომ მხარეები შეთანხმდნენ 123000 აშშ დოლარის თაობაზე. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულება, როგორც სამედიცინო ცენტრის, ისე, კომპანიის მიმართ შეასრულა პირნათლად და დადგენილ ვადაში.

34. მოპასუხესა და კომპანიას შორის ტრანსპორტირების ხარჯებზე შეთანხმება განხორციელდა მხოლოდ 23 000 აშშ დოლარის ფარგლებში, რომელიც ანაზღაურებულია.

35. სამედიცინო ცენტრისათვის თვავიდანვე იყო ცნობილი სამინისტროს პოზიცია (მოპასუხემ მათ მიერ წარმოდგენილ ანგარიშზე არ ჩარიცხა დამატებითი თანხა). შეთანხმება დამატებითი თანხის გადახდაზე არ შემდგარა. რაც გამორიცხავს მოპასუხის ვალდებულებას დამატებითი თანხების გადახდის თაობაზე. ის გარემოება, რომ კომპანიამ ვერ უზრუნველყო პაციენტის დროული ტრანსპორტირება საქართველოში და პაციენტი ჰოსპიტალიზირებულ იქნა დათქმულ ვადაზე მეტი ხნით, არ წარმოშობს სამართლებრივ საფუძველს, მოპასუხეს ბრალეულობის შეთანხმების გარეშე, მოეთხოვოს რაიმე მოქმედების შესრულება. უფრო მეტიც, მოპასუხემ აღნიშნულ ვალდებულებაზე უარი განაცხადა წერილობით, შესაბამისად მოთხოვნა იმ ვალდებულების შესრულებაზე, რომელიც მხარეს არ უკისრია უსაფუძვლოა და არ შეესაბამება კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

36. სადავოა ტრანსპორტირების ხარჯი - 13 0090 აშშ დოლარი. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე და კომპანია საბოლოოდ შეთანხმდნენ, რომ მოპასუხე მოსარჩელეს გადაურიცხავდა ტრანსპორტირების ხარჯს 10 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რაზედაც კომპანიამ განაცხადა თანხმობა და მოპასუხის ელექტრონულ მისამართზე გადმოაგზავნა ონვოისი, რომელიც ამოწერილი იყო 10 000 აშშ დოლარზე.კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ პაციენტის დაყოვნება გამოწვეული იყო მოპასუხის ბრალეულობით, ვინაიდან მოპასუხის ელექტრონული მეილის მეშვეობით 2013 წლის 16 ივნისს ეცნობა, რომ პაციენტს დამატებით ესაჭიროებოდა ორ კვირიანი მკურნალობის კურსის გაგრძელება და გადმოგზავნილ იქნა ხარჯთაღრიცხვა დამატებით 100 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის თაობაზე. მოპასუხემ უარი განაცხადა თანხის გადარიცხვაზე, ხოლო ინფორმაცია სამინისტროს პაციენტის გადმოფრენის ხარჯებთან დაკავშირებით მოსარჩელის მიერ მოპასუხეს მოეწოდა მხოლოდ 2013 წლის 2 ივლისს. შესაბამისად, 2013 წლის 16 ივნისიდან 2 ივლისამდე მოპასუხისათვის არ იყო ცნობილი არც პაციენტის ფრენის განრიგი და არც თანხის ოდენობა. მას შემდეგ, რაც მოპასუხეს კომპანიის მიერ გადმოეგზავნა ინვოისი თანხის ოდენობის შესახებ, სამინისტრომ 2 დღის ვადაში მოახდინა მოთხოვნილი თანხის დაფარვა. შესაბამისად, თუ მოპასუხის ინფორმირება პაციენტის ფრენის განრიგის შესახებ დროულად მოხდებოდა, ადგილი არ ექნებოდა კლინიკაში მისი დაყოვნებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

38. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

39. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სარჩელის მოთხოვნას სამედიცინო მომსახურების ღირებულების - 49 657 აშშ დოლარის, ტრანსპორტირების ხარჯის - 13 000 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება წარმოადგენდა, საიდანაც, მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში უარყოფილია და იგი საკასაციო საჩივრის მოთხოვნას არ წარმოადგენს. კასატორი სადავოდ ხდის პაციენტის მკურნალობის დამატებითი ხარჯისა და მისი საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯის მოპასუხისათვის დაკისრების მართლზომიერებას.

40. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ ჰოსპიტალიზაციის ხარჯიდან სარჩელით სადავოა - 49 657 აშშ დოლარი, ვინაიდან, მოსარჩელის განმარტებით, 1 381 აშშ დოლარი 130 000 აშშ დოლარიდან დარჩენილი თანხით დაიფარა (51 038 - 49 657 = 1 381). მოსარჩელის განმარტებით, რასაც მოპასუხე არ ედავება, ჰოსპიტალიზაციის ხარჯი ეს არის 13.06.2013წ.-01.07.2013წ. პერიოდის საწოლდღეების ხარჯი, რა დროსაც, კომატოზურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტი მიერთებული იყო აპარატურაზე და მხოლოდ სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად საჭირო პროცედურები უტარდებოდა (ე.წ. გადასხმები). ასევე, მოსარჩელემ განმარტა, რომ პაციენტის საქართველოში ტრანპორტირების გაჭიანურება გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ მოპასუხე უარს აცხადებდა საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯის - 23 000 აშშ დოლარის გადახდაზე, რამაც, შესაბამისად, სადავო პერიოდში გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯის - 51 038 აშშ დოლარის დაგროვება განაპირობა.

41. დადგენილია ისიც, რომ 02.07.2013წ. კომპანიის დირექტორმა მოპასუხე სამინისტროს წარმომადგენელს გაუგზავნა ავია-ამბულანსის ინვოისი და სთხოვა პასუხისმგებელი პირის მიერ 10 000 აშშ დოლარის გადარიცხვის ხელმოწერით დადასტურება. ამასთან აღნიშნა, რომ ენდობოდა მის სიტყვას და დებდა მის საბანკო გარანტიას, რათა რეისი სასწრაფოდ წამოსულიყო.

42. 04.07.2013წ. პაციენტი კომპანიის ორგანიზებით, გადმოყვანილ იქნა საქართველოში. პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში ტრანსპორტირებისათვის საჭირო 23 000 აშშ დოლარიდან, 9 980 აშშ დოლარი, მოპასუხის თხოვნით, გადახდილია საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ, ხოლო დანარჩენი 13 020 აშშ დოლარი - კომპანიის დირექტორის მიერ. სწორედ აღნიშნული ხარჯის ანაზღაურების ვალდებულებას უარყოფს კასატორი, თუმცა მის პრეტენზიას ვარგისი სამართლებრივი საფუძველიი არ გააჩნია, რადგან დაუდასტურებელია ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ კომპანიამ პაციენტის ისრაელიდან საქართველოში დაბრუნებასთან დაკავშირებით, რაიმე ფინანსური ვალდებულება იკისრა. პირიქით, საქმის მასალებით, დადგენილია კომპანია არის შუამავალი, რომლის ბიზნეს საქმიანობას წარმოადგენს ისრაელის სამედიცინო დაწესებულებებთან პაციენტების დაკავშირების უზრუნველყოფა და მათი ტრსანსპორტირების ორგანიზება. კომპანიის საქმიანობა არ მოიცავს პაციენტების ტრანსპორტირების ხარჯების ანაზღაურებას (აღნიშნული გარემოება სადავოდ არ არის გამხდარი). აღნიშნული არც 2013 წლის 17 მაისის ელექტრონულ წერილის შინაარსიდან გამომდინარეობს. აღნიშნული წერილი არ შეიცავდა რაიმე დათქმას იმის თაობაზე, რომ საშუამავლო კომპანიამ მოპასუხის წინაშე რაიმე ფინანსური ვალდებულება იკისრა [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) მე-4. 102-ე მუხლები]. შესაბამისად, პაციენტის საქართველოში ტრანსპორირების ხარჯის დაკისრების ნაწილში, დასაბუთბული საკასაციო შედავება წარმოდგენილი არ არის [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

43. რაც შეეხება პაციენტის მკურნალობის დამატებით ხარჯის - - 49 657 აშშ დოლარის დაკისრების მართლზომიერებას, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს მოსარჩელის განმარტებაზე, რომლის მიხედვითაც პაციენტის საქართველოში ტრანპორტირების გაჭიანურება გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ მოპასუხე უარს აცხადებდა საქართველოში ტრანსპორტირების ხარჯის - 23 000 აშშ დოლარის გადახდაზე, რამაც, შესაბამისად, სადავო პერიოდში გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯის - 51 038 აშშ დოლარის დაგროვება განაპირობა. აქედან, 1 381 აშშ დოლარი 130 000 აშშ დოლარიდან დარჩენილი თანხით დაიფარა (51 038 - 49 657 = 1 381). შესაბამისად, სადავოა დარჩენილი 49 657 აშშ დოლარის ანაზღაურების საკითხი. მოსარჩელის განმარტებით, რასაც მოპასუხე არ ედავება, ჰოსპიტალიზაციის ხარჯი ეს არის 13.06.2013წ.-01.07.2013წ. პერიოდის საწოლდღეების ხარჯი, რა დროსაც, კომატოზურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტი მიერთებული იყო აპარატურაზე და მხოლოდ სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად საჭირო პროცედურები უტარდებოდა (ე.წ. გადასხმები). კასატორს არც ამ ნაწილში აქვს წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია [სსსკ-ის 407.2 მუხლი]. შესაბამისად, დამატებითი ხარჯის - 49 657 აშშ დოლარის ანაზღაურების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გასაზიარებელია.

44. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

45. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურების სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე