საქმე №330210114581882

საქმე №ას-722-675-2017 31 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

1. კასატორი – ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (შემდგომში – მოპასუხე მერია)

2. კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (შემდგომში – მოპასუხე სამინისტრო)

მოპასუხე – ე. პ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ც. ჯ.-ე (შემდგომში – მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლილად აღიარება, უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა და ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ფიზიკურ პირთან 2013 წლის 24 ოქტომბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე ცალმხრივად უარის თქმისა და სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გასვლის შედეგად სადავო ნივთის მესაკუთრედ აღრიცხვა, ასევე, მოითხოვა უძრავი ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2013 წლის 24 ოქტომბერს მოპასუხე ფიზიკურ პირთან დადო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფასური უნდა გადახდილიყო ეტაპობრივად. თანხის სრულ დაფარვამდე მოპასუხეს საჯარო რეესტრში გაკეთებული ჩანაწერით აეკრძალა ნასყიდობის საგნის გასხვისება.

3. მოპასუხემ ნაკისრი ვალდებულებები არ შეასრულა, რის გამოც მოსარჩელემ გადაწყვიტა ხელშეკრულების მოშლა და საკუთრების დაბრუნება, თუმცა აღმოაჩინა, რომ მის კუთვნილ ქონებას ადევს ყადაღა და დაწყებულია აღსრულება.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხე ფიზიკურმა პირმა სარჩელი სრულად ცნო, ხოლო დანარჩენმა მოპასუხეებმა მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხე მერიამ და სამინისტრომ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 24 ოქტომბერს მოსარჩელესა და მოპასუხე ფიზიკურ პირს შორის გაფორმდა გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. გარიგების მიხედვით, მოპასუხე ფიზიკურ პირს საკუთრების უფლება გადაეცა მოსარჩელის კუთვნილ 562 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 4500 აშშ დოლარით, რომელიც მოპასუხეს უნდა გადაეხადა ეტაპობრივად, 2013 წლის 24 ოქტომბრიდან 2014 წლის 24 ივნისის ჩათვლით.

8. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეს 2013 წლის 24 ოქტომბერს შედგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონების საფასური არ გადაუხდია.

9. 2014 წლის 1 ივლისის საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, სადავო 562 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა მოპასუხე. სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, საჯარო რეესტრში სადავო უძრავ ნივთზე რეგისტირებულია სამართლებრივი შეზღუდვა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოპასუხე ფიზიკურ პირს თბილისის მერიის სასარგებლოდ დაეკისრა 132000 ლარის, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით – 3000 ლარის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და, მისი აღსრულების მიზნით, გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

11. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2014 წლის 10 ივნისის №.. მომართვის საფუძველზე მოპასუხე ფიზიკური პირის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, რეგისტრირებულია ყადაღა.

12. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 505-ე მუხლის, 327-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის 2013 წლის 24 ოქტომბერს გაფორმებული გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეთა შორის წარმოიშვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა. მყიდველმა ხელშეკრულებით დათქმულ ვადაში არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, ამასთან, მხარეები არ დავობენ, რომ ამ ვალდებულების შესრულების პერსპექტივა არ არსებობს.

13. სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ უდავო ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეს ვალდებულება არ შეუსრულებია და მისივე განმარტებით, მას ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობა არ გააჩნია, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მითითებული გარემოება მართებულად შეაფასა სსკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლებით გათვალისწინებულ ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და გარიგების საფუძველზე გადაცემული უძრავი ნივთის დაბრუნების საფუძვლად.

14. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის დანაწესზე, რომლითაც დადგენილია აღსრულების საგანზე მესამე პირის უფლების დაცვის გარანტია. აღნიშნული ნორმის თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზეც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. აღნიშნული დანაწესი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი გარკვეული ცდომილების შედეგად მიიჩნევა მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში, აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება.

15. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტის პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ მოპასუხეს გააჩნია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული ფულადი ვალდებულება, რის გამოც აღმასრულებელმა, კანონის მოთხოვნათა დაცვით დააყადაღა მის საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთი. ამ შემთხვევაში სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ უძრავი ნივთის დაყადაღება განხორციელდა კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, მაგრამ აღსანიშნავია, რომ ასეთ დროს სსკ-ის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული მესამე პირის დაცვითი ფუნქცია არ გამოიყენება, ვინაიდან, სპეციალურ კანონი „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ ცალსახად ითვალისწინებს სასარჩელო წარმოების გზით მესაკუთრის უფლების დაცვის გარანტიას.

16. სააპელაციო პალატის მითითებით, უსაფუძვლოა აპელანტის არგუმენტი სსკ-ის 352-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, ვინაიდან დასახელებული ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა არ დასტურდება.

17. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლოა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მითითება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში – სსსკ) 85-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ აღსასრულებელია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოპასუხე ფიზიკური პირისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით დაკისრებული 3000 ლარი. აღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, ყადაღა დაედო სადავო უძრავ ნივთს.

18. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟი არის საქართველოს ბიუჯეტებში შენატანი, რომელსაც იხდიან ფიზიკური და იურიდიული პირები სახელმწიფოს მიერ მათი ინტერესების შესაბამისი იურიდიული მოქმედებების შესრულებისათვის და სათანადო საბუთების გაცემისათვის. სახელმწიფო ბაჟი ირიცხება სახაზინო სამსახურის შესაბამის ანგარიშებზე, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებას. სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს მოცემულ დავაში.

კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხე მერიამ და სამინისტრომ შეიტანეს საკასაციო საჩივრები, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

20. კასატორი მერიის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ საფუძვლებს:

21. მოპასუხე მერიამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე, არასწორად განმარტა კანონი და გამოიყენა სამართლის ის ნორმები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა სადავო სამართალურთიერთობის მოწესრიგების მიზნით.

22. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სრულად დაკმაყოფილდა ქ.თბილისის მერიის სარჩელი და მოპასუხე ფიზიკურ პირს დაეკისრა 132 000 ლარის ანაზღაურება. მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის 2011 წლის განაჩენით მოპასუხეს მსჯავრი დაედო თაღლითობაში, რაც გამოიხატა ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე მიწის ნაკვეთების სხვადასხვა პირების სახელზე დარეგისტრირებასა და შემდგომ გასხვისებაში. მითითებულ სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულად ცნობილ იქნა ქ.თბილისის მერია.

23. აღსანიშნავია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მხრიდან დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდა მოპასუხე ფიზიკური პირის მიერ შესაგებლის წარუდგენლობა, რომელიც მას არ გაუსაჩივრებია და მითითებული შინაარსით 2014 წლის 12 თებერვალს შევიდა კანონიერ ძალაში, 2014 წლის 15 მაისს კი გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. მითითებული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე, კრედიტორს – ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მოთხოვის საფუძველზე დაიწყო იძულებითი აღსრულება.

24. ამდენად, მოსარჩელის დაინტერესებაში არსებული უძრავი ქონება მასზე ყადაღის რეგისტრაციის მომენტში წარმოადგენდა მოპასუხე ფიზიკური პირის საკუთრებას (საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თარიღია 2013 წლის 1 ნოემბერი) და, შესაბამისად, ასეთი ჩანაწერის მიმართ მოქმედებდა უტყუარობისა და სიზუსტის სამოქალაქო-სამართლებრივი პრეზუმფცია. საჯარო რეესტრის ნამდვილობის პრეზუმფცია ეხება მხოლოდ ამ რეესტრში რეგისტრაციაუნარიან უფლებებს, განსაზღვრავს მესაკუთრის უფლებას უძრავ ქონებაზე და ადასტურებს რეგისტრირებული ქონების უტყუარობასა და სიზუსტეს მესაკუთრის მიმართ. აღნიშნული მსჯელობის ფარგლებში უდავოა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება მიღებულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების შეფასების გარეშე.

25. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო სადავო განჩინებაში უთითებდა, რომ სააღსრულებო მოქმედებანი შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ სააღსრულებო ფურცელში მოვალედ მითითებულ პირთა მიმართ და მათ ქონებაზე, მოცემულ შემთხვევაში საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ერთადერთ მესაკუთრედ რეგისტრირებულით იყო მოპასუხე ფიზიკური პირი. შესაბამისად, სააღსრულებო ფურცელში მითითებული პირის ქონებაზე ყადაღის დადება მოხდა კანონიერად და არარსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი, თუმცა შეფასების გარეშე დატოვა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიიის ინტერესები მაშინ, როდესაც ქ.თბილისის მერია, როგორც კრედიტორი და სააღსრულებო ბიურო, როგორც ყადაღის რეგისტრაციის შესახებ მოთხოვნის წარმდგენი ორგანო, სრულად კეთილსინდისიერები იყვნენ იმ ფაქტის მიმართ, რომ მოპასუხე ფიზიკური პირი ნამდვილად წარმოადგენდა აღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრეს.

26. კასატორმა აღნიშნა, რომ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიიისა და თბილისის სააღსრულებო ბიუროს კეთილსინდისიერების გარდა, სასამართლოს შინაგანი რწმენის ჩამოსაყალიბებლად არსებითია ის გარემოებები, რომელთა თანახმად დგინდება, რომ მოპასუხე ფიზიკურ პირს არანაირი დაინტერესება არ გამოუხატავს ქ.თბილისის მერიის მიერ მის მიმართ კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის საფუძველზე აღძრულ სარჩელთან დაკავშირებით (დავის საგანი – 132 000 ლარის დაკისრება), რაც გამოიხატა საქმეზე შესაგებლის წარუდგენლობითა და შემდგომში მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლების გამოუყენებლობაში. აღნიშნული გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ კი, როდესაც რეალური გახდა მისი აღსრულებისა და ამ მიზნით საკუთრების უფლების რეგისტრირებული სადავო უძრავი ქონების რეალიზების საფრთხე, სამართლებრივ დავას იწყებს უძრავი ქონების თავდაპირველი მესაკუთრე. ვფიქრობთ მითითებული ფაქტები ერთმანეთთან ლოგიკურ ბმაში იმყოფება. მოცემულ დავაში მოსარჩელედ წარმოდგენილი პირისა და მოპასუხე ფიზიკური პირის არაკეთილსინდისიერების დასადასტურებლად. თუმცა სასამართლომ, გარდა იმისა რომ შეფასების გარეშე დატოვა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის კანონიერ ინტერესი, რომელიც დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული განაჩენითა და სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ასევე სათანადო ყურადღება არ დაუთმო იმ ფაქტების კვლევასა და დადგენას, რაც მხარეთა არაკეთილსინდისიერებას დაადასტურებდა.

27. სსკ-ის 508-ე მუხლის თანახმად, კასატორმა მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებაში მსგავს გარემოებებზე არ არის საუბარი და არც ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლებაა მითითებული, ასეთ შემთხვევაში მოსარჩელეს შეუძლია მოითხოვოს მის მიმართ თანხის დაკისრება და არა იმ უძრავი ქონების საკუთრებაში მოქცევა, რომელზეც მას რალურად უკვე დაკარგული აქვს უფლება და აღარ წარმოადგენს მესაკუთრეს, აღნიშნული მსჯელობა სასამართლოს მიერ ასევე ყურადღების მიღმა იქნა დატოვებული და არ იქნა შესაბამისად შეფასებული.

28. სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლზე. მოცემულ შემვთხვევაში უდავოა, რომ სადავო ქონებაზე რეგისტრირებული იყო ყადაღა, რაც გულისხმობს, რომ უძრავ ნივთზე განხორციელებული იყო სამართლებრივი ზემოქმედება იმჟამინდელი მესაკუთრის ვალდებულებიდან (ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სასარგებლოდ 132 000 ლარის ანაზღაურება) გამომდინარე, შესაბამისად, მითითებული უძრავი ქონება უფლებრივად აღარ იმყოფებოდა პირვანდელ მდგომარეობაში (ნასყმიდობის ხელშეკრულების დადების მომენტი) და სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ზემოაღნიშნული ფაქტებისა და ქ.თბილისის მერიის უფლებების უგულებელყოფის ხარჯზე მიეღო გადაწყვეტილება ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლისა და უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, შესაბამისად, არ იყო უფლებამოსილი, გაეუქმებინა მასზე რეგისტრირებული ყადაღა.

29. კასატორმა აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შორის 2013 წლის 24 ოქტომბერს შედგენილი გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება მოშლილად იქნა აღიარებული გარიგების მონაწილის მიერ ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლომ, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს სააპელაციო პალატის მიერ მიღებული განჩინების კანონსაწინააღმდეგო ხასიათზე.

30. სამოქალაქო კანონმდებლობა იცნობს ხელშეკრულების მოშლას (შეწყვეტა) და ხელშეკრულებიდან გასვლას (უარი ხელშეკრულებაზე). მართალია, ორივე შემთხვევაში ხდება სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტა, თუმცა ამ ორ ინსტიტუტს შორის არსებობს განსხვავება როგორც სამართლებრივი საფუძვლის, ისე სამართლებრივი შედეგის თვალსაზრისით. შესაბამისად, აბსოლუტურად გაუგებარია, სასამართლოს ფორმულირება და მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რომელიც ერთად გულისხმობს და უთითებს როგორც ხელშეკრულებიდან გასვლას ისე ხელშეკრულების მოშლას.

31. კასატორმა აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების მოშლა, ხელშეკრულებიდან გასვლისაგან განსხვავებით, იწვევს არა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, არამედ სახელშეკრულებო ურთიერთშობის დამთავრებას. ხელშეკრულების მოშლა არ ეხება მხარეების მიერ უკვე განხორციელებულ შესრულებას, მხარეები არ უბრუნდებიან პირვანდელ მდგომარეობას და სამართლებრივი შედეგი დგება არა თავიდან, არამედ შეწყვეტის მომენტისათვის, შესაბამისად, ისინი არ არიან ვალდებული, ერთმანეთს დაუბრუნონ მიღებული შესრულება. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულების მოშლა არ გულისხმობს ორმხრივ რესტიტუციას, ხელშეკრულების შესაბამის მხარეს უფლება აქვს მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. თუ სასამართლო თვლიდა, რომ არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობის დასრულების საფუძველი, უნდა გამოეყენებინა ხელშეკრულების მოშლის მომწესრიგებელი სამართლებრივიდ ნორმები, რომელიც არ გულისხმობს მიღებული შესრულების უკან დაბრუნდებას და ხელშეკრულების შესაბამის მხარეს უფლებას ანიჭებს, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება.

32. კასატორმა ჩათვალა, რომ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძველი, ვინაიდან წინამდებარე საჩივარში მოცემულია სამართლებრივი პრობლემა, რომელზეც მნიშვნელოვანია უზენაესი სასამართლოს განმარტება, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მასში მოცემული მსჯელობის გათვალისწინებით, ეწინააღმდეგება მატერიალური სამართლის ნორმებს.

33. მოპასუხე სამინისტროს საკასაციო საჩივრის მოტივად მხარემ მიუთითა შემდეგზე:

34. კასატორმა მიიჩნია, რომ, სსსკ-ის 85-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს არასათანადო მოპასუხეს, რადგან „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-18 პრიმა მუხლის მეორე პუნქტის შესაბამისად, თუ გადაწყვეტილებაში კრედიტორად მითითებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტი, მისი აღსრულებისას სახელმწიფოს, ავტონომიურ რესპუბლიკას ან ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს წარმოადგენს ის სახელმწიფო ორგანო/პირი, რომლის გადაწყვეტილების საფუძველზედაც წარმოებს აღსრულება ან/და რომლის მიმართვის საფუძველზედაც გამოიტანა სასამართლომ აღმასრულებელი გადაწყვეტილება. ასეთი გადაწყვეტილების აღსრულებისას, აღსრულების ეროვნული ბიუროსა და ამ პუნქტით განსაზღვრულ სახელმწიფო ორგანოს/პირს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია, წარმოადგინოს სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკა ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული.

35. საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, აღსრულება არ იწარმოება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს გადაწყვეტილების საფუძველზე და არც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართვის საფუძველზე აქვს გამოტანილი სასამართლოს აღსასრულებელი გადაწყვეტილება.

36. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 16 ივნისის №ას-168-162-2011 განჩინებით უზენაესმა სასამართლომ სრულად გაიზიარა ანალოგიურ საქმეზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს პოზიცია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქარველოს კანონის მე-18 პრიმა მუხლთან დაკავშირებით.

37. კასატორმა მიიჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, დარღვეულია სამართლის ნორმები და გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. შესაბამისად, არსებობს სსსკ-ის 377-ე, 393-ე და 394-ე მუხლებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 ივნისის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებებით დადგინდა, რომ კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

39. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

40. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 24 ოქტომბერს მოსარჩელესა და მოპასუხე ფიზიკურ პირს შორის გაფორმდა გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. გარიგების მიხედვით, მოპასუხე ფიზიკურ პირს საკუთრების უფლება გადაეცა მოსარჩელის კუთვნილ 562 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 4500 აშშ დოლარით, რომელიც მოპასუხეს უნდა გადაეხადა ეტაპობრივად, 2013 წლის 24 ოქტომბრიდან 2014 წლის 24 ივნისის ჩათვლით.

41. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეს 2013 წლის 24 ოქტომბერს შედგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონების საფასური არ გადაუხდია.

42. 2014 წლის 1 ივლისის საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, სადავო 562 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა მოპასუხე. სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, საჯარო რეესტრში სადავო უძრავ ნივთზე რეგისტირებულია სამართლებრივი შეზღუდვა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

43. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოპასუხე ფიზიკურ პირს თბილისის მერიის სასარგებლოდ დაეკისრა 132000 ლარის, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით – 3000 ლარის გადახდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და, მისი აღსრულების მიზნით, გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

44. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრებით მოპასუხეებმა მიიჩნიეს, რომ მოცემულ დავაში მოპასუხეები – მერია და სამინისტრო არასათანადო მხარეებს წარმოადგენენ. ასევე, კასატორმა მერიამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ერთადერთ მესაკუთრედ რეგისტრირებულით იყო მოპასუხე ფიზიკური პირი. შესაბამისად, სააღსრულებო ფურცელში მითითებული პირის ქონებაზე ყადაღის დადება მოხდა კანონიერად და არარსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი, თუმცა შეფასების გარეშე დატოვა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიიის ინტერესები მაშინ, როდესაც ქ.თბილისის მერია, როგორც კრედიტორი და სააღსრულებო ბიურო, როგორც ყადაღის რეგისტრაციის შესახებ მოთხოვნის წარმდგენი ორგანო, სრულად კეთილსინდისიერები იყვნენ იმ ფაქტის მიმართ, რომ მოპასუხე ფიზიკური პირი ნამდვილად წარმოადგენდა აღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრეს.

45. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2014 წლის 10 ივნისის №.. მომართვის საფუძველზე მოპასუხე ფიზიკური პირის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, რეგისტრირებულია ყადაღა.

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

47. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

48. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.

49. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ ჩაითვალება კასატორთა არგუმენტი მოცემულ დავაში მათი არასათანადო მოპასუხეებად ცნობის თაობაზე, რადგან სადავო სააღსრულებო წარმოება შეეხება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოპასუხე ფიზიკური პირისთვის ამჟამად მოპასუხე მერიის სასარგებლოდ 132000 ლარისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის – 3000 ლარის დაკისრებას. სწორედ მითითებული ფულადი ვალდებულების შესრულების ნაწილში გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, დაედო ყადაღა სადავო უძრავ ნივთს.

50. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟი არის საქართველოს ბიუჯეტებში შენატანი, რომელსაც იხდიან ფიზიკური და იურიდიული პირები სახელმწიფოს მიერ მათი ინტერესების შესაბამისი იურიდიული მოქმედებების შესრულებისათვის და სათანადო საბუთების გაცემისათვის. სახელმწიფო ბაჟი ირიცხება სახაზინო სამსახურის შესაბამის ანგარიშებზე, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებას. ამავდროულად, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს მოცემულ დავაში.

51. სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი გარემოება, რომ მხარეთა შორის 2013 წლის 24 ოქტომბერს გაფორმებული გადახდის განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მხარეთა შორის წარმოიშვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

52. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ სამოქალაქო საქმესთან დაკავშირებით განმარტა, რომ განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება ჩვეულებრივი ნასყიდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავდება იმით, რომ განვადებით ნასყიდობისას გამყიდველი ვალდებულია, გადასცეს მყიდველს ნივთი ფასის გადახდამდე, ხოლო შემდგომ კი მყიდველის მიერ ფასის გადახდა უნდა მოხდეს ნაწილ-ნაწილ. ამდენად, განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მყიდველი ნივთის მესაკუთრე ხდება ხელშეკრულების დადებისთანავე, თუმცა მას გადახდილი აქვს ნივთის ფასის მხოლოდ ნაწილი. განვადებით ნასყიდობა, ისევე როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულება კონსესუალურია, იგი დადებულად ითვლება მხარეთა შორის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმების მიღწევის მომენტიდან და მისი ძალაში შესვლა არ არის დაკავშირებული ნასყიდობის საგნის რეალურად გადაცემასთან (სუსგ 12.02.2008წ. საქმე №ას-691-1021-07).

53. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოპასუხეს ვალდებულება არ შეუსრულებია და მისივე განმარტებით, მას ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობა არ გააჩნია, შესაბამისად, სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მითითებული გარემოება მართებულად შეფასდა ხელშეკრულებაზე უარის თქმისა და გარიგების საფუძველზე გადაცემული უძრავი ნივთის დაბრუნების საფუძვლად.

54. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

55. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

56. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

57. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

58. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე