საქმე №080210015001143650

საქმე №ას-773-722-2017 31 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – საქართველოს პროკურატურა (შემდგომში – მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. კ.–ი (შემდგომში – მოსარჩელე)

მოპასუხე – ა. შ.-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მოძრავ ნივთზე ყადაღის მოხსნა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების მიმართ ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ყადაღის მოხსნისა და მოსარჩელის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე ფიზიკური პირისაგან შეიძინა სადავო ავტომანქანა, რომელიც თავის სახელზე არ აღურიცხავს ამისათვის შესაბამისი საჭიროების არარსებობის გამო. მოგვიანებით მხარემ შეიტყო, რომ ავტომანქანას ადევს ყადაღა 2013 წლის 27 სექტემბრიდან, მიუხედავად იმისა, რომ იგი მის საკუთრებას წარმოადგენს.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხე ფიზიკურმა პირმა სარჩელი ცნო, ხოლო პროკურატურამ მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხე პროკურატურამ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

6. სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელანტი გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს და ითხოვს მის გაუქმებას იმ მოტივით, რომ დაყადაღებული ავტომობილი მოსარჩელის საკუთრება არ არის და მოცემულ დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა იქნეს არა სამოქალაქო კოდექსი, არამედ სპეციალური კანონი „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“, რომლის თანახმად ავტომობილზე საკუთრების შეძენისათვის სავალდებულოა რეგისტრაცია საჯარო სამართლის იურიდიულ პირში – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში.

7. სააპელაციო პალატა არ იზიარებს აპელანტის პოზიციას და დაადგინა, რომ 2010 წლის 31 აგვისტოს მოსარჩელის მიმართ შედგენილი იქნა საჯარიმო ქვითარი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის თაობაზე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე.

8. უდავოდ დგინდება, რომ 2008 წლიდან სადავო ავტომობილს ფლობს და სარგებლობს მოსარჩელე. მოპასუხე ფიზიკურმა პირმა ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცა პირდაპირი მფლობელობა ავტომობილზე მოსარჩელეს. 2008 წლისათვის, როცა მოსარჩელემ ავტომობილი შეიძინა, მის შესაძენად საკმარისი იყო ზეპირად დადებული გარიგება.

9. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ავტომობილი მოძრავი ნივთია და მასზე ვრცელდება ამ კატეგორიის ნივთებთან დაკავშირებული საკუთრების გადაცემის სამართლებრივი რეჟიმი და ამ ტიპის ნივთზე მესაკუთრეობის დადგენის საკითხი უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო კოდექსით (შემდგომში – სსკ) მოძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების წარმოშობის წესის შესაბამისად.

10. სსკ-ის 186-ე მუხლის სამართლებრივი ანალიზით, მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად აუცილებელია ორი წინაპირობის არსებობა: მესაკუთრის ნამდვილი, ლეგიტიმური უფლება და ნივთის გადაცემა.

11. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ავტომანქანა შეიძინა მესაკუთრისგან 2008 წელს, შესაბამისად, არსებობს მოძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოშობის ორივე წინაპირობა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო ავტომანქანის მესაკუთრეს.

12. სსკ-ის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრული მოძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, თანაბრად ვრცელდება ყველა უძრავ ნივთზე და იგი ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას. ამავე კოდექსის 148-149-ე მუხლების თანახმად, ავტომანქანა წარმოადგენს მოძრავ ნივთს და მასზე უნდა გავრცელდეს ამ კატეგორიის ნივთებთან დაკავშირებული საკუთრების გადაცემის სამართლებრივი რეჟიმი.

13. სსკ-ის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია გამოიყენება მხოლოდ მოძრავი ნივთების მიმართ, ვინაიდან კანონი მათზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის არ ადგენს სპეციალურ რეჟიმს, როგორიცაა წერილობითი გარიგება და მისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული ვარაუდი (პრეზუმფცია) ასახავს იმ შემთხვევებს, როდესაც ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია მფლობელობის უკან არსებული უფლება. ხშირ შემთხვევაში უცნობია მფლობელის უფლებები, მაგრამ სამართლებრივი წესრიგი მოითხოვს, დავეყრდნოთ მფლობელის კეთილსინდისიერებას და იგი საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე ნივთის მესაკუთრედ მივიჩნიოთ. საწინააღმდეგოს დამტკიცება კი პროკურატურამ ვერ შეძლო.

14. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან მოძრავი ნივთების ცნებას სამოქალაქო კანონმდებლობა არ იძლევა, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ყველა ნივთი მოძრავია, რომელიც არ არის უძრავი.

15. სსკ-ის 165-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე სადავო ავტომანქანას ნამდვილი უფლების საფუძველზე უწყვეტად ფლობს 2008 წლიდან.

16. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ისევე როგორც სსკ-ის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, მოძრავ ნივთებზე მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია იცავს ფაქტობრივ მფლობელობას იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს აღნიშნულ ნივთებზე საკუთრების ვარაუდი.

17. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესზე და განმარტა, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრობითობის საფუძველზე და თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ხოლო ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტიცებულებებით.

18. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს პროკურატურამ ვერ წარადგინა მის მიერ იმ მითითებული გარემოებების დამადასტურებული სათანადო მტკიცებულებები, რომ მოსარჩელე არ არის სადავო ავტომობილის მესაკუთრე და მისი მესაკუთრე კვლავ მოპასუხე ფიზიკური პირია.

19. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ყადაღადადებული ნივთი მართლაც მოსარჩელის საკუთრებაა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველია.

20. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი ნაწილის, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-40, 44-ე მუხლების, 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მოცემულ დავაზე უნდა იქნეს გამოყენებული არა სამოქალაქო კოდექსი, არამედ სპეციალური კანონი „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“, რომლის თანახმადაც ავტომობილზე საკუთრების შეძენისათვის სავალდებულოა რეგისტრაცია საჯარო სამართლის იურიდიულ პირში – საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში.

21. აპელანტის ამ პოზიციის საწინააღმდეგოდ სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაზე (საქმე №ას-971-912-2012, 26.07.12წ.), სადაც განმარტებულია, რომ ავტომობილის სავალდებულო რეგისტრაციას ითვალისწინებს „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი, რომლის რეგულირების სფეროს სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიაზე საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. აღნიშნული უზრუნველყოფის ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას წარმოადგენს „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნა, რომლის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე სატრანსპორტო საშუალება, მისაბმელი, ნომრიანი აგრეგატი ექვემდებარება სავალდებულო რეგისტრაციას. ამ ვალდებულების განხორციელება სადავო პერიოდში წარმოადგენდა მხოლოდ ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის და არა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის. შესაბამისად, ავტომანქანაზე, როგორც მოძრავი ნივთზე, ვრცელდებოდა მოძრავი ნივთის შეძენისათვის დადგენილი წესები.“

22. ამავე განჩინების თანახმად: „რაც შეეხება „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-91 მუხლს, ...აღნიშნულ მუხლში ცვლილება განხორციელდა 2009 წლის 17 ივლისს, რომელიც „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ “ საქართველოს კანონში დამატების შეტანის თაობაზე“ კანონის მე-2 მუხლის მიხედვით, ძალაში შევიდა გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეში კი გამოქვეყნდა 2012 წლის 3 აგვისტოს.“

23. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხე ფიზიკურ პირს შორის სადავო ავტომანქანის ყიდვა-გაყიდვა შედგა 2008 წელს, ანუ აღნიშნული კანონის მიღებამდე. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ რადგან ავტომობილი არ არის რეგისტრირებული, ამიტომ მოსარჩელე მისი მესაკუთრე არ არის.

24. კანონის უკუძალის მინიჭება 2008 წელს განხორციელებულ სამოქალაქო ურთიერთობაზე ზიანის მომტანი იქნება მოსარჩელის, როგორც რეალური მესაკუთრისათვის. (სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლის მეორე წინადადებით არ შეიძლება კანონს მიეცეს უკუქცევითი ძალა, თუ იგი ზიანის მომტანია ან აუარესებს პირის მდგომარეობას).

25. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მოთხოვნის კანონიერების სამტკიცებლად კვლავ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაზე (ას-914-954-2011 27.10.2011 წ.), სადაც განმარტებულია შემდეგი: „სამოქალაქო კოდექსის 148-ე და 149-ე მუხლების თანახმად, ავტომანქანა წარმოადგენს რა მოძრავ ნივთს, მასზე უნდა გავრცელდეს ამ კატეგორიის ნივთებთან დაკავშირებული საკუთრების გადაცემის სამართლებრივი რეჟიმი. ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნივთის გადაცემად ითვლება, შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში; არაპირდაპირი მფლობელობის გადაცემა ხელშეკრულებით, რომლის დროსაც წინა მესაკუთრე შეიძლება დარჩეს პირდაპირ მფლობელად; მესაკუთრის მიერ შემძენისათვის მესამე პირისაგან მფლობელობის მოთხოვნის უფლების მინიჭება.

26. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ ავტომობილი, მართალია, წარმოადგენს მოძრავ ნივთს, მაგრამ მასზე ვრცელდება სპეციალური რეჟიმი, საკუთრების წარმოსაშობად საკმარისი არ არის მარტოოდენ მხარეთა შეთანხმება და ნივთის გადაცემა, არამედ დამატებით საჭიროა შემძენის მესაკუთრედ რეგისტრაცია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში, რადგან „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე სატრანსპორტო საშუალება, მისაბმელი, ნომრიანი აგრეგატი ექვემდებარება სავალდებულო რეგისტრაციას.

27. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. ამავე კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრულია რა მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ეს წესები თანაბრად ვრცელდება ყველა მოძრავ ნივთზე და იგი არ ადგენს მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად სავალდებულო რეგისტრაციას.

28. რაც შეეხება „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონს, პირველი მუხლის შესაბამისად, ეს კანონი განსაზღვრავს საქართველოს ტერიტორიაზე საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს. აღნიშნული კანონით იმპერატიულად დადგენილია სატრანსპორტო საშუალებათა სავალდებულო რეგისტრაცია, რაც თავისთავად არ წარმოადგენს ნივთზე საკუთრების წარმოშობის საფუძველს. რეგისტრაციის განხორციელება არ წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივ აქტს, იგი მხოლოდ საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სამართლებრივ საფუძველს ქმნის და თავისი არსით ადმინისტრაციული სამართლის სფეროს განეკუთვნება“.

29. ზემოაღნიშნული მსჯელობებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ 2008 წელს ზეპირი (იმ დროს ნამდვილი) გარიგების საფუძველზე მესაკუთრისაგან შეიძინა ავტომობილი, მართალია, მას ავტომობილის რეგისტრაცია არ მოუხდენია, მაგრამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად, იმ დროს, როცა მოსარჩელემ ავტომანქანა შეიძინა, მისი რეგისტრაცია სავალდებულო არ იყო. იგი 2008 წლიდან უწყვეტად ფლობს და სარგებლობს ამ მოძრავი ნივთით, დაჯარიმებულიცაა საგზაო წესების დარღვევისათვის, როგორც ავტომობილის მფლობელი. ყველა ეს გარემოება უდავოდ მეტყველებს იმაზე, რომ მოსარჩელე დაყადაღებული ავტომობილის მესაკუთრეა. მოპასუხემ კი, ვერ შეძლო ამ გარემოებების საწინააღმდეგოს დამტკიცება. ამდენად, უდავოა, რომ აპელანტის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. შესაბამისად, თ. კ.–ის სასარჩელო მოთხოვნა სწორად დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება კანონიერია, და იგი უცვლელად უნად იქნეს დატოვებული.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

30. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხე პროკურატურამ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

31. კასატორმა მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, მე-40 მუხლის მე-6 ნაწილზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც მითითებულ სადავო ქონებზე მისი საკუთრების უფლება დადასტურდებოდა.

32. გარდა აღნიშნულისა, გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობის შესაბამისად, მოსარჩელემ მოპასუხისაგან შეიძინა ავტომობილი, რომლის თავის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაცია არ განუხორციელებია. ამ ავტომანქანას ფლობდა მინდობილობის საფუძველზე. საგულისხმოა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს მითითებული მინდობილობით ავტომანქანაზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია.

33. „საავტომობილო ტრანსპორტის შოესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის თანახმად, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გამონაკლისების გარდა, მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებაზე მის საკუთრების უფლების წარმოშობა იურიდიულ ძალას იძენს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში რეგისტრაციის მომენტიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მინდობილობის საფუძველზე მოსარჩელეს სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია.

34. გარდა ამისა, სსკ-ის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მართალია, მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი, მაგრამ მიუხედავად კანონის ამ დათქმისა, იგი არ შეიძლება ამ კონკრეტულ შემთხვევაში იქნეს გამოყენებული, როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო უთითებს, ვინაიდან საკითხი ეხება ავტოსატრანსორტო საშუალებაზე საკუთრების ფლობის წარმოშობას, რაც სპეციალური კანონით რეგულირდება. შესაბამისად, მხოლოდ მინდობილობის არსებობა არ ადასტურებს მასზე პირის საკუთრების უფლებას. იგი მიუთითებს მხოლოდ კონკრეტული პირის მიერ აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალების ფლობის ფაქტს. გარდა მინდობილობისა, მხარის მიერ სხვა არავითარი მტკიცებულება არ ყოფილა წარმოდგენილი იმის დამადასტურებლად, რომ მოცემული ავტომობილი ნამდვილად მის საკუთრებას წარმოადგენს. შესაბამისი სამსახურის მიერ გაცემული დოკუმენტით კი დადგენილია სადავო ავტომობილზე მოპასუხე ფიზიკური პირის საკუთრების უფლება.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსკ-ის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

36. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

37. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2008 წლიდან სადავო ავტომობილს ფლობს და სარგებლობს მოსარჩელე. მოპასუხე ფიზიკურმა პირმა ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცა პირდაპირი მფლობელობა ავტომობილზე მოსარჩელეს. 2008 წლისათვის, როცა მოსარჩელემ ავტომობილი შეიძინა, მის შესაძენად საკმარისი იყო ზეპირად დადებული გარიგება.

38. 2010 წლის 31 აგვისტოს მოსარჩელის მიმართ შედგენილი იქნა საჯარიმო ქვითარი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის თაობაზე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე.

39. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც მითითებულ სადავო ქონებზე მისი საკუთრების უფლება დადასტურდებოდა.

40. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

41. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

42. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.

43. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

44. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლით დადგენილი წესით, სარჩელზე შესაგებლის წარდგენის გზით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, სადავოდ გახადოს მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მათ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ დაგვიანებით წარდგენილი პრეტენზია ამა თუ იმ გარემოების შესახებ მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

45. მოცემულ შემთხვევაში გასაჩივრებული განჩინებით უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელემ 2008 წელს ზეპირი (იმ დროს ნამდვილი) გარიგების საფუძველზე მესაკუთრისაგან შეიძინა ავტომობილი, რომლის თავის სახელზე რეგისტრაცია არ მოუხდენია. ზეპირი გარიგების საფუძველზე ავტომანქანის შეძენისას მისი რეგისტრაცია სავალდებულო არ იყო, რაც დადასტურებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკით, რომელიც ასახულია საპელაციო პალატის განჩინებაში.

46. ამდენად, მოსარჩელე 2008 წლიდან უწყვეტად ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ავტომანქანით. იგი დაჯარიმებულიც კი იყო საგზაო წესების დარღვევისათვის, როგორც ავტომობილის მფლობელი. შესაბამისად, ეს გარემოება უდავოდ მეტყველებს იმაზე, რომ მოსარჩელე დაყადაღებული ავტომობილის მესაკუთრეა. მოპასუხემ კი, ვერ შეძლო ამ გარემოებების იურიდიული ძალის გაქარწყლება.

47. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

48. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

49. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (სუსგ 11.12.2015წ. საქმე №ას-952-902-2015) და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

50. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

51. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პროკურატურის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ე. გასიტაშვილი