საქმე №ას-1067-1026-2016 23 ივნისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი, მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „რ-ი“, დირექტორი თ. მ-ი (მოპასუხე)

კასატორი, მოწინააღმდეგე მხარე _ ზ. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა: 1. სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

2. სესხის ძირი თანხის _ 300 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის _ 150 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ზ. მ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, პირველი აპელანტი, მეორე კასატორი, გმსესხებელი ან კრედიტორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „რ-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე, მეორე აპელანტი, პირველი კასატორი, მსესხებელი, მოვალე ან კომპანია) მიმართ მოპასუხისათვის სესხის ძირი თანხის _ 1 516 461 ლარის, საპროცენტო სარგებლის _ 606 925 ლარისა და ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) _ 181 976 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2005 წლის აპრილში მოსარჩელესა და მოპასუხის დირექტორ ბ. მ-ს შორის დაიდო სესხის ზეპირი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც 2005 წლის 27 აპრილამდე კომპანიისათვის უნდა ესესხებინა 300 000 აშშ დოლარი, ხოლო მსესხებელს უნდა გადაეხადა სარგებელი _ სესხის ძირი თანხის 50%-ის ოდენობით, რაც თვეში 150 000 აშშ დოლარს, ხოლო, ჯამში _ 450 000 აშშ დოლარს შეადგენდა, რადგანაც ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო 2011 წლის ოქტომბერში, დაბრუნების დროს არსებული კურსის თანახმად, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა 821 250 ლარი (საიდანაც ძირი შეადგენდა 547 500, ხოლო პროცენტი _ 273 750 ლარს). 2009 წლის იანვარში მხარეებს შორის კვლავ დაიდო სესხის ზეპირი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გამსესხებელს 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის 20 დეკემბრამდე მოპასუხისათვის უნდა გადაეცა 586 558 აშშ დოლრი. სესხი იყო სარგებლიანი და 2009 წელს გადაცემული თანხის შემთხვევაში იგი 15%-ს, ხოლო, შემდგომ წლებში გადაცემული თანხის შემთხვევაში _ 10%-ს შეადგენდა. ეს თანხა კომპანიას პროცენტის გათვალისწინებით უნდა დაებრუნებინა 2012 წლის 10 სექტემბრისათვის. დასაბრუნებელი თანხის ოდენობამ შეადგინა 788 202 აშშ დოლარი (1 302 136 ლარი, საიდანაც ძირი 968 961, ხოლო სარგებელი _ 333 175 ლარს შეადგენდა). 2012 წლის 15 სექტემბრის მდგომარეობით მოვალეს ვალდებულება არ შეუსრულებია, რამაც გამსესხებელს მიაყენა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით, რომელიც 12%-იანი განაკვეთით დაანგარიშების შემთხვევაში, 181 976 ლარს შეადგენს (1 516 461 X 0,12). გამსესხებლის მიერ სესხის გადაცემას ადატურებს ბანკის ამონაწერი, რომლის თანახმადაც კომპანიის ანგარიშზე ჰოლანდიის ბანკ „ა-დან“ 2005 წლის 26 აპრილს, დანადგარების შეძენის მიზნით, გადარიცხულია 300 000 აშშ დოლარი. თანხის გადაცემა დასტურდება კომპიუტერული ექსპერტიზის შედეგებითაც (ელექტრონული მიმოწერა საზოგადოების გენერალურ დირექტორთან, საფინანსო დირექტორსა და ფინანსისტთან, რომლებიც ადასტურებენ თანხის გადარიცხვის ფაქტს).

2. მოპასუხის პოზიცია:

კვალიფიციური/მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეთა შორის 300 000 აშშ დოლარის თაობაზე სესხის ზეპირი ხელშეკრულება არ დადებულა. ამ ფაქტს არ ადასტურებს 2005 წლის საბანკო გადარიცხვის ქვითარი. მართალია, კანონმდებლობა ითვალისწინებს სესხის ზეპირად დადების შესაძლებლობასაც, თუმცა მოპასუხე წარმოადგენს იურიდიულ პირს _ მეწარმე სუბიექტს, რომელსაც გააჩნია ბუღალტერია და არ აქვს ზეპირი ფორმით სესხის დადების უფლებამოსილება, ამასთანავე, მოსარჩელე თავად ვერ უთითებს კომპანიის რომელ წარმომადგენელთან დადო ხელშეკრულება. გადარიცხვის ქვითარი რომ სესხის ხელშეკრულების არსებობას არ ამტკიცებს, თანაც 50%-იანი სარგებლის გახდის პირობით დასტურდება იმ გარემოებით, რომ იგი არა სესხის გადაცემის, არამედ, მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტია, ამასთანავე, უსაფუძვლოა მხარის მითითება, როგორც სარგებელზე, ისე _ თანხის დაბრუნების ვადაზე. 2005 წელს კომპანია იწყებდა წარმოებას, რის გამოც, მოსარჩელესთან წერილობით შედგა შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც მას უნდა შეესყიდა და მოპასუხისათვის მიეწოდებინა მანქანა-დანადგარები. ამ ვალდებულების შესრულებისათვის მას წინასწარ გადაუხადეს 300 000 აშშ დოლარი, რომელიც ამ უკანასკნელმა 2005 წლის 26 აპრილს საბანკო გადარიცხვის გზით უკან დაუბრუნა მოპასუხეს იმ საფუძვლით, რომ შემკვეთმა ნივთი უფრო დაბალ ფასად შეიძინა. მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება, მართალია, წერილობით იყო გაფორმებული, მაგრამ, რადგანაც გასულია საბუღალტრო დოკუმენტების შენახვის 6-წლიანი ვადა, ეს მტკიცებულება მოპასუხეს არ გააჩნია. ამის საპირისპირო შემთხვევაშიც კი, თუ მივიჩნევთ, რომ სესხის ხელშეკრულება მართლაც დადებულია, იგი 2005 წლის მოთხოვნაა და სახელშეკრულებო ხანდახმულობის 3-წლიანი ვადა გასულია. იურიდიული პირის მიერ ნასესხები თანხის ბუღალტრული ასახვის მოტივით არ დაეთანხმა მოპასუხე სარჩელში მითითებულ გარემოებას მეორე ზეპირი სესხის ხელშეკრულების არსებობის თაობაზე. რაც შეეხება ელექტრონული ფოსტით მიმოწერას, მოპასუხემ განმარტა, რომ სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, კომპანიის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირები თ. მ-ი და გ. ღ-ი არიან, გ. ც-ი ამ უფლებამოსილებით არ არის აღჭურვილი და მისი მხრიდან ე.წ ვალის აღიარება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ნამდვილად, ამასთანავე, გ.ც-ი განმარტავს, რომ მან მხოლოდ დაიანგარიშა მოსარჩელის მიერ მიწოდებული ციფრები. რაც შეეხება ნ. ე-ეს, ის ასევე არაუფლებამოსილი პირია კომპანიის ვალის აღიარების საკითხთან მიმართებით, მან მხოლოდ ყოველდღიური წარმოების მონაცემები გააგზავნა, რომელსაც მოსარჩელესთან არავითარი კავშირი არ აქვს. თ.მ-ს ვალის არსებობა არც წერილობით და არ ზეპირად არ უღიარებია, წარმოდგენილი დოკუმენტებით ირკვევა, რომ ეს უკანასკნელი მიუთითებს ვინმე „მ-ას სესხზე“, რომელსაც სარჩელთან შემხებლობა არ აქვს, სარჩელზე დართული ზოგიერთი მტკიცებულების ნამდვილობა კი, საექსპერტო კვლევის საგანი არ გამხდარა. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ აღიარება უფლებამოსილი პირის მიერ რომც იყოს განხორციელებული, სასამართლო მას, როგორც მტკიცებულებას, არ მიიღებს, თუ მხარე დაამტკიცებს, რომ ამგვარი აღიარება შეცდომის შედეგია. მოპასუხის განმარტებით, ვალდებულების არარსებობას ადასტურებს მას და მოსარჩელეს შორის 2008 წლის 25 მაისს გაფორმებული ზოგადი ხასიათის #ზ-01 ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელისათვის გამოეყო სესხი წლიური 18%-იანი სარგებლით. სესხის ხელშეკრულების არსებითი პირობები უნდა დარეგულირებულიყო დამოუკიდებელი შეთანხმებით. მოპასუხემ 2008 წლის 17 ივნისს გასცა სესხი 270 000 ევრო 5 წლით, ხოლო 2009 წლის 9 აპრილს _ მოსარჩელესთან გაფორმდა დამატებითი ხელშეკრულება სესხად 60 000 აშშ დოლარის გაცემაზე (იხ. თავდაპირველი შესაგებელი ტ. I, ს.ფ. 231-242). მოგვიანებით მოპასუხემ კვლავ მიმართა სასამართლოს დაზუსტებული შესაგებლით და დამატებით განმარტა, რომ 2005 წლის 1 აპრილს შპს „რ-სა“ და ს. ხ-ოვის კუთვნილ კომპანია შპს „ი-ს“ შორის დაიდო #1-2005 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ამ უკანასკნელს მოპასუხისათვის 2005 წლის აპრილიდან 2006 წლის დეკემბრამდე უნდა ესესხებინა 1 500 000 აშშ დოლარი, სესხი უნდა გადასცემოდა უშუალოდ გამსესხებლის ან მის მიერ ნომინირებული პირების მეშვეობით, სესხისა და სარგებლის დაბრუნებაც უნდა მომხდარიყო უშუალოდ გამსესხებლის ან მის მიერ ნომინირებული პირისათვის. ს.ხ-ოვის კომპანიის მიერ 2005 წლის 3 აპრილს გამოგზავნილი შეტყობინების თანახმად, გამსესხებლის სახელით მოქმედი ნომინირებული პირები მოპასუხეს გადასცემდნენ შემდეგი ოდენობით თანხებს: ჰ-ი _ 665 200 აშშ დოლარს; კ-ი _ 534 800 აშშ დოლარს; ზ. მ-ი _ 300 000 აშშ დოლარს. ჰ-ი და კ-ი ს. ხ-ოვის კომპანიებს წარმოადგენდნენ, ხოლო ნასესხები თანხები _ გამსესხებლის საკუთრებას, ნომინირებული პირები მოქმედებდნენ, როგორც გამსესხებლის უბრალო აგენტები, ამდენად, მოსარჩელე შპს ი-ის დავალებით მოქმედი პირია და იგი არ წარმოადგენს შესრულების მოთხოვნაზე უფლებამოსილს. ამასთანავე, თუკი მოსარჩელე მოთხოვნას დავალების ფარგლებში აყენებს, საგულისხმოა, რომ სესხის დაფარვა უნდა დაწყებულიყო მოპასუხის მიერ პროდუქციის გამოშვებიდან და რეალიზაციიდან _ 2006 წლის 26 ივნისიდან, ამ დროიდან კი, გასულია სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა. ს. ხ-ოვის დაკითხვის ოქმის თანახმად (02.06.2008წ.), მან 300 000 აშშ დოლარი საკუთარი კომპანიიდან („მ-ი“) დაუბრუნა მოსარჩელეს იმავე პირად ანგარიშზე, რომლიდანაც მოსარჩელეს მოპასუხისათვის აქვს გადარიცხული 300 000 აშშ დოლარი. საგულისხმოა, რომ #1-2005 სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მოპასუხეს შესრულებული აქვს. მოპასუხის განმარტებით, დოკუმენტაციის შესწავლის შედეგად აღმოჩნდა, რომ ზ.მ-ს, როგორც 39%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორს, დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე საწარმოს მართვისას კანონსაწინააღმდეგოდ აქვს მიღებული გარკვეული ოდენობით თანხა (იხ. დაზუსტებული შესაგებელი, ტ. IV, ს.ფ. 33-57).

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ზ. მ-ის სარჩელი შპს „რ-ის“ მიმართ 2005 წლის აპრილის სესხის ზეპირი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სესხის ძირითადი თანხის _ 300 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის _ 150 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით, შპს „რ-ს“ ზ. მ-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის 20 დეკემბრამდე სესხის ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული თანხის _ 643 183 აშშ დოლარის გადახდა, საიდანაც სესხის ძირითადი თანხა 436 558 აშშ დოლარია, ხოლო პროცენტი _ 206 625 აშშ დოლარი, შპს „რ-ს“ ზ. მ-ის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის ასანაზღაურებლად 436 558 აშშ დოლარის წლიური 9%-ის - 39 290 აშშ დოლარის გადახდა.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა, მოსარჩელემ მისი ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, მოპასუხემ _ ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოვალეს გამსესხებლის სასარგებლოდ დაეკისრა 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის 20 დეკემბრამდე სესხის ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული 793 183 აშშ დოლარის გადახდა, საიდანაც ძირი თანხა 586 558 აშშ დოლარია, ხოლო სარგებელი _ 206 625 აშშ დოლარი, მოპასუხეს ასევე დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის სახით 23 795,49 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო 2005 წლის აპრილის ზეპირი სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ძირი თანხის _ 300 000 აშშ დოარისა და სარგებლის სახით 150 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. კასატორების მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა, პირველმა კასატორმა მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო, მეორე კასატორმა _ სესხის ძირი თანხის _ 300 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის _ 150 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება, საკასაციო საჩივრების საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ ისინი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს ზეპირი ფორმით სესხის ხელშეკრულების დადება, ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება, ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურება და მოთხოვნის ხანდაზმულობა წარმოადგენს. იმისათვის, რათა სასამართლომ შეაფასოს კასატორთა პრეტენზიების მართებულობა, მიზანშეწონილად მიიჩნევს, უპირველესად ყურადღება სესხის, როგორც განკარგვითი ხელშეკრულების ბუნებაზე და ამ ხელშეკრულების ნამდვილობის (როგორც მატერიალური, ისე _ საპროცესო-სამართლებრივი კუთხით) საკითხებზე გაამახვილოს.

1.1.1. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებას სასესხო ურთიერთობის წარმოშობის წინაპირობების მტკიცების თვალსაზრისით და დამატებით განმარტავს, რომ სადავოობისას სესხის ხელშეკრულების დადების _ თანხის გადაცემის ფაქტის დამტკიცების ტვირთი ეკისრება გამსესხებელს _ მოსარჩელეს. სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლი წარმოადგენს, რომლის თანახმადაც, სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, შეიძლება დავასკვნათ, რომ სესხი რეალურ ხელშეკრულებათა რიცხვს განეკუთვნება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობა არა მხოლოდ მის არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხებით, არამედ ხელშეკრულების საგნის _ გვაროვნული ნივთის გადაცემის მომენტიდან წარმოიშობა, შესაბამისად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაც, უპირველესად, ხელშეკრულების საგნის გადაცემაა (ხელშეკრულების დადება), რომელიც, თავის მხრივ, მიიღო მსესხებელმა. მატერიალური სამართლის ნორმა მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესს არ გვთავაზობს, რის გამოც, გამოყენებულ უნდა იქნას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმადაც ნივთის გადაცემის მტკიცების ტვირთი გამსესხებელს ეკისრება. საგულისხმოა თავად მტკიცების სტანდარტიც, კერძოდ, საინტერესოა მატერიალური სამართალი ადგენს თუ არა ხელშეკრულების დადების ფაქტის გარკვეული მტკიცებულებით დადასტურების ვალდებულებას (როგორიცაა, მაგ: სკ-ის 312-ე მუხლი _ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება). სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლის თანახმად, სესხის ხელშეკრულება იდება ზეპირად. მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს წერილობითი ფორმაც. ზეპირი ხელშეკრულების დროს მისი ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით. ამდენად, შეიძლება დავასკვნათ, რომ სესხი ფორმასავალდებულო გარიგებას არ წარმოადგენს, მხარეები თავისუფალი არიან ხელშეკრულების ფორმის არჩევაში (სკ-ის 68-ე მუხლი), თუმცა, უდავოა, რომ ფორმის არჩევის საკითხი მტკიცების ტვირთზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს იმ შემთხვევაში, თუ წერილობითი ხელშეკრულება პირდაპირ შეიცავს დათქმას თანხის მსესხებლისათვის გადაცემის თაობაზე. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე შეიძლება ითქვას ისიც, რომ სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ნებისმიერი დასაშვები მტკიცებულებით, მათ შორის მოწმის ჩვენებით შეიძლება დადასტურდეს, თუმცა, ზეპირი სესხის დროს ნივთის გადაცემის დამტკიცების თვალსაზრისით, მხოლოდ ეს უკანასკნელი, კანონის თანახმად, არასაკმარისადაა მიჩნეული (იხ. სუსგ №ას-1245-1168-2015, 20 მაისი, 2016 წელი).

1.1.2. საკასაციო პალატა სესხის ხელშეკრულების დადების მტკიცების თვალსაზისით განმარტავს, რომ ურთიერთობის სამართლებრივი კვალიფიკაციისათვის აუცილებელია მხარეს სარჩელში ფორმალური თვალსაზრისით მითითებული ჰქონდეს დამფუძნებელი ნორმის ფაქტობრივი აღწერილობა (აბსტრაქტული ელემენტები), მოპასუხის შედავების გათვალისწინებით კი, განისაზღვრება უდავო და სადავო ფაქტობრივი გარემოებები, რაც მტკიცების პროცესზე აისახება. ზეპირი სესხის ხელშეკრულების პირობებში, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სესხის რეალური ბუნებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს (გამსესხებელს) ეკისრება თანხის გადაცემის დადასტურება, თუმცა, მხოლოდ ეს საკმარისი არ არის, რამდენადაც, შედავების შემთხვევაში, მოსარჩელეს ეკისრება ასევე იმ არსებით პირობებზე ნების არსებობის დადასტურება, რომელიც კანონის იმპერატიული მოთხოვნებისა და სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპის დაცვით იქნა მიღწეული (მაგ: მხარეთა შეთანხმება, რომ განსაზღვრულ ვადაში/მოთხოვნისთანავე დააბრუნოს იმავე ოდენობის გვაროვნული ნივთი; შეთანხმება სარგებელზე; მის ოდენობასა და გადახდის წესზე და სხვა).

1.2. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე, ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1.2.1. 2005 წლის 15 მარტს შეიქმნა შპს „რ-ი“, დამტკიცდა მისი წესდება, დირექტორად დაინიშნა ბ. მ-ი, განისაზღვრა საწესდებო კაპიტალი და წილი. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 21 მარტის დადგენილებით შპს „რ-ი“ გატარდა რეგისტრაციაში. რუსთავის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 23 თებერვლის #... ბრძანებით შპს „რ-ის“ სამეწარმეო რეგისტრაციის მონაცემებში განხორციელდა ცვლილება _ დამფუძნებლის 2006 წლის 21 თებერვლის #... გადაწყვეტილებით საზოგადოების დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლდა ბ. მ-ი და დაინიშნა გ. ღ-ი. საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 8 იანვრის #... ბრძანებით შპს „რ-ის“ სამეწარმეო რეგისტრაციის მონაცემებში განხორციელდა ცვლილება და 2006 წლის 28 დეკემბრის დამფუძნებელთა კრების ოქმის საფუძველზე, საზოგადოებიდან გავიდა პარტნიორი ბ. მ-ი, ხოლო საკუთარი წილი მიჰყიდა საწესდებო კაპიტალის ნომინალურ ღირებულებაში ახალ პარტნიორ შპს „ს-ს“. 2007 წლის 30 ოქტომბერს შპს „ს-მა“ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიანიჭა ზ. მ-ს სრულფასოვნად წარმოადგინოს კომპანიის უფლებები, დაიცვას მისი ინტერესები და კომპანიის სახელით განახორციელოს მოქმედებები. შპს „რ-ის“ პარტნიორთა 2007 წლის 27 დეკემბრის #... გადაწყვეტილებით განხორციელდა ცვლილებები შპს „რ-ის“ წესდებაში, დამტკიცდა ახალი რედაქცია. შეიქმნა სამეთვალყურეო საბჭო სამი წევრის შემადგენლობით: თავმჯდომარე - მ-ა მ-ი, მოადგილე - ზ. მ-ი, წევრი - ა. კ-ი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 30 მაისის #... ბრძანებით სამეწარმეო რეესტრში გატარდა ცვლილება და შპს „რ-ის“ გენერალურ დირექტორად დაინიშნა თ. მ-ი, ხოლო კომერციული დირექტორის თანამდებობაზე _ გ. ღ-ი;

1.2.2. 2005 წლის 26 აპრილს ჰოლანდიის ქალაქ ამსტერდამიდან ზ. მ-მა შპს „რ-ის“ ანგარიშზე გადარიცხა 300 000 აშშ დოლარი;

1.2.3. მოსარჩელის განმარტებით, 2009 წლის იანვარში მას და კომპანიის დირექტორ თ. მ-ს შორის გაფორმდა ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ზ.მ-მა მოპასუხეს 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის 20 დეკემბრამდე ასესხა 586 558 აშშ დოლარი. აღნიშნულ სესხს დაერიცხებოდა პროცენტები: 2009 წელში გადარიცხულ თანხებს 15% და შემდგომ წლებში _ 10%. აღნიშნული თანხა კომპანიას პროცენტების გათვალისწინებით, უნდა დაებრუნებინა 2012 წლის 10 სექტემბრისათვის. გამსესხებლის მტკიცებით, სასესხო ურთიერთობის უტყუარ მტკიცებულებას წარმოადგენდა მას და საზოგადოების გენერალურ დირექტორ თ. მ-ს, ფინანსურ დირექტორ გ. ც-სა და საზოგადოების ფინანსისტ ნ. ე-ეს შორის არსებული ელექტრონული წერილები (თანდართული ცხრილით), რომლებიც ადასტურებდნენ მოსარჩელის მიერ საზოგადოებისათვის თანხების გადარიცხვას. საქმეში წარმოდგენილი აღნიშნული მტკიცებულებების ანალიზით, რომელთა ნამდვილობა მოპასუხის მხრიდან შედავებული არ არის, ზ. მ-მა შპს „რ-ის“ ანგარიშზე 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის 20 დეკემბრამდე ჩარიცხა თანხები. 2012 წლის 26 ივლისის ელექტრონული წერილითა და თანდართული ცხრილით, რომელიც საქმეში არსებულ ცხრილებს შორის ყველაზე ბოლოს იყო გაგზავნილი, თ. მ-ი ადასტურებდა შპს „რ-სა“ და ზ. მ-ს შორის სასესხო ურთიერთობას. ზ. მ-ის 2012 წლის 25 ივლისის ელექტრონული წერილის მიღების შემდეგ თ. მ-ი არ უარყოფდა შპს „რ-სა“ და ზ. მ-ს შორის სასესხო ურთიერთობის ფაქტს და წერილთან ერთად უგზავნიდა ცხრილს, სადაც მოცემული იყო სესხის ძირითად თანხაზე დარიცხული პროცენტის გაანგარიშება, სულ ძირი თანხაა - 436 558 აშშ დოლარი, ხოლო პროცენტი _ 206 625 აშშ დოლარი, ძირი და პროცენტი ჯამში შეადგენდა 643 183 აშშ დოლარს. საქმეში არსებული არც ერთი ელექტრონული წერილით არ იყო უარყოფილი შპს „რ-ის“ ვალი ზ. მ-ისადმი. ამ ვალდებულების ფარგლებში მოსარჩელე მოპასუხისგან მხოლოდ 102 161 აშშ დოლარის დაბრუნებას ადასტურებდა.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). განსახილველი ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული შედავება.

1.4. ვინაიდან საკასაციო პალატის შეფასების საგანს წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება, როგორც სარჩელის დაკმაყოფილების, ისე _ მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, სასამართლო ინდივიდუალურად შეაფასებს თითოეულ ამ ნაწილთან მიმართებით წარმოდგენილ პრეტენზიებს:

1.4.1. საკასაციო პალატა არ იზიარებს პირველი კასატორის შედავებას, რომ არ არსებობდა 2009 წლის იანვრიდან 2011 წლის დეკემბრამდე გადარიცხული თანხისა და სარგებლის მისთვის დაკისრების წინაპირობები. ამ თვალსაზრისით პალატა არ ეთანხმება კომპანიის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ სესხის ხელშეკრულების არსებობა არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო ელექტრონული მიმოწერის მასალებით და ფაქტის დადგენისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მტკიცებულებათა შეფასების პროცესუალური სტანდარტი. კასატორის განმარტებით, სარჩელი ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისითაც დაუსაბუთებელია, რადგანაც მასში არ არის მითითებული სასესხო ურთიერთობის წარმოშობის წინაპირობებზე.

1.4.2. საკასაციო პალატა აღარ მიუბრუნდება ზეპირი ფორმით სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტის მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხს, ასევე, მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების ჩამოთვლას და მიუთითებს ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.1.1.-.1.1.2. პუნქტებზე, ამასთან, ყურადღებას გაამახვილებს მოსარჩელის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების ფარგლებში საკუთარი პოზიციის სამტკიცებლად არჩეული საშუალების იურიდიულ ვარგისიანობაზე. გამსესხებელი განმარტავს, რომ მან ზეპირი ფორმით დადო მოპასუხესთან სესხის ხელშეკრულება, რომელიც იყო სარგებლიანი, მოპასუხე არ ასრულებს ვალდებულებას, რაც მას წარმოუშობს მოთხოვნის უფლებას (იხ. სარჩელი). მტკიცების თვალსაზრისით მოსარჩელემ წარადგინა ელექტრონული მიმოწერა, როგორც საზოგადოების გენერალურ, ისე _ ფინანსურ დირექტორსა და ფინანსისტთან. საკასაციო პალატა საქმის მასალების დეტალურ კვლევაზე დაყრდნობით იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას, რომ ელექტრონული მიმოწერის ნამდვილობის თვალსაზრისით მოპასუხეს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, რაც შეეხება ამ მიმოწერის დასაშვებობა-განკუთვნადობის საკითხს, პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა საპროცესო-სამართლებრივი თვალსაზრისით ისინი სავსებით მართებულად მიიჩნიეს წერილობითი ხასიათის მტკიცებულებებად, რამდენადაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის პირველი ნაწილის კონტექსტში, წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენენ პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავენ ცნობებს საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ. თავად ელექტრონული მიმოწერის შინაარსის ყოველმხრივი ანალიზი კი, სამოქალაქო კოდექსის 623-ე და 625-ე მუხლების (ვალდებულების წარმშობის დროს მოქმედი რედაქციის) ნორმატიულ აღწერილობას პასუხობენ.

1.4.3. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს უმნიშვნელოვანეს ვალდებულებას წარმოადგენს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საკითხის გადაწყვეტის შემდგომ გადაჭრას მათი იურიდიული ძალმოსილების საკითხი, რაც მათ შინაარსობრივ კვლევას ითვალისწინებს. შინაარსობრივი კვლევის სტანდარტი კი, ასახულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლში, რომლის თანახმადაც, დასაშვებად ცნობილი მტიკიცებულებების ინდივიდუალური და ერთობლივი შეფასება აყალიბებს სასამართლოს შინაგან რწმენას სადავო მოვლენის/ფაქტის არსებობის თაობაზე და სასამართლოსაც ამ გზით გამოაქვს დასკვნა იმის თაობაზე, ჰქონდა თუ არა ადგილი რაიმე მოვლენას. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებს, რომლებიც შეეხება საზოგადოების უფლებამოსილი წარმომადგენლების მხრიდან (იხ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლი) ვალდებულების არსებობის აღიარებას და მიიჩნევს, რომ ამ აღიარების სწორი სამართლებრივი ანალიზისათვის საჭიროა მათი ინდივიდუალური შეფასება. ამ თვალსაზრისით პალატა მოიშველიებს დამკვიდრებულ სასამართლო პრაქტიკას, რომლის თანახმადაც, სამართლის თეორიაში გაბატონებული შეხედულება ერთმანეთისაგან განასხვავებს მარტივ, კაუზალურ და აბსტრაქტულ აღიარებას. მათი საერთო ნიშანი ისაა, რომ ისინი ადასტურებენ/წარმოშობენ მოთხოვნის არსებობას, თუმცა, იურიდიული თვალსაზრისით გააჩნიათ განმასხვავებელი ნიშან-თვისებები. მარტივი აღიარება სახეზეა მაშინ, როდესაც მოვალე ცალმხრივად ადასტურებს არსებულ ვალდებულებით ურთიერთობას და გაცნობიერებულად გამოთქვამს მზაობას, შეასრულოს იგი (დაპირება). კაუზალური ვალის აღიარება ასევე მიმართულია არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისაკენ და ბუნებრივია უნდა შეიცავდეს დაპირების ელემენტს, ამასთან, იგი შეიძლება არ იყოს ცალმხრივი (მხარეთა ორმხრივი შეთანხმება არსებული ვალდებულების შესრულების დამატებით ვადაზე, სხვა შესრულების მიღებაზე და სხვა). როგორც მარტივი, ისე _ კაუზალური აღიარება ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის კერძო შემთხვევას წარმოადგენს და შედეგად, ამავე კოდექსის 141-ე მუხლის ძალით, შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება, არამედ, ვადა დაიწყება თავიდან. სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის მიზნებისათვის მოვალის აღიარება სამართლებრივი ძალის მატარებელი მხოლოდ იმ შემთხვევაშია, თუკი აღიარება ხანდაზმულობის ვადაში განხორციელდა (იხ. სუსგ №ას-383-364-2015, 27 მაისი, 2016 წელი). უდავოა, რომ ელექტრონული მიმოწერა სწორედ ვალდებულების კაუზალური აღიარებაა _ შეიცავს ყველა იმ ელემენტს, რომლებიც დაკმაყოფილებულ ნაწილში ამყარებენ, როგორც მოსარჩელის მიერ გადმოცემულ ფაქტებს, ისე _ იურიდიულად ამართლებენ სასარჩელო მოთხოვნას. ამ მტკიცებულებებს მოპასუხემ დაუპირისპირა კაუზალური აღიარების ავტორთა განმარტებები იმგვარად, რომ ეს განმარტებები არ აქარწყლებენ ელექტრონულ მიმოწერაში ასახულ ინფორმაციას, არამედ, წარმოადგენს მათ უარყოფას, ანუ ისინი არ არიან წონადი მტკიცებულებები, რომლებიც ელ.მიმოწერის გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდებოდა.

1.4.4. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობას განაპირობებს სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის ნორმატიული შინაარსი და ვალდებულების წარმოშობის თვალსაზრისით, მასზე გავლენას ვერ იქონიებს ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა მეწარმე სუბიექტის მიერ ნასესხები თანხის ბუღალტრული აღრიცხვის წესები და სესხის აღებისათვის სამეწარმეო საზოგადოების მიერ წესდებით გათვალისწინებული მოწესრიგება. იმ პირობებშიც კი, თუ დავუშვებთ, რომ ზ.მ-ს, როგორც საწარმოსთან სამართლებრივ ურთიერთობაში მყოფ პირს, უნდა სცოდნოდა საწარმოს მმართველობითი ორგანოების წინასწარი თანხმობის, ასევე, სესხის საზოგადოების საბუღალტრო ანგარიშებში ასახვის აუცილებლობა, ეს არგუმენტები მაინც ვერ გახდება საფუძველი იმისა, რომ სამართლებრივი ძალის არმქონედ მივიჩნიოთ ამ წესების დარღვევით დადებული სესხის რეალური ხელშეკრულება, რადგანაც საწარმოს შიდა ურთიერთობის მომწესრიგებელი კორპორაციული წესების იმგვარი დარღვევა, როგორზეც მოპასუხე მოითითებს, სამოქალაქო კოდექსის არც ერთი ნორმის საფუძველზე არ შეიძლება გარიგების ნამდვილობის შეცილების საფუძვლად იქნას გამოყენებული, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირები ადასტურებენ, როგორც თანხის მიღებას, ისე _ შესრულების მზაობას (იხ. სკ-61.3 მუხლი).

1.4.5. ამ უკანასკნელ საკითხებთან მიმართებაში პალატა ითვალისწინებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკასაც: ვალდებულების აღიარებად საკასაციო სასამართლომ არ მიიჩნია იმგვარი დოკუმენტი, რომელიც ხელმოწერილი იყო არა საზოგადოების დირექტორის, არამედ _ ბუღალტრის მიერ და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლზე დაყრდნობით განმარტა, რომ საზოგადოება მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოდგენილია საზოგადოების ნდობით აღჭურვილი პირის – დირექტორის მიერ, რომელსაც მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული წესით აქვს ამ მანდატის სხვა პირებისათვის გადაცემის შესაძლებლობა. ზემოაღნიშნული ნორმა წარმოადგენს საზოგადოების ინტერესების დაცვის მექანიზმს იმ შემთხვევაში, როდესაც საზოგადოება სათანადო უფლებამოსილების მინიჭების გარეშე წარმოდგენილია სხვა, თუნდაც ამ საზოგადოებასთან რაიმე საფუძვლით დაკავშირებული, მაგრამ კანონით არაუფლებამოსილი პირის მიერ (იხ. სუსგ №ას-334-686-07, 13 ნოემბერი, 2007 წელი). ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ დაუშვებლად მიიჩნია მოვალის საკასაციო საჩივარი და არ გაიზიარა მისი არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ საწარმოს მიერ აღებული სესხის ნამდვილობა დამოკიდებულია ამ თანხის საზოგადოების ანგარიშზე განთავსებაზე, რადგანაც დირექტორის მხრიდან სესხის აღების ფაქტის ცალმხრივი წერილობითი დადასტურება ამ სასესხო ურთიერთობის ნამდვილობას განაპირობებდა (იხ. სუსგ №ას-1561-1464-2012, 1 მარტი, 2013 წელი).

1.4.6. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებას ვალდებულების შესრულების თაობაზე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესზე და მიიჩნევს, რომ ამ მხრივ სწორად იქნა გამოყენებული/განმარტებული სამოქალაქო კოდექსის 429-ე და 431-ე მუხლები, რომელთა დებულებები იძლევიან იმ მატერიალურ-სამართლებრივ გარანტიას მოვალისათვის, რომელიც მას სრულ შესაძლებლობას მისცემს თუნდაც არაკეთილსინდისიერი კრედიტორის პირობებში, დაამტკიცოს ვალდებულების შესრულების ფაქტი. უფრო მეტიც, სამოქალაქო კანონმდებლობისათვის დამახასიათებელი მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპი ადგენს ასევე მოვალის უფლებადამცავ დანაწესს, კერძოდ, თუ კრედიტორი უარს აცხადებს შესრულების შესახებ დოკუმენტის გაცემაზე, სავალო საბუთის დაბრუნებაზე ან მის გაუქმებაზე, ანდა შესრულების შესახებ დოკუმენტში მისი დაბრუნების შეუძლებლობის აღნიშვნაზე ან იმის აღიარებაზე, რომ ვალი გაქარწყლებულია, მაშინ მოვალეს უფლება აქვს უარი თქვას შესრულებაზე. ასეთ შემთხვევებში კრედიტორი ჩაითვლება ვადის გადამცილებლად (იხ. სკ-ის 433-ე მუხლი). მატერიალური სამართლის ნორმით რეგლამენტირებული სავალო საბუთის ინსტიტუტიდან გამომდინარე, შესრულების მტკიცების საპროცესო საშუალებას წარმოადგენს რა სავალო საბუთი, მოპასუხეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, სწორედ ამ საბუთის წარდგენით უნდა დაეცვა თავი სარჩელისაგან. როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი, მსესხებელს მსგავსი დოკუმენტი არ წარუდგენია, ამდენად, მოსარჩელის მიერ დამტკიცებული სესხის ხელშეკრულების ფარგლებში სააპელაციო პალატამ სწორად დააკისრა მოვალეს მის სასარგებლოდ სარგებლის _ 150 000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც შეეხება 102 161 აშშ დოლარს, ვინაიდან ამ თანხის მიღებას ადასტურებს მოსარჩელე, პალატამ მართებულად მიიჩნია ამ ოდენობით ვალდებულება შეწყვეტილად, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 427-ე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლებისა.

1.4.7. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ პირველ კასატორს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, არამედ, შემოიფარგლა ზოგადი ხასიათის შედავებით (კრიტიკით) იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის პოზიცია თანხის საბანკო ანაბარზე განთავსებისა და სარგებლის მიღების თაობაზე დაუსაბუთებელია, ასევე, მისი ერთ-ერთი ძირითადი არგუმენტი ამ საკითხთან მიმართებით არის ის, რომ ვინაიდან მოსარჩელე სესხის არსებობას ვერ ადასტურებს, მიუღებელ შემოსავალზე საუბარი გაუმართლებელია. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოვალის ამ განმარტებებს და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამდენად, კანონმდებელი დაზარალებულს (კრედიტორს) უფლებას აძლევს ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ იმ ანაცდენი სარგებლისათვის, რომელსაც დაზარალებული მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. მთავარი წინაპირობა მოცემული მუხლის გამოყენებისათვის არის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფა, რასაც შედეგად მოჰყვა ზიანის დადგომა. სასამართლო პრაქტიკაში დამკვიდრებული მოსაზრების თანახმად, „მიუღებელი შემოსავალი“ არის სარგებელი, ანაცდური მოგება, რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის განსაკუთრებულ კომერციულ ინტერესში შედის, ვინაიდან კომერციულ ბრუნვაში მისი ინტერესი შემოსავლის მიღებისკენაა მიმართული, თუმცა თავად მოგება არ გულისხმობს ერთობლივ შემოსავალს, ყოველგვარი ხარჯების გამოქვითვების გარეშე რომელსაც დაზარალებული ობიექტურად მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადი პრინციპის თანახმად, განსახილველი კატეგორიის დავაში, მოსარჩელეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, თუმცა, ფულადი ვალდებულებიდან გამომდინარე აბსტრაქტული ზიანის არსებობის მტკიცებას მოსარჩელეს უადვილებს ის, რომ თავად ფული წარმოადგენს მიმოქცევად საშუალებას და საყოველთაოდ ცნობილია, რომ მის ბრუნვას შეუძლია გარკვეული მოგების მიღება. იმ ვითარებაში, როდესაც დგინდება მოპასუხის მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის წინაპირობების დარღვევა და იგი ნასესხები თანხისა და სარგებლის დაუბრუნებლობას შეეხება, არსებობს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების წინაპირობები, ამ თვალსაზრისით სააპელაციო პალატამ სწორად განმარტა, როგორც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა, ისე _ თავად მიუღებელი შემოსავლის წყაროს _ ფულის მსყიდველუნარიანობის საკითხი და მართებულად დააკისრა მოვალეს კრედიტორის სასარგებლოდ დავალიანების _ 793 183 აშშ დოლარის წლიური 9%-ის გადახდა (საბანკო ანაბრიდან შესაძლო მოგების მიღების პროპორციით).

1.5. ზ. მ-ის საკასაციო საჩივრის პრტენზიებთან მიმართებით, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1.5.1. მეორე კასატორის პრეტენზიები ძირითადად მიმართულია 2005 წლის აპრილის შეთანხმების საფუძველზე გადარიცხული 300 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის _ 150 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის კანონიერებისაკენ. ამ თვალსაზრისით, ქვემდგომმა სასამართლოებმა სარჩელის უარყოფა დაამყარეს მოპასუხის მიერ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებისას წარდგენილ შესაგებელში გამოთქმულ შედავებასა და მასზე დართული მტკიცებულებების ანალიზს და დადგენილად ცნეს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი გადარიცხვის დამადასტურებელ დოკუმენტში ასახული თანხა წარმოადგენდა არა მეორე კასატორის მიერ კომპანიისათვის ნასესხებ თანხას, არამედ, კომპანიის მიერ ს. ხ-ოვისაგან ნასესხებ თანხას, რომლის ფარგლებშიც, ზ. მ-ი წარმოადგენდა ნომინირებულ აგენტს, რომლის ვალდებულებაც, გამსესხებლის სახელით 300 000 აშშ დოლარის შპს „რ-ის“ ანგარიშზე გადარიცხვით შემოიფარგლებოდა. სასამართლოს მიერ დადგენილ ამ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებით მეორე კასატორის კრიტიკა შეეხება, როგორც მტკიცებულებების დასაშვებობის, ისე _ მათი იურიდიული სანდოობის საკითხს, ამასთანავე, მხარე პრეტენზიას აცხადებს სასამართლოს მხრიდან შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევაზე, რაც გამოიხატა მოპასუხის შეცვლილი პოზიციის გაზიარებაში.

1.5.2. საკასაციო პალატა ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს და განმარტავს, რომ დემოკრატიული წესწყობილების უმთავრეს ამოცანას მართლმსაჯულების მხარეთა თანასწორობის საწყისზე განხორციელება წარმოადგენს, რაც სამართალში სამართლიანი სასამართლოს კონცეფციითაა დამკვიდრებული და იგი გარანტირებულია არა ერთი შიდასახელმწიფოებრივი თუ საერთაშორისო სამართლებრივი აქტით. საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლით აღიარებულია რა სასამართლო წესით უფლების დაცვის საყოველთაო პრინციპი, მისი კონკრეტული რეალიზაცია ასახულია საპროცესო კანონმდებლობაში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 (1) მუხლი ადგენს სამართალწარმოების ისეთ ფუნდამენტურ პრინციპს, როგორიცაა შეჯიბრებითობა და განსაზღვრავს, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამ წესისაგან გამონაკლისი (ნორმის მე-2 ნაწილი) გამართლებულია, თუ ეს შესაბამისი საპროცესო მოქმედების მარეგულირებელი ნორმითაა გათვალისწინებული, ასევე, მხარეთა თანასწორობის საყოველთაო უფლების დაცვის მიზანს ემსახურება. შეჯიბრებითობა, როგორც სამართლიანი სასამართლოს ქვაკუთხედი, არა ერთ საპროცესო ნორმაშია გადმოცემული და იგი, ბუნებრივია, მათ შორის მტკიცების ტვირთზე ახდენს გავლენას. სამოქალაქო სამართალწარმოების ეტაპებს კანონმდებელი ორ ძირითად ნაწილად ყოფს, ესაა საქმის მომზადება სასამართლოს მთავარ სხდომაზე განსახილველად (იხ. სსსკ-ის 203-ე მუხლი) და სასამართლოს მთავარი სხდომის სტადია (სსსკ-ის 207-ე მუხლი). იმის მიხედით, თუ საქმე განხილვის რა ეტაპზეა, განსხვავებულია მხარეთა უფლებრივი მდგომარეობაც, რომელთაგან განსახილველ შემთხვევაში, უმნიშვნელოვანესია მოპასუხის უფლებები: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლი ადგენს მოპასუხის საპროცესო თავდაცვის ძირითადი ინსტრუმენტის _ შესაგებლის ინსტიტუტს და ნორმის მე-4 და მე-5 ნაწილებით განსაზღვრულია, რომ პასუხში (შესაგებელში) სრულყოფილად და თანამიმდევრობით უნდა იყოს ასახული მოპასუხის მოსაზრებები სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. მოპასუხე ვალდებულია, პასუხს დაურთოს მასში მითითებული ყველა მტკიცებულება. თუ მოპასუხეს საპატიო მიზეზით არ შეუძლია პასუხთან ერთად მტკიცებულებათა წარდგენა, იგი ვალდებულია, ამის შესახებ მიუთითოს პასუხში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოპასუხეს ერთმევა უფლება, შემდგომში წარადგინოს მტკიცებულებები. მოპასუხე უფლებამოსილია, მტკიცებულებათა წარდგენისათვის მოითხოვოს გონივრული ვადა. ამ საპროცესო წესის დარღვევით, ბუნებრივია, ირღვევა შეჯიბრებითობის პრინციპი, რამდენადაც ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოვალემ სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებელით უარყო სესხის არსებობა და წარადგინა კვალიფიციური შედავება: სესხი ბუღალტრულად არ იყო აღრიცხული, ამასთან, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ქვითარი იყო არა სესხის გადაცემის, არამედ, ზ.მ-ის მიერ ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი. 2005 წელს კომპანია იწყებდა წარმოებას, რის გამოც, მოსარჩელესთან წერილობით შედგა შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც მას უნდა შეესყიდა და მოპასუხისათვის მიეწოდებინა მანქანა-დანადგარები. ამ ვალდებულების შესრულებისათვის მას წინასწარ გადაუხადეს 300 000 აშშ დოლარი, რომელიც ამ უკანასკნელმა 2005 წლის 26 აპრილს საბანკო გადარიცხვის გზით უკან დაუბრუნა მოპასუხეს იმ საფუძვლით, რომ დავალების მიმცემმა ნივთი უფრო დაბალ ფასად შეიძინა. მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება, მართალია, წერილობით იყო გაფორმებული, მაგრამ, რადგანაც გასული იყო საბუღალტრო დოკუმენტების შენახვის 6-წლიანი ვადა, ეს მტკიცებულება მოპასუხეს არ გააჩნდა (იხ. თავდაპირველი შესაგებელი). სააპელაციო პალატამ, იმ საფუძვლით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან დარღვეული იყო საქმის მომზადების ეტაპზე მტკიცებითი შუამდგომლობების გადაწყვეტის საკითხი (მტკიცებულებათა დასაშვებობა), 2013 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით გააუქმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს (ეს საკითხი გაზიარებულ იქნა საკასაციო სასამართლოს მიერ 2014 წლის 8 მაისის განჩინებით). საქმის ხელახლა განხილვისას საქალაქო სასამართლომ ნაცვლად მთავარი სხდომისა, დანიშნა მოსამზადებელი სხდომა და მოპასუხისაგან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 201-ე და 219-ე მუხლების დარღვევით მიიღო აბსოლუტურად განსხვავებული შესაგებელი განსხვავებული მტკიცებულებებით. ამ საპროცესო დარღვევის პირობებში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პოზიციას შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევის თაობაზე და უარყოფს ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობას კომპანიის მიერ სხვა პირთან სესხის დადების თაობაზე, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელე წარმოადგენდა მინდობილ პირს, ასევე, მხედველობაში არ იღებს საპროცესო წესების დარღვევით წარმოდგენილ მტკიცებულებებს (სსსკ-ის 103.3 მუხლი) და საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გამოთქმული პრეტენზიების დეტალურ კვლევას აღარ შეუდგება. მიუხედავად ამისა, პალატა მიიჩნევს, რომ მოხმობილი გარემოება ვერ გახდება გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რამდენად, სახეზე არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული უმთავრესი წინაპირობა _ საპროცესო ნორმების დარღვევას შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება არ მოჰყოლია, კერძოდ:

1.5.3. საკასაციო პალატა სადავო გარემოებების შეფასების მიზნით ხელმძღვანელობს მოპასუხის მიერ თავდაპირველად წარმოდგენილი შედავებით, რომლის ფარგლებშიც მან 300 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის დაკისრებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლითაც მოითხოვა, რომ:

ა) მხოლოდ გადარიცხვის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა სესხის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შეთანხმების ფაქტის დადგენის მიზნით საკმარისი არ იყო;

ბ) მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

1.5.4. ზეპირი სესხის ხელშეკრულების დადების მტკიცების თვალსაზრისით სასამართლო აღარ შეუდგება იმ გარემოებებზე მსჯელობას, რომლებიც შეიძლება ვალდებულების წარმოშობის საფძვლად მიგვეჩნია და მიუთითებს ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.1.2. პუნქტში გადმოცემულ სამართლებრივ შეფასებაზე, ამასთანავე, ქვემდგომი სასამართლოების მიერ საქმის მასალებზე დაყრდნობით დადგენილია, რომ მოსარჩელემ მოვალეს მოთხოვნა წარუდგინა 2006 წელს, სარჩელი კი, სასამართლოში აღიძრა 2012 წლის 11 ოქტომბერს. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მეორე კასატორის ზოგადი ხასიათის შედავებას სასამართლოს მხრიდან ამ საკითხის მომწესრიგებელი ნორმების დარღვევისა და ხანდაზმულობის საკითხის არასწორად განმარტების თაობაზე და მოიხმობს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველ ნაწილს, რომელიც შესრულების მოთხოვნის თაობაზე კრედიტორის უფლებას შემოფარგლავს გარკვეული ვადებით. ამ შემთხვევაში, ეს ვადა, როგორც სახელშეკრულებო მოთხოვნისა, ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, სამ წელს შეადგენს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სესხის სარგებელი წარმოადგენს არა ძირითად, არამედ, ნაწარმოებ უფლებას და მისი იძულებითი განხორციელებაც, ამავე კოდექსის 145-ე მუხლიდან გამომდინარე, ძირითადი მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზეა დამოკიდებული. ვინაიდან დადგენილია, რომ კრედიტორს მოთხოვნა წარმოეშვა 2006 წელს (სკ-ის 130-ე მუხლი), ხოლო უფლების იძულებით დაცვის მიზნით მან სასამართლოს მიმართა 2012 წელს, პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის კონტექსტში, 2005 წლის გადარიცხვიდან გამომდინარე სესხის ხელშეკრულების დადების პირობებში, მოპასუხე უფლებამოსილია უარი განაცხადოს, როგორც სესხის ძირის, ისე _ სარგებლის ანაზღაურებასა თუ სხვა მოთხოვნაზე.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს, რომლის წინააღმდეგაც, როგორც აღინიშნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით განსაზღვრული შედავება არ ყოფილა წარმოდგენილი კასატორთა მხრიდან. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ:

ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი;

ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა;

გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

2. გაზრდილი მოთხოვნის ნაწილში საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების დასაბუთება:

2.1. 2017 წლის 9 ივნისს მეორე კასატორის წარმომადგენელმა შუამდგომლობით მომართა საკასაციო სასამართლოს და განმარტა, რომ ვინაიდან საქმის განხილვის მიმდინარეობისას მოპასუხეს ვალდებულება შესრულებული არ აქვს, ხოლო მოსარჩელეს ამ თანხის მიუღებლობით ადგება ზიანი, მოვალეს 2012 წლის ნოემბრიდან 2017 წლის ივლისის ჩათვლით დამატებით დაეკისროს გადასახდელი თანხის წიური 9%.

2.2. საკასაციო სასამართლო შუამდგომლობაში მოცემული არგუმენტაციისა და მოთხოვნის შეფასების შედეგად მიიჩნევს, რომ კასატორმა გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა, რაც საქმის განხილვის ამ ეტაპზე დაუშვებელია, რამდენადაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლის იმპერატიული დათქმაა, რომ დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია.

2.3. მოხმობილი არგუმენტიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ მეორე კასატორის გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნა განუხილველად უნდა იქნას დატოვებული.

3. მტკიცებულებათა მიღებაზე უარის თქმისა და საქმის განხილვის გადადების თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის დასაბუთება:

3.1. 2017 წლის 9 ივნისის განცხადებით მეორე კასატორმა სასამართლოს წარმოუდგინა იურიდიული კომპანია „თ-ის“ 2017 წლის 9 ივნისის დასკვნა მოპასუხის საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შეფასების მიზნით, აღნიშნული დასკვნა საპროცესო წესების დაცვით გაეგზავნა მოპასუხეს, რომლის წარმომადგენელმაც მოითხოვა საქმის განხილვის გადადება და საპროცესო ვადის განსაზღვრა შესაბამისი დასკვნის წარმოსადგენად.

3.2. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ წინამდებარე საქმის განხილვა საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ პრაქტიკულად 2017 წლის 29 მაისს დაასრულა, თუმცა, საქმის მოცულობისა და სირთულის გათვალისწინებით, იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე მუხლის პირველი ნაწილით და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადება გადადო 2017 წლის 23 ივნისს, რის შესახებაც, ბუნებრივია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით ეცნობათ მხარეებს. ვინაიდან ზემოხსენებული დასკვნა წარმოდგენილია სასამართლოს მხრიდან საქმის განხილვის დასრულების შემდგომ, პალატა მას ვერ შეაფასებს და ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის საფუძველზე უბრნებს მეორე კასატორს.

3.3. რაც შეეხება საქმის განხილვის გადადებას, პალატა ხელმძღვანელობს ზემოთ მოყვანილი არგუმენტებით და მიიჩნევს, რომ არ არსებობს რა დამატებით წარმოდგენილი მოსაზრებების გაზიარების წინაპირობა, არც პირველი კასატორის მიმართ ირღვევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გარანტირებული პრინციპები, შეასაბამისად, არ არსებობს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის გამოცხადების გადადების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 216-ე (1) მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები.

4. პროცესის ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა რა საკასაციო საჩივრები, არ არსებობს მხარეთა შორის პროცესის ხარჯების, მათ შორის იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ერთ-ერთი მხარისათვის დაკისრების წინაპირობები, გარდა ამისა, კასატორთა მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის შესაბამისად, მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ბიუჯეტში დატოვებას განაპირობებს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 55-ე, 104-ე, 216-ე, 406-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „რ-ისა“ და მისი დირექტორის, თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

4. შპს „რ-ის“ წარმომადგენელ ა. კ-ის შუამდგომლობა იურიდიული მომსახურების ხარჯის ანაზღაურების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

5. ზ. მ-ის წარმომადგენელ მ. გ-ას შუამდგომლობა 2012 წლის ნოემბრიდან 2017 წლის ივლისამდე გადასახდელი თანხის _ 793 183 აშშ დოლარის წლიური 9%-ის _ 327 188 აშშ დოლარის შპს „რ-ისათვის“ დაკისრების თაობაზე დარჩეს განუხილველად.

6. კასატორ ზ. მ-ს დაუბრუნდეს 2017 წლის 9 ივნისის #ა-2427-17 განცხადებაზე დართული იურიდიული კომპანია „თ-ის“ 2017 წლის 9 ივნისის დასკვნა 23 (ოცდასამი) ფურცლად.

7. შპს „რ-ის“ წარმომადგენელ ა. კ-ის შუამდგომლობა საქმის განხილვის გადადებისა და შესაბამისი დასკვნის წარდგენისათვის საპროცესო ვადის განსაზღვრის თაობაზე არ დამაყოფილდეს.

8. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური