საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-389-362-2017 14 ივლისი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ც. შ-ა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ბ-ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - რ. დ-ე

მესამე პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ვ-“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. რ. დ-ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე) საკუთრებაში არსებული ქ. თ-ში, ვ. ბ-ის ქ №38-ში, ბინა 3-ში, ს/კ 0.. /საქართველოს იუსტიციის სამინისტრის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 31.12.2013 წლის გადაწყვეტილებით (№13-) საკადასტრო კოდი 0- შეიცვალა საკადასტრო კოდით 0../ მდებარე უძრავი ქონება (შემდეგში: უძრავი ქონება) შეიძინა ლ. ბ-მა (იხ. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 03.09.2009 წლის განკარგულება, ტ. 1, ს/ფ 15).

2. 2010 წლის 14 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონების მესაკუთრე ლ. ბ-ი (შემდეგში: მოსარჩელე ან მესაკუთრე) გახდა („საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი; იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ტ.1, ს.ფ. 18-19, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში: სსკ, 183-ე, 311-312-ე მუხლები).

3. უძრავი ქონების ეზოში მდებარე 4.68 კვ.მ დამხმარე სათავსო (შემდეგში: სადავო ფართი) არის ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ბინის დამხმარე ფართი, რომელიც ყოველთვის ბინის მესაკუთრის ინდივიდუალურ მფლობელობაში იყო. მოსარჩელემ სადავო ფართი გაარემონტა და მას ნივთების შესანახად იყენებდა.

4. პირველმა მოპასუხემ და მისმა მეუღლემ, ც. შ-ამ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) გატეხეს სათავსოს კარი, ეზოში გაიტანეს მოსარჩელის ნივთები და თავად შესახლდნენ სადავო ფართში (იხ. სარჩელი და შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ. 1-14; 37-45).

5. 2016 წლის 28 მაისს გარდაიცვალა პირველი მოპასუხე (იხ. გარდაცვალების მოწმობა, ტ. 2, ს/ფ 56) /თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ივლისის განჩინებით პირველი მოპასუხის ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა, რადგან სადავო სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლებამონაცვლეობა დაუშვებელია/.

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. მესაკუთრემ 2014 წლის 19 ნოემბერს სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ და, ამ განჩინების 1-4 პუნქტებში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან სადავო ფართის გამოთხოვა.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხეებმა სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს იმ დასაბუთებით, რომ მათ უძრავი ქონება სადავო ფართთან ერთად ეკუთვნოდათ. აუქციონზე კი ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული საცხოვრებელი ბინა გაიყიდა და არა - სადავო ფართი. სადავო ფართი საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული, შესაბამისად, ის მოსარჩელეს არ ეკუთვნის. სწორედ ამიტომ შეამტვრიეს სადავო ფართის კარი და ცხოვრობენ იქ.

8. მესამე პირის პოზიცია

8.1. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ვ-ის“ (შემდეგში: ბმა ან ამხანაგობა) თავჯდომარემ განმარტა, რომ სადავო ფართი იმ საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეს ეკუთვნოდა, რომელშიც მოპასუხეები ცხოვრობდნენ, ამჟამად კი მოსარჩელე ცხოვრობს. ამხანაგობის სხვა წევრებს სადავო ფართთან შეხება არ აქვთ, რადგან ეზოში სხვა დამხმარე სათავსოებიც არსებობს და ისინი ერთმანეთისგან გაყოფილია.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო ფართი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და მოსარჩელეს თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა.

9.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 168-ე, 170-ე, 172-ე, 183-ე, 311-312-ე მუხლებით, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით, მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით, მე-7, მე-19 მუხლებით და განმარტა, რომ არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება.

9.3. მოპასუხეებს სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ იმ გარემოებების დამადასტურებებლი მტკიცებულებები, რომ სადავო ფართს კანონიერად ფლობენ. საკუთრების უფლებასთან ერთად მათ შეუწყდათ ამხანაგობის წევრობა და სადავო ფართზე მფლობელობის უფლება. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი უძრავი ქონების მესაკუთრეს ეკუთვნის.

10. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1. მოპასუხეებმა 2015 წლის 16 მარტს სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი გარემოებების გათვალისწინებით:

10.2. ის გარემოება, რომ მოპასუხეები არ არიან ბმა-ს წევრები და მათ საკუთრებაში არ აქვთ უძრავი ქონება, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია უდავოდ, რადგან მხარეები სწორედ იმაზე დავობენ, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი ფართი არ წარმოადგენდა მის საკუთრებას და ის ეკუთვნოდათ მოპასუხეებს, როგორც მართლზომიერი მფლობელობის ობიექტი. სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ფართი არის ამ განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებული უძრავი ქონების დამხმარე სათავსო, რომელიც ყოველთვის მხოლოდ უძრავი ქონების მესაკუთრის ინდივიდუალურ მფლობელობაში იყო. სასამართლომ აღნიშნულის საფუძველზე მიიჩნია უძრავ ნივთზე მოსარჩელის ფაქტობრივი ბატონობა დადგენილად, რასაც აპელანტი არ ეთანხმება, ვინაიდან იმის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომ სადავო ფართი მოსარჩელის საკუთრებაში იყო, საქმეში წარდგენილი არ არის;

10.3. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეს საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული აქვს ის ქონება, რაც რამდენიმე წლის წინ პირველი მოპასუხის სახელზე იყო რეგისტრირებული, არ არის საკმარისი საფუძველი იმისათვის, რომ დადგენილიყო მოსარჩელის საკუთრების უფლება. სასამართლომ არ გაამახვილა ყურადღება იმაზე, თუ მოსარჩელეს ვისგან და ზუსტად რა ფართი ჰქონდა შეძენილი და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული. თუ სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებდა აღნიშნულ გარემოებაზე, დადგინდებოდა, რომ არც იმ პირს, რომელმაც მიჰყიდა მოსარჩელეს ქონება და, შესაბამისად, არც მოსარჩელეს არ შეუძენიათ სადავო ფართი. სასამართლოს უნდა დაედგინა, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა არა მოსარჩელის, არამედ ბმა-ის საერთო საკუთრებას. მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ ბმა-ის წევრებს. მხარეები თანხმდებიან, რომ სადავო ქონება ამხანაგობის საკუთრებას წარმოადგენს, მაგრამ ამხანაგობას არ მიუცია მოსარჩელისათვის თანხმობა ინდივიდუალურ საკუთრებაში ქონების გადაცემაზე. სასამართლოს არ დაუდგენია, სადავო ფართი დამხმარე სათავსოა, თუ საცხოვრებელი ფართი.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.2. სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და განმარტა, რომ სადავო ფართი არის დამხმარე სათავსო და ის ეკუთვნის უძრავი ქონების მესაკუთრე, ანუ - მოსარჩელეს.

11.3. სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რაც ამ განჩინების 8.2-8.3 ქვეპუნქტებშია ასახული და დამატებით აღნიშნა, რომ სადავო ფართზე მფლობელობის უფლება მართლზომიერად აქვს მოპოვებული მოსარჩელეს. ამასთან, მეორე მოპასუხემ ვერ დაადასტურა სადავო ფართის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც სადავო ფართი გამოთხოვილ იქნა მისი უკანონო მფლობელობიდან.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

12.2. საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები ამ განჩინების 10.2-10.3 პუნქტებში მითითებული გარემოებების იდენტურია.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 ივნისის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

19.1. სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

19.2. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

19.3 განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო ფართის მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ასევე დადგენილია, რომ მეორე მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს. მან სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები #ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; # ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; # ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება; #ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; #ას-292-276-2017, 2017 წლის 31 მარტის განჩინება; #ას-358-334-2017, 2017 წლის 13 აპრილის განჩინება).

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

22. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ც. შ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე