საქმე №-10210014531771

საქმე №ას-852-796-2017 22 სექტემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

1. კასატორი-მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. დ.-ე (შემდგომში – მოპასუხე)

2. კასატორი-მოწინააღმდეგე მხარე – აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო (შემდგომში – მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – უძრავი ქონების არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა 2010 წლის 16 სექტემბრიდან 2014 წლის 21 ნოემბრის ჩათვლით მოპასუხის მიერ უძრავი ქონების არამართლზომიერად სარგებლობის საფასურის – 125 424,54 ლარისა და სადავო ფართის გამოთავისუფლებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 82,19 ლარის ანაზღაურება.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე წლების მანძილზე უკანონოდ სარგებლობდა მისი კუთვნილი ფართით, სადაც განთავსებული ჰქონდა კომერციული ობიექტები.

3. 2014 წლის 8 მაისის წერილით მოსარჩელემ მოსთხოვა მოპასუხეს 20 დღის ვადაში გამოეთავისუფლებინა ფართი და გადაეხადა სარგებლობის საფასური, თუმცა უშედეგოდ.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 8949, 22 ლარისა და 2014 წლის 24 ივნისიდან ფართის გამოთავისუფლებამდე ყოველდღიურად 6,59 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ნივთი 2010 წლის 16 სექტემბერს დარეგისტრირდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად.

8. 2010 წლის 16 სექტემბრიდან მოპასუხე მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი სამართლებრივი აქტის (გარიგება, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი) გარეშე ფლობდა სადავო ნივთის ნაწილს – 401.11 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებული ჰქონდა ბენზინგასამართი სადგური და 2013 წელს 3 თვის ვადით გააქირავა სხვა იურიდიულ პირზე ყოველთვიუარდ საიჯარო ქირის სახით 500 ლარის გადახდის პირობით.

9. მოპასუხის მითითებით, სადავო ნივთის მართლზომიერი მფლობელია, რადგან, 1991 წლიდან ეს ნაკვეთი გამოეყო შპს „ლ.-ას“.

10. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 1994 წლის 27 სექტემბრის №.. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მრავალდარგოვანი ფირმა „ლ.–ას“ თხოვნა და ნება დაერთო, ბათუმი-სარფის საავტომობილო გზის გასწვრივ სტაციონარული ავტოგასამართი სადგურის მოწყობაზე.

11. ქალაქ ბათუმის სასამართლოს 1995 წლის 30 ოქტომბრის №.. დადგენილებით, რეგისტრაციაში გატარდა შპს „ა.-ა ლ.–ა“, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო მოპასუხე, თუმცა არც ამ დადგენილებით და არც შპს „ა.-ა ლ.–ას“ წესდებით არ დგინდება, რომ შპს „ა.-ა ლ.-ა“ იყო მრავალდარგოვანი ფირმა „ლ.–ას“ სამართალმემკვიდრე.

12. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით სადავო მიწის ნაკვეთზე ჯერ შპს „ა.-ა ლ.–ასა“ და შემდგომ მოპასუხის მართლზომიერი მფლობელობის უფლების არსებობა არ დადასტურებულა.

13. სასარჩელო მოთხოვნის ფორმირებისათვის გათვალისწინებული სადავო პერიოდი – 2010 წლის 16 სექტემბრიდან (ანუ სადავო ნივთის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად რეგისტრაციიდან) 2014 წლის 24 ივნისამდე (სამინისტროს მიერ სარჩელის აღძვრამდე) შეადგენდა 45 თვეს და 8 დღეს.

14. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოპასუხემ სადავო 401.11 კვ.მ მიწის ნაკვეთი იჯარით გასცა თვეში 500 ლარად. თავად მოპასუხის აღიარებით, 1 კვ.მ ფართის ყოველთვიური საიჯარო ქირა შეადგენს 1.24 ლარს (ანუ – 500 ლარი გაყოფილი 401.11 კვ.მ-ზე), რაც წელიწადში შეადგენდა 14.88 ლარს (ანუ – 1.24 ლარი გამრავლებული 12 თვეზე).

15. სამინისტრომ სარჩელი დააფუძნა 2014 წლის 30 აპრილის №.. აუდიტორულ დასკვნას, რომლის თანახმად სადავო ნივთის სარგებლობის წლიური საფასურია 30000 ლარი, 1 კვ.მ-ზე – 6 ლარი.

16. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში – სსსკ) 248-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სასამართლო შეზღუდულია მოსარჩელის მიერ გაცხადებული მოთხოვნის ფარგლებით, ამიტომ სადავო ფართით სარგებლობისათვის საფასურის ოდენობა უნდა გაანგარიშდეს სწორედ 1 კვ.მ.-ზე წლიურად 6 ლარის და არა 14.88 ლარის გათვალისწინებით. ამდენად, 401.11 კვ.მ ფართით სარგებლობისათვის წლიური საფასური არის 2406.66 ლარი (401.11 კვ.მ გამრავლებული 6 ლარზე), შესაბამისად, დღიური საფასურია 6.59 ლარი (2406.66 ლარი გაყოფილი 365 დღეზე), ხოლო ყოველთვიური საფასური – 197.7 ლარი (6.59 ლარი გამრავლებული 30 დღეზე). ამიტომ, მთელი სადავო პერიოდისათვის საფასურის ოდენობა შეადგენს 8949.22 ლარს (197.7 ლარი გამრავლებული 45 თვეზე და დამატებული 8 დღის საფასური).

17. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თავდაპირველად სარჩელი ეფუძნებოდა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვისა და განკარგვის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტს, თუმცა, ეს ნორმა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი.

18. ამის შემდეგ, აპელანტმა მიუთითა, რომ საკუთარ მოთხოვნას აფუძნებდა „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის მე-13 პუნქტს, რომლის თანახმად სახელმწიფო ქონებით მოსარგებლე, რომელსაც არ აქვს ამ ქონებით მართლზომიერად სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და ქონებას სამეწარმეო საქმიანობისათვის (კომერციული მიზნით) იყენებს, ვალდებულია, ქონების მმართველის წერილობითი მოთხოვნის თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში გადაიხადოს სარგებლობაში გადაცემის საფასური, საბაზრო ღირებულების შესაბამისად (საექსპერტო/აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე), საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტიდან სარგებლობის მთელი პერიოდისათვის. აპელანტმა მიუთითა, რომ, მართალია, ეს ნორმა ეხება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ქონებას, თუმცა შესაძლებელი იყო ამ ნორმის ანალოგიით გამოყენება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონებით უკანონოდ მოსარგებლე პირების მიმართაც.

19. უპირველეს ყოვლისა, აღსანიშნავია, რომ რაიმე სახის პასუხისმგებლობის დაკისრება, სხვა სახის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი კანონის ნორმების ანალოგიით გამოყენების გზით, დაუშვებელია. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში ,,კაკაბაძე და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“ (საჩივრის №..) განმარტა, რომ პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმა უნდა იყოს ადვილად ხელმისაწვდომი და ზუსტი, რათა წინასწარ იყოს განჭვრეტადი ამა თუ იმ ვალდებულების დარღვევის სამართლებრივი შედეგები.

20. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე (აპელანტი) ითხოვს გარკვეული სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებას მისი ქონებით უკანონო სარგებლობისათვის. უდავოა, რომ „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის 36-ე მუხლის 13 პუნქტი ადგენს საქართველოს სახელმწიფოს (და არა ავტონომიური რესპუბლიკის) საკუთრებაში არსებული ქონებით უკანონო სარგებლობისათვის პასუხისმგებლობას, შესაბამისად, ამ ნორმის გამოყენება განსახილველ შემთხვევაში დაუშვებელია.

21. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი რეალურად მიზნად ისახავს მოპასუხისათვის კონდიქციური ვალდებულების დაკისრებას. სამინისტრო მიუთითებს, რომ სადავო ქონებით უსასყიდლოდ სარგებლობით მოპასუხე გამდიდრდა, ესე იგი მან დაზოგა ხარჯი, რომელსაც იგი გაწევდა ამ ქონების კანონით დადგენილი წესით მესაკუთრისაგან სარგებლობაში გადაცემის შემთხვევაში, საბაზრო პირობების შესაბამისად, განსაზღვრული საიჯარო ქირის გადახდის გზით.

22. ამდენად, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 982-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე სარგებლობით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი. აქ კანონმდებელი გულისხმობს არა ზიანის ანაზღაურებას კლასიკური გაგებით (ხელშეკრულების დარღვევის ან დელიქტის გამო), არამედ უსაფუძვლო გამდიდრების გათანაბრებას, რაც გამოიხატება უფლებამოსილი პირისათვის იმ სარგებლის მიკუთვნებაში, რასაც იგი აუცილებლად მიიღებდა მოვლენათა ბუნებრივად და კანონის შესაბამისად განვითარების შემთხვევაში.

23. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 16 სექტემბრიდან 2014 წლის 24 ივნისამდე მოპასუხე ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე სადავო ნივთის ნაწილით – 401.11 კვ.მ მიწის ნაკვეთით, რაც მან თავად აღიარა კიდეც.

24. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2010 წლის 16 სექტემბრიდან 2014 წლის 24 ივნისის ჩათვლით სადავო ნივთის მესაკუთრეს სადავო ნივთით მოპასუხის მიერ სარგებლობის შედეგად, უნდა მიეღო სარგებელი, რაც არ მიუღია.

კასატორების მოთხოვნები და საფუძვლები:

25. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

26. კასატორმა მოპასუხემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომელთა მეშვეობითაც დასტურდება, რომ შპს „ლ.–ას“ (დამფუძნებელია მოპასუხე) სადავო მიწის ნაკვეთი სრულიად მართლზომიერად დაკავებული აქვს 1991 წლის 19 ნოემბრიდან. აღნიშნული მტკიცებულებებია: ამონაწერი სამხედრო ნაწილის გენგეგმიდან; ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 1994 წლის 27 სექტემბრის №.. გადაწყვეტილება; ხელვაჩაურის რაიონის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 ივლისის №.. ოქმი; 2014 წელს შედგენილი აზომვითი ნახაზით; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადგილის დათვალიერების ოქმით.

27. კასატორის მოსაზრებით, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ თავისი პოზიციის საფუძვლად მითითებული 2014 წლის 15 აპრილს შედგენილი უძრავი ქონების დათვალიერების №.. აქტი არის უსაფუძვლო.

28. კასატორმა მიუთითა, რომ აუდიტორული ფირმა, რომლის 2014 წლის 15 აპრილს შედგენილ დასკვნასაც სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება, არაუფლებამოსულია, რადგან იგი არ ფიქსირდება 2012 წლის 5 სექტემბრის №.. დადგენილებით გათვალისწინებულ ჩამონათვალში.

29. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა მოსარჩელემაც, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივებით:

30. კასატორმა მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა მოპასუხის აღიარება სადავო ქონების მთლიანი ფართის მიმართ. გაურკვეველია რა საფუძვლით შეამცირა სასამართლომ ფართის ოდენობა 5000 კვ.მ-დან 401.11 კვ.მ-მდე. მოპასუხემ განაცხადა, რომ სადავო ტერიტორიაზე შეიტანა ქვა-ღორღი და მოასწორა მისი ზედაპირი. ასეთ შემთხვევაში მოპასუხე არ გაიღებდა მთლიანი ტერიტორიის მოხრეშის საფასურს, თუ იგი 5000 კვ.მ-ს არ ფლობდა.

31. მოსარჩელემ თავისი პოზიციის გასამყარებლად წარადგინა წერილობითი მტკიცებულება – ადგილზე დათვალიერების აქტი ფოტოდანართით. აქტის შედგენას ესწრებოდა ადგილობრივი მაცხოვრებელი, რაც დაადასტურა აღნიშნულ დოკუმენტზე თავისი ხელმოწერით.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 ივლისი განჩინებით – მოსარჩელის, ხოლო 2017 წლის 8 აგვისტოს განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი (მოსარჩელე) სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

33. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნენ მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

34. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 16 სექტემბერს სადავო უძრავი ნივთი დარეგისტრირდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებად.

35. 2010 წლის 16 სექტემბრიდან მოპასუხე მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი სამართლებრივი აქტის (გარიგება, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი) გარეშე ფლობდა სადავო ნივთის ნაწილს – 401.11 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც განთავსებული ჰქონდა ბენზინგასამართი სადგური და 2013 წელს 3 თვის ვადით გააქირავა სხვა იურიდიულ პირზე ყოველთვიუარდ საიჯარო ქირის სახით 500 ლარის გადახდის პირობით.

36. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 1994 წლის 27 სექტემბრის №.. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მრავალდარგოვანი ფირმა „ლ.–ას“ თხოვნა და ნება დაერთო, ბათუმი-სარფის საავტომობილო გზის გასწვრივ სტაციონარული ავტოგასამართი სადგურის მოწყობაზე.

37. ქალაქ ბათუმის სასამართლოს 1995 წლის 30 ოქტომბრის №.. დადგენილებით, რეგისტრაციაში გატარდა შპს „ა.-ა ლ.-ა“, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო მოპასუხე, თუმცა არც ამ დადგენილებით და არც შპს „ა.-ა ლ.-ას“ წესდებით არ დგინდება, რომ შპს „ა.-ა ლ.–ა“ იყო მრავალდარგოვანი ფირმა „ლ.–ას“ სამართალმემკვიდრე.

38. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოპასუხემ სადავო 401.11 კვ.მ მიწის ნაკვეთი იჯარით გასცა თვეში 500 ლარად. თავად მოპასუხის აღიარებით, 1 კვ.მ ფართის ყოველთვიური საიჯარო ქირა შეადგენს 1.24 ლარს (ანუ – 500 ლარი გაყოფილი 401.11 კვ.მ-ზე), რაც წელიწადში შეადგენდა 14.88 ლარს (ანუ – 1.24 ლარი გამრავლებული 12 თვეზე).

39. სამინისტრომ სარჩელი დააფუძნა 2014 წლის 30 აპრილის №.. აუდიტორულ დასკვნას, რომლის თანახმად სადავო ნივთის სარგებლობის წლიური საფასურია 30000 ლარი, 1 კვ.მ-ზე – 6 ლარი.

40. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 401.11 კვ.მ ფართით სარგებლობისათვის წლიური საფასური არის 2406.66 ლარი (401.11 კვ.მ გამრავლებული 6 ლარზე), შესაბამისად, დღიური საფასურია 6.59 ლარი (2406.66 ლარი გაყოფილი 365 დღეზე), ხოლო ყოველთვიური საფასური – 197.7 ლარი (6.59 ლარი გამრავლებული 30 დღეზე). ამიტომ, მთელი სადავო პერიოდისათვის საფასურის ოდენობა შეადგენს 8949.22 ლარს (197.7 ლარი გამრავლებული 45 თვეზე და დამატებული 8 დღის საფასური).

41. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრებით მოსარჩელემ სადავოდ გახადა სასამართლოს მხრიდან მოპასუხის მიერ დაკავებული ტერიტორიის, 5000 კვ.მ-ს ნაცვლად, 401.11 კვ.მ-ს მიჩნევა, ხოლო მოპასუხემ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მის მიერ სადავო ფართის მართლზომიერად ფლობის ფაქტი.

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

43. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

44. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.

45. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სწორად იხელმძღვანელა სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის შესაბამისად პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი.

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხელყოფის კონდიქცია ჰგავს დელიქტური ვალდებულებიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას, მაგრამ იგი წინაპირობად არ აყენებს ბრალეულობას. ხელყოფის მოთხოვნის წამოყენების საფუძველი ხელყოფის არამართლზომიერებაში მდგომარეობს, რადგან თავად მოქმედება აკრძალული არ არის (ამ შემთხვევაში საქმე გვექნებოდა დელიქტთან და ზარალის ანაზღაურების მოთხოვნასთან), არამედ გადამწყვეტი გარემოება არის ის, რომ მოპოვებული ქონებრივი შეღავათი სხვას ეკუთვნოდა. საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ განსახილველი ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ამ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება (სუსგ ას-472-448-2013, 27.01.2015წ. საქმე №ას-308-293-2013, 30.05.2017წ. საქმე №ას-197-186-2017).

47. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებით გათვალისწინებულ სამართლებრივ შედეგს განაპირობებენ.

48. კასატორებს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიები არ წარუდგენიათ გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი დასაბუთების მიმართ. სსსკ-ის 102-ე მუხლით დამკვიდრებული მტკიცების სტანდარტის მიხედვით, საფუძველს მოკლებულია მოსარჩელე კასატორის მითითება, რომ საქმის მასალებით დასტურდება მოპასუხის მხრიდან 5000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტი.

49. მოპასუხე კასატორმა კი, სარწმუნოდ ვერ დაასაბუთა სადავო ფართის მართლზომიერად ფლობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა.

50. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

51. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

52. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (სუსგ 31.07.2017წ. საქმე №ას-731-684-2017) და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

53. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

54. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

55. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მოპასუხეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. ლ.-ას მიერ 2017 წლის 15 ივლისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 510 ლარისა და 2017 წლის 2 აგვისტოს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 298 ლარის, სულ 808 70% – 565,6 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. დ.-ისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ზ. დ.-ეს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. ლ.-ას მიერ 2017 წლის 15 ივლისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 510 ლარისა და 2017 წლის 2 აგვისტოს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 298 ლარის, სულ 808 70% – 565,6 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე