საქმე №-20211416700016402

საქმე №ას-1080-1000-2017 27 ოქტომბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ჯ.-ე (შემდგომში – მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ჯ.-ე (შემდგომში – მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, საკუთრების უფლებით ერიცხებოდა 2088 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული 204.5 კვ.მ საერთო ფართის მქონე საცხოვრებელი სახლის 11/15 ნაწილს, იდეალური წილის სახით. მას სურდა აღნიშნული უძრავი ქონებიდან რეალური წილის გამოყოფა.

3. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ფართის რეალურად გაყოფა შესაძლებელი იყო მოპასუხის წილის შემცირების გარეშე.

4. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ უძრავი ქონების რეალურად გამიჯვნამდე მას ხელი ეშლებოდა კუთვნილი წილით (მიწის ნაკვეთით) სარგებლობასა და განკარგვაში, ვინაიდან 2088 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი უნდა გაესხვისებინა. აღნიშნულის გამო, მითითებული ნაკვეთი 2088 კვ.მ-ს გამოეყო და საჯარო რეესტრში ცალკე დარეგისტრირდა. შესაბამისად, თანასაკუთრება 4/15 ნაწილში გადაყვა, მაგრამ შემდგომ თანამესაკუთრემ უარი განაცხადა, ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერაზე იმ მოტივით, რომ მან მოითხოვა იმაზე მეტი მიწის ნაკვეთი, ვიდრე მის საკუთრებად იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში.

მოპასუხის პოზიცია:

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა 1995 წლის 5 მაისს ძირითადი მოსარჩელის სახელზე გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობიდან აწ გარდაცვლილი თევრათ ჯიჯავიძის საკუთრების და სკენდერ ჯიჯავიძის სამკვიდრო ქონებიდან თევრათ ჯიჯავიძის სამკვიდრო წილის ამორიცხვა, შესაბამისი ცვლილებების შეტანა საჯარო რეესტრის მონაცემებში.

პირველი ინსტანციის, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებს გადაწყვეტილებების სარეზოლუციო ნაწილები:

6. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გაუქმდა მხარეთა საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე და საცხოვრებელ სახლზე საზიარო უფლება რეალური გაყოფით, სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 24 ნოემბრის №.. ექსპერტის დასკვნისა და აღნიშნულ დასკვნაზე თანდართული ნახაზის შესაბამისად, რომელიც წარმოადგენს გადაწყვეტილების განუყოფელ ნაწილს, შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 20 აპრილის განჩინებით მ. ჯ.-ის სააპელაციო საჩივარი ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე დარჩა განუხილველი.

8. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი დარჩა უცვლელად, საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მხარეთა შორის საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ სახლზე საზიარო უფლება რეალური გაყოფით, სსიპ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 24 ნოემბრის №.. ექსპერტიზის დასკვნისა და აღნიშნულ დასკვნაზე თანდართული ნახაზის შესაბამისად, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მხარეებს ინდივიდუალურად მიეკუთვნათ უძრავი ქონების ის ნაწილი, რომელსაც ისინი ფლობდნენ, მოპასუხეს მიეკუთვნა სახლიდან, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 თებერვლის დასკვნის დანართის მიხედვით, არსებული 8,95 კვ.მ, 8,35 კვ.მ, 25,15 კვ.მ, 16,12 კვ.მ ოთახები, მიმდებარედ არსებული სველი წერტილი, ოთახებთან დამაკავშირებელი 4,77 კვ.მ და კიბის უჯრედები, მოპასუხეს მიეკუთვნა სახლიდან სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2011 წლის 24 ნოემბრის დასკვნის დანართის შესაბამისად, აღმავალი ხაზით დაშტრიხული მიწის ნაკვეთები თეთრი ფონით მონიშნული ნაკვეთის კუთხემდე (კუთხე, რომელსაც ქმნის 5,7 და 13,35 მ. მონაკვეთები) და სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 თებერვლის დასკვნის დანართის მიხედვით, დაღმავალი ხაზით დაშტრიხული ნაკვეთი, ოღონდ ზემოაღნიშნული კუთხიდან (ამ ნახაზის მიხედვით, კუთხე, რომელსაც ქმნის 5,72 და 13,34 მ. მონაკვეთები) დაახლოებით 13 მეტრის სიგრძეზე მოსარჩელეს უძრავი ქონების ის ნაწილი, რომელიც არ მიეკუთვნა მოპასუხეს.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძირითადმა მოსარჩელემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საზიარო უფლების გაუქმება და ქონების გაყოფა ფაქტობრივი მფლობელობისა და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წილების მიხედვით, წარმოდგენილი სიტუაციური ნახაზის თანახმად და ფარგლებში.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქლაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების მე-7 და მე-8 პუნქტები და აღნიშნულ ნაწილებში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას.

11. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მხარეების საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლება რეალური გაყოფით, სსიპ „ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2011 წლის 24 ნოემბრის №.. ექსპერტიზის დასკვნისა და აღნიშნულ დასკვნაზე თანდართული ნახაზის შესაბამისად, ძირითადი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მიეკუთვნა სადავო მიწის ნაკვეთიდან სსიპ „ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2011 წლის 24 ნოემბრის დასკვნის დანართის შესაბამისად, აღმავალი ხაზით დაშტრიხული მიწის ნაკვეთები თეთრი ფონით მონიშნული ნაკვეთის კუთხემდე (კუთხე, რომელსაც ქმნის 5,7 და 13,35 მ. მონაკვეთები) და სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 თებერვლის დასკვნის დანართის მიხედვით, დაღმავალი ხაზით დაშტრიხული ნაკვეთი, ოღონდ ზემოაღნიშნული კუთხიდან 13 მეტრის სიგრძეზე, ძირითად მოსარჩელეს მიეკუთვნა მიწის ნაკვეთიდან სსიპ „ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ აჭარის რეგიონალური ექსპერტიზის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 თებერვლის დასკვნის დანართის შესაბამისად, დაღმავალი ხაზით დაშტრიხული ნაკვეთის იმ ნაწილისა, რომელიც გადაწყვეტილების მე-4 პუნქტით მიეკუთვნა.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქლაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება და აღნიშნულ ნაწილებში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

13. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში, რომლითაც გაუქმდა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მხარეთა შორის საზიარო უფლება რეალური გაყოფით და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ძირითადი სარჩელი მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების რეალური გაყოფის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო სახლის გამოყოფილი ნაწილები ეკუთვნით მხარეებს.

15. საცხოვრებელი სახლის გარდა, მხარეებს სახლის მიმდებარედ ეკუთვნით 2088 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომლის ნაწილი მათ მრავალი წელია გამიჯნული აქვთ და ინდივიდუალურად სარგებლობენ. სადავოა რეგისტრირებული უძრავი ნივთი, რომელშიც შედის 1488 კვმ და 600 კვმ მიწის ნაკვეთები.

16. საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო პალატამ მოისმინა მხარეთა ახსნა განმარტებები, შეისწავლა საქმის მასალები, გააანალიზა წარმოდგენილი მტკიცებულებები და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებათა უპირატესი გათვალისწინებით მიიჩნია, რომ საქმეზე უნდა დანიშნულიყო ექსპერტიზა.

17. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 21 მარტის განჩინებით საქმეზე დაინიშნა ექსპერტიზა, რომლის წინაშეც გამოსაკვლევად დაისვა შემდეგი საკითხი: ა) შესაძლებელია თუ არა სადავო სახლთმფლობელობის კუთვნილი 1488 კვ.მ შენობა-ნაგებობისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფა თანამესაკუთრეებს შორის საჯარო რეესტრში რეგიტრირებული მათი წილების შესაბამისად (რომლის თანახმადაც მოპასუხის წილი თანასაკუთრებაში შეადგენს 4/15 ნაწილს, ხოლო ძირითადი მოსარჩელის წილი – 11/15 ნაწილს) ისე, რომ არ შემცირდეს გამოყოფილი წილების ღირებულება და თუ შესაძლებელია, რა ვარიანტით. ბ) შესაძლებელია თუ არა სადავო სახლთმფლობელობის კუთვნილი 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის დამოუკიდებლად რეალური გაყოფა მხარეთა შორის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მხარეთა წილების – 4/15 და 11/15 შესაბამისად ისე, რომ არ შემცირდეს გამოყოფილი წილების ღირებულება და თუ შესაძლებელია, რა სახით. გ) შესაძლებელია თუ არა სადავო სახლთმფლობელობის კუთვნილი შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალი ორივე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცედ განხილვის შემთხვევაში რეალური გაყოფა მხარეთა შორის რეესტრში რეგისტრირებული წილების – 4/15 და 11/15 შესაბამისად ისე, რომ არ შემცირდეს თითოეული გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ღირებულება და თუ შესაძლებელია, რა ვარიანტით. სააპელაციო პალატამ დამატებით დააზუსტა და განმარტა, რომ 1488 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან მიმართებით უნდა შეფასდეს და აიზომოს შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალი მიწა.

18. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 4 მაისის №-02480117 დასკვნით დადგენილია, რომ ა) 1488 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან, შენობა-ნაგებობისგან თავისუფალი 1035,21 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეალური გაყოფა მხარეთა შორის მითითებული 4/15 და 11/15 წილების შესაბამისად, სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა დაცვის, ნატურით, ღირებულების შემცირების გარეშე შეუძლებელია, რადგან მიწის ნაკვეთში განთავსებული შენობა-ნაგებობების ადგილმდებარეობა და განლაგება არ იძლევა ამის საშუალებას. შენობა-ნაგებობებზე მოწყობილია კარისა და ფანჯრის ღიობები, ღია კიბის უჯრედები და აივნები შესაბამისად, დაირღვევა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №59 დადგენილების 26-ე მუხლის 15 პუნქტის მოთხოვნები. „შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება სამშენებლო, მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, ფანჯრის, სამტრედეს და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის, ასევე, აივნის ერკერის და ტერასის გარეშე.“ ბ) სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა დაცვით მითითებული 4/15 და 11/15 წილების შესაბამისად 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა გაყოფილი ნაწილების ღირებულების შეუმცირებლად შესაძლებელია ისე, როგორც ეს №4 და №5 დანართებზეა ნაჩვენები; გ) სადავო სახლთმფლობელობის კუთვნილი შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალი ორივე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცედ განხილვის შემთხვევაში, რეალური გაყოფა მითითებული წილების 4/15 და 11/15 შესაბამისად ისე, რომ არ შემცირდეს თითოეული გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ღირებულება ასევე შეუძლებელია, რადგან განთავსებული შენობა-ნაგებობის ადგილმდებარეობა და განლაგება, არ იძლევა ამის საშუალებას. შენობა-ნაგებობაზე მოწყობილია კარისა და ფანჯრის ღიობები, ღია კინის უჯრედები და აივნები, შესაბამისად, დაირღვევა საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №59 დადგენილების 26-ე მუხლის მე-15 პუნქტის მოთხოვნები. „შენობის საანგარიშო ზედაპირის ან მისი ნაწილის განთავსება სამშენებლო, მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონაში დასაშვებია სამეზობლო საზღვრის მხარეს კარის, ფანჯრის, სამტრედეს და კედელში არსებული სხვა ღია ნაწილის ასევე აივნის ერკერის და ტერასის გარეშე.“

19. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მთავარ სხდომაზე ძირითადმა მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მის სასარჩელო მოთხოვნას არ წარმოადგენს საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა დამოუკიდებლად საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთისაგან მითითებული 4/15 და 11/15 წილების შესაბამისად. ექსპერტიზის დასკვნით კი დადგენილია, რომ სახლთმფლობელობის კუთვნილი შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალი ორივე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცედ განხილვის შემთხვევაში, რეალური გაყოფა მითითებული წილების 4/15 და 11/15 შესაბამისად ისე, რომ არ შემცირდეს თითოეული გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ღირებულება, შეუძლებელია.

20. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 311-ე, 312-ე, 173-ე, 953-ე, 954-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დაადგინა, რომ მხარეები არიან სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრეები, რომელიც, თავის მხრივ, ორ მიწის ნაკვეთს მოიცავს. მიწის ნაკვეთების ფართი შეადგენს 1488 კვ.მ და 600 კვ.მ-ს.

21. ასევე, უტყუარად დადასტურებულია, რომ თანასაკუთრებაში თანამესაკუთრეებს არა აქვთ თანაბარი წილი, არამედ თითოეული მათგანის საკუთრებაა შესაბამისად 4/15 და 11/15 წილები.

22. სსკ-ის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით, უპირველესად კი, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2017 წლის 4 მაისის ექსპერტიზის დასკვნით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების რეალური გაყოფა ნატურით, ღირებულების შემცირების გარეშე შუძლებელია.

23. აქვე სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად შეუძლებელია თანასაკუთრებაში არსებული 1488 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გაყოფა, მხარეთა შორის რეესტრში რეგისტრირებული წილობრივი მონაცემების შესაბამისად. დასკვნის თანახმად, ასევე, შეუძლებელია თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების გაყოფა იმ შემთხვევაშიც,თუ ერთიან სივრცედ იქნება მოაზრებული ერთ მისამართზე ორი საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ორივე მიწის ნაკვეთი. მართალია, ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, შესაძლებელია ცალკე კოდით რეგისტრირებული 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გაყოფა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლოს შეკითხვაზე – არის თუ არა მხარე თანახმა, გაიყოს მხოლოდ 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ამგვარ გაყოფაზე ძირითადი მოსარჩელის წარმომადგენელმა უარი განაცხადა, რადგან მათი სასარჩელო მოთხოვნა და სურვილია გაიყოს თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი მთლიანად.

24. მხარეთა ამგვარი პოზიციებისა და დადგენილი ფაქტობრივი და სამართლებრივი რეალობის პირობებში სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ძირითად სარჩელს თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფის მოთხოვნით წარმატების პერსპექტივა არ გააჩნია.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ძირითადმა მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

26. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ხოლო ნაწილობრივი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

27. კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო პალატამ უგულებელყო უზენაესი სასამართლოს მითითებები და მიიღო იმგვარი გადაწყვეტილება, როგორიც საკასაციო სასამართლომ ერთხელ უკვე გააუქმა და საქმე დააბრუნა ხელახალი განხილვისათვის.

28. მხარის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საზიარო ქონების გაუქმებისა და გაყოფისას იხელმძღვანელა სსკ-ის 1513-ე მუხლით, რომლის გამოყენება გამართებული იყო ორი ფაქტორით. ნორმის თანახმად, საკუთრებად ითვლება კანონის ამოქედებისას სარგებლობაში არსებული მიწა, ხოლო სასამართლომ მხარეებისათვის სადავო ნაკვეთის მიკუთვნებისას გადაუხვია აღნიშნულ პრინციპს. ამავდროულად, აღნიშნული ნორმის გამოყენებით მიწის ნაკვეთის მიკუთვნებისას, საჯარო რეესტრის უტყუარობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატას ფართი უნდა გაენაწილებინა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მხარეების წილების ფარგლებში. კასატორის მითითებით, მის სახელზე ირიცხება საერთო ქონების 4/15 ნაწილი, რაც შეადგენს 1744.9 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარის სახელზე აღრიცხულია 11/15 ნაწილი, ანუ – 555.8 კვ.მ. მოპასუხეს მიეკუთვნა მის სახელზე რეგისტრირებულ წილზე მეტი, დაახლოებით 700-800 კვ.მ, ხოლო მოსარჩელეს კუთვნილ წილზე ნაკლები – 1500-1600 კვ.მ ისე, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი სადავოდ არ გამხდარა.

29. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში გამოყენებულია 2011 წლის 24 ნოემბრის დასკვნა, სადაც მითითებულია, რომ აღმავალი ხაზებით დაშტრიხული ნაკვეთი მიეკუთვნა მოპასუხეს. ბუნდოვნადაა მითითებული სახლის მარჯვენა მხარეს მდებარე მიწის ნაკვეთის მიკუთვნების საკითხი, ვინაიდან არ არის ასახული მიკუთვნებული ნაწილის სიგანე – 2,9 მეტრი და ვიზუალურად დაშტრიხვა სახლის კედლამდეა.

30. ამდენად, მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ, სსკ-ის 1513-ე მუხლი. ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი და სსკ-ის 312-ე მუხლი.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

32. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

33. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო სახლის გამოყოფილი ნაწილები ეკუთვნით მხარეებს.

34. საცხოვრებელი სახლის გარდა, მხარეებს სახლის მიმდებარედ ეკუთვნით 2088 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომლის ნაწილი მათ მრავალი წელია გამიჯნული აქვთ და ინდივიდუალურად სარგებლობენ. სადავოა რეგისტრირებული უძრავი ნივთი, რომელშიც შედის 1488 კვმ და 600 კვმ მიწის ნაკვეთები.

35. მოცემული დავის საგანს წარმოადგენდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფის საკითხი.

36. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

37. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

38. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად.

39. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. მნიშვნელოვანია განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

40. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

41. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. დასახელებული ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, ხოლო თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია – საზიარო საგნის რეალიზაციით (სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლი). საზიარო უფლების გაუქმებისათვის ამ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის მიერ ნების გამოვლენა საკმარისია.

42. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა. (ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა სუსგ ას-67-65-2014, 31 ივლისი, 2014; სუსგ ას-1653-1550-2012, 15 აპრილი, 2013; სუსგ ას-1089-1020-2012, 8 ოქტომბერი, 2012; სუსგ ას-932-875-2012, 17 სექტემბერი, 2012 წელი; სუსგ ას-1665-1562-2012, 4 თებერვალი, 2013, სუსგ 19.03.2015წ. საქმე №ას-1148-1094-2014).

43. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ხდება ნატურით გაყოფის გზით, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება.

44. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

45. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა. საზიარო უფლების მქონეს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, არ უნდა შეილახოს სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

46. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტში ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება).

47. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლისა და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებით თავისუფალია, მაგრამ მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა, შეზღუდული იყოს ან კანონით, ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. მოცემულ შემთხვევაში საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად იზღუდება, რაც სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობით და მათი ინტერესების გათვალისწინებითაა გამოწვეული (სუსგ 19.08.2015წ. საქმე №ას-1148-1094-2014).

48. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტეზია არ წარმოუდგენია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი იმ გარემოების გასაქარწყლებლად, რომ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე სადავო სახლთმფლობელობის კუთვნილი შენობა-ნაგებობისაგან თავისუფალი ორივე მიწის ნაკვეთის ერთიან სივრცედ განხილვის შემთხვევაში, რეალური გაყოფა მითითებული წილების 4/15 და 11/15 შესაბამისად ისე, რომ არ შემცირდეს თითოეული გამოყოფილი მიწის ნაკვეთის ღირებულება, შეუძლებელია.

49. ამდენად, დასაბუთებულია გასაჩივრებული განჩინების დასკვნა, რომ ამგვარი ფაქტობრივი მოცემულობა საზიარო საგნის ნატურით გამოყოფას გამორიცხავს.

50. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობას არ წარმოადგენს არც კასატორის მსჯელობა სსკ-ის 1513-ე მუხლთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო დამატებით ყუარდღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემული დავა შეეხებოდა საზიარო უფლების ნატურით გაყოფას, რაც სააპელაციო პალატამ მართებულად მოაწესრიგა ზემოთ მითითებული სამართლის ნორმებით.

51. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

52. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

53. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

54. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

55. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

56. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ. ღ.-ის მიერ 2017 წლის 16 ოქტომბერს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ჯ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ. ჯ.-ის (პირადი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით დ. ღ.-ის მიერ 2017 წლის 16 ოქტომბერს №... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე