№ას-1063-983-2017 17 ოქტომბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ნ. ც-ე, ი. ც-ე, მ. ც-ე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – პ. ც-ე, ლ. ც-ე, ი. ც-ე, ა. ც-ე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, თანამესაკუთრედ ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი :

1. პ. ც-ე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) და ნ. ც-ე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი ან მოსარჩელის დედა) დედა-შვილია. მოსარჩელეს ჰყავს ოჯახი, მეუღლე - ლ. ც-ე და შვილები - ი. (დაბადებული … წელს) და ა. (დაბადებული … წელს) ც-ი (შემდეგში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელეები ან მოწინააღმდეგე მხარეები). მოპასუხეს ჰყავს შვილიშვილები (მოსარჩელის დის შვილები) - ი. და მ. ც-ი (შემდეგში ერთობლივად მოხსენიებული როგორც, მოპასუხეები ან კასატორები), რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ.

2. 1956-1957 და 1958-1960 წლების საკომლო წიგნების მონაცემების მიხედვით, მოპასუხე იყო მამის - ი. ც-ის (შემდეგში მოპასუხის მამა ან მოსარჩელის ბაბუა) კომლის წევრი. მასთან ერთად კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ მოპასუხის დედა - მ. ც-ე (შემდეგში მოპასუხის დედა ან მოსარჩელის ბებია) და მისი დედმამიშვილები. კომლის საკუთრებაში ირიცხებოდა 1919 წელს აგებული საცხოვრებელი სახლი და მიწა, სულ 0,19 ჰა, მათ შორის, ვენახი 0.12 და სახნავი 0.05 ჰა.

3. 1964-1966 წლების საკომლო წიგნების მონაცემებით, მოპასუხის მამის კომლის წევრები იყვნენ: მოსარჩელე (შვილიშვილი), მოპასუხის დედა (მ.), შვილი-ე., ხოლო თავად მოპასუხე კომლიდან გავიდა გათხოვების გამო. კომლის საკუთრებად ირიცხებოდა საცხოვრებელი სახლი, აგებული 1919 წელს, მიწა სულ 0,41 ჰა, მათ შორის, ვენახი 0.15 და სახნავი 0.25 ჰა.

4. 1967-1970 წლების საკომლო წიგნების მონაცემების თანახმად, მოპასუხის მამა 1967 წელს გარდაიცვალა და კომლის უფროსი მოპასუხის დედა (მ.) გახდა.

5. 1967 წელს მოპასუხე ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ყ-ის რაიონის სოფელ ს-ი, ხოლო 1978 წელს იგი ოჯახთან ერთად კვლავ დაბრუნდა სოფელ კ-ი და მეუღლესა და შვილებთან ერთად ცხოვრება განაგრძო დედის კომლის კუთვნილ საცხოვრებელ სახლში, თუმცა არც თვითონ და არც მისი ოჯახის წევრები დედის (მ.) კომლის წევრად აღარ აღრიცხულან. ისინი ცალკე კომლად აღირიცხნენ და 1978 წლიდან ცხოვრობდნენ ერთად, მოპასუხის დედის კომლის სახელზე რიცხულ საცხოვრებელ სახლში.

6. 1986-1995 წლების საკომლო წიგნების მონაცემებით, კომლის უფროსია მოპასუხე, ხოლო მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები (მეუღლე და შვილები) მოპასუხესთან ერთად კომლის წევრები იყვნენ. მოპასუხის დედა 1989 წელს გარდაიცვალა. 1990 წლიდან კომლს ერიცხება 0.15 ჰა მიწის ნაკვეთი.

7. 1992 წლის 24 მაისს მოპასუხეს N 524 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, რეფორმამდე სარგებლობაში არსებული სამი მიწის ნაკვეთი გადაეცა, მათ შორის, საკარმიდამო ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი, ამავე აქტის საფუძველზე, მას მიწის რეფორმით მიღებული ერთი მიწის ნაკვეთიც - ,,ე.წ. 26 ჰექტრიანი“ 5000 კვ.მ გადაეცა.

8. 2010 წლის 10 მაისსა და 2013 წლის 12 აგვისტოს, მოპასუხემ N 524 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში საკუთრებად შემდეგი უძრავი ქონებები აღრიცხა :

8.1. გურჯაანის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი 770 კვ.მ და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი, საერთო ფართი- 217 კვ.მ, საკადასტრო კოდი- …;

8.2. გურჯაანის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი) მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი 1559 კვ.მ (სახლთან ხეხილი) საკადასტრო კოდი- …;

8.3. გურჯაანის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი) მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი 2320 კვ.მ საკადასტრო კოდი - …;

8.4. გურჯაანის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი) მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი 2501 კვ.მ (26 ჰექტრიანი) საკადასტრო კოდი- …;

8.5. გურჯაანის სოფელ კ-ი მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (სახნავი) მიწის ნაკვეთი, დაზუსტებული ფართობი 2345 კვ.მ (26 ჰექტრიანი), საკადასტრო კოდი- … (შემდეგში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც სადავო ქონებები).

9. მოსარჩელე დღემდე განაგრძობს სადავო საცხოვრებელ სახლში ოჯახის წევრებთან ერთად ცხოვრებას. ამ პერიოდში მან საცხოვრებელი სახლი გააუმჯობესა, კერძოდ, ჩაატარა სარემონტო სამუშაოები და ერთ ჭერქვეშ მოაქცია პირველი სართულის # 1, # 2, # 3, # 4 და # 8 ოთახები, ასევე, მეორე სართულის # 9 და # 10 ოთახები.

10. 2014 წლის 4 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხემ სადავო უძრავი ქონების საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი (დაზუსტებული ფართობი 770 კვ.მ და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი, საერთო ფართი - 217 კვ. მეტრი, საკადასტრო კოდი - …) შვილიშვილებს (თანამოპასუხეებს) 1 ლარად მიჰყიდა.

11. 2015 წლის 3 თებერვალს, მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების წინააღმდეგ და მოითხოვეს მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 4 ივნისს გურჯაანის რაიონის სოფელ კ-ი მდებარე 217,50 კვ.მ საცხოვრებელი სახლისა და 770 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) ნაკვეთის (ს/კ …) შესახებ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ასევე, დანარჩენ სადავო უძრავ ქონებებზე მოსარჩელეების თანამესაკუთრეებად ცნობა. მათი მტკიცებით, ისინი მოპასუხის კომლის წევრები არიან და დღემდე ერთ ოჯახად ცხოვრობენ. მოპასუხემ #524 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, მიღებული მიწის ნაკვეთები საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა თავის სახელზე და საკარმიდამო ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი, 2014 წლის 4 ივნისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთ ლარად მიჰყიდა მეორე და მესამე მოპასუხეს, რითაც დაირღვა მოსარჩელეების, როგორც ქონების თანამესაკუთრეების, უფლება. მოსარჩელეების მტკიცებით, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგება იყო, რასაც გარიგების ფასიც ადასტურებდა, ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო, რომ მოპასუხეები არაკეთილსინდისიერი შემძენები არიან.

12. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მათ წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითეს, რომ სადავო გარიგებით გასხვისებული უძრავი ქონება

წარმოადგენდა არა მოპასუხის კომლის ქონებას, რომლის წევრებიც მოსარჩელეები იყვნენ, არამედ მოპასუხის დედის (მ.) სამკვიდრო ქონებას, რომელიც მან მემკვიდრეობით მიიღო. ამდენად, ვინაიდან, სადავო გარიგებით მოსარჩელეების, როგორც ქონების თანამესაკუთრეების, უფლებები არ დარღვეულა, არც სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი, არსებობდა.

13. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეთა შორის 2014 წლის 4 ივნისს უძრავ ქონებაზე (ს/კ …) დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ სადავო უძრავი ქონებების (ს/კ …; …; …; …) თანამესაკუთრეებად. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 122-ე და 125-ე მუხლები, ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 1507-ე, 1513-ე, 477-ე, 183-ე, 54-ე, 59-ე და 173-ე მუხლები.

14. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

14.1. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ მოპასუხის დედა ამჟამად მოსარჩელეებისგან სადავოდ ქცეული კომლის ბოლო წევრი იყო, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი, ქონება მოპასუხესა და მისი დების სახელზე გადავიდა, მოპასუხემ დებს კუთვნილი წილი მისცა, რის შემდეგაც იგი ერთადერთი მემკვიდრე და სადავო ქონებების მესაკუთრედ გახდა;

14.2. მოპასუხის მოსაზრებით, ვინაიდან მიღება-ჩაბარების აქტი მის სახელზე გაიცა, ასევე, რადგანაც, კომლის უფროსი და ერთადერთი წევრიც მხოლოდ თვითონ იყო, სწორედ ამიტომ დაირეგისტრირა მან თავისი მშობლების კუთვნილი სახლი და მიწის ნაკვეთები;

14.3. მოპასუხეები მხოლოდ 1992 წლიდან გადაცემულ მიწის ნაკვეთში დარჩნენ კომლის წევრებად, რასაც გურჯაანის შსს რაიონული სამმართველოდან მოსული წერილიც ადასტურებდა. აღნიშნული წერილი უბნის რწმუნებულმა გადასცა მოპასუხეს, მას შემდეგ, რაც რწმუნებულმა გამოარკვია, რომ მოსარჩელეები მოპასუხეს ავიწროვებდნენ. წერილით სადავო სახლისა და სახლთან არსებული ნაკვეთების ერთადერთი მესაკუთრე მოპასუხე იყო, ხოლო მოსარჩელეებს აეკრძალათ ნაკვეთით სარგებლობა;

14.4. მოპასუხემ სადავო ქონებები კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრში. მოპასუხესა და შვილიშვილებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებაც კანონიერად გაფორმდა.

14.5. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია უდავოდ, რომ მოდავე მხარემ საცხოვრებელი სახლზე ხარჯები გასწია, მოსარჩელეებს არც პროექტით და არც მის გარეშე, კუთვნილ სახლში არაფერი გაუკეთებიათ.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 25 მაისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

15.1. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე და მისი ოჯახის წევრები (მეუღლე და შვილები) 1986-1995 წლების საკომლო წიგნების მონაცემების მიხედვით, მოპასუხესთან ერთად იმ საერთო ქონების კომლის წევრები იყვნენ, რომელიც მოპასუხის სახელზე გაცემული 1993 წლის 24 მარტის N524 მიღება - ჩაბარების აქტით ახალ სამართლებრივ რეჟიმში მოექცა (საერთო საკუთრება კანონის საფუძველზე);

15.2. სააპელაციო პალატის დასკვნებით, მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენდა სახელმწიფოს მიერ იმ საჯარო სამართლებრივი მიზნის განხორციელების საშუალებას, რომლითაც ქვეყნის ახალ ეკონომიკურ ფორმაციაზე გადასვლის თანმდევად ხორციელდებოდა სახელმწიფო სასოფლო -სამეურნეო მიწის ფონდის განსახელმწიფოებრიობა. ამდენად, პალატის განმარტებით, საკუთრების უფლების დადგენისათვის საკომლო წიგნის ჩანაწერი და მიღება - ჩაბარების აქტი ერთობლივ, შემავსებელ იურიდიულ დოკუმენტებს წარმოდგენდნენ;

15.3. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეებს გააჩნდათ კანონიერი ინტერესი საჯარო რეესტრში მიღება - ჩაბარების აქტის საფუძველზე, მოპასუხესთან ერთად ქონების თანამესაკუთრეებად აღრიცხულიყვნენ, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა საერთო ქონებიდან მათი წილის მოპასუხის სასარგებლოდ დათმობის შეთანხმება. შესაბამისად, მოსარჩელეების მოპასუხესთან ერთად სადავო ქონებაზე თანამესაკუთრეებად აღიარებისთვის იკვეთებოდა საფუძვლიანი იურიდიული ინტერესი.

16. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, სააპელაციო საჩივარში მითითებული საფუძვლებით (იხ. პ. 16).

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

19.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

20. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო ქონებებზე (საკომლო ქონება) მოსარჩელეების თანამესაკუთრეებად ცნობისა და სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 173.1, 1513-ე, ასევე, 1964 წლის რედაქციის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 122-ე და 125-ე მუხლები და „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობებისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“, საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტი.

21. მოსარჩელეებმა სადავოდ გახადეს მოპასუხის მიერ N524 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ერთპიროვნული საკუთრების უფლების მართლზომიერება და მოითხოვეს სადავო ქონებებზე მათი თანასაკუთრების უფლების აღიარება იმ საფუძვლით, რომ მათ, როგორც მოპასუხის კომლის წევრებს, მიღება - ჩაბარების აქტის საფუძველზე ქონება თანასაკუთრების უფლებით გადაეცათ.

22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკომლო ქონებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები რეგულირებული იყო 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსით, რომლის 122-ე მუხლის თანახმად, კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით, ამავე კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ყველა წევრს კომლის ქონება თანაბარი წილით ეკუთვნის.

„საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის # 949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის # 29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის # 48 დადგენილებით საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბარე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადიოდა მათ კერძო საკუთრებაში. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის # 128 დადგენილების მეორე პუნქტით კი, დადგინდა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები უნდა გაცემულიყო1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით.

23. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელეები მოპასუხის კომლის წევრები იყვნენ. ასევე, დადგენილია, რომ მიღება - ჩაბარების #524 აქტით მოპასუხეს გადაეცა მიწის რეფორმამდე მისი კომლის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები (მათ შორის, ეზო სახლთან 470 კვ. მეტრი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი, ვენახი 2320 კვ. მეტრი და ხეხილი - 1558 კვ. მეტრი, ასევე რეფორმის შედეგად დამატებით გამოყოფილი 5000 კკ.მ ,,26 ჰექტარი “ ვენახი). შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაცემული მიწის ნაკვეთებზე, მოპასუხესთან ერთად უფლება შეიძინეს მისი ოჯახის სხვა წევრებმაც - მოსარჩელეებმა, ვინაიდან, 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ისინი მოპასუხის კომლის წევრები იყვნენ, ხოლო აღნიშნულ მიწის ნაკვეთებს ფლობდნენ და სარგებლობდნენ 1978 წლიდან.

24. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივ-სამართლებრივი მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სსკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და ამავე კოდექსის 1513-ე მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

24.1. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, სსკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე.

24.2. ამავე კოდექსის 1513-ე მუხლის მიხედვით, ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ითვლება ამ პირთა საკუთრებად და მათზე ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები.

24.3. სსკ-ის 953-ე მუხლის მიხედვით, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს, ამავე კოდექსის 954-ე მუხლის თანახმად, თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი.

განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეების თანასაკუთრების უფლება წარმოიშვა კანონის საფუძველზე. ამდენად, სსკ-ის 1513-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან, მოსარჩელეები იყვნენ 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, მოპასუხის ოჯახის წევრები, მათ მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემულ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლება წარმოეშვათ.

25. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა შემდეგი: „საქართველოში საკოლმეურნეო კომლი 1993 წლამდე არსებობდა. საკოლმეურნეო კომლის ერთ-ერთი და ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანი იყო კომლის ყველა შრომისუნარიანი და სრულწლოვანი წევრის კოლმეურნეობის წევრობა, პირადი შრომით-საკოლმეურნეო წარმოებაში და კომლის დამხმარე მეურნეობაში მონაწილეობის სავალდებულო ხასიათი. საკოლმეურნეო კომლის წევრები დამხმარე მეურნეობას კომლისათვის განკუთვნილ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე საერთო ძალებით აწარმოებდნენ და ამ კომლის ქონების თანამესაკუთრეებად გვევლინებოდნენ. თუ ოჯახში კოლმეურნეობის არცერთი წევრი არ რჩებოდა, საკოლმეურნეო კომლი ისპობოდა და მუშა-მოსამსახურის ოჯახი იქმნებოდა, ხოლო დამხმარე მეურნეობის ადგილს მუშა-მოსამსახურის მეურნეობა იკავებდა. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის) 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად კი, კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც, თანაბარი წილი ეკუთვნოდა. „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი“ (შდრ. სუსგ №ას-1778-1756-2011, 29.06.2012წ).

26. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ., ი. და მ. ც-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი