საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-654-610-2017 29 სექტემბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი –შპს ''ს-ი'' (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. კ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2015 წლის 14 აგვისტოს სს „ს-სა“ და შპს „ს-ს“ (შემდეგში: მოპასუხე, დამსაქმებელი, კომპანია ან კასატორი) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, სს „ს-მა“ მისი საქმიანობის ნაწილი ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ფარგლებში მოპასუხეს გადასცა. დამსაქმებლის ვალდებულებას წარმოადგენდა - სს „ს-ის“ მიერ გადაცემული ქონების მხოლოდ ხელშეკრულების მიზნებისათვის გამოყენება და მისი რაიმე ფორმით ექსპლუატაციის არდაშვება მესამე პირთა სასარგებლოდ; მათი მოვლა და ყოველგვარი ხელყოფისგან დაცვა; სს „ს-ის“ დავალებით აბონენტებისათვის მომსახურების გაწევა (იხ. ხელშეკრულება 15-615, ტ. 1, ს/ფ 45-52).

2. 2015 წლის 17 აგვისტოს კომპანიასა და ი. კ-ს (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული ან აპელანტი) შორის, განუსაზღვრელი ვადით დაიდო შრომითი ხელშეკრულება (შემდეგში: ხელშეკრულება). მოსარჩელე გაფორმდა ქართლის რეგიონალური მომსახურების ცენტრის უბნის უფროსის თანამდებობაზე. შრომის ანაზღაურება თვეში 800 (რვაასი) ლარით (საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით) განისაზღვრა. დასაქმებულის საერთო მოვალეობები განისაზღვრა ხელშეკრულებით, შიდა ინსტრუქციებითა და დამსაქმებლის შინაგანაწესით (იხ. ხელშეკრულება, ტ. 1, ს/ფ 17-21).

3. დასაქმებულს უნდა შეესრულებინა სანიტარული მოთხოვნები, როგორიცაა სამუშაო ადგილის მოწესრიგება; კომპანიის ქონებისა და მოწყობილობების სათანადო მოპყრობა და დაცვა, რაც მოიცავდა ამ უკანასკნელის მიერ დასაქმებულისათვის გადაცემულ ქონებაზე მატერიალურ/ფინანსურ პასუხისმგებლობას, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით იყო დადებული, დამსაქმებელს შეეძლო დაუყოვნებლივ შეეწყვიტა ხელშეკრულება თუ დასაქმებული დაარღვევდა მის პირობებს.

4. დასაქმებულის მიერ შრომის დისციპლინის დარღვევისათვის, ჩადენილი გადაცდომის სიმძიმის, მისი ჩადენის გარემოებების გათვალისწინებით, დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო დასაქმებულის მიმართ გამოეყენებინა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ერთი ან რამდენიმე ფორმა - ა) სიტყვიერი გაფრთხილება; ბ) შენიშვნის გამოცხადება; გ) საყვედურის გამოცხადება; დ) სასტიკი საყვედურის გამოცხადება; ე) ადმინისტრაციულო ჯარიმის დაწესება/ხელფასის დაკავება; ვ) სამუშაოდან დათხოვნა/ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა (იხ. კომპანიის შინაგანაწესი, ტ. 1, ს/ფ 53-67).

5. ა. ხ-ის სამსახურებრივი ბარათის საფუძველზე, მოსარჩელეს გამოეცხადა საყვედური იმ საფუძვლით, რომ ამ უკანასკნელმა არ მოაწესრიგა გორის უბნის ეზო და მეორადი ტპპ კაბელები საწყობში არ ჩააბარა. დისციპლინური გადაცდომის თარიღია 2016 წლის 15 აპრილი, ხოლო დისციპლინური გადაცდომის საფუძველი შინაგანაწესის 17.8.21 მუხლი - დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება (იხ. კომპანიის გენერალური დირექტორის 2016 წლის 30 მაისის ბრძანება, ტ. 1, ს/ფ 14).

6. მ. ფ-ის სამსახურებრივი ბარათის საფუძველზე, დასაქმებულს გამოეცხადა სასტიკი საყვედური. დისციპლინური გადაცდომის თარიღია 2016 წლის 17 მაისი, ხოლო დისციპლინური გადაცდომის საფუძველი შინაგანაწესის 17.8.21 მუხლი - დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება (იხ. კომპანიის გენერალური დირექტორის 2016 წლის 3 ივნისის ბრძანება, ტ. 1, ს/ფ 15).

7. დამსაქმებლის გენერალური დირექტორის 2016 წლის 13 ივნისის ბრძანებით, კომპანიის წესებისა და რეგულაციების დარღვევის გამო, დასაქმებული, საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტისა და კომპანიის შინაგანაწესის 17.8.14 ქვეპუნქტების საფუძველზე, 2016 წლის 14 ივნისიდან დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა (იხ. ბრძანება, ტ. 1, ს/ფ 16).

8. სარჩელის საფუძვლები

8.1. 2016 წლის 4 ივლისს, დასაქმებულმა სარჩელი აღძრა კომპანიის წინააღმდეგ, საყვედურისა და სასტიკი საყვედურის გამოცხადების, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.

8.2. მოსარჩელემ ამ განჩინების 1-7 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებზე მითითებით აღნიშა, რომ კომპანია მიზანმიმართულად ახორციელებდა მის დისციპლინურ დევნას, რატა დისციპლინური სახდელების დაკისრებით, მისი სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძვლები შეექმნა.

9. მოპასუხის შესაგებელი

9.1. მოპასუხემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოწვეული იყო დასაქმებულისათვის დაკისრებული ძირითადი მოვალეობების უხეში დარღვევით.

9.2. მოპასუხემ 2016 წლის 20 მაისის ახსნა-განმარტებით ბარათზე მიუთითა, რომლითაც დასაქმებული აღიარებდა მის მიერ შეუსრულებელ და არაჯეროვნად შესრულებულ სამუშაოებს.

10. გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

10.1. გორის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დასაქმებულის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-3, მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლებით, სშკ-ის პირველი, მეორე, 37-ე, 38-ე მუხლებით და დადგენილად მიიჩნია, რომ დასაქმებულმა შრომითი ხელშეკრულებითა და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული ვალდებულება დაარღვია, იგი არ ასრულებდა თანამდებობრივი ინსტრუქციით მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს, რასაც მისივე ახსნა-განმარტებითი ბარათები ადასტურებდა.

10.3. სასამართლომ, ასევე გამოიყენა ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი, რომელიც მხარეებს ავალდებულებს აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება, უარი თქვან დასაქმების შეწყვეტაზე საპატიო მიზეზის გარეშე, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მისი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე, საწარმოს შინაგანაწესიდან.

10.4. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, მოსარჩელს მტკიცება, რომ მისი მოპასუხეს სამსახურიდან გათავისუფლების ინტერესი გააჩნდა მოპასუხეს, ვინაიდან აღნიშნული არ დასტურდებოდა. მოპასუხემ სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ ანალოგიური დარღვევებისათვის სხვა უბნის უფროსებიც გაათავისუფლა.

11. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგ არგუმენტებზე მითითებით:

11.2. აპელანტის განმარტებით, მოპასუხემ ვერ წარადგინა მტკიცებულებები, რაც დასაქმებულის მიერ ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას დაადასტურებდა და შესაბამისად, მის მიმართ სახდელების გამოყენებას გაამართლებდა.

11.3. აპელანტის მითითებით, მას წესები და რეგულაციები არასდროს დაურღვევია და თანამდებობრივ ინსტრუქციას ყოველთვის პირნათლად ასრულებდა. პირიქით, არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, თავად კომპანია არ ქმნიდა შესაბამის სამუშაო პირობებს და სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებას დიდი ძალისხმევის შედეგად ახერხებდა.

11.4. აპელანტის მოსაზრებით, მოკლე პერიოდში მის მიმართ სახდელის დადების თაობაზე ბრძანების გამოტანა და ამის შემდეგ დასაქმებულის გათავისუფლება იმ გარემოებაზე მიუთითებდა, რომ დამსაქმებლის მიზანს მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება წარმოადგენდა. ამასთან, მოპასუხემ თავისი უფლება არამართლზომიერად გამოიყენა, რადგან ერთი გადაცდომისათვის დასაქმებულს ჯერ საყვედური გამოუცხადა და შემდეგ იმავე დარღვევისათვის იგი სამსახურიდან გაათავისუფლა.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2016 წლის 13 ივნისის ბრძანება დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, იგი აღდგენილ იქნა თანამდებობაზე და კომპანიას დასაქმებულის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენამდე, ყოველთვიურად 800 ლარის გადახდა დაეკისრა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების 1-7 პუნქტებში აღნიშნული გარემოებები და განმარტა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელი იყო მხოლოდ ადმინისტრაციის ბრძანებაში შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

12.3. სასამართლომ დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების დარღვევის ფაქტი დადასტურებულად მიიჩნია, თუმცა აღნიშნა, რომ კომპანიის გენერალური დირექტორის 2016 წლის 13 ივნისის ბრძანება, დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ დაუსაბუთებელი იყო.

12.4. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძველს კომპანიის წესების და რეგულაციების დარღვევა წარმოადგენდა, მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ იმ გარემოებას, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული დარღვევებისათვის, მოსარჩელეს სადავო ბრძანების გამოცემამდე, კომპანიის გენერალური დირექტორის 2016 წლის 3 ივნისის ბრძანებით საყვედური გამოეცხადა.

12.5. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში შრომის ხელშეკრულების და შინაგანაწესის ის დებულება, რომელსაც დამსაქმებელი დაეყრდნო, ბათილი იყო, რადგან ეწინააღმდეგებოდა სშკ-ის პირველი მუხლის მესამე ნაწილს და მე-13 მუხლის მეოთხე ნაწილს. კერძოდ დადგენილი იყო, რომ დასაქმებულმა არ შეასრულა შრომის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და ამისთვის მას დისციპლინარულ სახდელად სასტიკი საყვედური შეეფარდა, დამსაქმებელმა კი, იმავე დარღვევის ჩადენისათვის კიდევ დასაჯა დასაქმებული და ათი დღის შემდეგ სამსახურიდან დაითხოვა.

12.6. სასამართლომ განმარტა, რომ დაუშვებელია ერთი გადაცდომისათვის ერთდროულად ორი დისციპლინარული სახდელის გამოყენება. მისი გამოყენების მიზანია ხელახალი დარღვევის პრევენცია, რომლის მიღწევაც თავდაპირველად შესაძლებელია შედარებით მსუბუქი სახდელის გამოყენებით, ხოლო ერთდროულად ორი სახდელის გამოყენება დაუშვებელია, რადგან ამ დროს დასაქმებულს არ ეძლევა საშუალება გამოასწოროს დაშვებული გადაცდომა.

12.7. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 54-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ ბათილად ცნო მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, ხოლო სშკ-ის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 44-ე მუხლის, სსკ-ის 408-ე, 411-ე მუხლების საფუძველზე, შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დრო დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენად მიიჩნია და მისი ანაზღაურება დააკისრა მოპასუხეს,

12.8. სასამართლომ სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ შრომის სამართლის ფუნდამენტური პრინციპებიდან გამომდინარე, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობა იმ სოციალური სამართლიანობის აღდგენის წინაპირობაა, რომელიც იარსებებდა, რომ არა დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების უკანონოდ შეწყვეტა. შესაბამისად, როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობასა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას ითხოვს, აღნიშნული მოთხოვნა დასაქმებულის უპირატესი უფლებაა, რადგან მისი დათხოვნა, მისივე უკანონო გათავისუფლების თანმდევი შედეგია, შესაბამისად, დათხოვნის უკანონოდ ცნობის პირობებში, უკანონოდ დათხოვნილის მოთხოვნა, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის თაობაზე, დაცვის ღირსი ლეგიტიმური ინტერესის შემცველია.

12.9. სასამართლომ მიუთითა, რომ პირველ რიგში მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ობიექტური შესაძლებლობა, კერძოდ, იგივე სამუშაო ადგილის არსებობა. მითითებული გარემოების თაობაზე მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრებოდა, კერძოდ, მას უნდა დაედასტურებინა რომ პირვანდელი სამუშაო ადგილი აღარ არსებობს ან დაკავებულია (ისეთი პირის მიერ, ვინც ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია). მოპასუხეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის იმის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, რომ დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია იყო.

13. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

13.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ მისი გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

13.2. კასატორმა აღნიშნა, რომ დასაქმებულის გათავისუფლებას წინ უძღოდა მის მიერ ვალდებულების დარღვევა, რაც საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით ნათლად დასტურდება და რასაც თავად დასაქმებულიც აღიარებდა.

13.3. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილას აღდგენა შეუძლებელია, რადგან კომპანიაში ჩატარებული რეორგანიზაციის შედეგად აღნიშნული შტატი აღარ არსებობს.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 19 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებულია სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

19. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მტკიცების ტვირთი სწორად გადანაწილდა მხარეებს შორის (იხ. წინამდებარე განჩინების 12.2-12.9 ქვეპუნქტები) სწორედ იმ სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, რაც ნიშანდობლივია შრომითსამართლებრივი ურთიერთობისათვის. „შრომითი ურთიერთობისას მხარეებმა უნდა დაიცვან საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი). შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას“ (იხ. სუსგ # ას-98-94-2016, 26.07.2016წ). „საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად“ (იხ. სუსგ # 1391-1312-2012, 10.01.2014წ; შდრ. სუსგ # ას-570-545-2016, 03.02.2017წ.). მოცემულ შემთხვევაში დაცულია კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი, რაც სამართალწარმოებისას უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები) საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას.

20. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს დამსაქმებლის პრეტენზიებს, რომ:

20.1.სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლება უკანონოდ, რადგან საქმეში წარდგენილი მთელი რიგი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტები;

20.2. დასაქმებულის პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენა შეუძლებელია, რადგან კომპანიაში ჩატარებული რეორგანიზაციის შედეგად უბნის უფროსის შტატი აღარ არსებობს.

21. კასატორის პრეტენზიებთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დასაქმებულისათვის სასტიკი საყვედურის გამოცხადებიდან 10 დღეში, იმავე დარღვევისათვის, მისი სამსახურიდან გათავისუფლება არაგონივრული და მიზანშეუწონელია. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას მოიხმობს: „შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, მართალია, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი მუშაკის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევაცაა, თუმცა, ნიშანდობლივია, დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპი, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობა. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის“ (იხ. სუსგ ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.)

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ გამოიკვლია და შეაფასა საქმისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და დადგენილ ფაქტებს მართებული იურიდიული კვალიფიკაცია მისცა. კასატორს არ წარმოუდგენია არც ერთი არგუმენტი, დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს დასაშვებად ცნობილი წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი.

23. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს დამსაქმებლის მიერ გამოცემული ბრძანების არამართლზომიერებისა და იურიდიული დაუსაბუთებულობის შესახებ. ასევე, დასაბუთებულია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, სსკ-ის 38.-8-ე მუხლის თაობაზე (იხ. 12.8-12.9 ქვეპუნქტები). მოპასუხე კომპანიას არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება, რომ დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა ობიექტურად შეუძლებელია, რაც მისი კუთვნილი მტკიცების ტვირთი იყო, რომლის ჯეროვნად შესრულება მხარემ ვერ უზრუნველჰყო. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ თვალსაზრისითაც შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (იხ. სუსგ-ები: Nას-705-659-2017, 12.09.2017წ; N ას-416-399-16, 29.06. 2016 წ; Nას-812-779-2016, 19.10.2016 წ; Nას-1276-1216-2014, 18.03.2015 წ; Nას-483-457-2015, 07.10.2015წ. ). საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი; იხ. სუსგ-ები №ას-1155-1086-2015, 02.02. 2016 წ; №ას-545-513-2012, 05.10.2012 წ;№ ას-549-517-2010,19.10. 2010 წ; № ას-545-513-2012, 05.10.2012 წ.).

24. აღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ, დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დაუსაბუთებულობა ყოველმხრივ და ობიექტიურად გამოიკვლია, შესაბამისად, გადაწყვეტილება გამოიტანა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში და შრომითსამართლებრივ დავებზე დადგენილი მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე მიუთითებს.

25. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სამართლიანობის, კანონიერებისა და მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპების, შრომითი დავის განხილვისას მხარეთა შორის თანაზომიერი ბალანსის დაცვის, გათვალისწინებით, დასაბუთებული და კანონიერია.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დამსაქმებლის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს საპროცესო კოდექსით დადგენილ წინაპირობებს, რათა არსებითად განსახილველად იქნეს დაშვებული.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე- 4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ს-ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს "ს-ს" (ს/ნ 4-) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1440 ლარის (საგადახდო დავალება N125, გადახდის თარიღი 2017 წლის 8 ივნისი), 70% – 1008 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე