საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-778-727-2017 13 ოქტომბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს ''ე-ი''(მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ''დ-ო"(მოსარჩელე)

მესამე პირი - შპს "დ-ი"

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „დ-ოსა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, დამქირავებელი ან საწარმო) და შპს „ე-ს“ (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი, გამქირავებელი ან კასატორი) შორის 2013 წლის 1 იანვარს დაიდო ხელშეკრულება „სავაჭრო ფართის ქირავნობის შესახებ“, რომლის მიხედვითაც საწარმოს ქ. თბილისში, ე-ის ქ. №5-ში განთავსებულ სავაჭრო ცენტრში გადაეცა სამი ღია ადგილი სავაჭრო საქმიანობის განსახორციელებლად, კერძოდ, შენობა №1/2-ში ფართები ნუმერაციით №69 – 56.80 კვ.მ, N80ა - 27.15 კვ.მ, N81 – 54.55 კვ.მ (შემდეგში: დაქირავებული ფართები). ხელშეკრულება სამი თვით დაიდო და 2013 წლის 1 აპრილამდე მოქმედებდა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში: სსკ, 531-ე მუხლი; იხ. ხელშეკრულება - ტ.1, ს.ფ. 16-19).

2. მოპასუხეს 2010 წლის 1 აგვისტოდან დადებული ჰქონდა ხელშეკრულება შპს „დ-თან“ (შემდეგში: დაცვის სამსახური ან მესამე პირი), რომლის საფუძველზე ეს უკანასკნელი იცავდა ავეჯის სავაჭრო ცენტრს „ს-ს“ (შემდეგში: ავეჯის სავაჭრო ცენტრი; იხ. ხელშეკრულება, ტ. 1, ს/ფ 203-206).

3. საწარმო დაქირავებული ფართით სარგებლობდა (ყიდდა საქონელს) დილის 10:00-დან საღამოს 18:00 საათამდე. აღნიშნული სამუშაო რეჟიმი დაწესებული იყო გამქირავებლის მიერ; თვრამეტი საათის შემდეგ, დაცვის სამსახური უზრუნველყოფდა ყველა დამქირავებლის მიერ სავაჭრო ცენტრის დატოვებას, ხოლო 18:00 საათიდან ავეჯის სავაჭრო ცენტრი სრულად იყო დაცლილი, რის შემდეგაც ადგილზე რჩებოდა გამქირავებლის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახური. დამქირავებელი, ობიექტის უსაფრთხოების დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით, ვალდებული იყო, დაეკეტა მაღაზია და დაეტოვებინა სავაჭრო ცენტრის ტერიტორია.

4. 2013 წლის 26 თებერვალს, თბილისში, ე-ის ქ. №5-ში მდებარე შენობას, კერძოდ, ავეჯის სავაჭრო ცენტრს, სამუშაო საათების დასრულების შემდეგ, დაახლოებით 20:00 სთ-ზე, მაშინ, როცა სავაჭრო ცენტრი დახურული იყო და ადგილზე მხოლოდ მოპასუხის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახურის თანამშრომლები იყვნენ, გაუჩნდა ხანძარი. ცეცხლის გავრცელების შედეგად დაიწვა დაახლოებით 6000 კვ.მ-ზე განთავსებული სავაჭრო ობიექტები, მათ შორის - დამქირავებლის სავაჭრო ფართი და მასში განთავსებული სარეალიზაციოდ გამზადებული საქონელი.

5. ავეჯის სავაჭრო ცენტრის ტერიტორიაზე ხანძრის გაჩენის სავარაუდო მიზეზი არის ცეცხლის წაკიდება (იხ. ექპერტიზის დასკვნა, ტ. 1, ს/ფ 193-202).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. დამქირავებელმა 2015 წლის 26 იანვარს სარჩელი აღძრა გამქირავებლის წინააღმდეგ და მოითხოვა ამ უკანასკნელისათვის ხანძრის შედეგად განადგურებული საქონლის თვითღირებულების, მიუღებელი შემოსავლისა და დაზიანებული საქონლის აღდგენის ღირებულების, ჯამში - 34 195.9 (ოცდათოთხმეტი ათას ას ოთხმოცდათხუთმეტი ლარისა და ოთხმოცდაათი თეთრის) ლარის დაკისრება მოსარჩელის სასარგებლოდ;

6.2. მოსარჩელემ წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მან არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, ასევე, შესთავაზა ზიანის გაქვითვა მიმდინარე საიჯარო ქირაში და სხვა, თუმცა - უშედეგოდ და საწარმო იძულებული გახდა, სასარჩელო წესით დაეცვა საკუთარი უფლებები.

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინა და შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

7.1.1. სარჩელი როგორც ფაქტობრივი, ასევე, სამართლებრივი თვალსაზრისით უსაფუძვლოა, რადგან სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დგინდებოდა მოპასუხის მიერ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა, ზიანის ოდენობა, შემოსავლის მიღების სავარაუდოობა და ზიანის დადგომაში მოპასუხის ბრალეულობა. მოპასუხეს ვერც დელიქტური ნორმებით დაეკისრებოდა ზიანის ანაზღაურება, რადგან არ არსებობდა აღნიშნულისათვის საჭირო წინაპირობები: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, დამდგარი ზიანი, ბრალი და მიზეზობრივი კავშირი ზიანსა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის.

7.1.2. მოსარჩელის განადგურებული საქონლის საბალანსო და სარეალიზაციო ღირებულების დადგენა შეუძლებელი იყო, რაც, თავის მხრივ, მიყენებული ზიანის დადგენის შეუძლებლობას ნიშნავდა და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი აუდიტის დასკვნის არასარწმუნოობაზე მიუთითებდა, რადგან შეუძლებელი იყო 2013 წლის 26 თებერვლის მდგომარეობით მოსარჩელის სასაქონლო მარაგების საბუღალტრო ნაშთის დადგენა, ასევე, ინვენტარიზაცია არ იყო სათანადოდ ჩატარებული.

7.1.3. არ იყო დადგენილი, თუ უშუალოდ ვის მიუძღოდა ბრალი კონკრეტულად მოსარჩელის მიერ დაკავებული ფართის და მასში განთავსებული საქონლის განადგურებაში. უკიდურეს შემთხვევაში, დადგენილ უნდა ყოფილიყო, როგორ ნაწილდება სავაჭრო ცენტრის დაცვის სამსახურისა და საგანგებო სიტუაციების სამსახურის ბრალეულობა და წილი დამდგარ ზიანში.

7.1.4. დაცვის სამსახური დროულად დაუკავშირდა საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურს და მათ მოსვლამდე დაცვის სამსახურის თანამშრომლები არსებული საშუალებებით, საკუთარი ძალებით, აქრობდნენ ცეცხლს და სახანძრო სამსახურის მოსვლამდე გააკეთეს ყველაფერი, რაც ობიექტურად იყო შესაძლებელი.

8. მესამე პირის პოზიცია

8.1. დაცვის სამსახურმა (იხ. ამ განჩინების მე-2 პუნქტი) წარადგინა მოსაზრება დამქირავებლის სარჩელზე და მიუთითა, რომ აღნიშნული უსაფუძვლო იყო ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო შემდეგ გარემოებათა გამო:

8.2. დაცვის სამსახურსა და გამქირავებელს შორის დადებული ხელშეკრულების მიხედვით, დაცვის სამსახურის თანამშრომლებს ევალებოდათ, თვალყური ედევნებინათ სახანძრო უსაფრთხოების წესების დაცვისათვის და, ხანძრის შემთხვევაში, პირველადი დახმარება გაეწიათ. მოსარჩელის მიერვე წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნიდან ირკვეოდა, რომ რადგან ხანძრის გაჩენის მიზეზი უნდა იყოს ცეცხლის წაკიდება, სახანძრო უსაფრთხოების წესების დაცვა თუ დაუცველობა არ არის მიზეზობრივ კავშირში ხანძრის წარმოშობასთან. ამდენად, დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელის ბრალდება, რომ დაცვის სამსახურმა დაარღვია სახანძრო უსაფრთხოების წესები;

8.3. დაცვის სამსახურის თანამშრომლებმა საკუთარი სიცოცხლის საფრთხეში ჩაყენებით გააკეთეს მაქსიმუმი და პირველადი დახმარება გასწიეს. მათ ვერ გამოიყენეს 50 ლიტრიანი ცეცხლმაქრი, რადგან მასთან მიახლოება ვერ შეძლეს.

8.4. მთავარი და არსებითი ისაა, რომ დაცვის სამსახურის თანამშრომლები კეთილსინდისიერად ასრულებდნენ თავიანთ მოვალეობას, იყვნენ ობიექტზე, არ იყვნენ ნასვამ მდგომარეობაში, არ ეძინათ და ახორციელებდნენ თავიანთ სამსახურეობრივ მოვალეობას.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სარჩელი და, დამქირავებლის სასარგებლოდ, გამქირავებელს დაეკისრა 27 870.97 (ოცდაშვიდი ათას რვაას სამოცდაათი ლარისა და ოთხმოცდაჩვიდმეტი თეთრის) ლარის გადახდა;

9.2. მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით 6 324.93 (ექვსი ათას სამას ოცდაოთხი ლარისა და ოთხმოცდაცამეტი თეთრის) ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

9.3. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 316-ე, 317-ე, 361-ე, 394-ე, 396-ე, 408-ე, 411-ე, 412-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლები.

9.4. სასამართლომ იმსჯელა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტზე და საქმის მასალებში წარდგენილი აუდიტორული დასკვნის მხარეთა განმარტებებთან და სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლივად გაანალიზებით, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ობიექტურად არსებული ზიანის სახით, დამქირავებლის კუთვნილი 27 870.90 ლარის ღირებულების საქონელი განადგურდა მოპასუხის მიერ გაქირავებულ ფართზე ხანძრის გაჩენის შედეგად. კერძოდ, ხანძრის შედეგად სრულად განადგურებული საქონლის თვითღირებულება დ.ღ.გ.-ს გარეშე შეადგენს 18 199.21 ლარს, ხოლო დამატებული ღირებულების გათვალისწინებით - 21 475.07 ლარს. ხანძრის შედეგად დაზიანებული ავეჯის აღდგენითი საბაზრო ღირებულება კი, შეადგენს - 6395.9 ლარს (იხ. აუდიტის დასკვნა, აუდიტის განმარტებითი ბარათი აუდიტორული დასკვნის თაობაზე, აუდიტის მიერ გამოყენებული საწარმოს ფინანსური დოკუმენტები, გლდანი-ნაძალადევის რაიონული პროკურატურის დადგენილება მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის თაობაზე, 2013 წლის 26 თებერვლის დეფექტური აქტები ხანძრისაგან დაზიანებული საქონლის აღდგენის ღირებულების დადგენის თაობაზე, ხანძრის შემდგომ ჩატარებული საქონლის ინვენტარიზაციის ოქმი, ტ. 1, ს/ფ 47-74; 171-175).

9.5. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ მხარეებს შორის არსებული ქირავნობის ხელშეკრულება მოიცავდა, ასევე, გამქირავებლის მიერ დამქირავებლისათვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფართის და მასში განთავსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დაცვის მომსახურებასაც.

9.6. სასამართლომ საქმეში წარდგენილი სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნაზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ ხანძრის სწრაფ განვითარებას ხელი შეუწყო მისმა დაგვიანებით აღმოჩენამ, ასევე სახანძრო ქვედანაყოფის არასწორმა მოქმედებამ. ხანძარმა აღნიშნული მასშტაბი მიიღო, როგორც კერების არსებობის, ასევე იმის გამო, რომ ავეჯის ცენტრის დაცვისა და სახანძრო სამსახურების მხრიდან ხანძრის ჩაქრობის საწყის ეტაპზე მოქმედება მეთოდურად არასწორი იყო, აქედან ძირითადია: ხანძრის გვიან აღმოჩენა, 50 ლიტრიანი ცეცხლმაქრის გამოუყენებლობა, კერების ლოკალიზება, ასევე- წყლის ჭავლის გამოყენება ქარის საპირისპირო მიმართულებით, ქრობა შენობის კონსტრუქციული დასაცავი ელემენტების მსხვრევის განხორციელების მინიმუმამდე დაყვანით, რაც უზრუნველყოფს გარედან ჟანგბადის (ჰაერის) მინიმალურ მიწოდებას (იხ. ექსპერტიზის დასკვნა- ტ.1, ს.ფ.193-200).

9.7. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ბუნდოვანი იყო ინვენტარიზაციის დადგენილი წესით ჩატარების ფაქტი, რადგან მოპასუხის მიერ სადავოდ გამხდარი ფაქტობრივი გარემოებები, გარდა მისი ზეპირსიტყვიერი ახსნა-განმარტებისა, ვერ დადასტურდა რაიმე სახის მტკიცებულებით.

9.8. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზიანის დადგომა მოპასუხის მიერ დაქირავებული პირის მხრიდან ვალდებულების არაჯეროვანმა შესრულებამ გამოიწვია, რამაც სსკ-ის 396-ე მუხლის თანახმად მოპასუხის პასუხისმგებლობა გამოიწვია. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ საწარმომ განადგურებული საქონლის თვითღირებულებისა და ნაწილობრივ გადარჩენილი საქონლის აღდგენითი ღირებულებების გათვალისწინებით 27 870.9 ლარის მატერიალური ზიანი მიიღო.

9.9. სასამართლომ განმარტა, რომ მიუღებელი შემოსავალი არის სავარაუდო შემოსავალი და წარმოადგენს ხარჯებს, რომელსაც პირი მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ჩვეულებრივ პირობებში, მისი უფლებები რომ არ დარღვეულიყო, მაგალითად ხელშეკრულება რომ შესრულებულიყო სათანადო წესით, ,,ჩვეულებრივ პირობებში’’ კი, მოიაზრება ბაზრის ფუნქციონირებისათვის დამახასიათებელი ტიპიური პირობები, რომელზეც გავლენას არ ახდენს გაუთვალისწინებელი გარემოებები, ან გარემოებები, რომელიც გამოწვეულია დაუძლეველი ძალის მოქმედებით.

9.10. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის კუთვნილი განადგურებული ავეჯის რეალიზაციით 6 324.93 ლარის მიღების ფაქტი საჭიროებდა სათანადო მტკიცებულებებით გამყარებას, განსახილველ შემთხვევაში კი, საქონლის სარეალიზაციო ფასი განსაზღვრული იყო მოსარჩელის მიერ შედგენილი ანგარიშგების მიხედვით - თავად მოსარჩელის მიერ, რაც საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენდა მიუღებელი შემოსავლის ოდენობის განსაზღვრისათვის. ამასთან, სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ მოსარჩელის საქმიანობიდან (ავეჯით ვაჭრობა) გამომდინარე, სსკ-ის 412-ე მუხლით განსაზღვრული ვარაუდი არ იყო გარანტირებული, რამდენადაც საქონლის გაყიდვა ყოველთვის მოგების მიღებასთან არ არის დაკავშირებული და მეწარმემ შესაძლოა საქონელი გაყიდოს როგორც მოგებით, ასევე, თვითღირებულებით, ან ზარალის ფასადაც კი, გააჩნია როგორია ბაზრის კონიუნქტურა იმ მომენტისათვის.

9.11. სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დამდგარ ზიანთან და დავის ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით მოსარჩელის მიერ მიუღებელი შემოსავლის სახით მოპასუხისათვის თანხის დაკისრების მოთხოვნას კავშირი არ ჰქონდა, ამასთან სასამართლომ შეუძლებლად მიიჩნია, ერთი მხრივ, სარგებლის მოთხოვნილი ოდენობის (6 324.93 ლარი) ადეკვატურობის საკითხის და, მეორე მხრივ, სარგებლის იმ ოდენობის განსაზღვრა, რომელსაც მოსარჩელე მიიღებდა. შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნული მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი დაუსაბუთებლად მიიიჩნია და არ დააკმაყოფილა იგი.

10. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დამქირავებლის სარჩელის უარყოფა მოითხოვა შემდეგ სააპელაციო პრეტენზიებზე დაყრდნობით:

10.1.1. იმის დასტურად, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი აუდიტის დასკვნა არასათანადო და არასარწმუნო დოკუმენტია, ზეპირი განმარტების გარდა, მოპასუხემ სასამართლოში წარადგინა შპს ,,დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის’’ საექსპერტო დასკვნა, რომელიც საქალაქო სასამართლომ არ გამოიკვლია. აღნიშნული საექსპერტო დასკვნის თანახმად ირკვევა, რომ ვინაიდან, შეუძლებელია დადგინდეს 2013 წლის 26 თებერვლის მდგომარეობით მოსარჩელის სასაქონლო მარაგების საბუღალტრო ნაშთი, მოსარჩელის კუთვნილი, განადგურებული საქონლის საბალანსო და სარეალიზაციო ღირებულების დადგენა შეუძლებელია. ზარალის იმგვარად დათვლა, როგორც ეს მოსარჩელის მიერ წარდგენილ აუდიტორულ დასკვნაში იყო ასახული, არასწორი იყო.

10.1.2. 2013 წლის 26 თებერვლის მდგომარეობით დამქირავებელზე ბუღალტრულად რიცხული საქონლის ნაშთი (21 475.07 ლარი დ.ღ.გ.-ს ჩათვლით) ავტომატურად არ ნიშნავდა იმას, რომ ეს საქონელი სრულად ინახებოდა ე-ის ქ.N5-ში დაქირავებულ ფართში და ხანძრის შედეგად სრულად განადგურდა. მოპასუხის მიერ წარდგენილი საექსპერტო დასკვნით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელეს, გამქირავებლისგან აღებული ფართის გარდა, გააჩნდა საამქრო ნ-ის ქ.N8-ში, საწყობი- ჭ.ლ-ის ქ.N2, მოსარჩელის კუთვნილი საქონლის დასაწყობება და რეალიზაცია აღნიშნული მისამართებიდანაც ხდებოდა. ხსენებული მისამართებიდან ე-ის ქ.N5-ში საქონლის შიდა გადაზიდვის ზედნადები გამოწერილი არ იყო.

10.1.3. აუდიტორული დასკვნის კვლევის საგანი არ ყოფილა 2013 წლის 26 თებერვალს ზემოხსენებულ ორ მისამართზე იყო თუ არა ავეჯი და სხვა ფასეულობები. აუდიტორს არ გაურკვევია, რა ოდენობის საქონელი ინახებოდა ფაქტობრივად 2013 წლის 26 თებერვალს ე-ის ქ.N5-ში და რა ნაწილი - სხვა მისამართზე არსებულ საწყობებსა და სახელოსნოებში. აღნიშნულის დადგენა მოპასუხისთვისაც ექსპერტიზის მიზნით წარდგენილი საბუთებით შეუძლებელი გახდა. ასევე, ხანძრის შემდგომი ინვენტარიზაცია, მოსარჩელემ კანონმდებლობის უხეში დარღვევით განახორციელა, რადგან მასში მონაწილეობდნენ თავად მოსარჩელისა და მის მიერ ბუღალტრული მომსახურებისათვის დაქირავებული კომპანიის წარმომადგენლები, რომლებიც ცალმხრივად დაინტერესებული პირები არიან. აქედან გამომდინარე, აუდიტის დასკვნა არ უნდა მიჩნეულიყო სათანადო მტკიცებულებად.

10.1.4. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ დაცვის სამსახურმა ხანძარი აღმოაჩინა დაგვიანებით და ქრობისას იმოქმედა მეთოდურად არასწორად. ამ თვალსაზრისით სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ ერთ მტკიცებულებას - სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას, არ გააანალიზა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, კერძოდ: ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის ავტორთა წერილობითი განმარტება, ხანძრის შესახებ აქტი, თვითმხილველი პირების, მოწმის სახით დაკითხვის დროს, მიცემული განმარტებები, შს სამინისტროს მიერ გაცემული ცნობა და სხვა მტკიცებულებები აშკარად იმას ამტკიცებდა, რომ დაცვის სამსახურმა ხანძრის გაჩენიდან (20:35 საათი) – 3 წუთში უკვე დაიწყო მისი ქრობა, მიიღო ყველა შესაძლო ზომა, რაც კი გონივრულ ფარგლებში იყო შესაძლებელი და გადააბარა ხანძრის ქრობა სახანძრო სამსახურს მაშინ, როცა დამწვარი იყო შენობის მხოლოდ 200 კვადრატულ მეტრამდე ფართი. 50 ლიტრიანი ცეცხლმქრობის გამოყენება კი შეუძლებელი იყო, რადგან ის განთავსებული იყო ხანძრის არეალში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტის მტკიცებით, საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან შეუსაბამო იყო სასამართლოს დასკვნა, რომ ზიანის დადგომა გამოწვეული იყო გამქირავებლის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახურის მხრიდან ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით.

10.1.5. ექსპერტიზის დასკვნის შედგენისას ექსპერტებმა, ერთ შემთხვევაში, ტექნიკური უზუსტობა დაუშვეს, როცა დასკვნაში აღნიშნეს, რომ ხანძრის საწყის ეტაპზე 56 წუთის განმავლობაში ხანძრის ქრობა არ ფიქსირდებოდა, სინამდვილეში კი საუბარია 5-6 წუთზე. ასევე, მეორე შეთხვევაში - სადაც ექსპერტები ხანძრის დაგვიანებით აღმოჩენაზე კატეგორიულად მიუთითებდნენ. დასკვნისაგან განსხვავებით, წერილობით განმარტებაში ეს კატეგორიულობა იკარგებოდა. საბოლოოდ გამოდიოდა, რომ თუ ხანძრის კვალი ბოლის სახით ფიქსირდებოდა 20.32.29 სთ-ზე და, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობის თანახმად, შეტყობინება სსიპ 112 - ში შევიდა 20.38 წუთზე, ხანძრის აღმოჩენა და შეტყობინება მოხდა ხანძრის ხილული ფორმით მიღებიდან არა 11 წუთში, როგორც ამას განმარტებაში უთითებენ ექსპერტები, არამედ - 5 წუთში. თუმცა, ეს მხოლოდ მათემატიკური ციფრობრივი დათვლით. იმის გათვალისწინებით, რომ სახანძრო სამსახურის მოსვლამდე, დაცვის სამსახურის წარმომადგენლები საკუთარი ძალებით აქრობდნენ ცეცხლს და ეს გარემოება იყო სადავო, რადგან დასკვნაში ცეცხლმაქრის გამოყენების მეთოდურ საკითხებზეა მსჯელობა, გამოდის, რომ რეალურად ხანძრის აღმოჩენისა და შეტყობინებისას, არავითარი დაგვიანება არ გამოვლენილა. რეალურად კი, ეს ვადა (ხანძრის აღმოჩენის ვადა) კიდევ უფრო მცირეა და 3 წუთს შეადგენს.

10.1.6. აპელანტის მტკიცებით, 50 - ლიტრიანი ცეცხლმაქრის გამოყენების საკითხში შესაბამის მტკიცებულებად ვერ გამოდგებოდაა ექსპერტიზის დასკვნა. სადავო დასკვნის გაცემისას, ექსპერტებს არ გაუთვალისწინებიათ და არ უკვლევიათ ის ფაქტი, რომ, ვინაიდან, ხანძრის ადგილას შენობის ჭერიდან ცეცხლი ცვიოდა, დაცვის სამსახურს არ ჰქონდა შესაძლებლობა, მიახლოებოდა 50-ლიტრიან ცეცხლმაქრს. მათ ისედაც საკუთარი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის რისკის ფასად გააკეთეს ყველაფერი, რისი გაკეთებაც ობიექტურად იყო შესაძლებელი ხანძრის ლოკალიზაციისთვის, სპეციალური სამსახურის მოსვლამდე. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი წინააღმდეგობა, უზუსტობა და ზერელედ შესწავლილი გარემოება, აშკარას ხდიდა იმას, რომ ექსპერტიზის ერონული ბიუროს დასკვნა ვერ იქნებოდა გამოყენებული მტკიცებულებად მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენებაში აპელანტის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახურის მიერ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების დასამტკიცებლად;

10.1.7. აპელანტის მტკიცებით, დიდი ალბათობით შესაძლებელია, რომ სადავო შემთხვევაში გამოიკვეთოს განზრახ ჩადენილი ფარული დანაშაული, რომლის აღკვეთა და გამოძიება მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, სახელმწიფოს ოპერატიული და საგამოძიებო ორგანოების პრეროგატივაა და არა სახელშეკრულებო ვალდებულების ფარგლებში კერძო სამართლის სუბიექტების - გამქირავებლის ან მის მიერ დაქირავებული კერძო დაცვის სამსახურის. დაცვის სამსახურსა და აპელანტს (გამქირავებელს) შორის გაფორმებული დაცვის ხელშეკრულების თანახმად, მესამე პირს ევალება სახანძრო უსაფრთხოების დაცვა და ხანძრის შემთხვევაში პირველადი დახმარების გაწევა. თუ რამდენად იყო დაცული სახანძრო უსაფრთხოების წესები ბაზრობის ტერიტორიაზე, ეს საკითხი სარჩელით სადავო არ არის. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ხანძარი სავარაუდოდ გაჩენილი იყო არა სახანძრო უსაფრთხოების წესების დარღვევის გამო, არამედ - წაკიდებით, ესე იგი გარკვეული პირის მიერ განზრახ, რაზეც მიმდინარეობს გამოძიება, რომელიც ჯერ არ დასრულებულა;

10.1.8. აპელანტი თვითონვეა დაზარალებული ამ ხანძრის შედეგად, რადგან დაიწვა მისი კუთვნილი 5000 კვ. მეტრამდე ფართი და პირდაპირმა ზარალმა 4 მილიონ ლარზე მეტი შეადგინა. მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში იგი დაზარალებულად არის ცნობილი;

10.1.9. ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ პირად აპელანტის ჩათვლის შემთხვევაშიც კი, შეუძლებელია დადგინდეს ზიანის ზუსტი ოდენობა. შეუძლებელია დადგინდეს ხანძრის შედეგად განადგურებული საქონლის რეალური რაოდენობა, რადგან სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ დგინდება ხანძრამდე მოსარჩელის კუთვნილი საქონლის ნაშთების ოდენობა.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 მარტის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა გამქირავებლის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება.

11.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

11.3. სასამართლომ სსკ-ის 408-ე და 412-ე მუხლებზე მიუთითა და დამატებით აღნიშნა, რომ ხანძარი გაჩნდა იმ პერიოდში, როდესაც მოსარჩელეს არ მიუწვდებოდა ხელი დაქირავებულ ფართზე და მასში განთავსებულ ნივთებზე. ასეთ დროს იმისათვის, რომ მოპასუხემ აირიდოს ხანძრის შედეგად გამოწვეულ ზიანზე პასუხისმგებლობა, მან უნდა ამტკიცოს, რომ ხანძარი გამოწვეული იყო მოსარჩელის ბრალეულობით ან დაუძლეველი ძალით, რაც პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი გარემოებაა. აღნიშნული წინაპირობები კი მოპასუხეს არ დაუდასტურებია, შესაბამისად, მის მიერ წარდგენილი დამოუკიდებელი ექსპერტის დასკვნით, რომელზეც უთითებდა აპელანტი, ვერ დგინდებოდა გამქირავებლის არაჯეროვანი ქმედებით დამდგარი ზიანის გამო პასუხისმგებლობის არიდების კანონიერი საფუძველი.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გამქირავებელმა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დამქირავებლის სარჩელის უარყოფა სააპელაციო საჩივრის იდენტურ გარემოებებზე (იხ. ამ განჩინების 10.1.1-10.1.9 ქვეპუნქტები) მითითებით.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივლისის განჩინებით წარმოებაშია მიღებული გამქირავებლის საკასაციო განაცხადი სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, გამქირავებლის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად აქვს გამოკვლეული საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება.

16. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით მოპასუხეს კვალიფიციური შედავება არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს, რომ განსახილველი საქმე მხარეთა შორის არსებული ქირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარეობს, კერძოდ: სსკ-ის 531-ე მუხლით: „ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა“, ხოლო ამავე კოდექსის 532-ე მუხლით: „გამქირავებელი მოვალეა გადასცეს დამქირავებელს გაქირავებული ნივთი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სარგებლობისათვის ვარგის მდგომარეობაში და ქირავნობის მთელი დროის განმავლობაში შეინარჩუნოს ნივთის ეს მდგომარეობა“.

18. გამქირავებლის ერთ-ერთი საკასაციო პრეტენზია ეხება იმას, რომ ჯერჯერობით გამოძიების მიერ დაუდგენელი პირის მიერ სავარაუდოდ განზრახ გაჩენილი ხანძრის შედეგად ცალკეულ პირთა მიერ განცდილი ზიანის მოპასუხისათვის დაკისრება უკანონოა.

19. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოები მართებულად დაეყრდნენ საქმეში წარმოდგენილ სავაჭრო ფართის ქირავნობის ხელშეკრულების 2.4. და 5.1.4. პუნქტებს, რომელთა თანახმად, დამქირავებელი ვალდებული იყო, მოპასუხისათვის გადაეხადა ელექტრომომარაგების, წყალ-მომარაგების, გაზ-მომარაგების, დასუფთავების და სხვა მომსახურების გადასახადები.

20. საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რასაც სააპელაციო სასამართლოც დაეთანხმა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ფართის ქირავნობის ხელშეკრულება მოიცავდა გამქირავებლის მიერ დამქირავებლისათვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფართის და მასში განთავსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დაცვის მომსახურებასაც. გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მართალია, ზემოხსენებული ხელშეკრულება პირდაპირ არ უთითებდა დაცვის სამსახურის მიერ ასეთი მომსახურების გაწევაზე, თუმცა, სასამართლომ მხარეთა ახსნა-განმარტების საფუძველზე მართებულად განმარტა, რომ სამუშაო საათების დამთავრების შემდეგ, მოსარჩელე ვალდებული იყო, დაეკეტა დაქირავებული ფართი და დაეტოვებინა სავაჭრო ცენტრის ტერიტორია, რაც განპირობებული იყო სავაჭრო ცენტრის უსაფრთხოების დაცვის მიზნებით, რასაც მოპასუხე ახორციელებდა დაცვის სამსახურის მეშვეობით ამ უკანასკნელთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ხელშეკრულების 2.4. პუნქტის თანახმად, გამქირავებლის (კასატორის) მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახური იყო ვალდებული, ორგანიზება მოეხდინა და დაეცვა მატერიალური ფასეულობები და საზოგადოებრივი წესრიგი დასაცავ ობიექტზე 24 საათის განმავლობაში, რაშიც მოსარჩელე ყოველი მომდევნო თვის არა უგვიანეს 5 რიცხვის ჩათვლით, ვალდებული იყო მოპასუხისათვის (გამქირავებლისათვის) გადაეხადა საფასური (იხ. მხარეთა შორის ხელმოწერილი ქირავნობის ხელშეკრულების 2.4 და 5.1.4 ქვეპუნქტები - ტ.1, ს.ფ. 16-17).

21. აქედან გამომდინარე, ქირავნობის ხელშეკრულების დასახელებული მოწესრიგების საფუძველზე გათვალისწინებული იყო და მხარეები შეთანხმებული იყვნენ სხვა მომსახურების გაწევაზეც, რაშიც მოიაზრებოდა, ასევე, ობიექტის დაცვის მომსახურების გაწევაც, როგორც ეს მართებულად დაასკვნეს ქვემდგომმა სასამართლოებმა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსკ-ის 532-ე მუხლის შესაბამისად, გამქირავებელი საკუთარ ვალდებულებას, ქირავნობის დროის განმავლობაში შეენარჩუნებინა გაქირავებული ფართი ვარგის მდგომარეობაში ასრულებდა იმითაც, რომ დამქირავებელთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე ამ უკანასკნელისაგან გარკვეულ საფასურს იღებდა არა მხოლოდ კომუნალური და დასუფთავების, არამედ ისეთი სხვა მომსახურებისთვისაც, როგორიცაა დაცვის სამსახურის მომსახურება, რაც ავეჯის სავაჭრო ცენტრის უსაფრთხოებასა და იმგვარ საერთო სტანდარტს უკავშირდებოდა, რომ დამქირავებელი გამქირავებლის მიერ დადგენილი საერთო წესით საქმიანობდა ყოველღიურად 10:00-დან 18:00 საათამდე. ქირავნობა თავისი სამართლებრივი ბუნებით კონსესუალური, ორმხრივი და სასყიდლიანი ხელშეკრულებაა, ამდენად, მხარეთა შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულებით ორმხრივად შეთანხმდა ხელშეკრულების არსებითი პირობები (სსკ-ის 327.1-ე მუხლი), რომელთა შორის ერთ-ერთ პირობას წარმოადგენდა დამქირავებლის მიერ გამქირავებლისათვის სხვადასხვა მომსახურების გადახდის ვალდებულება.

22. კასატორი არ ეთანხმება მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრებული ზიანის ოდენობას და აღნიშნავს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების (შპს „დ-ის“ საბუღალტრო-სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნა, ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის წერილობითი განმარტება, ხანძრის შესახებ აქტი, საგანგებო სიტუაციების სამსახურის წერილებისა და სხვა მასალების) ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, მოპასუხეს არ უნდა დაეკისროს ზიანი, რადგან არ არის დადგენილი გამქირავებლის მიერ დამქირავებლისადმი სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა, არ არის დადგენილი თავად ზიანის ოდენობა და აღნიშნული განსაზღვრულიც რომ იყოს, კასატორს ამაში ბრალი არ მიუძღვის.

23. განსახილველ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე დადგენილია, რომ ხანძრის სწრაფ გავრცელებას და განვითარებას ხელი შეუწყო მისმა დაგვიანებით აღმოჩენამ, ასევე სახანძრო სამსახურის არასწორმა მოქმედებამ. ამავე დასკვნის მიხედვით, ხანძარმა მასშტაბური ხასიათი მიიღო, როგორც კერების არსებობის, ასევე იმის გამო, რომ ავეჯის ცენტრის დაცვისა და სახანძრო სამსახურების მხრიდან ხანძრის ჩაქრობის საწყის ეტაპზე მოქმედება მეთოდურად არასწორი იყო, აქედან ძირითადია ხანძრის გვიან აღმოჩენა, 50 ლიტრიანი ცეცხლმაქრის გამოუყენებლობა, კერების ლოკალიზება და სხვ. (იხ. ამ განჩინების 9.6 ქვეპუნქტი).

24. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ არ არის გასაზიარებელი აპელანტის მტკიცება 50 - ლიტრიანი ცეცხლმაქრის გამოყენების შეუძლებლობის თაობაზე იმის გამო, რომ ის განთავსებული იყო ხანძრის კერასთან ახლოს და მასზე ცვიოდა ცეცხლი. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება საქმეში წარდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ამ თვალსაზრისით მოსარჩელის წარომადგენელმა ყურადღება გაამახვილა საექსპერტო დასკვნაზე, სადაც მითითებულია, რომ 50-ლიტრიანი ცეცლმაქრი არ იქნა გამოყენებული, ექსპერტს არ მიუთითებია, რომ იგი ვერ იქნა გამოყენებული.

25. კასატორი ერთ-ერთ პრეტენზიას ძირითადად იმაზე აფუძნებს, რომ ტექნიკური უზუსტობაა დაშვებული ექსპერტიზის დასკვნაში, როდესაც მიუთითეს, რომ ხანძრის საწყის ეტაპზე თითქოსდა 56 წუთის განმავლობაში არ ფიქსირდებოდა არავინ, რეალურად 5-6 წუთზეა საუბარი.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გამოვლენილია კონკრეტული ფაქტი - ხანძრის გაჩენა წაკიდებით, მასზე არაეფექტიანი რეაგირება გამქირავებლის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახურის (მესამე პირის) თანამშრომელთა მიერ, რომელთაც ხელშეკრულებით ეკისრებოდათ კონკრეტული ვალდებულებები. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს ხელშეკრულებით დაცვის სამსახურისათვის დაკისრებულ ვალდებულებაზე - 24 საათის განმავლობაში დაეცვა ობიექტი, ხოლო 18 საათის შემდეგ სავაჭრო ცენტრი იხურებოდა და დამქირავებლები ტოვებდნენ შენობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული ქირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობა მიბარების ხელშეკრულების (იხ. სსკ-ის 763-ე მუხლი „მიბარების ხელშეკრულებით შემნახველი კისრულობს შეინახოს მიმბარებლის მიერ მისთვის ჩაბარებული მოძრავი ნივთი“) ელემენტებითაც ხასიათდება. განსახილველ შემთხვევაში, დამქირავებლის ქონება დაქირავებულ ფართში რჩებოდა, ხოლო სავაჭრო ობიექტს იცავდა გამქირავებლის მიერ ხელშეკრულების საფუძველზე დაქირავებული დაცვის სამსახური, რომელსაც ხელშეკრულების 2.4 პუნქტით ევალებოდა, დასაცავ ობიექტზე 24 საათის განმავლობაში დაეცვა მატერიალური ფასეულობები და საზოგადოებრივი წესრიგი, აღნიშნული ვალდებულება მესამე პირმა არაჯეროვნად შეასრულა.

27. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ ზიანის დადგომა გამოწვეულია გამქირავებლის მიერ საკუთარი ვალდებულების შესასრულებლად დაქირავებული პირის მიერ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით, რაც მიყენებული ზიანის გამო, სსკ-ის 394.1-ე და 396-ე მუხლების თანახმად, ქმნის მოპასუხის პასუხისმგებლობისათვის სამართლებრივ საფუძველს. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოხსენებულ არგუმენტს, რადგან შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პრინციპებით (სსსკ-ის მე-4 და მე-5 მუხლები) თანაბრად არის უზრუნველყოფილი მხარეთა მიერ დასამტკიცებელი ფაქტების მითითებისა და მათი დამტკიცების შესაძლებლობა. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს, ზეპირი განმარტების გარდა, არ შეუთავაზებია სასამართლოსათვის რაიმე სახის მტკიცებულება;

28. საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 394.1-ე მუხლის დანაწესზე გაამახვილებს, ყურადღებას, რომელიც მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში კრედიტორს აძლევს უფლებას, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლო განმარტავს, რომ მოვალე (გამქირავებელი) საკუთარი ვალდებულების შესასრულებლად იყენებდა მესამე პირის მომსახურებას, შესაბამისად, გაქირავებული ნივთის ვარგის მდგომარეობაში შესანარჩუნებლად მან გააფორმა ხელშეკრულება მესამე პირთან, თუმცა, მაინც ვერ იქნა უზრუნველყოფილი გაქირავებული ნივთის ვარგის მდგომარეობაში შენარჩუნება. რაც შეეხება კასატორის ბრალეულობის საკითხს, აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს მართებულად მიაჩნია სსკ-ის 396-ე მუხლის მოწესრიგების გამოყენება, ამასთან, ისიც აღსანიშნავია, რომ მოპასუხეს, შესატყვისი მტკიცებულებების არსებობის პირობებში, უფლება აქვს, მოთხოვნა წაუყენოს მესამე პირს (დაცვის სამსახურს) სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე ვალდებულებების გამო, ისევე, როგორც, ხანძრის წაკიდებაში ბრალეული პირის დადგენის შემთხვევაში - ამ უკანასკნელს, თუმცა, აღნიშნული არ ათავისუფლებს გამქირავებელს იმ პასუხისმგებლობისაგან, რომელიც ქირავნობის სამართლებრივ ურთიერთობას და იმ გარემოებას ეფუძნება, რომ საკუთარი ვალდებულების შესასრულებლად გამქირავებელი იყენებს სხვა მესამე პირებს, რომელთა ქმედებებზე ისეთივე მოცულობითაა პასუხისმგებელი, როგორც საკუთარი ბრალეული მოქმედებისას. ამდენად, კასატორის უშუალო ბრალეულობის გამორიცხვით, სამართლებრივად მაინც არ იცვლება მისი პასუხისმგებლობა მოპასუხის მიერ დაქირავებული დაცვის სამსახურის (სხვა პირის) არაჯეროვანი ქმედებების გამო (შდრ.სუსგ ას-1204-1164-2016, 17.03.2017 წ.).

29. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის საფუძველზე, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ ხანძრის შედეგად განადგურდა დამქირავებლის კუთვნილი 27 870.97 ლარის ღირებულების სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები. შესაბამისად, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს ამ თანხის ანაზღაურება. იმის გათვალისწინებით, რომ შეუძლებელია ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით (სსკ-ის 408.1-ე მუხლი), კრედიტორს შესაძლებელია მიეცეს ფულადი ანაზღაურება, რაც დაადგინეს ქვემდგომმა სასამართლოებმა (სსკ-ის 409-ე მუხლი).

30. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დამაჯერებელი და სამართლებრივად წონადი არგუმენტების წარდგენა, რაც სასამართლოს დაარწმუნებდა საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობაში. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს დასაბუთებული პრეტენზია, საკასაციო განაცხადის სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებად ცნობისათვის, რაც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსხილველად დასაშვებად ცნობის უარყოფისა და სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების საფუძველია.

31. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორის დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ''ე-ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს ''ე-ს" (ს/ნ 2..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1394 ლარის (საგადასახადო დავალება N543, გადახდის თარიღი 2017 წლის 6 ივლისი), 70% – 975.8 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე