საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-918-884-2016 10 ივლისი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვა

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

პირველი კასატორი – თ. ჭ-ე (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

წარმომადგენელი - რ. ფ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "B-T" (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე), თ. ჩ. (მოპასუხე)

წარმომადგენელი - ვ. გ-ე, დ. ჩ-ი

მეორე კასატორი - შპს "B-T"

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. ჭ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება, შეგეგებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საწარმოს დირექტორის თანამდებობაზე აღდგენა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ. ჭ-ემ (შემდეგში: მოსარჩელე, საწარმოს ყოფილი ან მეორე დირექტორი, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე, პირველი აპელანტი ან კასტორი) და თ. ჩ-მა (საწარმოს ერთადერთი პარტნიორი და დირექტორი), რომელიც შპს ,,B-T”-ის (შემდეგში: მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, საწარმო, მეორე აპელანტი ან კასატორი) 80%-იანი წილის მესაკუთრე და დირექტორი იყო, ერთმანეთი გაიცნეს 2013 წელს.

2. ზემოხსენებული საწარმოს პარტნიორთა კრების 2013 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, საწარმოს 20%-იანი წილის მესაკუთრეს - თ. ს-ეს ნება დაერთო, გაესხვისებინა თავისი წილი იმავე საწარმოს 80%-იან პარტნიორზე; იმავე კრების გადაწყვეტილებით, საწარმოში შემოღებულ იქნა მეორე დირექტორის თანამდებობა და მასზე დაინიშნა მოსარჩელე ისე, რომ ამ უკანასკნელსაც მიენიჭა საწარმოს სრულუფლებიანი ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. უკვე 2013 წლის 6 დეკემბრიდან, საწარმოს ჰყავდა ერთადერთი პარტნიორი (იხ. პირველი პუნქტი) და ორი დირექტორი: თვითონ პარტნიორი და მოსარჩელე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 19).

3. საწარმომ 2014 წლის იანვარ-თებერვალში შეიძინა 924 ცალი ცხვარი, რომლებიც დაიკლა და დამუშავდა ამავე საწარმოს ბაზაზე; დამზადებული 12 200 კგ ხორცი, ორი უშედეგო მცდელობის შემდეგ, მესამე ცდაზე გატანილ იქნა ერაყში და საკუთრებაში გადაეცა ერაყულ კომპანიას ,,S- LTD”-ს (წარმომადგენელი: ს. ჰ. ნ-ი, შემდეგში: ერაყული კომპანია), რომელსაც მიღებული საქონლის სანაცვლოდ უნდა გადაეხადა გამყიდველისათვის 126 880 (ას ოცდაექვი ათას რვაას ოთხმოცი) აშშ დოლარი. ამ მოთხოვნის უზრუნველყოფა რაიმე საშუალებით (გარანტიის შექმნით) არ განხორციელებულა.

4. ცხვრების შეძენის და დამუშავების დოკუმენტაციას (შესყიდვის აქტებს და სხვ), ასევე, ერაყულ კომპანიასთან 2014 წლის 12 თებერვალს დადებულ ცხვრის ხორცის ნასყიდობის ხელშეკრულებას (შედგენილია ქართულ ენაზე), ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული საწარმოს სახელით, ხელს აწერს დირექტორი, რომელიც განსახილველი დავის მოსარჩელეა.

5. საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა (იხ. პირველი პუნქტი), 2014 წლის 23 მაისს გამართულ პარტნიორთა კრებაზე, მიიღო გადაწყვეტილება მოსარჩელის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე ისე, რომ წინასწარი შეტყობინება (გაფრთხილება) მეორე დირექტორს კრებაზე განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით არ მიუღია. უკვე 2014 წლის 27 მაისს, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში, მოსარჩელის, როგორც დირექტორის, რეგისტრაცია შეწყვეტილი იყო (იხ. ტ.1, ს.ფ. 20 და 23).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1. ყოფილმა დირექტორმა 2014 წლის 4 აგვისტოს სარჩელი აღძრა საწარმოსა და მისი 100%-იანი პარტნიორის წინააღმდეგ და მოითხოვა:

6.1.1. საწარმოს პარტნიორთა 2014 წლის 23 მაისის კრების №1/14 ოქმის ბათილად ცნობა და მოსარჩელის აღდგენა ამავე საწარმოს დირექტორის თანამდებობაზე;

6.1.2. მოპასუხეებისათვის (საწარმოსა და მისი ერთადერთი პარტნიორისათვის) მოსარჩელის სასარგებლოდ 295 930.18 ლარის გადახდის სოლიდარულად დაკისრება.

6.2. სასარჩელო მოთხოვნები დაეფუძნა შემდეგ ფაქტებს:

6.2.1. საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა და დირექტორმა, დაარწმუნა მოსარჩელე, რომ ჰქონდა მომგებიანი და პერსპექტიული საწარმო; მოსარჩელეს, როგორც ძველი მეგობრის შვილს, შესთავაზა, დახმარებოდა ამ საწარმოს გაძღოლაში, რის შედეგადაც მიღებულ მოგებას გაინაწილებდნენ. მოსარჩელე დათანხმდა და ერთადერთმა პარტნიორმა იგი 2013 წლის 5 დეკემბერს საწარმოს დირექტორად დანიშნა;

6.2.2. მოსარჩელე ენდო საწარმოს ერთადერთი პარტნიორის დაპირებებს და საწარმოში არსებული დავალიანების, ცხვრების შეძენის, მათი დაკვლა-დამუშავებისა და ხორცის ერაყში ექსპორტისათვის, გასწია პირადი ხარჯები - 295 930.18 (ორას ოთხმოცდათხუთმეტი ათას ცხრაას ოცდაათი ლარი და თვრამეტი თეთრი) ლარი, რაც საწარმოსათვის სესხად მიცემულ თანხას წარმოადგენს;

6.2.3. საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების თავიდან არიდების მიზნით, 2014 წლის 23 მაისს უკანონოდ, ისე, რომ არც შეუტყობინებია, ეს უკანასკნელი (მეორე დირექტორი) გაათავისუფლა საწარმოს დირექტორობიდან და მიიმალა.

7. ერთადერთი პარტნიორისა და საწარმოს შესაგებელი

7.1. მოპასუხეებმა არ ცნეს მათ წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი და შემდეგ ფაქტებზე მიუთითეს:

7.1.1. მოსარჩელე 2013 წლის ნოემბერში დაუკავშირდა საწარმოს ერთადერთ პარტნიორს და სთხოვა საკუთარ ბიზნესში (ავტომანქანების საწვავით მომარაგების უზრუნველყოფა) დახმარება, თუმცა, როდესაც საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა მოსარჩელეს განუცხადა, რომ არ აინტერესებდა ნავთობპროდუქტებთან დაკავშირებული ბიზნესი, ამ უკანასკნელს გაუჩნდა ახალი იდეა - განეხორციელებინათ ცხვრის ხორცის ექსპორტი ერაყში, რისთვისაც მან ითხოვა ყველა აუცილებელი ნებართვისა და სხვა დოკუმენტაციის მოპოვება-წარმოებისათვის დანიშნულიყო საწარმოს დირექტორად, რაზედაც საწარმოს პარტნიორი დათანხმდა;

7.1.2. მეორე დირექტორად მოსარჩელის დანიშვნის მომენტში, საწარმოს არ ჰქონია არანაირი დავალიანება, პირიქით: 2013 წლის ბოლოსათვის, საწარმოს მიღებული ჰქონდა 30 493 ლარის მოგება, რაც დასტურდება საგადასახადო შემოწმების აქტით. მეორე დირექტორს მის მიერ საწარმოში რაიმე თანხის შეტანის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება, როგორიცაა საბანკო ანგარიშზე გადარიცხვის ან საწარმოს სალაროში შეტანის ორდერები, არ წარუდგენია; ასევე, არ არსებობდა მის მიერ სხვა ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულებები;

7.1.3. დირექტორის თანამდებობიდან მოსარჩელე გათავისუფლდა იმის გამო, რომ იგი, ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, კეთილსინდისიერად არ ასრულებდა საკუთარ მოვალეობას და საწარმოს მიაყენა ზიანი, რომლის ანაზღაურების მიზნით საწარმომ აღძრა კიდეც შეგებებული სარჩელი.

8. საწარმოს შეგებებული სარჩელის საფუძვლები

8.1. საწარმომ, რომელიც თავდაპირველ სარჩელში ერთადერთ პარტნიორთან ერთად მოპასუხეა, თავის მხრივ, 2014 წლის 2 ოქტომბერს შეგებებული სარჩელი (იხ. ტ.3, ს.ფ. 3-21) აღძრა ყოფილი დირექტორის (ძირითადი მოსარჩელის) წინააღმდეგ და მოითხოვა:

8.1.1 შეგებებული სარჩელის მოპასუხეს დაეკისროს 126 880 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, ასევე - დაეკისროს 121 566 ლარის გადახდა.

8.2. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები შემდეგ ფაქტებს ემყარება:

8.2.1. საწარმოს კუთვნილი, 126 880 აშშ დოლარის ღირებულების ცხვრის ხორცი ერაყულ კომპანიაზე (იხ. ამ განჩინების მე-3 პუნქტი) გასხვისდა და ერაყში გაიგზავნა მოსარჩელის დაჟინებული მოთხოვნით, ყოველგვარი გარანტიის შექმნის გარეშე. ნასყიდობის ფასი დღემდე არ გადაუხდია მყიდველს, რის გამოც საწარმოს მიადგა ზიანი, რომლის ანაზღაურებაზეც პასუხისმგებელია მეორე დირექტორი (მოსარჩელე);

8.2.2. მოსარჩელის ქმედებების შედეგად, რომელიც ერთპიროვნულად მართავდა საწარმოს, ამ უკანასკნელს, ასევე მიადგა ზიანი - 121 566 ლარი, რაზედაც პასუხისმგებელია სწორედ მეორე დირექტორი, კერძოდ:

ა) 924 ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად, საწარმოს რეალურად უნდა მიეღო არა 12200 კგ (ესე იგი - საშუალოდ ერთი ცხვრისაგან 13.2 კგ ცხვრის ხორცი, არამედ - უფრო მეტი, ვინაიდან ერთი საშუალო ზომის ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიიღება 21.4 კგ ხორცი; ესე იგი, საწარმოს უნდა მიეღო 7576 კგ-ით მეტი ხორცი, ვიდრე ეს ბუღალტრულად იყო დაფიქსირებული. შესაბამისად, 1 კგ ცხვრის ხორცის ღირებულების (12 ლარი) გათვალისწინებით, 7576 კგ ხორცის ღირებულებაა 90 912 ლარი, რაც წარმოადგენს საწარმოს დანაკლისს;

ბ) 2014 წლის 23 მაისისათვის მოპასუხე საწარმოს სალაროში ნაშთის სახით უნდა ყოფილიყო 7 234 ლარი, რაც არ აღმოჩნდა;

გ) 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე საწარმოს მიერ სხვადასხვა პირებისათვის გაწეული მომსახურების (დაიკლა 307 მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი; დაიკლა 924 ცხვარი და დამუშავდა 311 ტყავი) შედეგად, საწარმოს უნდა მიეღო შემოსავალი 14 420 ლარი, რაც არ არის ბუღალტრულად ასახული;

დ) 2013 წლის 24 დეკემბერს საწარმომ ო. თ-ისაგან შეიძინა 2 ხარი, რაშიც გადახდილია 2600 ლარი; 2014 წლის 23 მაისის მდგომარეობით, საწარმოში არც საქონელი აღმოჩნდა და არც მათი ღირებულების შესაბამისი თანხა;

ე) საწარმოში დასაქმებულ პირებზე ხელფასის სახით დაფიქსირებულია საწარმოსგან 6 400 ლარის გაცემა, თუმცა, ამ თანხის ხელფასის სახით მიღება შესაბამის უწყისებზე ამ პირთა ხელმოწერებით დადასტურებული არ არის; ესე იგი, ეს თანხა, ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, იმყოფება ძირითად მოსარჩელესთან (ყოფილ დირექტორთან) და იგი ვალდებულია, დაუბრუნოს თანხა საწარმოს.

8.2.3. შეგებებული სარჩელით, საერთო ჯამში, მოთხოვნილია საწარმოს სასარგებლოდ მისი ყოფილი დირექტორისათვის (90 912 + 7 234 + 14 420 + 2 600 + 6 400) 121 566 ლარის დაკისრება.

9. თავდაპირველი მოსარჩელის (შეგებებული მოსარჩელის მოპასუხის) შესაგებელი

9.1. თავდაპირველმა მოსარჩელემ არ ცნო მის წინააღმდეგ აღძრული შეგებებული სარჩელი და შემდეგ ფაქტებზე მიუთია:

9.1.1. ერაყში ცხვრის ხორცის ექსპორტის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა, რომელიც იმავდროულად დირექტორიცაა, იგი უშუალოდ იცნობდა ერაყული კომპანიის წარმომადგენელს (იხ. ამ განჩინების მე-3 პუნქტი). გარდა ამისა, ერთადერთმა პარტნიორმა, არსებული ინფორმაციით, უკვე მიიღო ნასყიდობის ფასი ერაყული კომპანიისაგან და ამ ფაქტის გადაფარვის მიზნით გაათავისუფლა მეორე დირექტორი (ძირითადი მოსარჩელე) თანამდებობიდან, რათა ამ უკანასკნელს არ აღეძრა სარჩელი ერაყული კომპანიის წინააღმდეგ, თანხის გადახდევინების მოთხოვნით. შესაბამისად, არ არსებობს მოსარჩელისათვის 126 880 აშშ დოლარის დაკისრების საფუძველი;

9.1.2. ერაყში ხორცის ექსპორტისათვის შეძენილ იქნა ე.წ. ,,თოხლი ცხვრები” (ბატკნები), ესე იგი - პატარა ტანის ცხვრები, რომელთა დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიღებულ იქნა სწორედ 12 200 კგ ხორცი; ამდენად, არავითარი დანაკლისი არ არსებობს 7 576 კგ-ის ოდენობით და, შესაბამისად, ყოფილი დირქტორის მიერ მოპასუხისათვის 90 912 ლარის გადახდევინების საფუძველიც არ არსებობს;

9.1.3. 2014 წლის 23 მაისის მდგომარეობით საწარმოს სალაროში ნაშთის სახით 7 234 ლარის არარსებობის, ასევე - სხვადასხვა პირებისათვის გაწეული მომსახურებისათვის მიღებული 14 420 ლარის შემოსავლის ბუღალტრული წესით აღურიცხაობის შესახებ მითითებები უსაფუძვლოა, რადგან საწარმოში ფულადი თანხები შეტანილი აქვს მხოლოდ ყოფილ დირექტორს (ძირითად მოსარჩელეს); მასვე სათანადო წესით აქვს აღრიცხული საწარმოს მიერ მიღებული ყველა შემოსავალი და ყველა ხარჯიც გაწეული აქვს მხოლოდ საწარმოს საჭიროებებიდან გამომდინარე;

9.1.4. ყოფილმა დირექტორმა პირადი ფულადი სახსრებით - 2 600 ლარად შეიძინა ხარები; იგი ამ თანხას არ ედავება საწარმოს, ამიტომ გაუგებარია - ამ უკანასკნელის პრეტენზია ამ თანხასთან დაკავშირებით;

9.1.5. ხელფასები საწარმოში დასაქმებულ პირებზე ნამდვილად არის გაცემული; თუ რომელიმე თანამშრომელმა სახელფასო უწყისს ხელი არ მოაწერა, ეს არ არის კანონდარღვევა და არ ნიშნავს, რომ მას ხელფასი არ მიუღია; ამდენად, შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნა 6 400 ლარის გადახდევინების თაობაზე ასევე უსაფუძვლოა.

10. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება და დასკვნები

10.1. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ყოფილი დირექტორის სარჩელი:

10.1.1. ბათილად იქნა ცნობილი საწარმოს დამფუძნებელი პარტნიორის მიერ მიღებული პარტნიორთა კრების 2014 წლის 23 მაისის # 1/14 ოქმი და ყოფილი დირექტორი აღდგენილ იქნა თანამდებობაზე;

10.1.2. არ დაკმაყოფილდა ყოფილი დირექტორის სარჩელი მოპასუხეებისათვის 295 930.18 (ორას ოთხმოცდათხუთმეტი ათას ცხრაას ოცდაათი ლარისა და თვრამეტი თეთრის) ლარის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე;

10.1.3. რაიონული სასამართლოს ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები და საწარმოს უარი ეთქვა მის სასარგებლოდ, მოსარჩელისათვის 126 880 (ას ოცდაექვსი ათას რვაას ოთხმოცი) აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის დაკისრების თაობაზე;

10.1.4 საწარმოს უარი ეთქვა მის სასარგებლოდ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 121 566 (ას ოცდაერთი ათას ხუთას სამოცდაექვსი) ლარის დაკისრებაზე;

10.1.5. მოსარჩელეს მოპასუხის (საწარმოს) სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 8 000 (რვა ათასი) ლარის გადახდა;

10.1.6. გაუქმდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 25 ივლისის # 8202177144555994 განჩინებით სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით გამოყენებული ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა მოპასუხე საწარმოს (ს/კ 4-) საკუთრებაში არსებულ მოძრავ ქონებას, რომელიც განთავსებულია ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ერგეში მდებარე 19 096 კვმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე და 2874.90 კვმ შენობა -ნაგებობებში (ს/კ 2-).

10.2. რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილებაში იმსჯელა, რომ არ არსებობდა უდავო ფაქტობრივი გარემოებები და მხარეთა პოზიციების შეჯიბრებითობისა და კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპების დაცვით (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ 4-5 მუხლები) გაანალიზებისა და შეჯერების საფუძველზე, მოწმეთა განმარტებების მოსმენის, მტკიცებულებათა ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად განხილვით, დაასკვნა, რომ დასაბუთებული იყო ძირითადი მოსარჩელის მოთხოვნა საწარმოს დირექტორის პოზიციაზე აღდგენის ნაწილში, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა მოსარჩელის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ ყოფილი დირექტორი არაკეთილსინდისიერად ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობას, თვითნებურად განახორციელა საწარმოსათვის წამგებიანი ქმედებები, რადგან მოსარჩელის გათავისუფლებას დირექტორის პოზიციიდან არ უძღოდა უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შეუსრულებლობის მართლზომიერება. პირიქით, მოსარჩელე და მოპასუხე ერთობლივად მონაწილეობდნენ ცხვრის ხორცის საექსპორტოდ მომზადებაში და შეთანხმებულად მოქმედებდნენ.

10.3. მოსარჩელის საწარმოს დირექტორის პოზიციაზე აღდგენის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით დადგენილ შრომის უფლებაზე, ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 54-ე მუხლზე და, ასევე, იმსჯელა, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: მეწარმეთა კანონი) მე-9¹ მუხლის პირველი და მეოთხე ნაწილების მოწესრიგებაზე, რომელთა საფუძველზე მიიჩნია, რომ საწარმოს ერთადერთმა პარტნიორმა დაარღვია კანონის მოთხოვნა, როდესაც არ აცნობა მოსარჩელეს პარტნიორთა კრების მოწვევაზე, რომელიც ეხებოდა გადაწყვეტილებას საზოგადოებასა და ერთ-ერთ პარტნიორს შორის დავის შესახებ, ამასთან, მოპასუხეს ამის თაობაზე არც შესაგებელში, არც შეგებებულ სარჩელში და დამატებით წარდგენილ შეგებებულ სარჩელში არ უმსჯელია, არც საქმის სასამართლო განხილვისას დაუსაბუთებია საკუთარი პოზიცია.

10.4. რაიონული სასამართლოს შეფასებით, საწარმოს მეორე დირექტორად მოსარჩელის დანიშვნის დროისათვის საწარმოს, 2013 წელს განხორციელებული საქმიანობის შედეგად, მიღებული ჰქონდა მოგება 30 494 ლარის ოდენობით;

10.5. საწარმოს სახელით საქართველოში ცხვარს იძენდა, ყველა სახის დოკუმენტაციას ხელს აწერდა და საწარმოს მართვას ახორციელებდა თავდაპირველი მოსარჩელე, ერთადერთი პარტნიორი კი, აქტიურად მონაწილეობდა საექსპორტო ცხვრის ხორცის დამზადებაში. სასამართლომ დაადგინა, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ საწარმოს სახელით ცხვრის შესაძენად, ხორცის დამზადებისათვის საჭირო სამუშაოების (მათ შორის - ხელფასების, მივლინების და სხვა) და საწარმოს სხვა ვალდებულებების დასაფარად გაიღო 295 930.18 ლარი (მათ შორის - 168 337 ლარად შეიძინა 924 ცხვარი). მანვე, საწარმოს სახელით, ერაყულ კომპანიასთან (იხ. მე-3 პუნქტი) 2014 წლის 12 თებერვალს დადო საერთაშორისო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც საწარმომ მყიდველს - ერაყულ კომპანიას მიაწოდა 126 880 აშშ დოლარის ღირებულების 12 200 კგ ცხვრის ხორცი; ამ ხორცის ორგზის ექსპორტში აქტიურად იყო ჩაბმული ერთადერთი პარტნიორიც, რომელიც მანამდე ესწრებოდა ცხვრის დაკვლის პროცესს და საწარმო მოამარაგა ხორცის შესაფუთი მასალით.

10.6. აღნიშნულიდან გამომდინარე, რაიონულმა სასამართლომ დაასკვნა, რომ ხარჯები - 295 930.18 ლარი ვერ განიხილებოდა საწარმოს ვალად მოსარჩელისადმი და არც საწარმოს შეეძლო ამ თანხის გადახდა მოეთხოვა ყოფილი დირექტორისაგან, რადგან ხარჯები გაწეული იყო საწარმოს საქმიანობიდან გამომდინარე და მასზე პასუხისმგებელი იყო საწარმოს ორივე დირექტორი.

10.7. რაიონული სასამართლოს შეფასებით, საქმის განხილვის შედეგად, არ დადასტურდა მოსარჩელის მიერ საწარმოსათვის 295 930.18 ლარის სესხად გადაცემის ფაქტი; ასევე, არ დადასტურდა მითითებული საწარმოსა და მისი დომინანტი პარტნიორის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული მოქმედების არსებობა, რამაც ზიანი მიაყენა მოსარჩელეს. ამდენად, სარჩელის მოთხოვნა ამ თანხის მოპასუხეთათვის სოლიდარულად გადახდევინების თაობაზე დაუსაბუთებელი იყო.

10.8. სასამართლომ განმარტა, რომ, ვინაიდან, საწარმოს ორივე დირექტორი ცხვრის ხორცის ექსპორტთან დაკავშირებით ერთობლივად მოქმედებდა, ის ფაქტი, რომ ექსპორტი განხორციელდა მოთხოვნის უზრუნველყოფისათვის შესაბამისი გარანტიების შექმნის გარეშე, ბრალად ვერ შეერაცხებოდა მხოლოდ ყოფილ დირექტორს (მოსარჩელეს). გარდა ამისა, დადგენილი იყო, რომ საწარმო დავობდა ერაყის სასამართლოში ექსპორტირებული ცხვრის ხორცის ღირებულების გადახდევინებაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა.

10.9. რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ერთადერთმა პარტნიორმა თვითონვე დაადასტურა, რომ ერაყის ერბილის პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღძრულია სარჩელი „შ. ე. მ. ს. კომპანიის“ წინააღმდეგ ცხვრის ხორცის საერთაშორისო ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის - 126 880 აშშ დოლარის მოსარჩელე მხარის სასარგებლოდ (იგულისხმება ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული საწარმო) გადახდის მოთხოვნით (იხ. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების 6.1.9 ქვეპუნქტი- ტ.4, ს.ფ. 185).

11. სააპელაციო საჩივრების საფუძვლები და შესაგებლების პოზიცია

11.1. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს, როგორც თავდაპირველმა მოსარჩელემ, ისე ერთადერთმა პარტნიორმა და საწარმომ (ძირითადი სარჩელის მოპასუხეებმა).

11.1.1. მოსარჩელემ (პირველმა აპელანტმა) სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება გაასაჩივრა მისი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება; ასევე - იმავე სასამართლოს 2015 წლის 12 იანვრისა და 23 მარტის განჩინებების გაუქმება.

11.2. მოსარჩელის სააპელაციო მოთხოვნა დასაბუთებულია შემდეგნაირად:

11.2.1. რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 12 იანვრის განჩინება საწარმოს შეგებებული სარჩელის, ასევე - მისი დამატებითი (დაზუსტებული) ვერსიის სასამართლოს მიერ წარმოებაში მიღების თაობაზე უკანონოა, რადგან რაიონულმა სასამართლომ სპეციალურად გააჭიანურა საქმის არსებითი განხილვისათვის მომზადების ეტაპი, რითაც საშუალება მისცა მოპასუხეს, წარედგინა შეგებებული სარჩელი;

11.2.2. იმავე სასამართლოს 2015 წლის 23 მარტის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა საქმის კოლეგიურად განხილვის თაობაზე, უკანონოა, რადგან საქმის განსაკუთრებული სირთულე მოითხოვდა მის განხილვას სამი მოსამართლის მონაწილეობით;

11.2.3. იმავე სასამართლოს 2015 წლის 23 მარტის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა საწარმოს მიერ წარდგენილი აუდიო-ჩანაწერების დაუშვებელ მტკიცებულებად ცნობის თაობაზე, უკანონოა და ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რადგან მტკიცებულებად არ დაიშვება ტექნიკური საშუალებით ფარულად განხორციელებული ჩანაწერი, როცა ჩაწერა განხორციელებულია თვითნებურად, კანონით დადგენილი პროცედურის გვერდის ავლით და ჩაწერის ადრესატმაც არ იცოდა, რომ მის საუბარს იწერდნენ;

11.2.4. იმავე სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, უკანონოა და დაუსაბუთებელი, რადგან: ა) რაიონულმა სასამართლომ, მიუხედავად ორივე მხარის ახსნა-განმარტებებისა, დადგენილად არ მიიჩნია ის ფაქტი, რომ მხარეთა გაცნობა მოხდა ერთადერთი პარტნიორის ინიციატივით და რომ მან ნდობის მოსაპოვებლად გამოიყენა მოსარჩელის მამასთან კარგი ურთიერთობა; ბ) საწარმო მოსარჩელის მეორე დირექტორად დანიშვნის დროისათვის გაპარტახებული იყო. შპს ,,ე -ის“ 2014 წლის 15 მაისის აუდიტორული დასკვნით დგინდება, რომ საწარმოში ფულადი სახსრები, სესხად მიცემის სახით, შეტანილი აქვს მხოლოდ მოსარჩელეს (საწარმოს მეორე დირექტორს); ხოლო მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურდა, რომ ერთადერთმა პარტნიორმა წინასწარ მოფიქრებული გეგმა განახორციელა და ეს თანხები მიითვისა; გ) მცდარია რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელე და ერთადერთი პარტნიორი მოქმედებდნენ შეთანხმებულად, რადგან სინამდვილეში საწარმოს მართავდა მხოლოდ მისი ერთპიროვნული პარტნიორი, რომელიც მისი მესაკუთრეც იყო და დირექტორიც, ამდენად, მას შეეძლო უარი ეთქვა ნებისმიერ გარიგებაზე და გაეთავისუფლებინა მეორე დირექტორი; ეს უკანასკნელი ასრულებდა ერთადერთი პარტნიორის მითითებებს და სხვადასხვა სახის დოკუმენტაციაზე ხელმოწერა ატარებდა მხოლოდ ფორმალურ ხასიათს; დ) რაიონულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ გასწია ხარჯები - 295 930.18 ლარი, მაგრამ დაუსაბუთებლად და გაუგებარი მიზეზის გამო არ დააკმაყოფილა სარჩელი ამ თანხის მოსარჩელისათვის დაბრუნების შესახებ; ეს თანხა არის საწარმოსათვის მიცემული სესხი, რომელიც მან უნდა დაუბრუნოს გამსესხებელს, ანუ - მოსარჩელეს. სარჩელის მხოლოდ ნაწილობრივ (დირექტორად აღდგენის ნაწილში) დაკმაყოფილება ვერ უზრუნველყოფს მოსარჩელის კანონიერი ინტერესების დაცვას, რადგან ერთადერთ პარტნიორს შეუძლია, ხელმეორედ გაათავისუფლოს იგი თანამდებობიდან.

11.3. საწარმომ მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მიუთითა, რომ პირველი აპელანტის მიერ საწარმოში რაიმე სახის ხარჯის გაწევის (მათ შორის - სალაროში ფულის შეტანის) დამადასტურებელი, უტყუარი და სათანადო მტკიცებულებები საქმეში წარდგენილი არ იყო: საბუღალტრო აღრიცხვა დადგენილი წესით ნაწარმოები არ ყოფილა, რის გამოც შეუძლებელი იყო დადგენილიყო, რა თანხები იყო შეტანილი აპელანტის სახელით საწარმოს სალაროში, თავად აპელანტის თუ საწარმოს კუთვნილი თანხები. რაც შეეხება გასაჩივრებულ განჩინებებს, ისინი არის კანონიერი, დასაბუთებული და მათი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

11.4. ერთადერთმა პარტნიორმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოსარჩელის დაკმაყოფილებული სარჩელის ნაწილში და, ახალი გადაწყვეტილებით, მისი მოთხოვნის უარყოფა. სააპელაციო მოთხოვნა დასაბუთებულია ყოფილი დირექტორის სარჩელზე რაიონულ სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლის ანალოგიურად (იხ. ამ განჩინების მე-7 პუნქტი).

11.5. თავდაპირველმა მოსარჩელემ ერთადერთი პარტნიორის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა მისი სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება იმ დასაბუთებით, რომ ეთანხმებოდა სასამართლოს დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

11.6. საწარმომ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და, ახალი გადაწყვეტილებით, საწარმოს შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ასევე - მოსარჩელის დაკმაყოფილებული მოთხოვნის (დირექტორად აღდგენის ნაწილში) უარყოფა; საწარმომ მოითხოვა იმავე სასამართლოს 2014 წლის 11 სექტემბრის და 2015 წლის 28 მაისის განჩინებების გაუქმება, რომლებითაც არ დაკმაყოფილდა საწარმოს შუამდგომლობა შპს ,,ე- ის“ 2014 წლის 15 მაისის №72 აუდიტორული დასკვნის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე და აღნიშნული შუამდგომლობის დაკმაყოფილება შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

11.6.1. გასაჩივრებული განჩინებები უკანონოა, რადგან შპს ,,ე- ის“ 2014 წლის 15 მაისის №72 აუდიტორული დასკვნა მოპოვებულია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც იგი დაუშვებელი მტკიცებულებაა, კერძოდ, საწარმოს აუდიტორული შემოწმება ჩატარდა მოსარჩელის, როგორც ფიზიკური პირის და არა დირექტორის დაკვეთით; ,,ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად კი, საინიციატივო აუდიტი საწარმოში შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ უფლებამოსილი პირების, ანუ პარტნიორის ან დირექტორის ინიციატივით;

11.6.2. მცდარია რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ ყოფილი დირექტორი თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგაც აგრძელებდა საწარმოს დირექტორის უფლებამოსილების შესრულებას; ამ გარემოების დასადგენად სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ იმ ფაქტს, რომ მან 2014 წლის 29 მაისს საწარმოს სახელით დადო ხელშეკრულება შპს ,,ე-თან“. არადა, ამ ხელშეკრულებას შედეგი არ მოჰყოლია. საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებები (მათ შორის - მოწმე ი. გ-ის ჩვენებაც) კი ადასტურებს, რომ თავდაპირველმა მოსარჩელემ იმთავითვე იცოდა მისი დირექტორის პოზიციიდან გათავისუფლების შესახებ და საწარმოს საბუღალტრო დოკუმენტაციაც სწორედ ამიტომ წაიღო თან;

11.6.3. მცდარია რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ ერთადერთი პარტნიორი უშუალოდ და აქტიურად მონაწილეობდა ცხვრის დაკვლა-მომზადება-ექსპორტის საკითხებში. არ შეფასდა მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ერთადერთი პარტნიორის ვიზიტები საქართველოში შემოიფარგლებოდა 2-3 დღით, ისიც მაშინ, როცა საწარმოს სჭირდებოდა მისი დახმარება; საწარმოს ერთპიროვნულად მართავდა მოსარჩელე, რასაც ადასტურებს თუნდაც ის ფაქტი, რომ ყველა სახის დოკუმენტაცია ხელმოწერილია მხოლოდ მის მიერ. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.2.7 პუნქტის მე-4 აბზაცში ასახული დასკვნა დირექტორების ერთობლივად, შეთანხმებულად მოქმედების თაობაზე, რის გამოც არც ერთ მათგანს პასუხისმგებლობა არ უნდა დაეკისროს, დაუსაბუთებელია, ალოგიკურია და ეწინააღმდეგება რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების 3.2.9-3.2.10 პუნქტებში ასახულ დასკვნებს, რომელთა თანახმად ცხვრის ხორცი ერაყში მესამედ სწორედ მოსარჩელის დაჟინებული მოთხოვნით გაიგზავნა, ამასთან - ყოველგვარი გარანტიის შექმნის გარეშე, რის გამოც საწარმოს მიადგა ზიანი;

11.6.4. არასწორია რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ ყოფილმა დირექტორმა გასწია ხარჯები - 295 930.18 ლარის ოდენობით, რადგან ამ ფაქტის დასადასტურებლად სასამართლო დაეყრდნო დაუშვებელ მტკიცებულებას - აუდიტორულ დასკვნას, გარდა ამისა, ეს დასკვნა დასაშვებ მტკიცებულებადაც რომ მიჩნეულიყო, დაუსაბუთებელი და უსწორო იყო; მაგალითად: მასში მითითებულია, რომ ხელფასის სახით საწარმოში დასაქმებულ პირებზე ყოფილმა დირექტორმა გასცა 47 800 ლარი, მაშინ, როცა უდავოა, რომ თვეში ხელფასის ხარჯი იყო 3 810 ლარი, რაც, 2014 წლის იანვარ-მაისის პერიოდზე გაანგარიშებით, შეადგენს 19 050 ლარს. ამასთან, რაიონულმა სასამართლომ საერთოდ უყურადღებოდ დატოვა მისივე ძალისხმევით მოპოვებული მტკიცებულებების (ანუ - სასამართლოს დავალებით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი საბუღალტრო დოკუმენტაციის) საფუძველზე შედგენილი შპს ,,ბ-ის“ 2015 წლის 6 იანვრის №03/01-01 აუდიტორული დასკვნა, რომლითაც დასტურდება, რომ საბუღალტრო დოკუმენტაციით არ ირკვეოდა საზოგადოების კრედიტორები და დებიტორები, რის გამოც შეუძლებელი იყო იმის განსაზღვრა - სალაროში მოსარჩელის სახელით შეტანილი თანხები იყო მისი პირადი საკუთრება, თუ - ეს იყო საწარმოს კუთვნილი თანხები, რომელიც აღმოჩნდა მის, როგორც დირექტორის, ხელში. გარდა ამისა, შპს ,,ბ- ის“ დასკვნის თანახმად, ყოფილი დირექტორის სახელით საწარმოს სალაროში შეტანილია არა 295 930.18, არამედ - 221 978 ლარი;

11.6.5. მცდარია რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ საწარმომ 924 ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიიღო 12 200 კგ ცხვრის ხორცი, ე.ი. - საშუალოდ ერთი ცხვრისაგან მიღებულ იქნა 13.2 კგ სარეალიზაციო ხორცი. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტატაციის №F14000378 ოქმის თანახმად, დადგენილია, რომ ერთი საშუალო ზომის ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიიღება 21.4 კგ ხორცი. მოწმე ა. ნ-აც დაადასტურა, რომ ცხვრები შეძენილ იქნა მისი მონაწილეობით და ისინი იყვნენ არა ბატკნები, არამედ - ზრდასრული ცხვრები, რის გამოც თითოეული ცხვრისაგან სულ მცირე მიიღებოდა 17-18 კგ ხორცი; იყო ისეთი ცხვრებიც, რომლებისგანაც მიიღებოდა 28 კგ ხორციც. მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რომ მან შეიძინა საწარმოსათვის ბატკნები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, რაიონულ სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა შპს ,,ბ-ის“ დასკვნის მონაცემი, რომ 924 ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად საწარმოს უნდა მიეღო 7 576 კგ-ით მეტი ხორცი, ვიდრე ეს იყო ბუღალტრულად დაფიქსირებული. 1 კგ ცხვრის ხორცის ღირებულების (12 ლარი, რაც დგინდება სტატისტიკის სამსახურის ცნობით) გათვალისწინებით, 7576 კგ ხორცის ღირებულებაა 90 912 ლარი, რომლის მიუღებლობის გამო საწარმოს მიადგა ზიანი და ამ ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელია ყოფილი დირექტორი.

11.6.6. დანარჩენ ნაწილში (კერძოდ, საწარმოს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნების), სააპელაციო მოთხოვნის დასაბუთება არის შეგებებული სარჩელის დასაბუთების ანალოგიური (იხ: ამ განჩინების მე-8 პუნქტი) და ძირითადად ეფუძნება შპს ,,ბ -ის“ აუდიტორულ დასკვნას.

12. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილება

12.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

12.1.1. გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 23 მარტის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა საწარმოს მიერ წარდგენილი აუდიო ჩანაწერების დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე; დაკმაყოფილდა მითითებული შუამდგომლობა და ამოღებულ იქნა საქმიდან საწარმოს მიერ 2014 წლის 2 ოქტომბერს წარდგენილ შეგებებულ სარჩელზე თანდართული დისკი, რომელზედაც ასახულია აუდიო-ჩანაწერები (ტ.3, ს.ფ. 37). დანარჩენ ნაწილში თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

12.2. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებითვე საწარმოსა და მისი ერთადერთი პარტნიორის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

12.2.1. გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 11 სექტემბრის და 2015 წლის 28 მაისის განჩინებები, რომლებითაც არ დაკმაყოფილდა საწარმოს შუამდგომლობები შპს ,,ე- ის” 2014 წლის 15 მაისის №72/1 აუდიტორული დასკვნის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე; დაკმაყოფილდა შუამდგომლობა და ამოღებულ იქნა საქმიდან აღნიშნული დასკვნა;

12.2.2. გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილებში, რომლებითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი საწარმოს პარტნიორთა კრების 2014 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილების (ოქმი №1/14) ბათილად ცნობისა და თავდაპირველი მოსარჩელის საწარმოს დირექტორის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 1.1 პუნქტი), ასევე - არ დაკმაყოფილდა საწარმოს შეგებებული სარჩელი მოსარჩელისათვის (ყოფილი დირექტორისათვის) 121 566 ლარის დაკისრების თაობაზე (გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 2.2 პუნქტი); ამ ნაწილებში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება.

12.2.3. მეორე დირექტორის სარჩელი საწარმოს პარტნიორთა კრების 2014 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილების (ოქმი №1/14) ბათილად ცნობისა და მოსარჩელის საწარმოს დირექტორის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა;

12.2.4. საწარმოს შეგებებული სარჩელი ყოფილი დირექტორისათვის (მოსარჩელისათვის) 121 566 ლარის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:

12.2.4.1. მოსარჩელეს დაეკისრა 34 592.64 ლარის (ოცდათოთხმეტი ათას ხუთას ოთხმოცდათორმეტი ლარი და სამოცდაოთხი თეთრი) გადახდა საწარმოს სასარგებლოდ;

12.2.4.2. მოსარჩელეს დაეკისრა 1300 (ათას სამასი) ლარის გადახდა საწარმოს სასარგებლოდ;

12.2.4.3. მოსარჩელეს დაეკისრა 3617 (სამი ათას ექვსას ჩვიდმეტი) ლარის გადახდა საწარმოს სასარგებლოდ.

12.2.4.4. დანარჩენ ნაწილებში ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად;

12.2.4.5. მოსარჩელეს დაეკისრა 1395.48 ლარის (ათას სამას ოთხმოცდათხუთმეტი ლარი და ორმოცდარვა თეთრი) საწარმოს და 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა საწარმოს ერთადერთი პარტნიორის სასარგებლოდ.

13. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებათა კანონიერების შეფასება

13.1. საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენამდე სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებების კანონიერებაზე, კერძოდ, რომლებიც შეეხებოდა საქმეზე მტკიცებულებათა წრის ფორმირებას.

13.2. რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 11 სექტემბრისა და 2015 წლის 28 მაისის განჩინებების შესახებ:

13.2.1. დადგენილია, რომ შპს ,,ე -მა” აუდიტორული შემოწმება საწარმოში ჩაატარა და 2014 წლის 15 მაისის №72/1 აუდიტორული დასკვნა მოამზადა ფიზიკური პირის (და არა საწარმოს დირექტორის) - თავდაპირველი მოსარჩელის შეკვეთით (იხ. აუდიტორ მ. ქ-ის 2014 წლის 30 აგვისტოს წერილი - ტ. 2, ს.ფ.49). აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა საწარმოს სამართლებრივი შეფასება დაფუძნებული ,,ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური ანგარიშგების აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-9 პუნქტზე დაყრდნობით, რომლის თანახმადაც, საინიციატივო აუდიტი საწარმოში შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ უფლებამოსილი პირების, ანუ - პარტნიორის ან დირექტორის ინიციატივით. შესაბამისად, დადგენილია, რომ მითითებული აუდიტორული დასკვნა მოპოვებულია კანონით დადგენილი წესის დარღვევით, რის გამოც მას, სსსკ-ის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, იურიდიული ძალა არ გააჩნდა და ვერ იქნებოდა დაშვებული მტკიცებულებად მოცემულ საქმეზე. ამდენად, აღნიშნული გასაჩივრებული განჩინებები უკანონოდ მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ, გააუქმა და დააკმაყოფილა საწარმოს შუამდგომლობა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ შპს ,,ე- ის” დასკვნა არ გაითვალისწინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის პროცესში.

13.3. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 12 იანვრის განჩინების შესახებ:

13.3.1. დადგენილია, რომ ყოფილი დირექტორის მიერ 2014 წლის 4 აგვისტოს აღძრული სარჩელის საპასუხოდ, იმავე წლის 22 აგვისტოს წარდგენილი შესაგებლით, საწარმომ იმთავითვე განაცხადა, რომ საწარმოს საბუღალტრო დოკუმენტაცია წაღებული ჰქონდა ყოფილ დირექტორს, რის გამოც ვერ ახერხებდა დამოუკიდებლად აუდიტორული შემოწმების ჩატარებას; შესაბამისად, მოპასუხემ იშუამდგომლა, რაიონულ სასამართლოს გადაევადებინა მისთვის მტკიცებულებათა წარდგენა; ასევე იშუამდგომლა რიგი მტკიცებულებების (მათ შორის - ხსენებული დოკუმენტაციის) გამოთხოვის თაობაზე (იხ. შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ. 58-59);

13.3.2. დადგენილია, რომ რაიონული სასამართლოს ძალისხმევით, მოსარჩელემ 2014 წლის 22 სექტემბერს წარუდგინა სასამართლოს დედანი საბუღალტრო დოკუმენტაცია (იხ. ტ. 2, ს.ფ.171-დან);

13.3.3. დადგენილია, რომ საწარმომ 2014 წლის 2 ოქტომბერს აღძრა შეგებებული სარჩელი ყოფილი დირექტორის წინააღმდეგ (იხ. ტ.3, ს.ფ.3-დან); მოსარჩელემ (შეგებებული სარჩელის ავტორმა) ისევ იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე, გადასცემოდა დედანი ან სათანადოდ დამოწმებული საბუღალტრო დოკუმენტაცია დამოუკიდებელი აუდიტორული შემოწმების ჩასატარებლად (იხ: ვ. გ-ის 2014 წლის 11 ნოემბრის განცხადება - ტ.3, ს.ფ. 49-დან). აღსანიშნავია, რომ, საქმის სირთულიდან გამომდინარე, ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით საქმის განხილვის ვადა გაგრძელდა 5 თვემდე (იხ. ტ.3, ს.ფ.47-48); ეს განჩინება არ გასაჩივრებულა.

13.3.4. საწარმომ 2015 წლის 12 იანვარს რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა საბოლოოდ დაზუსტებული შეგებებული სარჩელი, იმ სასარჩელო მოთხოვნებით, რაც გახდა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობისა და განხილვის საგანი; შეგებებულ სარჩელს დაერთო შპს ,,ბ-ის” 2015 წლის 6 იანვრის №03/01-01 დასკვნა, რომლის საფუძველზეც არის დასაბუთებული შეგებებული სარჩელის მოთხოვნები (იხ. ტ. 3, ს.ფ. 88-დან). აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა 2015 წლის 12 იანვარს წარდგენილი შეგებებული სარჩელის დაუშვებლად მიჩნევის საფუძვლები. სსსკ-ის 188-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, შეგებებული სარჩელი აღძრულ იქნა საქმის ზეპირი განხილვისათვის წინასწარი მომზადების დამთავრებამდე და ასევე, აკმაყოფილებდა იმავე კოდექსის 189-ე მუხლის მოთხოვნებს. ამდენად, არ არსებობდა მისი დასაშვებად ცნობის თაობაზე გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.

13.4. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 23 მარტის განჩინების შესახებ, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა საქმის კოლეგიური წესით განხილვის თაობაზე

13.4.1. სსსკ-ის 26-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ შემთხვევაში, როდესაც რაიონულ საქალაქო სასამართლოში არის მოსამართლეთა საკმარისი რაოდენობა კოლეგიური შემადგენლობით საქმეთა განხილვისათვის, ერთპიროვნულად საქმის განმხილველ მოსამართლეს შეუძლია დაადგინოს საქმის კოლეგიური განხილვა სამი მოსამართლის შემადგენლობით, თუ:

ა) საქმის განხილვასა და გადაწყვეტას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სასამართლო პრაქტიკისათვის;

ბ) საქმე ფაქტობრივი ან სამართლებრივი თვალსაზრისით განსაკუთრებული სირთულით ხასიათდება.

13.4.2. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნორმის ფორმულირებიდან გამომდინარე, ამ საპროცესო მოქმედების განხორციელება მთლიანად დამოკიდებულია საქმის ერთპიროვნულად განმხილველი მოსამართლის დასკვნაზე - აუცილებელი არის თუ არა ამ საქმის განხილვა კოლეგიური წესით. სხვა სიტყვებით, ამ საპროცესო მოქმედების განხორციელება მოსამართლისათვის სავალდებულო არ არის და თუ იგი გადაწყვეტს, რომ საქმის განხილვა გააგრძელოს ერთპიროვნულად, ეს გადაწყვეტილება არ მოქმედებს მის მიერ საქმის განხილვის წარმართვისა და საბოლოოდ გამოტანილი შემაჯამებელი გადაწყვეტილების ლეგიტიმაციის ხარისხზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.

13.5. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 23 მარტის განჩინების შესახებ, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა შეგებებულ სარჩელთან ერთად წარდგენილი აუდიოჩანაწერის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე

13.5.1. საწარმომ 2014 წლის 2 ოქტომბერს რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა შეგებებული სარჩელი, რომელსაც ერთვოდა CD დისკი, რომელზეც, როგორც შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე (საწარმოს ერთადერთი პარტნიორი) უთითებდა, იყო თავდაპირველ მოსარჩელესთან გამართული საუბრების ფარულად განხორციელებული აუდიო-ჩანაწერები (იხ: ტ.3, ს.ფ.6), სადაც შეგებებული მოსარჩელე მტკიცებულებად უთითებს ამ ჩანაწერს, მე-2 ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად (ს.ფ.37 - თავად CD დისკი).

13.5.2. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის მე-20 მუხლით დაცულია ყოველი ადამიანის პირადი კომუნიკაციის ხელშეუხებლობა; ამ უფლების შეზღუდვა დაიშვება სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან მის გარეშეც, კანონით გათვალისწინებული გადაუდებელი აუცილებლობისას. ამდენად, მართალია, აღნიშნული უფლება აბსოლუტური ხასიათის არ არის, თუმცა, მისი შეზღუდვისათვის აუცილებელია - შეზღუდვის ინიციატორმა დაასაბუთოს, თუ რომელი კანონით იყო გათვალისწინებული შეზღუდვის შესაძლებლობა და რა გადაუდებელი აუცილებლობიდან გამომდინარე შეზღუდა ეს უფლება.

13.5.3. სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, ირკვეოდა, რომ ერთადერთმა პარტნიორმა ყოფილ დირექტორთან კერძო საუბრის ფარული აუდიო-ჩანაწერი დაამზადა ამ უკანასკნელთან მომავალში შესაძლო დავაში დამატებითი მტკიცებულების შექმნის მიზნით, რაც დაუშვებელია, რადგან მხარემ კანონიერების, თანასწორობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპებზე დაყრდნობით უნდა იზრუნოს მისთვის სასარგებლო მტკიცებულების მოპოვებაზე. საწარმო ვერ ასაბუთებს ყოფილი დირექტორის კერძო საუბრის ხელშეუხებლობის უფლების შეზღუდვისათვის აუცილებელ, ზემოთ აღნიშნული კანონიერი საფუძვლების არსებობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ხსენებული აუდიო-ჩანაწერი კანონით დადგენილი წესის დარღვევით მოპოვებულად მიიჩნია სასამართლომ, რის გამოც მას, სსსკ-ის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, იურიდიული ძალა არ აქვს და ვერ იქნებოდა დაშვებული მტკიცებულებად მოცემულ საქმეზე (ასეთი შეფასებები თანხვედრაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკასთან; იხ. საქმე № ას-1155-1101-2014). სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინება უკანონოდ მიიჩნია და გააუქმა, შესაბამისად, დააკმაყოფილა ყოფილი დირექტორის შუამდგომლობა. სააპელაციო სასამართლომ წარდგენილი აუდიო-ჩანაწერი არ გაითვალისწინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის პროცესში.

14. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილებაში ასახული დასკვნები

14.1. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია ამ განჩინების 1-4 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ მხარეები დავობდნენ შემდეგ ფაქტებზე:

ა) ვისი ინიციატივით მოხდა მოსარჩელისა და ერთადერთი პარტნიორის გაცნობა;

ბ) საქმიანობის განხორციელების კონკრეტულად რა პირობებზე შეთანხმდნენ მხარეები გაცნობის შემდეგ;

გ) შეიტანა თუ არა რაიმე თანხა მოსარჩელემ საწარმოს სალაროში, ან დახარჯა თუ არა მან პირადი თანხები საწარმოს საჭიროებებისათვის (დავალიანების დასაფარად, ცხვრების შესაძენად, მათი დაკვლა-დამუშავებისათვის და სხვა);

დ) რა ოდენობის ხორცი დამზადდა საწარმოში 2014 წლის იანვარ-თებერვალში შეძენილი 924 ცალი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად;

ე) გადაუხადა თუ არა ერაყულმა კომპანიამ (იხ. ამ განჩინების მე-3 პუნქტი) შეძენილი ცხვრის ხორცის ფასი საწარმოს;

ვ) განიცადა თუ არა რაიმე მატერიალური დანაკლისი საწარმომ 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე პერიოდში (თავდაპირველი მოსარჩელის დირექტორად ყოფნისას) და რით იყო გამოწვეული ეს დანაკლისი.

14.2. მხარეთა შორის სადავო ფაქტობრივ გარემოებებზე მსჯელობისას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებულ ,,ა” ქვეპუნქტში მითითებულ ფაქტს არ გააჩნდა არავითარი მნიშვნელობა მოცემული დავის გადასაწყვეტად, რადგან მოქმედი კანონმდებლობა ამ ფაქტს არავითარ სამართლებრივ შედეგებს არ უკავშირებს;

14.3. 14.1.-,,ბ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტის თაობაზე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის გარიგება წერილობით არ გაფორმებულა; ამდენად, შეთანხმების პირობებზე პირდაპირი და უტყუარი მტკიცებულება არ არსებობდა და აღნიშნული უნდა დადგენილიყო სხვა (მათ შორის - უდავო) ფაქტების და მტკიცებულებების ერთობლივი, ლოგიკური ანალიზის შედეგად;

14.4. ერთ-ერთი ძირითადი სადავო გარემოება იყო, გასწია თუ არა ყოფილმა დირექტორმა რაიმე პირადი ხარჯი საწარმოს სასარგებლოდ. ამის შესაფასებლად სასამართლომ იმსჯელა საქმეში მოსარჩელის მიერ წარდგენილ საბუღალტრო დოკუმენტაციაზე (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 171-დან), რომელიც შეისწავლა და გააანალიზა შპს ,,ბ-მა” და შეადგინა 2015 წლის 6 იანვრის №03/01-01 დასკვნა საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების შესახებ, სადაც გამოკლვეულია ეს სადავო საკითხიც, მე-5 და მე-7 შეკითხვებზე პასუხის სახით. კერძოდ:

14.4.1. აუდიტმა მიუთითა, რომ წარდგენილი საბუღალტრო დოკუმენტაცია არასრული იყო, დარღვეული იყო სალაროს მოძრაობის აღრიცხვის დადგენილი წესი (მათ შორის - სრულად არ იყო შევსებული სალაროს შემოსავლებისა და გასავლების ორდერები), ბუღალტრული დოკუმენტაციით ფიქსირებული შემოსავლები განსხვავდებოდა ფაქტიური შემოსავლებისაგან და ა.შ., რის გამოც შეუძლებელი იყო დასაბუთებული მოსაზრების გამოთქმა საწარმოს საფინანსო საქმიანობის შედეგებზე 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე პერიოდისათვის;

14.4.2. ბუღალტრული აღრიცხვის უქონლობის გამო, არ ისაზღვრებოდა მითითებულ პერიოდში წარმოქმნილი დებიტორებისა და კრედიტორების ჩამონათვალი, შესაბამისად - ვერც ზუსტად შეტანილი თანხის მოცულობა დგინდებოდა; ყოფილი დირექტორის სახელით სულ ფიქსირდებოდა 221 978 ლარის შეტანა; ხარჯების ძირითადი ნაწილი ფიქსირდებოდა გასავლის ორდერებით, საქონლის შესყიდვის აქტებით; სასაქონლო ზედნადებებით შეძენილ საქონელზე, რომელზეც არ ფიქსირდებოდა თანხის გადარიცხვა ან მიმღების მიერ სალაროს შემოსავლის ორდერის გაწერა, ჩათვლილი იყო ნაღდი ფულით გადახდად (იხ. ტ.3, ს.ფ.127-128).

14.5. უპირველეს ყოვლისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ექსპერტის დასკვნა, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მტკიცებულების ერთ-ერთი სახეა; მას არ აქვს წინასწარ დადგენილი და სავალდებულო ძალა სასამართლოსათვის და იგი, იმავე კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, უნდა შეფასებულიყო სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში.

14.6. მოცემულ საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხა ი. გ-ე, რომელიც სადავო პერიოდში ასრულებდა საწარმოს ბუღალტრის მოვალეობას, ორივე დირექტორის ნების შესაბამისად; მან დაადასტურა, რომ სალაროს შემოსავლის ორდერები, რომლებითაც დაფიქსირებულია ყოფილი დირექტორის მიერ საწარმოში 221 978 ლარის შეტანის ფაქტი, ნამდვილია და ხელმოწერილია მის მიერ (იხ: ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 24 მარტის სხდომის ოქმი, ტ.3, ს.ფ. 311-328; ოქმის ელექტრონული ვერსია - ტ.4,ს.ფ.159).

14.7.ყოფილი დირექტორის მიერ საწარმოში გარკვეული ფულადი სახსრების შეტანის ფაქტი დაადასტურა მოწმის სახით დაკითხულმა ლ. ხ-აც, რომელმაც განაცხადა, რომ ეს სახსრები მოსარჩელემ ისესხა ახლობლებისაგან და ისე შეიტანა საწარმოში, რათა განხორციელებულიყო ერთობლივი ბიზნესი, ცხვრის ხორცის ერაყში ექსპორტის მიზნით (იხ: ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი, ტ.4,ს.ფ.46-64; ოქმის ელექტრონული ვერსია - ტ.4,ს.ფ.158).

14.8. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ადამიანის, როგორც გონიერი არსების, ყოველ ქმედებას აქვს ლოგიკური მოტივი, მით უფრო - ბიზნესმენი ადამიანის ქმედებას, რომელიც, სრულიად ბუნებრივად, ფიქრობს მოგების (სარგებლის) მიღებაზე. შესაბამისად, სასამართლოს შეფასებით, არაბუნებრივად გამოიყურებოდა ერთადერთი პარტნიორისა და საწარმოს მტკიცება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის საწარმოს დირექტორად დანიშვნა, სრული ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით, გამოწვეული იყო მხოლოდ ერთადერთი პარტნიორისა და ყოფილი დირექტორის მამის ძველი ნაცნობობით.

14.9. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამგვარი გადაწყვეტილების მიღება ერთადერთი პარტნიორის მიერ, რომელიც მოქმედებდა, როგორც საწარმოს სრულუფლებიანი წარმომადგენელი, ნაკარნახევი იყო მხარეთა შორის გარკვეული საქმიანობის ერთობლივად განხორციელების თაობაზე შეთანხმებით, რომელშიც თავისი წვლილი უნდა შეეტანა ორივე მხარეს: მოსარჩელეს - გარკვეული თანხების შეტანით და ინტელექტუალურ-ფიზიკური შრომით, საწარმოს კი - ამ საქმიანობის განსახორციელებლად საკუთარი მატერიალურ-ტექნიკური საშუალებების და ადამიანური რესურსის (პირუტყვის დაკვლა-დამუშავებისათვის აუცილებელი მოწყობილობების და საწარმოში დასაქმებულ მუშა-მოსამსახურეთა) გამოყენების სახით.

14.10. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ:

14.10.1.მოსარჩელე და საწარმო (წარმოდგენილი დირექტორისა და ერთპიროვნული პარტნიორის სახით) შეთანხმდნენ - ერთობლივად ემოქმედათ ცხვრის ხორცის დამზადებისა და მისი ერაყში ექსპორტის მიზნით; საქმიანობის განხორციელებისას, ყველა გადაწყვეტილების მიღების უფლება მიენიჭა მოსარჩელეს, რომელიც დაინიშნა საწარმოს დირექტორადაც, სრული ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით; მასვე უნდა მოეძიებინა ფულადი სახსრები, რომლითაც შეძლებდნენ ცოცხალი ცხვრების შეძენას, მათ დაკვლა-დამუშავებას საწარმოს მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის და მუშა-მოსამსახურეთა გამოყენებით, დამზადებული ხორცის სათანადოდ შეფუთვა-მარკირებას და ექსპორტს ერაყში;

14.10.2. შეთანხმებისამებრ, მოსარჩელემ საწარმოს სალაროში ეტაპობრივად შეიტანა საერთო ჯამში 221 978 ლარი, რომელიც განკუთვნილი იყო სწორედ ზემოთ აღნიშნული საქმიანობის ფარგლებში წარმოშობილი ხარჯების დასაფარად.

15. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა იმაზე, თუ რა ოდენობის ხორცი დამზადდა საწარმოს მიერ 2014 წლის იანვარ-თებერვალში შეძენილი 924 ცალი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად.

15.1. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საექსპორტო დოკუმენტაციაზე (მაგალითისათვის, იხ: საქონლის წარმოშობის სერთიფიკატი - ტ.1,ს.ფ.135-136) და აღნიშნა, რომ ერაყში გაიგზავნა 12 200 კგ ცხვრის ხორცი; ეს ოდენობა მიღებულ იქნა 924 ცოცხალი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად, ესე იგი - ერთი ცხვრისაგან დამზადდა 13.2 კგ ხორცი;

15.2. სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა პოზიციების შეჯერების შედეგად მიუთითა: საწარმო ამტკიცებდა, რომ 924 ცოცხალი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად, საწარმოს უნდა მიეღო 7576 კგ-ით მეტი ხორცი. მისი მტკიცება ეფუძნებოდა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 1 ოქტომბრის ფაქტების კონსტატაციის ოქმს (იხ: ტ.3, ს.ფ.154-დან) და შპს ,,ბ-ის” 2015 წლის 6 იანვრის №03/01-01 დასკვნას (იხ: ტ.3,ს.ფ.125-126, პასუხი მე-3 კითხვაზე), რომელთა თანახმად, ერთი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიიღება საშუალოდ 21.4 კგ ხორცი; ამდენად, თუ სხვაობას (21.4 კგ – 13.2 კგ = 8.2 კგ) გავამრავლებთ 924-ზე, მივიღებთ სწორედ 7576.8 კგ-ს.

15.3. თავდაპირველი მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ საექსპორტოდ ხორცის დასამზადებლად შეძენილ იქნა ბატკნები და სწორედ ამით იყო გამოწვეული ერთი ცხვრისაგან ხორცის შედარებით მცირე გამოსავლიანობა. თუმცა, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომ საწარმომ შეიძინა ბატკნები: შეძენის დამადასტურებელ დოკუმენტაციაში (იხ: შესყიდვის აქტები - ტ.2, ს.ფ.40-43; სასაქონლო ზედნადებები - ტ.1, ს.ფ. 126-129) მითითებულია, რომ შეძენილია ცხვრები, სხვადასხვა ფასად (ფასი მერყეობს 169 ლარიდან 202 ლარამდე), რაც ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ შეძენილ იქნა მნიშვნელოვნად განსხვავებული წონის მქონე ცხვრები.

15.4. გარდა ამისა, საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხა ა. ნ-ი, რომელმაც განაცხადა, რომ თავად მონაწილეობდა ცხვრების შეძენაში და ერთი ცხვრისაგან გამოდიოდა სულ მცირე 17-18 კგ ხორცი; ყოფილა ისეთი ცხვარიც, რომლისგანაც მიღებულ იქნა 28 კგ ხორციც (იხ: ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი - ტ.4,ს.ფ.77-112; ოქმის ელექტრონული ვერსია - ტ.4,ს.ფ.158). მოწმემ რაიონულ სასამართლოს, ასევე, წარუდგინა საკუთარი ჩვენების დამადასტურებელი ფოტოსურათები (იხ: ტ.4, ს.ფ.123-129), რომელზედაც ნათლად ჩანს, რომ უმეტესწილად შეძენილია და დამუშავებულია სწორედ ზრდასრული ცხვრები.

15.5. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით, საწარმომ, რომელიც ბუნებრივად იყო დაინტერესებული მისთვის სასარგებლო შედეგის მიღებით, ფაქტების საკონსტატაციოდ შეარჩია დიდი ცხვარი, რომლიდანაც გამოსავლიანობამ შეადგინა 21.4 კგ ხორცი. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ერთი ცხვრისგან გამოსავალი ხორცის საშუალო წონა უნდა დადგინდეს ამ ორი მონაცემის (13.2 კგ და 21.4 კგ) საშუალო არითმეტიკულის გამოყვანით (13.2 + 21.4 = 34.6 : 2 = 17.3 კგ). ასეთი მიდგომა არის ლოგიკური და სამართლიანი; ასევე - მიღებული წონა სრულ შესაბამისობაშია 15.1 ქვეპუნქტში დასახელებული მოწმის ჩვენებასთანაც.

15.6. ამ მონაცემის გათვალისწინებით, დანაკლისის ოდენობა გამოითვლება შემდეგი წესით: 17.3 კგ-ს უნდა გამოვაკლოთ 13.2 კგ და გავამრავლოთ 924-ზე, რის შედეგადაც მივიღებთ 3788.4 კგ-ს.

15.7. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნია, რომ 2014 წლის იანვარ-თებერვალში შეძენილი 924 ცოცხალი ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად, საწარმომ მიიღო 3788.4 კგ-ით მეტი ხორცი, რაც არ ასახულა საბუღალტრო დოკუმენტაციაში და არც მისი ღირებულების ეკვივალენტი თანხა გადასცემია საწარმოს. ამ ოდენობის ცხვრის ხორცის ღირებულება კი განისაზღვრება შემდეგი პრინციპით: ექსპორტირებული 12 200 კგ, ხორცის ფასი იყო 222 801.28 ლარი, ესე იგი - 1 კგ ცხვრის ხორცის ღირებულება იყო 18.2624 ლარი, ხოლო 3788.4 კგ ხორცის ღირებულება იქნებოდა 69 185.28 ლარი. სწორედ ეს თანხა წარმოადგენდა დანაკლისს საწარმოსათვის.

15.8. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, სსსკ-ის მე-5 მუხლის საფუძველზე სამოქალაქო სამართალწარმოებაში დამკვიდრებული მხარეთა თანასწორობის პრინციპიდან გამომდინარე, გაქარწყლებულია თანაბარმნიშვნელოვანი მტკიცებულებით - მოწინააღმდეგე მხარის ახსნა-განმარტებით. ამდენად, ამ სადავო ფაქტის არსებობა მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა.

15.9. სასამართლოს შეფასებით, უდავო ფაქტია, რომ საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტაცია, რომელიც ასახავს საწარმოს საქმიანობას 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე პერიოდში, ხელმოწერილია მხოლოდ ყოფილი დირექტორის მიერ; არც ერთი დოკუმენტი არ არის მეორე დირექტორის - თ. ჩ-ის მიერ ხელმოწერილი. ეს ფაქტი თავისთავად იძლეოდა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ საწარმოს 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე პერიოდში ერთპიროვნულად მართავდა მოსარჩელე და მისი სახელით ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას იღებდა სწორედ ის. ამ დასკვნას ამყარებდა ამ განჩინების 15.4. ქვეპუნქტში მითითებული მოწმის ჩვენებაც, რომელმაც განმარტა, რომ ყოფილი დირექტორი დამოუკიდებლად წყვეტდა ცხვრების შეძენა-დაკვლა-დამუშავების საკითხებს; ერთადერთმა პარტნიორმა დაკვლის პროცესში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ იმ თვალსაზრისით, რომ ცხვრების დაკვლისას დაცული ყოფილიყო მუსულმანური ადათ-წესი, რადგან ხორცის ექსპორტი იგეგმებოდა მუსულმანური სარწმუნოების ქვეყანაში (იხ: ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი - ტ.4,ს.ფ.77-112; ოქმის ელექტრონული ვერსია - ტ.4,ს.ფ.158).

16. სააპელაციო სასამართლომ, შპს ,,ბ- ის” 2015 წლის 6 იანვრის №03/01-01 დასკვნის (იხ: ტ.3,ს.ფ.121-დან) საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

16.1. 2014 წლის 23 მაისისათვის საწარმოს სალაროში ნაშთის სახით უნდა ყოფილიყო 7234 ლარი, რაც არ აღმოჩნდა;

16.2. 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე საწარმოს მიერ სხვადასხვა პირებისათვის გაწეული მომსახურების (დაიკლა 307 მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი; დაიკლა 924 ცხვარი და დამუშავდა 311 ტყავი) შედეგად, საწარმოს უნდა მიეღო შემოსავალი 14420 ლარის ოდენობით; ფაქტობრივად კი, საწარმოს საბანკო ანგარიშზე მიღებული აქვს 8635 ლარი, სალაროში კი - 3864 ლარი (იხ. პასუხი პირველ შეკითხვაზე, ს.ფ.125). ამდენად, აუდიტორს არ დაუფიქსირებია 14420 ლარის ოდენობით დანაკლისის არსებობა;

16.3. საწარმომ 2013 წლის 24 დეკემბერს ო. თ-ისაგან შეიძინა 2 ხარი, რაშიც გადაიხადა 2600 ლარი. 2014 წლის 23 მაისის მდგომარეობით, საწარმოში არც ეს ხარები აღმოჩნდა და არც მათი ღირებულების შესაბამისი თანხა;

16.4. რაც შეეხება საწარმოს მტკიცებას შეგებებული სარჩელის მოპასუხისათვის (ყოფილი დირექტორისათვის) 6400 ლარის დაკისრების თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახელფასო უწყისზე ხელფასის მიმღები პირის ხელმოწერის არარსებობა არ ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ამ პირს ხელფასი არ აუღია. ფაქტია ისიც, რომ საწარმოს წინააღმდეგ არავის აღუძრავს სარჩელი ხელფასის სახით 6400 ლარის გადახდევინების მოთხოვნით. ესე იგი, ამ ეტაპზე, ეს თანხა ვერ ჩაითვლებოდა საწარმოს დანაკლისად. თუ ასეთი სარჩელი აღიძვრებოდა და იგი დაკმაყოფილდებდა, საწარმოს წარმოეშობოდა შესაძლებლობა, შემდეგში შედავებოდა ყოფილ დირექტორს და მოეთხოვა ამ თანხის დაბრუნება;

16.5. ზემოხსენებულ საკითხებზე პასუხების გასაცემად სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით, დაინიშნა ექსპერტიზა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში (იხ. ტ.5, ს.ფ.241-დან). ექსპერტმა მოითხოვა მხარეთაგან დამატებითი დოკუმენტაციის (ცხვრის დაკვლა-დამუშავების და რეალიზაციის მდგომარეობამდე მიყვანისათვის გაწეული ხარჯების დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები; შეძენილი საქონლის თვითღირებულების კალკულაცია და მასთან დაკავშირებული ხარჯების დამადასტურებელი პირველადი დოკუმენტები; საწარმოს სალაროს წიგნები) წარდგენა, რადგან ჩათვალა, რომ საქმეში არსებული დოკუმენტაცია არ იყო საკმარისი ექსპერტიზის ჩასატარებლად (იხ. საექსპერტო ბიუროს მომართვა - ტ.7, ს.ფ.2). სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 16 თებერვლის განჩინებით, ორივე მხარეს დაენიშნა 7-დღიანი საპროცესო ვადა საექსპერტო ბიუროს მიმართვაში მითითებული დოკუმენტაციის წარმოსადგენად (იხ. ტ.7, ს.ფ.20-22); თუმცა, ორივე მხარემ განაცხადა, რომ მათ მიერ უკვე წარდგენილი იყო საქმეში ყველა მტკიცებულება და დამატებითი დოკუმენტაცია აღარ გააჩნდათ (იხ. ტ.7, ს.ფ.28-დან). ამის გამო, საქმე ექსპერტიზის ჩაუტარებლად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს (იხ. ტ.6,ს.ფ.1).

17. სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება:

17.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიჩნეული ფაქტების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ მეორე დირექტორმა (მოსარჩელემ) და საწარმომ (შეგებებულმა მოსარჩელემ) შექმნეს სსკ-ის 930-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა, კერძოდ:

17.1.1. ზეპირი ფორმით დადებული ხელშეკრულებით, მათ იკისრეს - ერთობლივად ემოქმედათ საერთო სამეურნეო მიზნის (ცხვრის ხორცის საქართველოდან ერაყში ექსპორტი) მისაღწევად, ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით (მეორე დირექტორი მოიძიებდა აუცილებელ ფულად სახსრებს; საწარმო კი, მის საკუთრებაში არსებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით და მასთან დასაქმებული მუშა-მოსამსახურეებით, უზრუნველყოფდა შეძენილი ცხვრის დაკვლას, დამუშავებას, ცხვრის ხორცის საექსპორტოდ მომზადებას /შეფუთვა-მარკირებას/ და ექსპორტს ერაყში), იურიდიული პირის შეუქმნელად;

17.1.2. იმავე კოდექსის 932-ე მუხლის შესაბამისად, მონაწილეებმა შეიტანეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები: მეორე დირექტორმა - ფულადი თანხები, საერთო ჯამში 221 978 ლარის ოდენობით, საწარმომ კი - შენატანი განახორციელა მომსახურების გაწევით; ამასთან, მხარეები არ შეთანხმებულან შენატანების ამა თუ იმ მონაწილისათვის მიკუთვნებაზე, ამდენად - შენატანები ჩაითვალა ორივე მონაწილის თანასაკუთრებად; თანასაკუთრებადვე უნდა იქნეს მიჩნეული ყველაფერი, რაც შეძენილია საერთო საკუთრებაში არსებული უფლების საფუძველზე;

17.1.3. სსკ-ის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაეკისრა მეორე დირექტორს (მოსარჩელეს): ის წარმოადგენდა ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებებიც ნამდვილია; ხოლო მოხმობილი ნორმის მე-5 ნაწილის თანახმად, მისი უფლება-მოვალეობები უნდა განისაზღვროს დავალების წესების შესაბამისად.

18. სააპელაციო სასამართლომ, უპირველეს ყოვლისა, მიზანშეწონილად მიიჩნია მეორე დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლების კანონიერების შეფასება და აღნიშნა, რომ ამ ნაწილში, მეორე დირექტორისა და საწარმოს შორის არსებული ურთიერთობა მოიცავდა როგორც ზოგადად სამოქალაქოსამართლებრივი რეგულაციის ელემენტს (ამხანაგობის საქმეების გაძღოლაზე უფლებამოსილი პირისათვის ამ უფლების ჩამორთმევა), ისე სპეციალურ - საკორპორაციო სამართლით მოწესრიგებულ ელემენტს (საწარმოს დირექტორისათვის უფლებამოსილების შეწყვეტა). იმის გათვალისწინებით, რომ მეორე დირექტორისათის ამხანაგობის საქმეების გაძღოლის უფლების მინიჭება განხორციელდა მისი საწარმოს დირექტორად დანიშვნით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების კანონიერება უნდა შემოწმებულიყო არა სსსკ-ის 934-ე მუხლის მე-4 ნაწილის, არამედ - მხოლოდ ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის სათანადო ნორმების გამოყენებით.

18.1. სააპელაციო სასამართლომ დასახელებული სპეციალური კანონის მე-9 მუხლის მოწესრიგებაზე მიუთითა:

18.1.1. შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვს დირექტორს (1-ლი პუნქტი);

18.1.2. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს უფლებამოსილების ფარგლებში საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში (მე-2 პუნქტი);

18.1.3. ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული (მე-3 პუნქტი);

18.1.4. ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთან ურთიერთობები რეგულირდება ამ კანონით, საზოგადოების წესდებითა და მათთან დადებული ხელშეკრულებებით (მე-7 პუნქტი);

18.1.5. ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის რეგისტრაცია წყდება, თუ მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინა უფლებამოსილი პირის განცხადება რეგისტრირებული პირის გათავისუფლების თაობაზე (მე-7¹ პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტი); ამგვარი განცხადების წარდგენამდე, უფლებამოსილი პირი ვალდებულია, გააგზავნოს შეტყობინება საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით დადგენილი წესით (მე-7² პუნქტი).

18.2. სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებული ნორმების ანალიზის შედეგად, განმარტა, რომ შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასა და მის ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს შორის არსებობს ე.წ. სამოსამსახურო ხელშეკრულება, სსკ-ის 709-ე-723-ე მუხლებით გათვალისწინებული დავალების ხელშეკრულება: რწმუნებული (ამ შემთხვევაში - დირექტორი) ვალდებულია - შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე (709-ე მუხლი), რისთვისაც იგი იღებს გასამრჯელოს (710-ე მუხლი). ამასთან, დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტა მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ დროს და შეთანხმება ამ უფლებაზე უარის შესახებ ბათილია (720-ე მუხლი). ამდენად, მარწმუნებლის მიერ დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთებას, რაიმე კონკრეტულ გარემოებაზე მითითებით, კანონმდებელი არ ითვალისწინებს. ამგვარ სამართლებრივ ურთიერთობაზე საქართველოს შრომის კოდექსის რეგულაციები (გარდა მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-7² პუნქტით დადგენილი შემთხვევისა) არ ვრცელდება.

18.3. სააპელაციო სასამართლომ, განსახილველი შემთხვევის შეფასებისას მიუთითა, რომ დადგენილი იყო, ერთადერთმა პარტნიორმა (საწარმოს უფლებამოსილმა პირმა) წარუდგინა სამეწარმეო რეესტრს განცხადება მეორე დირექტორის (მოსარჩელის) თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე, რაც დარეგისტრირდა კიდეც; ამდენად, რეგისტრაციის მომენტიდან, მეორე დირექტორის უფლებამოსილებაც შეწყდა. ის ფაქტი, არსებობდა თუ არა რაიმე დასაბუთებული პრეტენზია პარტნიორის მხრიდან დირექტორის მიმართ, ანდა ის, რომ მეორე დირექტორი წინასწარ არ იქნა გაფრთხილებული ამ გადაწყვეტილების მიღების შესახებ, არ იწვევდა ამ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და, შესაბამისად, დირექტორის თანამდებობაზე მის აღდგენას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მეორე დირექტორის ეს სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

19. მეორე დირექტორის მოთხოვნაზე (აუნაზღაურდეს მის მიერ გაწეული ხარჯები საწარმოსა და მისი ერთადერთი პარტნიორისაგან) მსჯელობისას სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თავდაპირველად, მოსარჩელე უთითებდა, რომ მან თანხები ასესხა საწარმოს, თუმცა - ვინაიდან სესხის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ იყო წარდგენილი, მოსარჩელემ მოითხოვა ამ თანხების უკან დაბრუნება, უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებზე მითითებით. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დადგენილია, რომ მეორე დირექტორს საწარმოს სალაროში შეტანილი აქვს თანხები საერთო ჯამში 221 978 ლარის ოდენობით, სხვა რაიმე ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი, უტყუარი და სათანადო მტკიცებულება საქმეში წარდგენილი არ არის (ფაქტობრივად არსებული დოკუმენტაცია ამ მხრივ არასათანადოდ და არასაკმარისად შეაფასა როგორც შპს ,,ბ-მა”, ასევე, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ).

19.1. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 935-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მიუთითა, რომლის თანახმად, თუ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შემოსავლები მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი წილის შესაბამისად; ამავე კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად; ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს; ხოლო 940-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტისას უნდა დამთავრდეს ჯერ კიდევ შეუსრულებელი გარიგებები, შედგეს საინვენტარიზაციო ნუსხა, ხოლო დარჩენილი ქონება განაწილდეს მონაწილეებს შორის მათი წილის შესაბამისად; ქონების განაწილებისას უნდა დაიფაროს ერთობლივი საქმიანობის დროს წარმოშობილი ვალები. თუ ქონება საკმარისი არ არის ვალების დასაფარავად, ხელშეკრულების მონაწილეები ვალდებული არიან, გაისტუმრონ ვალები თავიანთი წილის შესაბამისად.

19.2. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, კანონმდებელი მანამ, სანამ ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის წევრები გაიყოფენ საერთო ქონებას, სავალდებულოდ მიიჩნევს შემდეგი მოქმედებების განხორციელებას: ჯერ კიდევ შეუსრულებელი გარიგებების დამთავრებას, საინვენტარიზაციო ნუსხის შედგენას, ერთობლივი საქმიანობის დროს წარმოშობილი ვალების დაფარვას. მოცემულ შემთხვევაში, ამგვარი მოქმედებები არ არის განხორციელებული და ვერც განხორციელდება, სანამ საწარმო არ მიიღებს ერაყში ექსპორტირებული ცხვრის ხორცის ფასს - 126 880 აშშ დოლარს (იხ. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა- ტ.8, ს.ფ. 111, 2.7-2.8 ქვეპუნქტები) .

19.3. საწარმოს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნებზე მსჯელობისას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის დასაბუთება ერაყული კომპანიისაგან ნასყიდობის მიუღებელი ფასის საწარმოსათვის ზიანად მიჩნევისა და მისი სრული ოდენობით მეორე დირექტორისათვის გადახდევინების თაობაზე უსაფუძვლო იყო, რადგან მოსარჩელე დავობდა ერაყში აღძრული სარჩელით, ამ თანხის ამოღების მიზნით; შესაბამისად, სანამ საბოლოოდ არ ამოიწურება ამ თანხის გადახდევინების ყველა საშუალება და დავალიანება არ იქცევა ე.წ. ,,უიმედო ვალად”, საწარმოსათვის ზიანის მიყენების ფაქტი არ არსებობს და ვერც მისი ანაზღაურების ვალდებულება დაეკისრება მეორე დირექტორს (ძირითად მოსარჩელეს). ამიტომ, ამ ნაწილში შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არსებითად სწორად და კანონიერად მიიჩნია სასამართლომ.

19.4. სსკ-ის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თითოეულ მონაწილეს უფლება აქვს - მოსთხოვოს ყოველ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე მოვალეობათა კეთილსინდისიერი შესრულება. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, თუ ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა ეკისრება ერთ-ერთ მონაწილეს (934-ე მუხლის მე-3 ნაწილი), მისი უფლება-მოვალეობები უნდა განისაზღვროს დავალების წესების შესაბამისად (934-ე მუხლის მე-5 ნაწილი). იმავე კოდექსის 709-ე მუხლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე; ხოლო 715-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რწმუნებული მოვალეა - დაუბრუნოს მარწმუნებელს ყველაფერი, რაც მან მიიღო მინდობილი მოქმედების შესასრულებლად და არ გამოიყენა ამისათვის, აგრეთვე ისიც, რაც მან შეიძინა მინდობილი მოქმედების შესრულებასთან დაკავშირებით. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა ამხანაგობის ხელმძღვანელ პირს და, იმავდროულად, საწარმოს დირექტორსაც, იგი ვალდებული იყო, საკუთარი მოვალეობები შეესრულებინა კეთილსინდისიერად და სათანადო გულისხმიერებით; ამგვარ ვალდებულებას დირექტორს ასევე აკისრებს ,,მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტი, რომლის თანახმად, დირექტორი საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ დირექტორი არ შეასრულებს ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ.

19.5. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მეორე დირექტორის მიერ ამხანაგობის ხელმძღვანელობის (საწარმოს დირექტორობის) პერიოდში, გამოვლინდა მატერიალური დანაკლისი შემდეგი ოდენობებით: 68 185.28 ლარს + 7234 ლარი 2600 ლარი; ესე იგი, მეორე დირექტორს, დავალების შესასრულებლად, ამხანაგობისაგან გადაეცა და შემდგომში, გადაცემულის საფუძველზე, შეიძინა გარკვეული, სწორედ ამ ღირებულების ქონება. ფაქტია, რომ დავალების ხელშეკრულება შეწყვეტილია: მოსარჩელეს შეწყვეტილი აქვს დირექტორის (ამხანაგობის ხელმძღვანელის) უფლებამოსილება და მას ეს ქონება, სსკ-ის 715-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არ დაუბრუნებია მარწმუნებლისათვის - ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობისათვის. ვინაიდან, ამხანაგობის მონაწილე, ½ წილით, თავად მეორე დირექტორიცაა, საწარმო, როგორც ამხანაგობის მეორე მონაწილე ½ წილით, უფლებამოსილია - მეორე დირექტორისაგან მოითხოვოს ამ თანხების მხოლოდ ½ ნაწილის გადახდა.

19.6. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საწარმოს შეგებებული სარჩელი 68 185.28 ლარის ½-ის (რაც შეადგენს 34 592.64 ლარს), 7234 ლარის ½-ის (რაც შეადგენს 3 617 ლარს) და 2600 ლარის ½-ის (რაც შეადგენს 1 300 ლარს) გადახდევინების მოთხოვნის ნაწილში საფუძვლიანად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ და დააკმაყოფილა. შესაბამისად, გაუქმდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის უარყოფის ნაწილში რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, როგორც უკანონო და დაუსაბუთებელი.

20. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

20.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თავდაპირველმა მოსარჩელემ (მეორე დირექტორმა) და საწარმომ (მოპასუხემ, იმავდროულად შეგებებული სარჩელის ავტორმა).

20.2. თავდაპირველმა მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ, კერძოდ:

20.2.1. მისი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება, პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილად ცნობა და საწარმოს დირექტორის პოზიციაზე აღდგენა;

20.2.2. საწარმოსა და მისი ერთადერთი პარტნიორისათვის სოლიდარულად 295 930. 18 ლარის (ორას ოთხმოცდათხუთმეტი ათას ცხრაას ოცდაათი ლარისა და თვრამეტი თეთრის) დაკისრება;

20.2.3. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოპასუხეთა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მოპასუხეთა შეგებებული სარჩელის უარყოფა, ანუ მოპასუხეთა სასარგებლოდ მოსარჩელეს არ უნდა დაეკისროს რაიმე თანხის გადახდა;

20.2.4. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 2.1. პუნქტის გაუქმება, რომლითაც გაუქმდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 11 სექტემბრისა და 2015 წლის 28 მაისის განჩინებები, კერძოდ, შპს „ე-ის“ 2014 წლის 15 მაისის # 72/1 აუდიტორული დასკვნის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე (იხ. პირველი კასატორის საკასაციო საჩივრის გვ.3);

20.3. პირველი კასატორმა მოითხოვა საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა სსსკ-ის 391.5-ე მუხლის „ა“, „ბ“ (არ უთითებს კონკრეტულად საკასაციო სასამართლოს რომელი გადაწყვეტილება/განჩინებისაგან განსხვავდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილება) და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე;

20.4. პირველი კასატორი შემდეგ ძირითად პრეტენზიებზე უთითებს:

20.4.1. სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა დავის საგანი და საფუძვლები, რადგან მხარეებს შორის არ არსებობს შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობაზე (სსკ-ის 930-ე მუხლი), ასეთი გარემოება მოპასუხეს არ მიუთითებია არც სარჩელის პასუხად წარდგენილ შესაგებელში, შემდეგ- არც შეგებებულ სარჩელში. სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები ნაწილობრივ ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. კასატორი არ ეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის მომწესრიგებელი ნორმების საფუძველზე დავის გადაწყვეტას და „კურიოზულად“ აფასებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს, საიდანაც გამომდინარეობს, რომ მოსარჩელე, როგორც საწარმოს დირექტორი საკუთარ თავს შეუთანხმდა საწარმოში თანხების შეტანაზე და იმაზე, რომ თანხას აღარ მოითხოვდა, „ანუ-ვის მიაკუთვნა ეს თანხა და რას აკეთებდა, არ იცოდა“ (იხ. ტ.8, საკასაციო საჩივრის 6-19 გვ.);

20.4.2. საწარმოში თანხები შეჰქონდა მხოლოდ მეორე დირექტორს (თავდაპირველ მოსარჩელეს), რაზეც თვითონ მოპასუხეებმა მიუთითეს თავიანთ ერთობლივ შესაგებელში, ასევე, საწარმომ - შეგებებულ და დამატებით შეტანილ შეგებებულ სარჩელებში, ამასთან, ორივე მოპასუხემ აღნიშნა სააპელაციო საჩივარში, რომ საწარმოს ერთადერთი პარტნიორის ვიზიტები საქართველოში შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ორი დღით და ისიც საწარმოს დახმარების მიზნით, კერძოდ, ცხვრის დაკვლა-დამუშავების დროს მუსულმანური ადათების გამოსაყენებლად. პირველი კასატორის მტკიცებით, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დამატებით ადასტურებდა იმას, რომ საწარმოში ფულადი სახსრები მხოლოდ მისი შეტანილია, ის ერაყშიც კი გაჰყვა საექსპორტოდ გაგზავნილ ხორცს;

20.4.3. სამართლებრივად უნდა შეფასდეს, რომ თავდაპირველი მოსარჩელის წინააღმდეგ სარჩელი წარადგინა არა პარტნიორმა, არამედ საწარმომ, რომელსაც ჰყავდა ორი დირექტორი, რომელთაგან ერთი- საწარმოს 100%-იანი წილის მფლობელია. თუკი მხარეები ერთობლივ საქმიანობაზე შეთანხმდნენ, რომლის ხელმძღვანელიც იყო ძირითადი მოსარჩელე, მაშინ სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით;

20.4.4. მოპასუხეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის რაიმე მტკიცებულება, რომ მეორე დირექტორი (თავდაპირველი მოსარჩელე) მოქმედებდა არა როგორც საწარმოს ხელმძღვანელი, არამედ-საწარმოს 100%-იანი წილის მესაკუთრისაგან სპეციალური უფლებამოსილებით მინიჭებულ ფარგლებში.

20.4.5. სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი (სსსკ-ის 102-ე მუხლი; სუსგ # ას-1249-1239-2011, 04.04.2012წ; # ას-135-131-2015, 19.04.2016წ.).

20.4.6. კასატორი უთითებს, თუ რა ვითარებაში გაიცნო საწარმოს ერთადერთი პარტნიორი, როგორ გადაწყდა მისი მოპასუხე საწარმოს მეორე დირექტორად დანიშვნა; კასატორის მტკიცებით, მან საწარმოში შეიტანა 295 930.18 ლარი; სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ საწარმოს დირექტორმა საწარმოში ეტაპობრივად შეიტანა სულ 221 978 ლარი. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული „სალაროს ორდერები“, რომლებითაც დასტურდება, რომ კონკრეტულმა პირმა შეიტანა საწარმოში თანხა და, შესაბამისად, ეს პირი ამ საწარმოს დებიტორია ანუ შემდგომში მოთხოვნის უფლების მქონე პირი. სასამართლომ არ გაიზიარა მეორე დირექტორის მტკიცება, რომ საწარმოს სესხად გადასცა თანხა, რაც უნდა დაუბრუნდეს მას, როგორც გამსესხებელს (სსკ-ის 623-624-ე მუხლები);

20.4.7. კასატორი უთითებს მოწმე ი. გ-ის განმარტებაზე, რომელიც სადავო პერიოდში საწარმოს ბუღალტერი იყო, რომელმაც, ასევე, დაადასტურა საწარმოში მეორე დირექტორის მიერ 221 978 ლარის შეტანა, იგივე დაადასტურა მეორე მოწმემ - ლ. ხ-აც, თავად მოპასუხესაც არ გაუხდია სადავოდ, რომ სწორედ დასახელებული თანხა შეიტანა დირექტორმა საწარმოში და თვითონვე წარადგინა მტკიცებულება; შესაბამისად, არასწორია ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე მოსარჩელესა და მოპასუხე საწარმოს შორის თანხების ½-ზე გაყოფის პრინციპით გადანაწილება;

20.4.8. პირველი კასატორი დავობს საწარმოს დირექტორის პოზიციიდან მისი არასწორად გათავისუფლების გამო;

20.4.9. კასატორი არ ეთანხმება შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას თავდაპირველი მოსარჩელისათვის, ერაყში გატანილი ცხვირს ხორცის ღირებულების - 126 880 აშშ დოლარის, საწარმოს სასარგებლოდ დაკისრების თაობაზე და ამ ნაწილში დასაბუთებულად და კანონიერად მიაჩნია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება

20.4.10. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა შპს „ე-ის“ (აუდიტორი - მ. ქ-ე) დასკვნა, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 52-ე მუხლი. 2014 წლის 15 მაისს პირველ კასატორს ჰქონდა ორი სტატუსი: ერთი - ფიზიკური პირის, რომელმაც კუთვნილი თანხები შეიტანა საწარმოში; მეორე - იმ საწარმოს წარმომადგენლის, სადაც თავდაპირველმა მოსარჩელემ შეიტანა თანხები. შესაბამისად, არ აქვს მნიშვნელობა, რომელი სტატუსით მიმართავდა მოსარჩელე აუდიტორს დასკვნის მოსამზადებლად, რადგან შედეგი ერთი და იგივე იქნებოდა. ამდენად, სასამართლომ არასწორად ამოიღო ეს დასკვნა საქმიდან, რეალურად მას გაუჭირდა დასკვნის შეფასება;

20.4.11. პირველი კასატორი უთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებზე ცხვრის დაკვლა-დამუშავებასთან დაკავშირებით, ასევე - საბუღალტრო დოკუმენტაციის შესახებ მსჯელობაზე, საიდანაც, მისი მოსაზრებით, დასტურდება, რომ სწორედ მეორე დირექტორმა (თავდაპირველმა მოსარჩელემ) შეიტანა საწარმოში თანხა (იხ. პირველი კასატორის საკასაციო განაცხადის გვ.28-32);

20.4.12. მოსარჩელისაგან თავის დასაცავად მოპასუხის მიერ აღძრული შეგებებული სარჩელი სრულიად დაუსაბუთებელია;

20.4.13. პირველი კასატორი უთითებს, რომ სასაქონლო ზედნადების საფუძველზე ხორციელდება საქონლის ტრანსპორტირების პროცესი, ხოლო საქონლის რაოდენობა და ღირებულების გადახდა დასტურდება შესყიდვის აქტით. პირველი კასატორი აკრიტიკებს მოპასუხის მიერ წარდგენილ „ბ-ის“ დასკვნას, ასევე, ყურადღებას ამახვილებს, რომ შეგებებული სარჩელის პრეტენზია ეხება ცხვრის წონას. კასატორი უთითებს, რომ წარმოუდგენელია, 924 ცხვარი იყოს ერთი და იგივე წონის; ამდენად, საწარმოს მტკიცება, რომ მას ცხვრის დაკვლა-დამუშავების შედეგად მიადგა ზიანი, უსაფუძვლოა; ამ კონტექსტში პირველი კასატორი აკრიტიკებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ მსჯელობასა და დასკვნებს ცხვრის ხორცის წონის „სავარაუდო მათემატიკური გაანგარიშების“, როგორც საწარმოსათვის მიყენებული მატერიალური დანაკლისის, თაობაზე და აღნიშნავს, რომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა არა სავარაუდო გაანგარიშებით, არამედ- უტყუარი მტკიცებულებებით;

20.4.14. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 126 880 აშშ დოლარის დაკისრებაზე, ასევე, უსაფუძვლოდ მიაჩნია პირველ კასატორს, რადგან საქონელი ჩავიდა დანიშნულების ადგილას - ერაყში, ხოლო მისი თანხა პირველ კასატორს, როგორც საწარმოს დირექტორს, არ მიუღია (იხ. პირველი კასატორის საკასაციო საჩივრის 33-35 გვ.);

20.4.15. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა, რომ ყოფილი დირექტორის რომელიმე ქმედებით საწარმოს ზიანი მიადგა და აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ერთმანეთთან არის გაიგივებული საწარმოს ხელმძღვანელისა და ამხანაგობის თავმჯდომარის ცნებები, რამაც არასწორ დასკვნამდე მიიყვანა სააპელაციო სასამართლო, როდესაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს, როგორც ვითომდა ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებს შორის გადაანაწილა თანხა. რეალურად არავითარი ფორმით არ შექმნილა ამხანაგობა. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლო ხან „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის ნორმებზე უთითებს და ხან - ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობის მომწესრიგებელ მუხლებზე;

20.5. მეორე კასატორი - საწარმო სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას ნაწილობროვ ასაჩივრებს, კერძოდ მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სააპელაციო საჩივარი თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 126 880 აშშ დოლარისა და 121 566 ლარის დაკისრების თაობაზე, ასევე, მოითხოვს, რომ შეგებებული სარჩელის მოპასუხეს დაეკისროს სასამართლოში საქმის განხილვასთან დაკავშირებით საწარმოს მიერ გაწეული ხარჯების - 14 461 ლარის ანაზღაურება;

20.5.1.საწარმო უთითებს, რომ ყველა ფინანსურ დოკუმენტაციას ხელს აწერდა მეორე დირექტორი, რომელიც ამ დავაში თავდაპირველი მოსარჩელეა და სწორედ იგი ღებულობდა ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებით;

20.5.2. მეორე დირექტორი არის პასუხისმგებელი ერაყში საექსპორტოდ გატანილი ცხვრის ხორცის ღირებულების ანაზღაურებაზეც, რადგან ხორცის გატანის ორი წარუმატებელი მცდელობისა და საწარმოს ერთადერთი პარტნიორის მიერ ერაყული კომპანიისადმი გამოხატული არასანდოობის მიუხედავად, სწორედ მეორე დირექტორმა (თავდაპირველმა მოსარჩელემ) დაიჟინა საქონლის მესამედ გატანა, რომელიც პასუხისმგებლობას საკუთარ თავზე იღებდა. ეს გარემოება დაადასტურა სასამართლოზე მოწმის სახით მიწვეულმა ა. ნ-აც; ამდენად, დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც უარყოფილია შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა მეორე დირექტორისათვის 126 860 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე;

20.5.3. მეორე კასატორი აკრიტიკებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს 924 ცხვრის წონის თაობაზე, რომელიც ორი მონაცემის გასაშუალოებით თვითონ გამოთვალა სასამართლომ და მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად დაადგინა მეორე დირექტორისათვის დასაკისრებელი თანხის ოდენობა, რადგან არ გაითვალისიწნა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მათ შორის, მოწმე ა. ნ-ის განმარტება (სსსკ-ის 105-ე მუხლი). რეალურად საწარმომ 90 912 ლარის დანაკლისი განიცადა;

20.5.4. მეორე კასატორი არ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, დასკვნას, რომ 2013 წლის 5 დეკემბრიდან 2014 წლის 23 მაისამდე საწარმოს მიერ სხვადასხვა პირებისათვის გაწეული მომსახურების შედეგად უნდა მიეღო შემოსავალი 14 420 ლარი, ფაქტობრივად კი, საწარმოს საბანკო ანგარიშზე მიღებული აქვს 8635 ლარი. სასამართლომ დაასკვნა, რომ შპს „ბ-ს“ არ დაუფიქსირებია 14 420 ლარის ოდენობის დანაკლისის არსებობა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მეორე კასატორი განმარტავს, რომ აუდიტის დასკვნაში, პირველი კითხვის პასუხად მითითებულია, რომ საწარმოს სადავო პერიოდში უნდა მიეღო სწორედ 14 420 ლარი, რაც ბუღალტრულად არ აღრიცხულა და შემოსავალში არ აღებულა, რითაც საწარმოს მიადგა ზიანი და მასზე პასუხისმგებელია საწარმოს იმჟამინდელი დირექტორი (პირველი კასატორი), რომელიც რეალური მმართველი და გადაწყვეტილების მიმღები იყო (იხ. საწარმოს საკასაციო საჩივრის 5-6 გვ.);

20.5.5. მეორე კასატორი, ასევე, აკრიტიკებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ ხელფასების მიღებაზე შესაბამისი თანამშრომლების ხელმოწერების არარსებობა არ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ კონკრეტულ პირებს ხელფასი არ აუღიათ. საწარმო უთითებს, რომ ნაღდი ანგარიშსწორების შემთხვევაში უწყისზე ხელმოწერა არის ის მტკიცებულება, რომლითაც დასტურდება კონკრეტული პირის მიერ ხელფასის მიღება. მეორე კასატორი უთითებს, რომ საბუღალტრო დოკუმენტაციით არც ის დასტურდება, რომ საწარმოს სალაროშია ეს თანხა, შესაბამისად, სწორედ მეორე დირექტორია პასუხისმგებელი ხელფასის სახით გაუცემელი თანხის საწარმოსათვის დაბრუნებაზე;

20.5.6. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი, რაც არასწორია, რადგან სასამართლო წინააღმდეგობაში მოვიდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე - 9.6 მუხლის დანაწესთან, რომელიც ადგენს, რომ დირექტორები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად, უნდა ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს ქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისათვის პასუხის აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ.

20.6. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული პირველი და მეორე კასატორების საკასაციო საჩივრები სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად, ხოლო 2017 წლის 3 თებერვლის განჩინებით ორივე საკასაციო განაცხადი დასაშვებად იქნა მიჩნეული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნტების საფუძველზე.

20.7. საკასასაციო სასამართლოს 2017 წლის 15 მაისის განჩინებით დადგინდა საქმის ზეპირი განხილვით, მხარეთა მონაწილეობით განხილვა.

20.8. საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 8 ივნისის სხდომაზე კასატორებმა მხარი დაუჭირეს საკუთარ საკასაციო საჩივრებში მითითებულ პრეტენზიებს. პირველი კასატორის წარმომადგენელმა სასამართლოს წერილობით წარუდგინა განმარტება საკასაციო საჩივრის ძირითად პრეტენზიებზე, ასევე, მეორე კასატორის, როგორც შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით ასახულ გარემოებებზე, რაც საქმეშია მოთავსებული.

20.9. პირველი კასატორის წარმომადგენელმა ყურადღება გაამახვილა სსსკ-ის 407-ე მუხლზე და ორივე კასატორის მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შესახებ წარმოდგენილ საკასაციო პრეტენზიებსა და, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე, საქმის განხილვის პროცესუალურსამართლებრივ ფარგლებზე მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ შედავებული გარემოებების მიხედვით.

20.9.1. პირველი კასტორის წარმომადგენელმა მიუთითა, რომ მისმა მარწმუნებელმა კუთვნილი პირადი თანხები შეიტანა საწარმოში, რაც დადგენილი აქვს სააპელაციო სასამართლოს (221 978 ლარი) და ამას არ შედავებია პროცესუალური მოწინააღმდეგე. პირველმა კასატორმა, როგორც საწარმოს დირექტორმა, თანხის ნაწილი შეიტანა ბანკში, ნაწილი კი - საწარმოს სალაროში, რაც დასტურდება სალაროს შემოსავლის ორდერით;

20.9.2. პირველი კასატორი არ ყოფილა საწარმოს ერთადერთი დირექტორი და საწარმოს ერთადერთ პარტნიორთან, როგორც დირექტორთან ერთად მართავდა საწარმოს;

20.9.3. პირველმა კასატორმა გააკრიტიკა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, რომლითაც დაუშვებელ მტკიცებულებად იქნა ცნობილი შპს „ე-ის დასკვნა“, რადგან დირექტორი, როგორც საწარმოს ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირი, ამოშლილი იყო სამეწარმეო რეესტრიდან და თავდაპირველ მოსარჩელეს, როგორც ფიზიკურ პირს, უფლება ჰქონდა, მიემართა აუდიტორისათვის საკუთარი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დასამტკიცებლად, ანუ საწარმოში თანხის შეტანის ფაქტის დასადასტურებლად. აღნიშნული არ არის უკანონოდ მოპოვებული მტკიცებულება და იგი გაზიარებული უნდა იქნეს საქმის განხილვის დროს;

20.9.4. პირველი კასატორის წარმომადგენელმა გამორიცხა ერთობლივ საქმიანობაზე რაიმე სახის ზეპირი შეთანხმების არსებობა საწარმოსა და თავდაპირველ მოსარჩელეს შორის, ამასთან, სასამართლოს კითხვის პასუხად განმარტა, რომ მეორე დირექტორმა მოიძია ფულადი თანხები და სესხის სახით გადასცა საწარმოს; მიუხედავად იმისა, რომ საწარმოს გადასცა თანხა თავდაპირველმა მოსარჩელემ, მან, საწარმოსთან ერთად, მოპასუხედ მაინც დაასახელა ერთადერთი პარტნიორი, რადგან ეს უკანასკნელიც იყო დირექტორი და მონაწილეობდა საწარმოს მართვასა და გადაწყვეტილების მიღებაში (იხ. საკასაციო სასამართლოს 08.06.2017წ. სხდომის ოქმი 13:31:37-დან 13:38:53-მდე);

20.10. მეორე კასატორმა (საწარმომ) სხდომაზე ყურადღება გაამახვილა, თუ როგორ დაიწყო საწარმოს ერთადერთი პარტნიორისა და მეორე დირექტორის ურთიერთობა, ეს უკანასკნელი თავიდან სულ სხვა საკითხზე დაუკავშირდა საწარმოს პარტნიორს, თუმცა, შემდეგ ისინი შეთანხმდენ ცხვრის ხორცის დამზადება-რეალიზაციაზე. კერძოდ, თავდაპირველმა მოსარჩელემ დაარწმუნა საწარმოს პარტნიორი, რომ მას შეეძლო საბუთების მომზადება, ჰქონდა გარკვეული კავშირები, რომელიც საჭირო იყო სამეწარმეო საქმიანობის განსახორციელებლად. საქმეში წარდგენილია საწარმოს პარტნიორის მიერ საზღვრის კვეთის ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც, ეს უკანასკნელი რეალურად, თვეში ორჯერ თუ ჩამოდიოდა საქართველოში, ისიც საწარმოს საქმიანობაში დასახმარებლად. პირველი კასატორი არის პასუხისმგებელი იმ ქმედებებზე, რასაც იგი ახორციელებდა: ცხვრის დაკვლა-რეალიზაცია ერაყში. საწარმოში 221 978 ლარის რაღაც ნაწილი შეიტანა მეორე დირექტორმა, ზუსტად არ დგინდება (იხ. საკასაციო სასამართლოს 08.06.2017წ. სხდომის ოქმი: 13:50:00 – 14:06:48);

20.10.1. მეორე კასატორმა განმარტა, რომ თუ მას დაეკისრება პირველი კასატორის მიერ საწარმოში შეტანილი 221 978 ლარი, მაშინ ერაყში გატანილი ცხვრის ხორცისათვის გადაუხდელი თანხა უნდა დაეკისროს პირველ კასატორს და საბოლოოდ მოთხოვნთა გაქვითვა უნდა მოხდეს. პირველი კასატორი არ დაეთანხმა მეორე კასატორის შეთავაზებას, რომ გასცენ მინდობილობა მეორე დირექტორზე, ეს უკანასკნელი გაჰყვეს პირველ კასატორს ერაყში სასამართლოს წინაშე წარსადგომად, შესაბამისად, თუკი ერაყული კომპანია გადაიხდის 126 880 აშშ დოლარს, მაშინ პირველი კასატორი მიიღებს 221 978 ლარს;

20.10.2. სასამართლოს შეკითხვის პასუხად, მეორე კასატორმა განმარტა, რომ ერთჯერადად ცხვრის შეძენისა და მისი ხორცის ერაყში გატანის თაობაზე საწარმოსა და თავდაპირველ მოსარჩელეს შორის იყო შეთანხმება ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობაზე (იხ. საკასაციო სასამართლოს 08.0-6.2017წ. სხდომის ოქმი - 14:43:00-დან)

20.11. საკასაციო სასამართლოს 08.06.2017წ. სხდომაზე საწარმოს პარტნიორმა განმარტა, რომ საწარმოს უშუალოდ მართავდა თავდაპირველი მოსარჩელე, რომელიც თავიდან სულ სხვა საკითხზე უნდა დახმარებოდა საწარმოს პარტნიორს. თავდაპირველი მოსარჩელის წინადადება იყო 4 აშშ დოლარად ცხვრის ყიდვა, რაც 12 აშშ დოლარად გაიყიდებოდა ერაყში; საწარმოს პარტნიორი დაეთანხმა თავდაპირველ მოსარჩელეს, რადგან ამ უკანასკნელმა დაარწმუნა იგი, რომ დამოუკიდებლად შეძლებლდა ცხვრის შეძენას, გასაყიდად მომზადებას და გაყიდვას ერაყში, თავის მხრივ, საწარმოს პარტნიორი ძირითადად თურქეთში იმყოფებოდა, იგი უზრუნველყოფდა ცხვრის გასაყიდად საჭირო ეტიკეტების, შესაფუთი მასალის გამოგზავნას და სხვა ტექნიკური საკითხების მოგვარებას;

20.11.1. საწარმოს ზარალი მიადგა დირექტორის (თავდაპირველი მოსარჩელის) შეცდომის გამო, არასწორი ეტიკეტირების საფუძველზე დაბრუნებული ხორცის რეალიზაციის შეუძლებლობით. ეს ხორცი თითქმის ერთი თვე ტრაილერიდან ტრაილერში გადაჰქონდათ, მისი მცირე ნაწილი გაფუჭდა. საწარმოს პარტნიორმა დირექტროს უთხრა, რომ აღარ გაეყიდა ხორცი, რადგან მას შიდა ბაზარზე გაიტანდნენ სარეალიზაციოდ. რამდენიმე დღის შემდეგ, უკვე თურქეთში დაბრუნებულ საწარმოს პარტნიორს დაუკავშირდა თავდაპირველი მოსარჩელე, რომელმაც დაიჟნა ერაყში ცხვრის ხორცის გაყიდვა საკუთარი პასუხისმგებლობის ქვეშ, მიუხედავად საწარმოს პარტნიორის წინააღმდეგობისა. ამის შემდეგ, დაიძაბა ურთიერთობა საწარმოს პარტნიორსა და დირექტორს შორის, ეს უკანასკნელი ხმამაღლა, ყვირილითაც კი ესაუბრა საწარმოს ერთადერთ პარტნიორს ტელეფონზე. ყოველივე ამის შემდეგ, საწარმოს პარტნიორმა მიიღო თავდაპირველი მოსარჩელის დირექტორის პოზიციიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილება (საკასაციო სასამართლოს 08.06.2017წ. სხდომის ოქმი - 14:49:39-დან);

20.11.2. საწარმოს პარტნიორმა ყურადღება გაამახვილა აუდიტორ ქ-ის დასკვნაზე, რომელიც იმდენად არასწორად და არაპროფესიონალურად იყო შედგენილი, რომ თავად აუდიტორი ჩავარდა უხერხულ მდგომარეობაში სასამართლო სხდომაზე;

20.11.3. საწარმოს წარმომადგენელმა „ე-ის“ დასკვნასთან დაკავშირებით დამატებით განმარტა, რომ თავდაპირველ მოსარჩელეს, როგორც ფიზიკურ პირს, არ ჰქონდა აღნიშნული დასკვნის მომზადების დაკვეთის უფლებმოსილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის არსებითად განხილვის, მხარეთა განმარტებებისა და მტკიცებულებათა ერთბლივად გაანალიზების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, როგორც პირველი, ისე მეორე კასატორების საკასაციო საჩივრები და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა შეიცვალოს ახალი გადაწყვეტილების მიღებით.

21. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ორივე კასატორის პრეტენზიათა ნაწილი დასაბუთებულია.

22. უწინარესად, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს პირველი კასატორის საკასაციო პრეტენზიაზე, რომელიც საწარმოში დირექტორის თანამდებობაზე მის აღდგენას უკავშირდება და განმარტავს, რომ არ არსებობს აღნიშნული საკასაციო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. საკასაციო სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ ანალოგიურ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ურთიერთობა წესრიგდება “მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონისა და სსკ-ის შესაბამისი ნორმებით, კერძოდ: „საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს, რომ საწარმოს დირექტორთან იდება სასამსახურო ხელშეკრულება და, შესაბამისად, განსახილველ დავაზე მსჯელობისას, მეწარმეთა კანონის ნორმებთან ერთად, გამოყენებული უნდა იქნეს არა შრომითი ურთიერთობების, არამედ დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმები (სსკ-ის 709-ე და 710-ე მუხლები)“; „დავალების ხელშეკრულება ის სამართლებრივი საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც პირს შეუძლია მიანდოს თავის რწმუნებულს იურიდიული მომსახურების გაწევა, პარტნიორთა კრებაზე მონაწილეობის მიღება, ფასიან ქაღალდებთან დაკავშირებული ოპერაციების წარმოება და ა.შ., ამ ხელშეკრულების საგანია რწმუნებულის მიერ ერთი ან რამდენიმე მოქმედების შესრულება. მარწმუნებელმა შეიძლება დაავალოს რწმუნებულს როგორც იურიდიული, ისე ფაქტობრივი მოქმედების შესრულება, ვინაიდან, თავად დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელ მუხლში არ არის დაკონკრეტებული რწმუნებულის მიერ შესასრულებელი მოქმედების ხასიათი, ამიტომ ასეთი ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს ყველა იმ მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ სამართლებრივ შედეგს“; „დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო (სსკ-ის 710-ე მუხლის პირველი ნაწილი)“ – [იხ. სუსგ # ას- 655-611-2017, 11.07.2017წ; შდრ. სუსგ -ები: #ას-895-845-2015, 29.01.2016 წ; # ას-560-535-2016, 02.09.2016წ.].

23. საკასაციო სასამართლო პირველი კასატორის პრეტენზიის თაობაზე, რომელიც უკავშირდება საწარმოსა და მისი ერთადერთი პარტნიორისათვის 295 930.18 ლარის სოლიდარულად დაკისრებას, აღნიშნავს, რომ თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია საწარმოს ერთადერთი პარტნიორისათვის თანხის დაკისრების ნაწილში. სააპელაციო სასამართლოს უდავოდ აქვს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ საწარმოში 221 978 ლარი შეიტანა პირველმა კასატორმა (ტ. 8, ს.ფ. 108, პუნქტი მე-11), შესაბამისად, ამ უკანასკნელს მოთხოვნის უფლება შესაძლებელია ჰქონდეს მხოლოდ საწარმოს და არა მისი პარტნიორის მიმართ.

24. ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სამართლებრივად იმსჯელებს თავდაპირველი მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის მხოლოდ იმ ნაწილის დასაბუთებულობაზე, რომელიც საწარმოსათვის 295 930.18 ლარის დაკისრებას ეხება და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, განმარტავს, რომ არ არის გასაზიარებელი სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები საწარმოსა და თავდაპირველ მოსარჩელეს შორის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან (ამხანაგობიდან) გამომდინარე ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის შესახებ (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ. 8, ს.ფ. 108, მე-11 პუნქტი). ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) მომწესრიგებელი ნორმებით დადგენილია, რომ ხელშეკრულება შესაძლებელია დაიდოს როგორც წერილობით, ისე ზეპირად (სსკ-ის 930-ე მუხლი), ხოლო ამავე კოდექსის 932-ე მუხლით, რომელიც სახელდებულია შემდეგნაირად: შესატანის შეტანის ვალდებულება, კერძოდ, მისი პირველი ნაწილით დადგენილია: „მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები. თუ ხელშეკრულებით არ არის განსაზღვრული შესატანის ოდენობა, თითოეული მონაწილე მოვალეა შეიტანოს იგი თანაბრად“, 935.1-ე მუხლის თანახმად - „თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შემოსავლები მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი წილის შესაბამისად“, 937.1-ე მუხლის საფუძველზე კი - „ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს“. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე, როგორც უკვე აღინიშნა, კატეგორიულად უარყოფს მხარეთა შორის ერთობლივ საქმიანობაზე შეთანხმებას. აღსანიშნავია ისიც, რომ არც საწარმოს შეგებებული სარჩელი ეფუძნებოდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას (იხ. საწარმოს შეგებებული სარჩელი - ტ. 3, ს.ფ. 3-21, დაზუსტებული სარჩელი - ს.ფ. 88-115), რომ ამ უკანასკნელსა და პირველ კასატორს შორის ერთობლივ საქმიანობაზე იყო შეთანხმება. საწარმოს დირექტორად დანიშვნა, ცხადია არ ნიშნავს, ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობაზე თანხმობას. მეორე კასატორმა საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვის ეტაპზე მიუთითა, რომ მხოლოდ ცხვრის ხორცის შეძენისა და შემდგომი რეალიზაციის ნაწილში იყო შეთანხმება მხარეთა შორის ერთობლივ საქმიანობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 20.10.2. ქვეპუნქტი), თუმცა, სარწმუნოდ ვერ დაასაბუთა საკუთარი პოზიცია.

25. სააპელაციო სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება საწარმოში მისი დირექტორის მიერ 221 978 ლარის შეტანის თაობაზე დამტკიცებულია, ამდენად, პირველი კასატორი ვერ უთითებს ისეთ მტკიცებულებაზე, რომელიც მან წარუდგინა სასამართლოს, 221 978 ლარის გარდა, საწარმოში დამატებით 73 952.18 (295 930.18 - 221 978) ლარის შეტანის დასადასტურებლად და რომელიც არ შეაფასა ან არასათანადოდ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ. სადავო თანხის შესახებ საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს მეორე კასატორის მიერ 20.10 ქვეპუნქტში ასახულ პოზიციაზე, რომლის საპასუხოდ საკასაციო სასამართლომ იმავე სხდომაზე - 08.06.2017წ. გამოაქვეყნა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შესაბამისი ნაწილი (ტ.8, ს.ფ. 108, პუნქტი მე-11), საბოლოოდ, მსჯელობისა და შეფასების საგანია საწარმოსათვის სესხად 221 978 ლარის თავდაპირველი მოსარჩელის მხრიდან მოთხოვნის უფლების არსებობა, რომელიც იმხანად საწარმოს მეორე დირექტორი იყო და სასარჩელო მოთხოვნა დააფუძნა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საწარმოსათვის პირადი ხარჯები გასწია, სხვა პირებისაგან მოიძია და საწარმოს სესხად მისცა სადავო თანხა (იხ. სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ წარდგენილი განცხადება - ტ.1¹, ს.ფ. 3; სარჩელი- ტ.1, ს.ფ. 6,8,10), იდენტურ ფაქტებზეა მითითებული თავდაპირველი მოსარჩელის წინააღმდეგ აღძრული შეგებებული სარჩელის პასუხად წარდგენილ შესაგებელშიც და შემდეგ - სააპელაციო საჩივარში (იხ. შეგებებული სარჩელის შესაგებელი - ტ.3, ს.ფ.66, ს.ფ. 205; ტ. 4- ს.ფ. 199, 204), ასევე, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზეც.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საწარმოს არ წარუდგენია დასაბუთებული შედავება სააპელაციო სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლითაც დამტკიცებულია საწარმოში 221 978 ლარის შეტანა მეორე დირექტორის მიერ. იმის გათვალისწინებით, რომ თავდაპირველ მოსარჩელეს, როგორც დირექტორს არ ევალებოდა საწარმოსათვის თანხის სესხად მიცემა, ხოლო თვითონ საწარმო უარყოფს, რომ მან სესხად მიიღო 221 978 ლარი, თუმცა, ვერ უთითებს, თუ რა საფუძვლით აღმოჩნდა საწარმოში დირექტორის მიერ შეტანილი თანხა,უფრო მეტიც, მეორე კასატორის (საწარმოს) წარმომადგენელმა საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე განმარტა, რომ თუკი ერაყული კომპანია გადაიხდის 126 880 აშშ დოლარს, მაშინ პირველი კასატორი მიიღებს 221 978 ლარს (იხ. ამ განჩინების 20.10.1. ქვეპუნქტი); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი გამომდინარეობს კონდიქციური ნორმებიდან, რადგან ვალდებულების გარეშე საწარმოსათვის გადაცემული 221 978 ლარით ეს უკანასკნელი უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, ხოლო დირექტორს (თავდაპირველ მოსარჩელეს), თავის მხრივ, წარმოეშვა უსაფუძვლოდ (ვალდებულების გარეშე) გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლება სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტისა და 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად.

27. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს ნაწილობრივ დასაბუთებულად მიაჩნია პირველი კასატორის პრეტენზია, რაც მისი სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველია. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ, მოპასუხე საწარმოს უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელისათვის უსაფუძვლოდ გადაცემული 221 978 ლარის გადახდა.

28. მეორე კასატორის პრეტენზიებთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, იმას განმარტავს, რომ მისი შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა დირექტორისათვის (თავდაპირველი მოსარჩელისათვის) 126 880 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში (იხ. დაზუსტებული შეგებებული სარჩელი - ტ. 3, ს.ფ. 103; პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნა - ტ.4, - ს.ფ. 164-165; საწარმოს სააპელაციო საჩივარი - ტ.5, ს.ფ. 38, 52-56), რომელიც ერაყულ კომპანიასთან საწარმოს სახელით მისი დირექტორის მიერ დადებული გარიგების საფუძველზე გადაუხდელ თანხას, საწარმოსათვის მიყენებული ზიანის სახით, ეხება, დაუსაბუთებელია და ამ ნაწილში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება ამ ნაწილში უარყოფილია იმის გამო, რომ ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის სახით არ არსებობს მოთხოვნის საფუძველი, ამასთან, როგორც თავად მეორე კასატორმა განმარტა, სასამართლო საქმისწარმოება საწარმოს სარჩელის საფუძველზე ცხვრის ხორცის შემსყიდველი ერაყული კომპანიის წინააღმდეგ ჯერ არ დასრულებულა.

29. მეორე კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც ეხება არასრულად დაკმაყოფილებულ შეგებებულ სარჩელს, მოპასუხე დირექტორისათვის (თავდაპირველი მოსარჩელისათვის) 121 566 ლარის დაკისრების ნაწილში, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საწარმოს სააპელაციო პრეტენზია დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, და აპელანტის მიერ, მოთხოვნილი თანხიდან ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ მეორე დირექტორს (თავდაპირველ მოსარჩელეს) დაეკისრა 34 592.64 ლარი, 1300 ლარი და 3617 ლარი (საერთო ჯამში -39 509.64 ლარი). მეორე კასატორი საკუთარ საკასაციო განაცხადში ითხოვს შეგებებული სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილებას 121 566 ლარის მოცულობით (იხ. საწარმოს საკასაციო საჩივარი - ტ. 7). იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას მოდავე მხარეთა შორის ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობაზე შეთანხმების შესახებ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, სამართლებრივად უნდა შეფასდეს, საწარმოს დირექტორის პასუხისმგებლობის საფუძვლები საწარმოსთან მიმართებით.

30. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა დასაბუთებულია დირექტორის პასუხისმგებლობის ნაწილში მხოლოდ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, რაც, ასევე, დამატებითი არგუმენტია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ დასკვნის საწინააღმდეგოდ, რომ თავდაპირველი მოსარჩელე, რომელიც საწარმოს დირექტორი იყო, იმავდროულად ერთობლივ საქმიანობაზე იყო შეთანხმებული საწარმოსთან. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს, რომ თავდაპირველ მოსარჩელესა და საწარმოს შორის ურთიერთობა შეიცავდა, როგორც სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობისათვის, ისე საკორპორაციო სამართლით მოწესრიგებულ ელემენტს (საწარმოს დირექტორისათვის უფლებამოსილების შეწყვეტა) - იხ. ამ განჩინების მე-18 პუნქტი. საკასაციო სასამართლოს წინააღმდეგობრივად მიაჩნია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების აღნიშნული მსჯელობა და ამ განჩინების 19.5 ქვეპუნქტში ასახული დასკვნა, რომ მოსარჩელეს შეწყვეტილი აქვს დირექტორის (ამხანაგობის ხელმძღვანელის) უფლებამოსილება (სსკ-ის 720-ე მუხლის პირველი ნაწილი) და მას ეს ქონება, სსკ-ის 715-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არ დაუბრუნებია მარწმუნებლისათვის - ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობისათვის.

31. განსახილველ შემთხვევაში საწარმოს დირექტორის პოზიციიდან გათავისუფლება, რაც სამეწარმეო რეესტრში შესაბამისი ცვლილების რეგისტრაციის გზით განხორციელდა, არ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ საწარმოსა და თავდაპირველ მოსარჩელეს შორის ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობიდან გამომდინარე ურთიერთობის საფუძველზე შეწყდა ურთიერთობა. საწარმოს დირექტორი გათავისუფლდა იმის გამო, რომ იგი არაკეთილსინდისიერად უძღვებოდა საქმეებს, მას დაეძაბა ურთიერთობა საწარმოს ერთადერთ პარტნიორთან, ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში საწარმოს დირექტორის გათავისუფლება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე განხორციელდა და მართლზომიერია.

32. საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებლად მიაჩნია საწარმოს სახელით სარეალიზაციოდ დამზადებული ცხვრის ხორცის რაოდენობრივ დანაკლისთან დაკავშირებით მეორე კასატორის (შეგებებული მოსარჩელის) პრეტენზია. თავდაპირველი მოსარჩელის განმარტების, მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების და საწარმოს მიერ დასამტკიცებელი გარემოების (დაკლული ცხვრის ხორცის ოდენობის) თაობაზე, ამ უკანასკნელის მიერ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნისა და ფაქტების კონსტატაციის ოქმის, ასევე, საქმეში მოთავსებული ხორცის გადაზიდვის დოკუმენტების, მხარის განმარტების სსსკ-ის 105-ე მუხლის საფუძველზე ერთობლივად შეფასების შედეგად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საწარმომ დაამტკიცა თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა მოპასუხე დირექტორისათვის (თავდაპირველი მოსარჩელისათვის) 90 912 ლარის დაკისრების ნაწილში. საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილში არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს, დაკლული და სარეალიზაციოდ გამზადებული ცხვრის ხორცის საშუალო მაჩვენებლის სასამართლოს მიერ გამოანგარიშების თაობაზე, რადგან შპს „ბ-ის“ დასკვნისა (იხ. ტ.3, ს.ფ. 121-128) და ფაქტების კონსტატაციის ოქმზე (იხ. ფაქტების კონსტატაციის ოქმი - ტ.4, ს.ფ. 154-დან, რომელზედაც სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საწარმომ საკუთარი ინტერესიდან გამომდინარე დიდი ცხვარი შეარჩია დასაკლავად) დაყრდნობით, უკვე დაკლული ცხვრის ხორცის გასაშუალებულ მონაცემზეა მითითებული, რომლის საფუძველზეც დაიანგარიშა საწარმომ მისი დირექტორის მიერ მიყენებული მატერიალური დანაკლისი (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.8, ს.ფ. 108, მე-12 პუნქტი). საწარმოს აღნიშნული მტკიცების საწინააღმდეგოდ, შეგებებული სარჩელის მოპასუხემ (მეორე დირექტორმა) გადაზიდვის მხოლოდ ერთ დოკუმენტზე მიუთითა, რომელშიც მითითებულია „ბატკანი“ და არა „ცხვარი“, ხოლო სხვა სარწმუნო მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოთხოვნილი ოდენობის მატერიალური დანაკლისი საწარმოს არ მისდგომია, თავდაპირველ მოსარჩელეს არ წარუდგენია სასამართლოსათვის. საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებულად მიაჩნია საკასაციო პრეტენზიიის დაკმაყოფილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება. საკასაციო სასამართლო დამატებით იმასაც განმარტავს, რომ სარეალიზაციოდ ცხვრის ხორცის გატანა მოხდა საწარმოს (მეორე კასატორის) სახელით, რომელიც ერაყულ კომპანიასთან იმყოფება ნასყიდობის სახელშეკრულობო ურთიერთობაში, შესაბამისად, აღნიშნული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების სამართლებრივი შეფასებიდან მხოლოდ ის დასკვნა გამომდინარეობს, რომ პირველ კასატორსა და მეორე კასატორს შორის არ ყოფილა შეთანხმება ერთობლივ საქმიანობაზე (ამხანაგობაზე). საწარმოს სახელით დირექტორი (თავდაპირველი მოსარჩელე) მოქმედებდა, რომელიც პასუხისმგებელია მისი დირექტორად ყოფნის პერიოდში საწარმოს სახელით განხორციელებულ ქმედებებზე, რაც სამეწარმეოსამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში უნდა იქნეს განხილული.

33. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს, რომელიც უკავშირდება საწარმოსათვის დირექტორის არასათანადო ქმედებით მიყენებულ მატერიალურ დანაკლისს - ორი ხარის შესაძენად გადახდილი 2600 ლარისა და საწარმოს სალაროში ნაშთის სახით 7234 ლარის არარსებობის თაობაზე 2014 წლის 23 მაისისათვის, რაც ემყარება შპს „ბ-ის“ დასკვნას (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.8, ს.ფ. 109, მე-15 პუნქტი), საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თავდაპირველი მოსარჩელის დირექტორად ყოფნის პერიოდში საწარმოში 100 746 ლარის (90 912 +2600+7234) მატერიალური დანაკლისი გამოვლინდა და სწორედ ამ მოცულობით უნდა დაკმაყოფილდეს საწარმოს შეგებებული სარჩელი.

34. მეორე კასატორის (შეგებებული სარჩელის) პრეტენზიები დანარჩენ ნაწილში უსაფუძვლოა და არ არსებობს მათი დაკმაყოფილების საფუძველი, შესაბამისად, ამ ნაწილში უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

35. სსსკ-ის 4.1. და მე-5 მუხლების საფუძველზე სამართალწარმოება ხორციელდება მხარეთა შეჯიბრებითობისა და კანონის წინაშე პირთა თანასწორობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. განსახილველ შემთხვევაში თითოეული საკასაციო განაცხადის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას საფუძვლად დაედო მხარეთა კუთვნილი მტკიცების ფარგლებში წარმატებით დასაბუთებული სასარჩელო მოთხოვნა და პროცესუალური მოწინააღმდეგის მიერ წარდგენილი არგუმენტაციის საპირისპიროდ დაძლეული მტკიცება.

36. იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დასრულდა განსახილველი დავა, ხოლო პირველ და მეორე კასატორებს საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით (თითოეული მხარის მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების გზით) შესასრულებელი აქვთ ერთმანეთის მიმართ ფულადი სახის ვალდებულებები, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია მიიღოს ზომები კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით, სსსკ-ის 251-ე მუხლის საფუძველზე, კერძოდ, პირველი კასატორისა და მეორე კასატორის სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული მოთხოვნები უნდა გაიქვითოს შემდეგნაირად:

36.1. წინამდებარე გადაწყვეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელის (პირველი კასატორის) სასარგებლოდ საწარმოს დაეკისრა 221 978 (ორას ოცდაერთი ათას ცხრაას სამოცდათვრამეტი) ლარის გადახდა; საწარმოს (მეორე კასატორის) სასარგებლოდ თავდაპირველ მოსარჩელეს (შეგებებული სარჩელის მოპასუხეს) დაეკისრა 100 746 (ასი ათას შვიდას ორმოცდაექვსი) ლარის გადახდა;

36.2. პირველი კასატორის სასარგებლოდ საწარმოსათვის დაკისრებულ 221 978 ლარს უნდა გამოაკლდეს მეორე კასატორის (საწარმოს) სასარგებლოდ თავდაპირველი მოსარჩელისათვის დაკისრებული 100 746 ლარი და, საბოლოოდ, გაქვითვის შედეგად დარჩენილი 121 232 (ას ოცდაერთი ათას ორას ოცდათორმეტი) ლარის გადახდა უნდა დაეკისროს საწარმოს (მეორე კასატორს) თავდაპირველი მოსარჩელის (პირველი კასატორის) სასარგებლოდ.

37. საკასაციო სასამართლო მხარეთა ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული საკასაციო მოთხოვნების პროპორციულად გადაანაწილებს მათ შორის სახელმწიფო ბაჟს, რაც ასახულია წინამდებარე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლით, 257-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 372-ე, 399-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 411-ე, 251-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. თ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. შპს "B-T"-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

3. ნაწილობრივ გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. თ. ჭ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ:

4.1. თ. ჭ-ის სარჩელი მის სასარგებლოდ შპს "B-T"-ისა და თ. ჩ-ისათვის 295 930.18 (ორას ოთხმოცდათხუთმეტი ათას ცხრაას ოცდაათი ლარის და თვრამეტი თეთრი) ლარის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

4.2. თ. ჭ-ის სარჩელი მის სასარგებლოდ შპს "B-T"-ისათვის 295 930. 18 (ორას ოთხმოცდათხუთმეტი ათას ცხრაას ოცდაათი ლარის და თვრამეტი თეთრი) ლარის დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს და, მოსარჩელის სასარგებლოდ, შპს "B-T“ -ს დაეკისროს 221 978 (ორას ოცდაერთი ათას ცხრაას სამოცდათვრამეტი) ლარის გადახდა;

4.3. თ. ჭ-ის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს და ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

5. შპს "B-T"-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფიდეს ნაწილობრივ, კერძოდ:

5.1. თ. ჭ-ეს შპს "B-T"-ის სასარგებლოდ დაეკისროს 100 746 (ასი ათას შვიდას ორმოცდაექვსი) ლარის გადახდა;

5.2. შპს "B-T"-ის შეგებებული სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს და ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

6. წინამდებარე გადაწყვეტილების 4.2 ქვეპუნქტსა და 5.1. ქვეპუნქტში მითითებული თანხები გაიქვითოს და გაქვითვის შედეგად დარჩენილი 121 232 (ას ოცდაერთი ათას ორას ოცდათორმეტი) ლარის გადახდა დაეკისროს შპს B-T"-ს თ. ჭ-ის სასარგებლოდ;

7. შპს "B-T“-ს თ. ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს მოსარჩელის მიერ უკვე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სახით 6 300 (ექვსი ათას სამასი) ლარის გადახდა;

8. შპს "B-T“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 4200 (ოთხი ათას ორასი) ლარის გადახდა შემდეგ რეკვიზიტებზე - ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

9. თ. ჭ-ეს შპს "B-T“-ის სასარგებლოდ, სახელმწიფო ბაჟის სახით დაეკისროს 4 600 (ოთხი ათას ექვსასი) ლარი.

10. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მზია თოდუა

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

პაატა ქათამაძე