№ ას-715-685-2016 13 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე. და მ. შ-ეების კანონიერი წარმომადგენელი ნ. ბ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. შ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 23 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამკვიდროს გაყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თ. შ-ემ (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ძ-ის ტერიტორიული ორგანოსა (საკრებულოს) და მცირეწლოვნების, ე. და მ. შ-ეების (შემდგომში - „მოპასუხეები“, „კასატორები“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორები“) კანონიერი წარმომადგენლის ნ. ბ-ს მიმართ.

2. მოსარჩელემ მოითხოვა:

2.1. 1998 წლის 16 აპრილის №--- მიღება-ჩაბარების აქტის (შემდგომში - „მიღება-ჩაბარების აქტი“) არარა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად აღიარება, რომლის თანახმად, მცხეთის რაიონის სოფ. ძ-ის მიწის რეფორმის კომისიის თავმჯდომარემ მოპასუხეების მამკვიდრებელს, ზ. შ-ეს (შემდგომში - „მამკვიდრებელი“) ჩააბარა ძ-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი „---“, ფართით 1300 კვ.მ (შემდგომში - „სადავო მიწის ნაკვეთი“ ან „სადავო ქონება“);

2.2. საჯარო რეესტრის 2004 წლის ჩანაწერის ბათილად ცნობა (განცხადების რეგისტრაციის №---), რომლითაც სადავო მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით ----, დარეგისტრირდა მამკვიდრებლის სახელზე;

2.3. 2012 წლის 20 თებერვალს მოპასუხეების სახელზე გაცემული №--- სამკვიდრო მოწმობისა და აღნიშნული მოწმობის საფუძველზე უძრავი ნივთის რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის 2013 წლის 20 მარტის №--- გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა;

2.4. სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობა და საჯარო რეესტრში აღნიშნული უძრავი ქონების მის სახელზე აღრიცხვა.

3. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო მიწის ნაკვეთი არის მისი მამის - ი. შ-ის სამკვიდრო ქონება. 1965 წლის 25 ოქტომბრის მცხეთის აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების (შემდგომში - „აღმასკომის №--- გადაწყვეტილება“) საფუძველზე, ლ. დ.- თავისი მშენებარე სახლი სადავო მიწის ნაკვეთთან ერთად მიჰყიდა ი. შ-ეს. ის გარემოება, რომ ი. შ-ემ ნამდვილად იყიდა ეს მშენებარე სახლი და დაამთავრა მისი მშენებლობა თანდართული გეგმის მიხედვით, დასტურდება მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომლის თანახმად, არ დაკმაყოფილდა მცხეთის რაიონის ძ-ის სასოფლო საბჭოს სარჩელი ი. შ-ის მიმართ მიწის ნაკვეთის ჩამორთმევის შესახებ უსაფუძვლობის გამო.

4. სარჩელის თანახმად, ი. შ-ე გარდაიცვალა 1979 წლის 8 სექტემბერს. 1980 წლის 20 მარტს მოსარჩელეზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა ი. შ-ის სამკვიდრო ქონების ნაწილზე - ავტომანქანაზე.

5. 2004 წლის 12 თებერვალს ი. შ-ის უძრავი ქონების მესაკუთრედ მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე დარეგისტრირდა მამკვიდრებელი. ის გარემოება, რომ მამკვიდრებლისთვის გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი სწორედ ის სახლია, რომელიც ი. შ-ეს ჰქონდა შეძენილი, დასტურდება აეროფოტოსურათით და ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, საიდანაც ირკვევა, რომ მეზობელი მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდით ---) ირიცხებოდა ზ. კ-ის სახელზე და იგივე კ-ე არის მოხსენებული მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ მიღება-ჩაბარების აქტში.

6. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2011 წლის 15 აგვისტოს გარდაიცვალა მამკვიდრებელი და 2012 წლის 20 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე სადავო მიწის ნაკვეთზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მოპასუხეების საკუთრების უფლება.

7. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო ქონების ნაწილის - ავტომანქანის მიღების შედეგად, მან სრულად მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება ანუ საცხოვრებელი სახლიც და, შესაბამისად, 1979 წლიდან იგი არის საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე, ხოლო 1997 წლიდან კი, 1997 წლის 25 ნოემბერს ამოქმედებული ახალი სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად, - ამ სახლზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეც. შესაბამისად, მის გარდა, არავის ჰქონდა უფლება განეკარგა მისი უძრავი ქონება.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მოსამართლემ სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადასცა მცხეთის რაიონულ სასამართლოს, ხოლო მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 27 მარტის განჩინებით ცალკე წარმოებად გამოიყო მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეების მიმართ 2012 წლის 20 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ აღიარების შესახებ და განსჯადობით განსახილველად გადაეცა მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

9. 2014 წლის 27 მარტის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ და ყადაღა დაედო მოპასუხეების საკუთრებაში არსებულ სადავო მიწის ნაკვეთს.

10. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ მათ მიერ მემკვიდრეობით მიღებული სადავო ქონება წარმოადგენს ი. შ-ის საკუთრებას.

11. შესაგებლის თანახმად, აღმასკომის №--- გადაწყვეტილება არ წარმოშობს რაიმე უფლებებს ამ ქონებაზე, რადგან 1965 წელს მიწა წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას და ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს გადაეცემოდა მხოლოდ სარგებლობის უფლებით. ამასთან, საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ ლ. დ., რომელსაც მიეცა უფლება გაესხვისებინა თავისი მშენებარე სახლი მიწის ნაკვეთთან ერთად, მიჰყიდა აღნიშნული ქონება ი. შ-ეს.

12. მოპასუხეების განმარტებით, 1998 წლის 16 აპრილს მათ მამკვიდრებელს გადაეცა სადავო მიწის ნაკვეთი, როგორც რეფორმამდე მის მფლობელობაში არსებული ნაკვეთი და მასზე გაცემულია საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა. მიღება-ჩაბარების აქტის გამცემი ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ორგანოა მიწის მართვის სამმართველო, რომელიც იმავდროულად იყო უძრავ ნივთზე უფლებათა მარეგისტრირებელი ორგანო. შესაბამისად, საკუთრების უფლება რეგისტრირებულად მიიჩნევა 1998 წლიდან, რის შემდეგაც გასულია 15 წელზე მეტი ვადა. აღნიშნულის გამო, სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის საფუძველზე, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შეცდომით რეგისტრაციის შემთხვევაშიც კი სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება ეკუთვნის მამკვიდრებელს.

13. ამასთან, მოპასუხეებმა მიუთითეს, რომ მოსარჩელემ იცოდა 2004 წლიდან მამკვიდრებლის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, თუმცა 2013 წლამდე მისი საკუთრების უფლება სადავოდ არ გაუხდია. მან 2012 წლის 10 აპრილს მიიღო სამკვიდრო მოწმობა მამის სამკვიდროზე სრულად, რის შემდეგ საჯარო რეესტრში სცადა სადავო ქონების რეგისტრაცია სხვა მისამართის მითითებით, რაც დასტურდება სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით.

14. მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელით სასარჩელო მოთხოვნა შეამცირა და საბოლოოდ მოითხოვა 1992 წლიდან სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ აღიარება. ამასთან, მან დამატებით მიუთითა, რომ 1981 წლის 14 აპრილს ნოტარიუსმა უ.გ-ემ გასცა კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, რომლის თანახმად, მოსარჩელე და მისი ძმა - მამკვიდრებელი ცნობილ იქნენ თანაბარწილში მემკვიდრეებად ი. შ-ის დანაშთ ქონებაზე, კერძოდ, ანაბარზე.

15. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 20 თებერვალს მამკვიდრებლის სამკვიდროზე მოპასუხეების მიმართ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მცხეთაში, ა-ში მდებარე უძრავი ქონების - 1195 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული №1 და №2 შენობა-ნაგებობების (საკადასტრო კოდი ---) ½ წილის შესახებ; მოსარჩელე აღიარებულ იქნა მცხეთაში, ა-ში მდებარე უძრავი ქონების - 1195 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული №1 და №2 შენობა-ნაგებობების (საკადასტრო კოდი ---) ½ წილის მესაკუთრედ.

16. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 23 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

18. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

18.1. სადავო უძრავი ქონება, მდებარე: მცხეთა, ა-ი, 1195 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი ტექაღრიცხვის სამსახურში აღრიცხული არ ყოფილა;

18.2. მოსარჩელის მამა - ი. შ-ე გარდაიცვალა 1979 წლის 8 სექტემბერს. მას დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე: შვილები - მოსარჩელე და მამკვიდრებელი (მოპასუხეთა მამა);

18.3. სადავო ქონებაზე (მდებარე: მცხეთა, ა-ი, 1300 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ს/კ ---) საჯარო რეესტრში 2004 წლის 12 თებერვლიდან რეგისტრირებულია მამკვიდრებლის საკუთრების უფლება. რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებულია 1998 წლის 16 აპრილს გაცემული მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი N--- (მამკვიდრებლისათვის მცხეთის რაიონის სოფელ ძ-ში 0.13 ჰა სასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის 1 ნაკვეთად გადაცემის შესახებ);

18.4. მამკვიდრებელი 2011 წლის 13 აგვისტოს გარდაიცვალა. 2012 წლის 20 თებერვალს მისი შვილების - მოპასუხეების მიმართ გაცემულია სამკვიდრო მოწმობა მამის სამკვიდრო ქონებაზე - მცხეთაში, ა-ში მდებარე 1300 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, კოდით ---;

19. სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე, პასუხი უნდა გასცემოდა კითხვას: შედიოდა თუ არა სადავო უძრავი ქონება მოსარჩელის მამის - ი. შ-ის სამკვიდრო მასაში.

20. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მცხეთის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1965 წლის 25 ოქტომბრის №--- გადაწყვეტილების (შემდგომში - „აღმასკომის №--- გადაწყვეტილება“) საფუძველზე, ი. შ-ეს მცხეთაში, ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება, ხოლო 1195 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე - კანონიერი სარგებლობის უფლება. შესაბამისად, ი. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ აღნიშნული ქონება ამ უკანასკნელის სამკვიდრო მასაში შევიდა.

21. სააპელაციო პალატამ ზემოაღნიშნული დასკვნა დააფუძნა შემდეგ გარემოებებს: საქმეში წარმოდგენილი აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. გ–ის ძე დ-ის თხოვნა დაკმაყოფილდა და ამ უკანასკნელს ნება დაერთო, ნაწილობრივ აშენებული ბინა პოლკოვნიკ ი. ი-ის ძე შ-ეზე გაესხვისებინა; ამასთან, მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მცხეთის რაიონის სოფელ ძ-ის სასოფლო საბჭოს სარჩელი ი. შ-ის მიმართ, ძ-ში მდებარე თვითნებურად აშენებული საცხოვრებელი სახლის ჩამორთმევის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ი. შ-ეს ქალაქის საბჭოს გადაწყვეტილებით ნება დაერთო მშენებარე სახლის ყიდვაზე და მასზე გაცემულია გეგმა ბინის მშენებლობის შესახებ.

22. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეები სადავოდ ხდიდნენ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების - აღმასკომის N--- გადაწყვეტილებისა და მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების ნამდვილობას და ამ დოკუმენტების სიყალბეს ამყარებდნენ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ საქმის განხილვის მოსამზადებელ ეტაპზე მხარის მიერ წარმოდგენილი იქნა 1965 წლის 25 ოქტომბრით დათარიღებული მცხეთის აღმასკომის ორი ერთნაირი შინაარსის გადაწყვეტილება, რომელთაგან ერთის ნომერია ---, ხოლო მეორის - ---, მათ შორის განსხვავებაა, ასევე, ოქმის პარაგრაფებშიც; ერთ შემთხვევაში მითითებულია პარაგრაფი - 6, ხოლო მეორე შემთხვევაში - პარაგრაფი - 9; მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების სიყალბის საფუძვლად კი მოპასუხეები მიუთითებდნენ იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლოში არ მოიძებნა საქმის მასალების არქივში გადაგზავნის შესახებ ინფორმაცია.

23. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეების ზემოაღნიშნული მოსაზრებები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

23.1. აღმასკომის №---ით იდენტიფიცირებული დოკუმენტი პირველი ინსტანციის სასამართლომ ამორიცხა მტკიცებულებათა სიიდან და იგი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ დასდებია. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება აღმასკომის N--- გადაწყვეტილების ასლს, რომელიც გაცემულია უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს - საქართველოს ეროვნული არქივის მიერ და მოპასუხეს აღნიშნულ დოკუმენტთან დაკავშირებით არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებზე, რაც მის აუთენტურობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო. პალატას მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს მისი მტკიცების ფარგლებში არ წარმოუდგენია სათანადო და დასაშვები მტკიცებულება (მაგ., სასამართლო განაჩენი), რომელიც სადავო დოკუმენტის სიყალბეს დაადასტურებდა;

23.2. ორივე ზემოაღნიშნული დოკუმენტი (აღმასკომის №--- და №--- გადაწყვეტილებები), რომელთა შინაარსიც სრულიად იდენტურია, წარმოდგენილია ასლის სახით, თუმცა, №---ით იდენტიფიცირებული დოკუმენტის ასლი, რომელიც გაცემულია საქართველოს ეროვნული არქივის მიერ, შესრულებულია ქსეროქსის საშუალებით და წარმოადგენს უშუალოდ დედანი დოკუმენტის ასლს (დოკუმენტზე დასმულია გადაწყვეტილების მიმღები პირების ხელმოწერა), №--- დოკუმენტი კი გაცემულია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ და არის ასლის ასლი (პირველი ასლი სავარაუდოდ გაცემულია გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს მიერ). ამასთან „პირველი ასლი“ შედგენილია არა ქსეროქსის საშუალებით, არამედ კომპიუტერის ან საბეჭდი მანქანის საშუალებით ისე, რომ ტექსტი ხელახლა არის დაბეჭდილი, ხოლო ტექსტის ბოლოს უფლებამოსილი პირების ხელმოწერების ნაცვლად მითითებულია: „ხელმოწერილია“, ასლის დედანთან სისწორეს კი ადასტურებს მდივანი. ასეთ ვითარებაში, სააპელაციო პალატამ სარწმუნოდ მიიჩნია მოსარჩელის განმარტება იმის შესახებ, რომ №--- დოკუმენტის ასლის ბეჭდვის დროს გადაწყვეტილების მაიდენტიფიცირებელ მონაცემებში შემსრულებელმა დაუშვა ტექნიკური შეცდომა. სასამართლოს აღნიშნულ რწმენას უმყარებს ასევე ის გარემოებაც, რომ სადავო გადაწყვეტილების რეალურად არსებობის ფაქტი დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მცხეთის რაიონის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომელიც სწორედ მცხეთის აღმასკომის ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებას ემყარება.

24. სააპელაციო პალატამ, ასევე, არ გაიზიარა მოპასუხეების პრეტენზია მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების სიყალბის შესახებ და მიიჩნია, რომ ის ფაქტი, რომ არ დგინდება, თუ როდის გაეგზავნა არქივს სამოქალაქო საქმის დოკუმენტაცია, არ მიუთითებდა ამ დოკუმენტის სიყალბეზე. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია აღნიშნული გადაწყვეტილების ასლი, რომელიც გაცემულია იმ საჯარო დაწესებულების (საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის არქივთსაცავის) მიერ, რომელიც სასამართლოში წარმოებულ საქმეთა დოკუმენტაციის შენახვაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენს.

25. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება თავისი შინაგანი რწმენის საფუძველზე ნიშნავს იმას, რომ მხოლოდ სასამართლო წყვეტს მტკიცებულებათა სარწმუნოობის საკითხს. ზემოთ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოსაზრებების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეების არგუმენტი - სადავო დოკუმენტების სიყალბის შესახებ, მოკლებული იყო მტკიცებას.

26. სააპელაციო პალატამ, ასევე, არ გაიზიარა მოპასუხეების შედავება, რომ აღმასკომის №--- გადაწყვეტილება, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 238-ე, 239-ე, 240-ე მუხლების შესაბამისად, არ წარმოადგენდა სადავო ქონებაზე (საცხოვრებელ სახლზე) ი. შ-ის საკუთრების უფლების წარმომშობ დოკუმენტს.

27. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლის თანახმად, სახლი, რომელსაც მოქალაქე აშენებდა, მისი მშენებლობის დამთავრებამდე, არ შეიძლებოდა გასხვისებულიყო სხვა პირზე მშრომელთა დეპუტატების რაიონული, საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის ნებართვის გარეშე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა სახლი იყიდებოდა მასალად. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული ნებართვა (მშენებარე სახლის ი. შ-ეზე გასხვისების უფლება) ლ. დ. აღმასკომის N--- გადაწყვეტილებით მოიპოვა, ხოლო ის ფაქტი, რომ აღნიშნული ნებართვის ფარგლებში ლ. დ. სადავო ქონება ი. შ-ეზე ნამდვილად გაასხვისა, დასტურდება მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მცხეთის რაიონის ძ-ის სასოფლო საბჭოს აღმასკომის სარჩელი მოპასუხე ი. შ-ის მიმართ ბინის ჩამორთმევის შესახებ. გადაწყვეტილებაში მითითებულია: „სახალხო სასამართლო თვლის, რომ მოპასუხის განმარტება სწორია, საქმეშია ქალაქის საბჭოს გადაწყვეტილება დ-ისაგან შ-ის მიერ ბინის ყიდვის ნებართვაზე და გეგმა ამ უკანასკნელის სახელზე გაცემული ბინის მშენებლობის შესახებ. სარჩელის მოთხოვნა ხსენებულ გარემოებათა მიხედვით არასწორია და გაზიარებული არ უნდა იქნეს“. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სახლის მშენებლობა გააგრძელა ი. შ-ემ, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლში სარემონტო სამუშაოები მისმა შვილებმა - მამკვიდრებელმა და მოსარჩელემ დაასრულეს.

28. 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 239-ე მუხლის გამოყენების ფარგლებთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, ქალაქში ან ქალაქის ტიპის დაბაში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (სახლის ნაწილის) ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება დამოწმებულ უნდა იქნას სანოტარო წესით და რეგისტრირებულ იქნას მშრომელთა დეპუტატების ადგილობრივი საბჭოს აღმასრულებელ კომიტეტში სამი თვის ვადაში სანოტარო წესით დამოწმების დღიდან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მითითებული ნორმა არეგულირებს არა მშენებარე სახლის, არამედ - დასრულებული საცხოვრებელი სახლის გასხვისების სამართლებრივ საფუძვლებს, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში კი საკითხი ეხება მშენებარე სახლს, რომლის გასხვისების სპეციალურ წესს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლი ადგენს და იგი მშენებარე სახლის გასხვისებისათვის, აღმასრულებელი კომიტეტის ნებართვის შემდგომ, დამატებით ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადების ვალდებულებას არ ითვალისწინებს. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მშენებარე სახლი ტექ.აღრიცხვის ბიუროში ლ. დ-ის სახელზე აღრიცხული არ ყოფილა და, შესაბამისად, იგი ვერ იქნებოდა სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტი ანუ - ისეთი ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი, რომელიც სანოტარო წესით დადასტურებას საჭიროებდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მცდარი იყო მოპასუხეების მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო უძრავი ქონების მიმართ ი. შ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის სავალდებულო იყო მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1965 წელს უფლებამოსილი ორგანოს - აღმასკომის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ი. შ-ეს საცხოვრებელ სახლზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება, ხოლო მასთან მდებარე მიწის ნაკვეთზე კი - კანონიერი სარგებლობის უფლება.

30. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეებს სარჩელის საწინააღმდეგოდ არ წარმოუდგენიათ რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი ი. შ-ეს არ გადასცემია ან მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალურად მამკვიდრებელს გამოეყო სამშენებლოდ და ნება დაერთო სადავო სახლის მშენებლობაზე ან, რომ მამკვიდრებელმა მესამე პირთან დადებული გარიგების საფუძველზე შეიძინა ეს ქონება.

31. სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადადის მათ კერძო საკუთრებაში და ამავე დადგენილების მე-7 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, სოფლის ყოფილ მკვიდრთ მიწები გამოეყოფათ კერძო საკუთრებაში, თუ მათ მემკვიდრეობით მიღებული აქვთ საცხოვრებელი სახლი ან სახლის ნაწილი, იგივე წესი ვრცელდება მოქალაქეებზე, რომელთაც კანონით დადგენილი სხვა წესით მიიღეს საცხოვრებელი სახლი.

32. მიღება-ჩაბარების აქტთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და აღნიშნა, რომ „საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეთათვის სარგებლობაში გადაცემულ მიწის ნაკვეთებზე დოკუმენტაციის გაფორმების რეგულირების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 28 ივნისის №503 დადგენილების შესაბამისად, მამკვიდრებელზე მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემა მიუთითებს ი. შ-ის სამკვიდროში არსებული მიწის ნაკვეთის პრივატიზაციაზე მის ყველა მემკვიდრეზე, რადგან აღნიშნული დადგენილების თანახმად, ოჯახის ყველა წევრზე მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმება გათვალისწინებული არ იყო.

33. სააპელაციო პალატამ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლზე დაყრდნობით, განმარტა, სამკვიდრო შეიცავს მამკვიდრებლის უფლებებსა და ვალდებულებებს. სამკვიდროში შედის ქონებრივი უფლებები, შესაბამისად, სამკვიდრო არ მოიცავს მხოლოდ რეგისტრირებულ უფლებებს, სამკვიდროში შედის ასევე მამკვიდრებლის მიერ ქონებაზე კანონით დადგენილი წესით მოპოვებული უფლებები. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი. შ-ემ კანონით დადგენილი წესის დაცვით, უფლებამოსილი სახელმწიფო ორგანოს ნებართვის საფუძველზე ლ. დ-ისაგან შეიძინა მშენებარე სახლი, რის შემდეგაც დაასრულა სახლის მშენებლობა. ამ უძრავ ქონებაზე უფლება ი. შ-ეს სიცოცხლეში არ გაუსხვისებია. ის ფაქტი, რომ სახლი და მიწის ნაკვეთი ი. შ-ის სახელზე არ აღრიცხულა, სახლის ექსპლუატაციაში მიღება არ დასტურდება, არ გამორიცხავდა მის მართლზომიერ უფლებებს ამ ქონებაზე. სადავო სახლზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება იყო ი. შ-ის სამკვიდროში არსებული ქონებრივი უფლება. შესაბამისად, ი. შ-ის გარდაცვალების შემდეგ, სადავო უძრავი ქონება სამკვიდრო მასის ნაწილი გახდა იმ კანონიერი უფლებებით, რაც მამკვიდრებელს ამ ქონების მიმართ გააჩნდა.

34. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ მამის სამკვიდროში არსებული სადავო ქონება ფაქტობრივი დაუფლების გზით ძმასთან (მამკვიდრებელთან) ერთად თანაბარწილში მიიღო. სააპელაციო პალატამ აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

34.1. 1980 წლის 20 მარტს ნოტარიუს მ. დ-ის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, მოსარჩელე ცნობილია მამის ი. შ-ის სამკვიდროს - ავტომანქანის (პობედა მ-20, სახ. Nგრო ---) მესაკუთრედ;

34.2. 1981 წლის 14 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შესაბამისად, მამკვიდრებელსა და მოსარჩელეს თანაბარწილად აქვთ მიღებული მემკვიდრეობა მამის - ი. შ-ის საბანკო ანაბარზე;

34.3. 2012 წლის 10 აპრილს ნოტარიუს ე. ყ–ის მიერ გაცემულია სამკვიდრო მოწმობა, რომლის მიხედვით, მოსარჩელე ცნობილია მამის ი. შ-ის სამკვიდროში არსებული უფლებების (სამკვიდრო აქტივი) და ვალდებულებების (სამკვიდრო პასივი) მემკვიდრედ მიღებული სამკვიდროს ღირებულების ფარგლებში. სამკვიდრო მოწმობაში მითითებულია, რომ მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს მიღება დასტურდება 1980 წლის 20 მარტს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით.

35. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადასტურებულად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე სადავო საცხოვრებელ სახლს მამის გარდაცვალების შემდეგ ძმასთან (მამკვიდრებელთან) ერთად ფაქტობრივად დაეუფლა, სააპელაციო საჩივრით შედავებული არ არის. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება, რომ მოსარჩელემ, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, სამკვიდრო მასაში შემავალი სადავო საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივი დაუფლების გზით ძმასთან (მამკვიდრებელთან) ერთად თანაბარწილში მიიღო.

36. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეთა უფლებებს არ იცავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილი რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, რადგან მთელ ქონებაზე მამკვიდრებლის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის ნამდვილი უფლების საფუძველზე, ვინაიდან, როგორც დადგინდა მამის ქონება ძმასთან ერთად მემკვიდრეობით მიიღო ასევე მოსარჩელემ. მხოლოდ რეგისტრაციის ძალაში არსებობის ფაქტი რეგისტრირებული უფლების ნამდვილობაზე არ მიუთითებს. უფლების რეგისტრაციის სისწორისათვის განმსაზღვრელია უფლების წარმოშობის საფუძველი, მისი მართლზომიერება. ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია მთელ ქონებაზე მამკვიდრებლის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის უსწორობა, რადგან სადავო ქონება მიწის რეფორმამდე მის ინდივიდუალურ სარგებლობაში არ იმყოფებოდა, სადავო მიწის ნაკვეთი მართლზომიერ სარგებლობაში გადაცემული ჰქონდა მის მამას - ი. შ-ეს, ხოლო მოსარჩელეს, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს, ძმასთან ერთად, თანაბარწილად წარმოეშვა უფლებები სადავო უძრავ ქონებაზე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამკვიდროს მიღების პირობებში მემკვიდრეს (მოსარჩელეს) ჰქონდა უფლება, დაეცვა მიღებული სამკვიდრო სხვა დანარჩენი მემკვიდრეებისაგან, მათ შორის იმ მემკვიდრისაგან, რომელმაც განახორციელა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია.

37. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 12 ივლისის №ას-146-140-2012 განჩინებაზე დაყრდნობით, აღნიშნა, რომ მემკვიდრის მიერ სადავო უძრავი ქონების მიღება ფაქტობრივი ფლობით ან მართვით მას განსაკუთრებულ სამართლებრივ რეჟიმში აყენებს. სამკვიდროს გახსნის დღიდან ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით (კონკლუდენტური მოქმედებებით) მემკვიდრე ხდება სამკვიდრო ქონების მესაკუთრე. ამ მომენტიდან ის ითვლება მამკვიდრებლის ურთიერთობების კრედიტორად და მოვალედ. სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლით განსაზღვრული დანაწესის თანახმად, საკუთრების უფლება ჩნდება კანონის საფუძველზე. ამასთან ერთად, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება, როგორც რეგისტრაციასავალდებულო უფლება, მოითხოვს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, თუმცაღა საკუთრების მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციის უფლება ხანდაზმულობით შეზღუდული არ არის. სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების გზით მიღების შემთხვევაში, მართალია, მემკვიდრეს წარმოეშვება მიღებულ უძრავ ნივთზე საკუთრების რეგისტრაციის უფლება, მაგრამ ამ რეგისტრაციის განუხორციელებლობა არ ნიშნავს იმას, რომ მან არ მიიღო ეს ქონება. ხანდაზმულობის საგანი არის ფარდობითი უფლება და არა აბსოლუტური უფლება, შესაბამისად, აბსოლუტურ უფლებაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

38. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა, აგრეთვე, იმ განჩინებების კანონიერებაზე, რომლებიც გამოტანილი იყო საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვასთან დაკავშირებით და რომლებიც წინ უსწრებდა სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანას.

39. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინებასთან დაკავშირებით, რომლითაც დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვის შესახებ და სხდომაზე მოწმეებად მოწვეულნი იქნენ გ. ჯ-ე და ზ. კ-ე, სააპელაციო პალატამ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლისა და 215-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების ანალიზის საფუძველზე, მიუთითა, რომ მტკიცებულებათა წარდგენა დასაშვებია საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე, ხოლო მათი წარდგენა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დაუშვებელია, ვინაიდან ამის უფლებას ზღუდავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომლის შესაბამისად, მთავარ სხდომაზე სასამართლო დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენის შესახებ შუამდგომლობებს განიხილავს მხოლოდ გამონაკლისის სახით, კერძოდ, თუ მხარეს მათი წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე არ შეეძლო ობიექტური მიზეზებით ანუ აღნიშნულის შესახებ არ იცოდა ან შუამდგომლობათა წარდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარემ ვერ უზრუნველყო საპატიო მიზეზით. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვის შესახებ მოსარჩელემ წარადგინა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შუამდგომლობის განხილვისას საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას ადგილი არ ჰქონდა და, შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მოპასუხეების მოთხოვნა საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ.

40. სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 21 ნოემბრის საოქმო განჩინებაც, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხეების წარმომადგენლის შუამდგომლობა მოსამართლის აცილების შესახებ. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტსა და 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით, განმარტა, რომ, გარდა იმისა, რომ მოპასუხეების მიერ მითითებული გარემოებები ვერ ასაბუთებდა მოსამართლის საქმის შედეგით დაინტერესების ფაქტს, ასევე გასათვალისწინებელი იყო ისიც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული იყო არსებითად სწორი გადაწყვეტილება. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დგინდებოდა იმ სახის საპროცესო დარღვევები, რომლებსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი მითითებულ განჩინებასთან დაკავშირებით არ უნდა ყოფილიყო დაკმაყოფილებული.

41. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა, აგრეთვე, მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 ოქტომბრის განჩინების კანონიერებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის შუამდგომლობა საქმიდან მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1983 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების ამოღებისა და, ასევე, აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების ამორიცხვის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლზე დაყრდნობით, აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეები მიუთითებდნენ საბუთის სიყალბეზე, რასთან დაკავშირებითაც პალატამ უკვე იმსჯელა და მიიჩნია, რომ მოპასუხეების არგუმენტი დოკუმენტის სიყალბის შესახებ მოკლებული იყო მტკიცებას. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტები დაცული იყო არქივში და არ წარმოადგენდა არაკანონიერი გზით მოპოვებულ მტკიცებულებებს.

42. სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანი გახდა, აგრეთვე, მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხეების შუამდგომლობა მოსარჩელის სათანადო მოსარჩელით შეცვლის შესახებ. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და მე-2 მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელე არის პირი, რომელმაც აღძრა სარჩელი თავისი დარღვეული ან სადავო უფლების დასაცავად. პირმა შესაძლებელია მიმართოს სასამართლოს, როდესაც მას ესაჭიროება თავისი უფლებების, თავისუფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა. მხარეებს, ანუ სადავო მატერიალურ-სამართალურთიერთობის სუბიექტებს, საქმეში გააჩნიათ გარკვეული მატერიალურ-სამართლებრივი ინტერესი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა არის უძრავ ქონებასთან მიმართებით გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა და ქონებაზე თანამესაკუთრედ ცნობა. სარჩელის მოთხოვნა ემყარება იმ გარემოებას, რომ ქონება წარმოადგენს სამკვიდრო მასას, რომელიც მოსარჩელეს მიღებული აქვს კანონით დადგენილი წესით. ამდენად, მოსარჩელემ მიიჩნია რა, რომ დაირღვა მისი ქონებრივი უფლებები, ითხოვს სასარჩელო წესით ქონებრივი ინტერესის დაკმაყოფილებას. ქონება, რომელიც წარმოადგენს სადავოს, მოსარჩელის განმარტებით, მისი მამის სამკვიდროში შედიოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილე მხარეს და, შესაბამისად, მითითება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე არ იყო სათანადო მხარე, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად ჩათვალა.

43. სააპელაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებაც, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხეების შუამდგომლობა გ. კ-ისა და სოფელ ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს მდივნის მოწმის სტატუსით დაბარების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად განჩინებაში მითითებულია, რომ ამჟამად მოქმედი სოფელ ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულის და ამ ტერიტორიულ ორგანოში მომუშავე თანამდებობის პირის მდივნის დაკითხვა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოების დადასტურების საშუალებას არ წარმოადგენდა, რადგან მათი ჩვენება არ შეეხებოდა სადავო პერიოდში მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის გარემოებებს და იმ ფაქტს, რომ ი. შ-ის სამკვიდროში შედიოდა თუ მამკვიდრებლის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა ეს ქონება, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის, 104-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 140-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, კანონიერად არ დააკმაყოფილა მოპასუხეების შუამდგომლობა გ. კ-ისა და სოფელ ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს მდივნის მოწმეებად გამოძახების შესახებ.

44. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

45. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის საფუძველზე, ასევე მოითხოვეს სასამართლოს მიერ გამოტანილი წინმსწრები განჩინებების - სოფელ ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულისა და მდივნის სასამართლოში მოწმეებად დაკითხვაზე, მტკიცებულებების გამოთხოვაზე, მოსარჩელის მოწმეების დაკითხვაზე, დამატებით მოწმეების დაკითხვაზე, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტებისა და მოწმეთა ჩვენებების დაუშვებელ მტკიცებულებებად ცნობაზე, დოკუმენტის სიყალბეზე, მოსარჩელის არასათანადო მოსარჩელედ ცნობაზე, მოსამართლე დ. გ–ის აცილებაზე, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების - ე.წ. სარჩელი ძ-ის აღმასკომის სახელით - დაუშვებელ მტკიცებულებად ცნობაზე, მოსამართლე ნ. ნ-ის აცილებაზე და სასამართლოს მიერ განჩინების მიღების გარეშე ბ. ჩ-ის მოწმედ დაკითხვის კანონიერების შემოწმება.

46. კასატორებმა ასევე აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მცხეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება დარჩა ძალაში, კერძოდ, კასატორებმა მიუთითეს, რომ მცხეთის რაიონულმა სასამართლომ 2014 წლის 27 მარტს განჩინებით ყადაღა დაადო კასატორების საკუთრებაში არსებულ მთლიან სადავო ქონებას და ეს განჩინება 2014 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით უცვლელად დატოვა ძალაში, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის მიერ შემცირებული სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველზე სასამართლომ მოსარჩელის საკუთრების უფლება აღიარა სადავო ქონების მხოლოდ ½ ნაწილზე.

47. კასატორები უთითებენ, რომ მცხეთის რაიონული სასამართლოს მოსამართლე დ. გ–ს არ გააჩნდა ადმინისტრაციული საქმიდან გამოყოფილი სამოქალაქო საქმის განხილვის სამართლებრივი საფუძველი და ითხოვენ, რომ შემოწმდეს სამოქალაქო სარჩელის განსახილველად მიღების კანონიერება.

48. საკასაციო საჩივრის ავტორებმა მიუთითეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია მიღება-ჩაბარების აქტით მამკვიდრებელზე გადაცემული 1300 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მცხეთის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1960 წლის 30 აგვისტოს №--- გადაწყვეტილებით მოქალაქე ლ. გ–ის ძე დ-ეზე გამოყოფილი ძ-ის კირის ქარხნის 1000 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის იდენტურობის საკითხი.

49. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სასამართლოებმა არ გამოიკვლიეს 36 წლის განმავლობაში მოსარჩელის მიერ მამისგან დარჩენილი სამკვიდროს მიღების დამაბრკოლებელი მიზეზი, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა ის ფაქტი, იცოდა თუ არა მოსარჩელემ მიღება-ჩაბარების აქტით მამკვიდრებელზე მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ, ხოლო, თუ არ იცოდა, როდის გაიგო ამის თაობაზე.

50. საკასაციო საჩივრის ავტორების განმარტებით, სასამართლომ მოსარჩელეს ისე მიაკუთვნა სადავო ქონების ½ ნაწილი, რომ 2004 წელს საჯარო რეესტრში მამკვიდრებელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული მიღება-ჩაბარების აქტი არ გაუქმებულა. ამასთან, კასატორების მტკიცებით, აღნიშნული აქტის ბათილობის გარეშე მოსარჩელის აღიარებით სარჩელზე გამოტანილი სასამართლოს გადაწყვეტილება ვერ აღსრულდება, ვინაიდან სახეზე იქნება ორი საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი: ერთი მხრივ, სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც სადავოდ გამხდარი უძრავი ქონების ½ ნაწილი იქნება მოსარჩელის საკუთრებაში და, მეორე მხრივ, მამკვიდრებლის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი - მიღება-ჩაბარების აქტი.

51. კასატორების მითითებით, საქმეში არ მოიპოვება აღმასკომის გადაწყვეტილება, რომლითაც მიწის ნაკვეთი, რომელიც 1960 წელს გამოეყო ლ. დ-ეს სარგებლობის უფლებით, აღმასკომმა ჩამოართვა ლ. დ-ეს და სარგებლობის ან სხვა სახის უფლებით გადასცა ი. შ-ეს და, რომელიც წარმოშობდა ი. შ-ის უფლებას ამ მიწაზე.

52. საკასაციო საჩივრის ავტორები აღნიშნავენ, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, რეალურად დაიდო თუ არა სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულება ლ. დ-ესა და ი. შ-ეს შორის. ამასთან, კასატორები ყურადღებას ამახვილებენ იმ ფაქტზე, რომ აღმასკომის №--- გადაწყვეტილებით ლ. დ-ეს მიეცა მხოლოდ სახლის გასხვისების უფლება, ხოლო 1960 წლის 30 აგვისტოს №--- გადაწყვეტილებით გამოყოფილი 1000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის სარგებლობაში გადაცემაზე არ ჰქონდა უფლება.

53. კასატორების მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა გამოეკვლია 2011 წელს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე მოსარჩელისთვის უარი თქმის მიზეზი ანუ რეგისტრაციაზე უარი განპირობებული იყო იმით, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი თუ სახეზე იყო „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, რეგისტრირებული უფლებისა და დასარეგისტრირებელი უფლების იდენტურობა.

54. საკასაციო საჩივრის ავტორები ამტკიცებენ, რომ აღმასკომის №--- გადაწყვეტილება არის ყალბი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ამ საკითხთან დაკავშირებით განვითარებული მსჯელობა დაუსაბუთებელია და არ ემყარება საქმის მასალებს.

55. კასატორებმა ასევე მიუთითეს, რომ მცხეთის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის №--- გადაწყვეტილება გამოტანილია აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების, ოქმი №22, პარაგრაფი 6-ის საფუძველზე. №--- გადაწყვეტილება მცხეთის რაიონულმა სასამართლომ ამორიცხა მტკიცებულებების სიიდან, თუმცა, ზემოაღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილება გამოიყენა ი. შ-ის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად.

56. ამასთან, კასატორებმა აღნიშნეს, რომ მცხეთის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის №--- გადაწყვეტილება არ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ სადავო ქონება ი. შ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა, რადგან ი. შ-ეზე ბინის ჩამორთმევა შეუძლებელი იყო იმის გამო, რომ იგი არ იყო ბინის მესაკუთრედ რეგისტრირებული პირი და მას არ გააჩნდა ნასყიდობის ხელშეკრულება დამოწმებული სანოტარო წესით.

57. კასატორების განმარტებით, საქმეში არსებული აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების ნამდვილობა ეჭვქვეშ არ დააყენა პირველი ინსტანციის სასამართლომ, რაც გაასაჩივრეს სააპელაციო სასამართლოში, როგორც წინმსწრები განჩინება და არც სააპელაციო სასამართლოს არ მიუღია რაიმე გადაწყვეტილება ან განჩინება, შესაბამისად, კასატორები ითხოვენ ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით აღნიშნული საკითხის შემოწმებას.

58. საკასაციო საჩივრის ავტორები უთითებენ, რომ, თუ სადავო ქონება რეალურად წარმოადგენს ი. შ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ ქონებას, სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, ხომ არ იყო აღნიშნული ქონება მამკვიდრებლის ერთპიროვნული სამკვიდრო ქონება, რადგან მის ძმას ერთპიროვნულად ერგო ავტომანქანა მემკვიდრეობით, რომლის ფასი იმ დროს სადავო მიწის ნაკვეთის ღირებულებაზე მეტი იყო.

59. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ მიღება-ჩაბარების აქტი გაცემულია მიწის მართვის სამმართველოს მიერ, რომელიც წარმოადგენდა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელ ორგანოს. შესაბამისად, ამ ორგანოს მიერ მიღება-ჩაბარების აქტის მამკვიდრებელზე გაცემის შედეგად მას წარმოეშვა საკუთრების უფლება, რაც უტოლდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერს. შესაბამისად, ითვლება, რომ მამკვიდრებელი არის ამ უძრავი ნივთის მესაკუთრე 1998 წლიდან. ამასთან, გამომდინარე იქედან, რომ უძრავ ქონებაზე ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა მოქმედებს და მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე საჯარო რეესტრში ქონების რეგისტრაციიდან გასულია 12 წელი, ხოლო თავად მიღება-ჩაბარების აქტის გამოცემიდან - 18, კასატორების მოსაზრებით, სარჩელი ხანდაზმულია.

60. კასატორებმა მიუთითეს სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამკვიდროს მიღებაზე შედავების ვადა არის 2 თვე და აღნიშნეს, რომ სასამართლომ არ დაადგინა, კასატორების სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის გასაჩივრებაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელე და, ამასთან, გაშვებული ჰქონდა თუ არა მას გასაჩივრების ვადა. კერძოდ, საკასაციო საჩივრის ავტორების განმარტებით, მოსარჩელისთვის საჯარო რეესტრში ქონების რეგისტრაციის მცდელობისას ცნობილი გახდა, რომ კასატორებზე იყო გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, შესაბამისად, მას უფლება ჰქონდა სამკვიდრო მოწმობის თაობაზე ინფორმაციის მიღებიდან 2 თვის ვადაში გაესაჩივრებინა სამკვიდრო მოწმობის კანონიერება, რაზეც სასამართლოს არ უმსჯელია.

61. კასატორებმა საკასაციო საჩივარში დააყენეს შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვისა და, აგრეთვე, როგორც განსაკუთრებული და იშვიათი სამართლებრივი დავის, დიდი პალატისთვის გადაცემაზე.

62. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით კასატორების შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

63. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმებისა და, აგრეთვე, საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემის თაობაზე კასატორების შუამდგომლობის განხილვის შედეგად, მიიჩნევს, რომ აღნიშნული შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

64. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

65. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

66. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად აქვს გამოკვლეული საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება და სწორი სამართლებრივი შეფასება აქვს მიცემული.

67. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

68. საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიებიდან (იხ. მოცემული განჩინების 44-ე-61-ე პუნქტები) საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03, par. 71; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81.).

69. საკასაციო სასამართლო უპირველესად იმსჯელებს კასატორების იმ პრეტენზიაზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია მიღება-ჩაბარების აქტით მამკვიდრებელზე გადაცემული 1300 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მცხეთის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1960 წლის 30 აგვისტოს №-- გადაწყვეტილებით მოქალაქე ლ. გ–ის ძე დ-ეზე გამოყოფილი ძ-ის კირის ქარხნის 1000 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის იდენტურობის საკითხი.

70. საკასაციო სასამართლო კასატორების ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ი. შ-ის სამკვიდროს (იხ. მოცემული განჩინების მე-19-30-ე პუნქტები). სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულ დასკვნამდე მივიდა საქმეში არსებული აღმასკომის №--- გადაწყვეტილებისა და მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილების შესწავლის შედეგად. აღმასკომის №--- გადაწყვეტილებით ლ. გ–ის ძე დ-ეს ნება დაერთო გაესხვისებინა ნაწილობრივ აშენებული ბინა პოლკოვნიკ ი. ი-ის ძე შ-ეზე. ამავე გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ, თავის მხრივ, ა-ში მცხოვრებ ლ. გ-ის ძე დ-ეს მიწის ნაკვეთი გამოეყო აღმასკომის 1960 წლის 30 აგვისტოს №-- გადაწყვეტილების საფუძველზე. ხოლო, მცხეთის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით კი არ დაკმაყოფილდა მცხეთის რაიონის სოფელ ძ-ის სასოფლო საბჭოს სარჩელი ი. შ-ის მიმართ სოფელ ძ-ში მდებარე თვითნებულად აშენებული საცხოვრებელი სახლის ჩამორთმევის შესახებ. გადაწყვეტილების თანახმად, ი. შ-ეს ქალაქის საბჭოს გადაწყვეტილებით ნება დაერთო მშენებარე სახლის ყიდვაზე და მასზე გაცემულია გეგმა ბინის მშენებლობის შესახებ.

71. საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ საჯარო რეესტრში მამკვიდრებლის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებულია მიღება-ჩაბარების აქტი. აღნიშნული აქტის თანახმად კი, სადავო ქონება წარმოადგენს მიწის რეფორმამდე არსებულ ფართს.

72. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოდგენილი მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების საფუძველზე (რომლის გამოცემას, თავის მხრივ, საფუძვლად დაედო აღმასკომის 1960 წლის 30 აგვისტოს №-- გადაწყვეტილება ა-ში მცხოვრებ ლ. გ–ის ძე დ-ისთვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფის თაობაზე), ი. შ-ეს მცხეთაში, ა-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება, ხოლო 1195 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე - კანონიერი სარგებლობის უფლება. ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მოპასუხეებს არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოებში წარუდგენიათ იმ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომელიც სარწმუნოდ, უტყუარად და დამაჯერებლად გააქარწყლებდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ ზემოაღნიშნულ წერილობით მტკიცებულებებს (მაგალითად, იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ ი. შ-ეს არ გადასცემია საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი ან, რომ მამკვიდრებელს მიწის რეფორმამდე ინდივიდუალურად გამოეყო მიწის ნაკვეთი სახლის ასაშენებლად ან, რომ მან მესამე პირისგან შეიძინა აღნიშნული ქონება).

73. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

74. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომლებიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ეკისრება სასარჩელო განცხადებაში მითითებული ფაქტების მტკიცების ტვირთი, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადასწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

75. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ნაკვეთების იდენტურობასთან დაკავშირებული პრეტენზია მოცემულ შემთხვევაში არ არის გამყარებული მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაბამისი მტკიცებულებებით.

76. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას აღმასკომის №--- გადაწყვეტილების სიყალბესთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ კასატორები ვერ უთითებენ ისეთ გარემოებებზე, რაც მის აუთენტურობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი შეიძლება გახდეს (იხ. მოცემული განჩინების 23.1 პუნქტი).

77. მომდევნო საკასაციო პრეტენზია, რომელზეც იმსჯელებს საკასაციო პალატა, შეეხება იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ სასამართლომ მოსარჩელეს სადავო ქონების ½ ნაწილი მიაკუთვნა საჯარო რეესტრში მამკვიდრებელის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის გარეშე.

78. საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოების მსჯელობას აღნიშნულთან დაკავშირებით და მიუთითებს, რომ „საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეთათვის სარგებლობაში გადაცემულ მიწის ნაკვეთებზე დოკუმენტაციის გაფორმების რეგულირების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 28 ივნისის №503 დადგენილებით დამტკიცდა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის ფორმა, რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის ოჯახის ყველა წევრისთვის გადაცემა არ იყო გათვალისწინებული ანუ მიღება-ჩაბარების აქტი გადაეცემოდა ოჯახის ერთ წევრს, რაც უზრუნველყოფდა ოჯახის წევრებისთვის მიწის ნაკვეთის პრივატიზაციას, მათ საკუთრების უფლებასაც ამ ქონებაზე. გამომდინარე აქედან, მამკვიდრებელზე მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმება არ გამორიცხავს მიწის ნაკვეთის ½ ნაწილზე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას, რომელიც ამ შემთხვევაში აღიარებულ იქნა სასამართლოს მიერ.

79. საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა კასატორების იმ პრეტენზიასთან დაკავშირებითაც, რომლის თანახმად, მიღება-ჩაბარების აქტის მამკვიდრებელზე გაცემის შედეგად მას წარმოეშვა საკუთრების უფლება, რაც უტოლდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერს და ითვლება, რომ მამკვიდრებელი არის ამ უძრავი ნივთის მესაკუთრე 1998 წლიდან, შესაბამისად, მან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის საფუძველზე მოიპოვა საკუთრების უფლება.

80. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლით გათვალისწინებულია უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენა ხანდაზმულობით, რომლის თანახმად, თუ პირი საჯარო რეესტრში შეტანილია მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრედ ისე, რომ არ შეუძენია საკუთრების უფლება მათზე, იგი მოიპოვებს ამ საკუთრების უფლებას, თუკი რეგისტრაცია არსებობდა თხუთმეტი წლის განმავლობაში და ამ ხნის მანძილზე პირი ფლობდა მათ, როგორც საკუთარს.

81. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეთათვის სარგებლობაში გადაცემულ მიწის ნაკვეთებზე დოკუმენტაციის გაფორმების რეგულირების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 28 ივნისის №503 დადგენილების მე-2 პუნქტის თანახმად, მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენდა მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელ სახელმწიფო აქტის გაცემისა და საცხოვრებელი სახლის დაპროექტება-მშენებლობის ერთადერთ საფუძველს. „სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის სპეციალური წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მიღება-ჩაბარების აქტი არის ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც წარმოადგენს საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს და წარმოშობს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას. შესაბამისად, სახელმწიფოს მიერ მოქალაქესთან ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება თავისთავად არ გულისხმობს ამ ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი უფლების რეგისტრაციას.

82. საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის საფუძველზე საკუთრების უფლების მოპოვებისთვის აუცილებელია, რომ პირი ამ ქონებას ფლობდეს როგორც საკუთარს ანუ ქონებას არ უნდა ჰყავდეს სხვა მფლობელი, გარდა რეგისტრირებული მესაკუთრისა. იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო და მამკვიდრებლის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია 2004 წლიდან ანუ საჯარო რეესტრში სადავო ქონების მამკვიდრებლის სახელზე რეგისტრაციიდან გასული არ არის 15 წელი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები არ იძლევა სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის შესაძლებლობას.

83. რაც შეეხება კასატორების მითითებას უძრავ ქონებაზე ხანდაზმულობის 6-წლიან ვადასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლითაც დადგენილია მოცემული 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, ეხება უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს.

84. ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მიღებული სამკვიდრო მემკვიდრის საკუთრებად ითვლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. შესაბამისად, მოსარჩელეს სადავო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მემკვიდრეობის მიღების საფუძველზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან, რომლის განხორციელების უფლება ხანდაზმულობით არ არის შეზღუდული. კანონით არ არის დადგენილი კონკრეტული ვადა, რომელიც ავალდებულებს მემკვიდრეს სამკვიდრო მოწმობის მიღებას ან აღნიშნული მოწმობის საფუძველზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას.

85. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის თაობაზე გასაჩივრებულ განჩინებაში მოცემული მსჯელობა შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას.

86. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. სამკვიდროში შედის არა კონკრეტული საგნები, არამედ მამკვიდრებლის უფლება ამ საგნებზე. ამასთან, უფლება ნივთზე (საკუთრების, სარგებლობის) იმავე სახით გადადის მემკვიდრეებზე, რა სახითაც ის მამკვიდრებელთან არსებობდა. მიუხედავად ნივთზე უფლების კანონით დადგენილი წესით აღრიცხვის განუხორციელებლობისა, ეს უფლება სამკვიდრო მასაში შედის (სუსგ №ას-851-800-2010, 2011 წლის 16 თებერვალი, სუსგ №ას-646-613-2014, 30 ოქტომბერი, 2015 წელი).

87. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება წარმოადგენს ი. შ-ის სამკვიდროში არსებულ ქონებრივ უფლებას.

88. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მემკვიდრეს წარმოეშვება მიღებული უძრავი ნივთის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის უფლება, მაგრამ ამ რეგისტრაციის განუხორციელებლობა არ ნიშნავს, რომ მან არ მიიღო ეს ქონება. სამკვიდროს მიღების ფაქტის არსებობის შემთხვევაში მას აქვს უფლება, დაიცვას მიღებული სამკვიდრო სხვა დანარჩენი მემკვიდრეებისაგან, მათ შორის იმ მემკვიდრეებისაგან, რომლებმაც განახორციელეს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. ხანდაზმულობის საგანი არის ფარდობითი უფლება და არა აბსოლუტური უფლება, შესაბამისად, აბსოლუტურ უფლებაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება (იხ. სუსგ №ას-146-140-2012, 2012 წლის 12 ივლისის განჩინება).

89. ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებული ზემოაღნიშნული სამართლებრივი მოწესრიგება წარმოადგენს საკუთრების უფლების დაცვის გარანტიას. „იმისათვის, რომ პირმა შეძლოს საკუთრების უფლებით პრაქტიკული სარგებლობა, არ არის საკმარისი მისთვის აბსტრაქტული საკუთრებითი გარანტიის მინიჭება. მან ასევე უნდა ისარგებლოს იმგვარი სამოქალაქო, კერძოსამართლებრივი წესრიგით, რომელიც შესაძლებელს გახდის საკუთრების უფლებით შეუფერხებელ სარგებლობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2012 წლის 26 ივნისის №3/1/512 გადაწყვეტილება საქმეზე „დანიის მოქალაქე ჰეიკე ქრონქვისტი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-33).

90. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო და აღნიშნულის წინააღმდეგ კასატორებმა კვალიფიციური შედავება ვერ წარმოადგინეს, შესაბამისად, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება მას უფლებას აძლევს დაიცვას საკუთარი სამკვიდრო კასატორებისგან ანუ იმ მემკვიდრეებისგან, რომლებმაც უკვე განახორციელეს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და აღნიშნულზე ხანდაზმულობის ვადა ვერ გავრცელდება.

91. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლთან დაკავშირებით (იხ. მოცემული განჩინების მე-60 პუნქტი), საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თუკი სამკვიდროს მიღების შემდეგ მემკვიდრე არ მიიღებს ზომებს უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის – სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად, ეს არანაირ გავლენას არ მოახდენს სამკვიდროს მიღებაზე. სამკვიდრო მოწმობა ადასტურებს მასში მითითებული პირის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტს. ამდენად, სამკვიდროს მიღება ყოველთვის წინ უსწრებს სამკვიდრო მოწმობის გაცემას. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლი ადგენს კონკრეტულად სამკვიდროს მიღების ან მიღებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებულ ხანდაზმულობის ვადას და არა - სამემკვიდრეო მოწმობის გასაჩივრების ვადას (სუსგ №ას-111-104-2015, 2015 წლის 30 ოქტომბერი, სუსგ №ას-72-68-2013, 2013 წლის 8 აპრილი, სუსგ №ას-43-43-2016, 2016 წლის 23 მარტი). ამ ნორმის გამოყენების საფუძველი იარსებებდა მაშინ, თუ დავის საგანი იქნებოდა მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს მიღების თაობაზე გამოვლენილი ნების ნამდვილობა (სუსგ №ას-655-621-2015, 2015 წლის 15 დეკემბერი). მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები სადავოდ არ ხდიან ამ ფაქტს. შესაბამისად, არ არსებობს ორთვიანი ხანდაზმულობის ვადის გამოყენების საფუძველი.

92. საკასაციო პალატა კასატორების იმ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად, საქმეში არ არსებობს ლ. დ-ესა და ი. შ-ეს შორის სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულების ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება, აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლი, რომლის თანახმად, მშენებარე სახლის გასხვისებისათვის, აღმასრულებელი კომიტეტის ნებართვის შემდგომ, დამატებით ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადების ვალდებულება არ იყო გათვალისწინებული.

93. კასატორები ასევე სადავოდ ხდიან პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების წინმსწრებ (საოქმო) განჩინებებს.

94. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მოცემული ნორმა საკასაციო სასამართლოს შესაძლებლობას აძლევს, იმსჯელოს იმ წინმსწრებ (საოქმო) განჩინებების კანონიერებაზე, რომლებიც დამოუკიდებელ გასაჩივრებას არ ექვემდებარება.

95. საკასაციო პალატა წინმსწრები (საოქმო) განჩინებების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად გამოიკვლია და შეაფასა აღნიშნული საკითხი (იხ. მოცემული განჩინების 38-ე-43-ე პუნქტები). საკასაციო სასამართლო დამატებით მოიშველიებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილს, რომლის თანახმად, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორებს საკასაციო საჩივარში არ მიუთითებიათ რაიმე დამატებით ფაქტებსა და გარემოებებზე, რომლებიც დაადასტურებდა საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას.

96. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ოქტომბრის განჩინების კანონიერების საკითხს, რომლითაც კასატორებს (აპელანტებს) უარი ეთქვათ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლის ნ. ნ-ის აცილების შესახებ, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორების მითითება იმ გარემოებებზე, რომ მოსამართლე ნ. ნ-ესა და მოსარჩელის ადვოკატებს მ. ნ-ესა და ლ. კ-ეს ერთმანეთთან კოლეგიური ურთიერთობა აკავშირებდათ, ერთ პალატაში მუშაობდნენ, როგორც მოსამართლეები და ერთად იღებდნენ გადაწყვეტილებებს, არ წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი მოსამართლის აცილების საფუძველს და ვერ ასაბუთებს მოსამართლის საქმის შედეგით დაინტერესების ფაქტს. რაც შეეხება მითითებას, რომ ისინი იმყოფებიან ნათესაურ კავშირში, აღნიშნული ფაქტი არაფრით დადასტურებული არ არის. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსამართლე ნ. ნ-ის აცილებაზე უარის თქმის განჩინების კანონიერებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ არსებობს.

97. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები ვერ უთითებენ მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების ისეთ დარღვევაზე, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

98. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორებს დასაბუთებული პოზიცია არ წარმოუდგენიათ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი აღნიშნული საფუძვლითაც არ არის დასაშვები.

99. გამომდინარე აქედან, არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

100. საკასაციო პალატა იმსჯელებს აგრეთვე კასატორების შუამდგომლობაზე საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემის თაობაზე და მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391¹ მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, საქმის საკასაციო წესით განმხილველ სასამართლოს შეუძლია მოტივირებული განჩინებით საქმე განსახილველად გადასცეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდ პალატას, თუ: ა) საქმე თავისი შინაარსით წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას; ბ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს სხვა საკასაციო პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას); გ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს დიდი პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას). დასახელებული ნორმით განსაზღვრულია იმ შემთხვევათა ჩამონათვალი, როდესაც საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია მის წარმოებაში არსებული საქმე განსახილველად გადასცეს დიდ პალატას.

101. მოცემულ შემთხვევაში შუამდგომლობა დასაბუთებულია იმით, რომ აღნიშნული საქმე, კასატორების მოსაზრებით, წარმოადგენს განსაკუთრებულ და იშვიათ სამართლებრივ დავას.

102. საკასაციო სასამართლოს მიერ მოცემული განჩინების ზემოაღნიშნულ პუნქტებში განვითარებული მსჯელობა ნათლად მეტყველებს კასატორების შუამდგომლობის უსაფუძვლობაზე, კერძოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მხარეებს შორის წარმოშობილ დავაზე საქართველოს უზენაეს სასამართლოს გააჩნია მყარად დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკა. შესაბამისად, არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391¹ მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა და კასატორებს უარი უნდა ეთქვათ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.

103. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები (მცხეთის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1965 წლის 25 ოქტომბრის #-- და #-- გადაწყვეტილებები; სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის დუშეთის არქივის მიერ 2014 წლის 6 თებერვალს, ამავე წლის 6 და 21 მაისს, 2015 წლის 9, 15 და 23 იანვარს გაცემული საარქივო ცნობები; 2011 წლის 19 დეკემბრის და 2012 წლის 3 მაისის ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან; სსიპ შსს მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 19 ივნისის ცნობა სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 3 ივნისის #--- და 2014 წლის 21 მაისის #--- წერილები; მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს 2014 წლის 10 ივნისის #-- წერილი; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული აქრივის 2015 წლის 28 იანვრის #--- წერილი; 2012 წლის 20 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობა; მიწის ნაკვეთის მიღება ჩაბარების აქტი #--; სსიპ სერვისების განვითარების სააგენტოს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2014 წლის 18 და 19 ნოემბრის, 2015 წლის 13, 14 და 15 იანვრის ცნობები; ნ. ბ-ს 2014 წლის 8 მაისის #--- განცხადებაზე მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის პასუხი; თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2014 წლის 17 ნოემბრის განჩინება საქმეზე #2ბ/2515-04; ამონარიდები საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებიდან), მთლიანობაში „43“ ფურცლად (ტომი 3, ს.ფ. 301-343).

104. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ. და ე. შ-ეების კანონიერი წარმომადგენლის ნ. ბ-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორების მ. და ე. შ-ეების კანონიერი წარმომადგენლის ნ. ბ-ს შუამდგომლობა საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემისა და ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო;

3. კასატორების მ. და ე. შ-ეების კანონიერ წარმომადგენელს ნ. ბ–ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (მცხეთის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1965 წლის 25 ოქტომბრის #-- და #-- გადაწყვეტილებები; სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის დუშეთის არქივის მიერ 2014 წლის 6 თებერვალს, ამავე წლის 6 და 21 მაისს, 2015 წლის 9, 15 და 23 იანვარს გაცემული საარქივო ცნობები; 2011 წლის 19 დეკემბრის და 2012 წლის 3 მაისის ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან; სსიპ შსს მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 19 ივნისის ცნობა სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 3 ივნისის #--- და 2014 წლის 21 მაისის #-- წერილები; მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ძ-ის ტერიტორიული ორგანოს 2014 წლის 10 ივნისის #-- წერილი; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული აქრივის 2015 წლის 28 იანვრის #-- წერილი; 2012 წლის 20 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობა; მიწის ნაკვეთის მიღება ჩაბარების აქტი #--; სსიპ სერვისების განვითარების სააგენტოს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2014 წლის 18 და 19 ნოემბრის, 2015 წლის 13, 14 და 15 იანვრის ცნობები; ნ. ბ-ს 2014 წლის 8 მაისის #--- განცხადებაზე მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის პასუხი; თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2014 წლის 17 ნოემბრის განჩინება საქმეზე #2ბ/2515-04; ამონარიდები საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებიდან), მთლიანობაში „43“ ფურცლად (ტომი 3, ს.ფ. 301-343);

4. კასატორების მ. და ე. შ-ეების კანონიერ წარმომადგენელს ნ. ბ–ს (პ/ნ: ---) დაუბრუნდეს ჯ. ხ–ის მიერ 2016 წლის 8 აგვისტოს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე