საქმე №ას-1079-1036-2016 2 ივნისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ფ. ა-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ჰ. ი-ი, ჩ. ა-ი, მ. ა-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – კრების ოქმის ბათილად ცნობა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ფ. ა-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე, კასატორი ან ყოფილი პარტნიორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ჰ. ი-იდის, ჩ. ა-იდას და მ. ა-ის (შემდგომში _ მოპასუხეები, აპელანტები, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეები ან პარტნიორები) მიმართ და მოითხოვა შპს „ს.A-ს“ (შემდგომში _ საზოგადოება ან კომპანია) დამფუძნებელ პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბრის კრების ოქმის იმ ნაწილის ბათილად ცნობა, რომლითაც მოსარჩელემ საზოგადოებაში მისი 50%-იანი წილიდან 17% დაუთმო ჰ. ი-ის, 17% _ ჩ. ა-ს, ხოლო 16% _ მ. აფაშარს, ხოლო, მოპასუხეებმა აიღეს ვალდებულება, კომპანიის საკუთრებაში არსებული ქონების (ქ.თბილისში, სოფელ ფ-აში მდებარე, მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების ს/კ #...) 6 თვის ვადაში ყადაღისაგან გათავისუფლებისა და მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემის თაობაზე. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა ამ გარიგების დადებამდე არსებული პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზნით გასხვისებული წილების უკან დაბრუნება.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2013 წლის 13 მაისს დაფუძნდა ზემოხსენებული კომპანია, სადაც დამფუძნებელ პარტნიორებს შემდეგი წილობრივი მონაცემებით წარმოადგენდნენ: მოსარჩელე _ 50%, ჰ. ი-ი _ 22,5%, ჩ. ა-ი _ 22,5%, ე. ქ-უ _ 5%. 2014 წლის 30 იანვარს მოსარჩელეს დაევალა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში შეტანა. 2014 წლის 27 ნოემბერს საწარმოს პარტნიორთა კრებაზე ფ.ა-მა უსასყიდლოდ დათმო საზოგადოებაში კუთვნილი 50%-აინი წილი, რის სანაცვლოდაც მოპასუხეებმა იკისრეს ვალდებულება, ოქმის გაფორმებიდან 6 თვის ვადაში მოეხსნათ ყადაღა და მოსარჩელისათვის დაებრუნებინათ მის მიერ საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანილი უძრავი ქონება. ყოფილმა პარტნიორმა ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა, თუმცა, სარჩელის აღძვრის დროისათვის შეთანხმებული 6-თვიანი ვადის გასვლის მიუხედავად, მოპასუხეებს ვალდებულება არ შეუსრულებიათ.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხველი/განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ პარტნიორთა გადაწყვეტილებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება ვერ ხერხდება იმ მიზეზით, რომ ქონება დაყადაღებულია და ამ საკითხზე სასამართლოში მიმდინარეობს დავა, საგულისხმოა, რომ კრების ოქმი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნებს სრულად შეესაბამება და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის წინაპირობები, გარდა ამისა, მოპასუხეთა მოსაზრებით, სარჩელი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლით გათვალისწინებული 2-თვიანი ვადის დარღვევითაა აღძრული.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საზოგადოების დამფუძნებელ პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბრის კრების ოქმის ის ნაწილი, რომლითაც მოსარჩელემ აღნიშნულ საზოგადოებაში მისი წილიდან, 50%-დან 17% დათმო ჰ. ი-ის, 17% _ ჩ. ა-ის, ხოლო, 16% _ მ. ა-ის სასარგებლოდ და მოპასუხეებმა აიღეს საწარმოს საკუთრებაში არსებული ქონების (მდებარე ქ.თბილისში, სოფელ ფ-აში, ს/კ #...) ყადაღისაგან 6 თვის განმავლობაში გათავისუფლებისა და ყოფილი პარტნიორისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემის შესახებ ვალდებულებები; პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის მიზნით ფ. ა-ი ცნობილ იქნა კომპანიის პარტნიორთაგან: ა) ჰ. ი-ის საკუთრებად რეგისტრირებული წილიდან, 37%-დან 17%-ის მესაკუთრედ; ბ) ჩ. ა-ის საკუთრებად რეგისტრირებული 32%-დან 17%-ის მესაკუთრედ; გ) მ. ა-ის საკუთრებად რეგისტრირებული 26%-დან 16%-ის მესაკუთრედ.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ყოფილი პარტნიორის მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმება, რომელიც საწარმოს დამფუძნებელ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების კანონიერებასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას შეეხება.

1.2. სააპელაციო პალატის დასკვნით, სარჩელი ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია, ამასთანავე, მოთხოვნა ხანდაზმულიცაა, რის გამოც არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები. ქვემდგომი სასამართლოს ამ დასკვნებს არ ეთანხმება კასატორი და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასაკმარისადაა დასაბუთებული, ამასთანავე, სასამართლოს მხრიდან დარღვეულია მატერიალური სამართლის ნორმები (სსსკ-ის 393-ე და 394-ე („ე“) მუხლები).

1.3. საკასაციო პრეტენზიათა საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რამდენიმე ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხზე:

1.3.1. ფ. ა-მა, ჰ. ი-მა, ჩ. ა-მა და ე. ქ-უმ დააფუძნეს და 2013 წლის 13 მაისს მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირების რეესტრში დაარეგისტრირეს შპს „K.“. საზოგადოების დირექტორებად დარეგისტრირდნენ ფ. ა-ი და ჰ. ი-ი და დამფუძნებელთა შორის წილები გადანაწილდა შემდეგნაირად:

- ფ. ა-ი - 50%;

- ჰ. ი-ი - 22,5%;

- ჩ. ა- - 22,5%;

- ე. ქ-უ - 5%;

1.3.2. 2013 წლის 25 სექტემბერს სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა ცვლილებები, რომელთა თანახმადაც, საზოგადოებას შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა შპს „ს.A“, ამასთან, გაიზარდა პარტნიორთა შემადგენლობა და მე-5 პარტნიორად დაემატა მ. ა-ი, ხოლო წილები გადანაწილდა შემდეგნაირად:

- ფ. ა-ი - 50%;

- ჰ. ი-ი - 20%;

- ჩ. ა- - 15%;

- ე. ქ-უ - 5%;

- მ. ა-ი -10%;

1.3.3. 2014 წლის 30 იანვარს ჩატარდა პარტნიორთა საერთო კრება. მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე ფ. ა-მა ქონებრივი შენატანის შეტანის გზით საზოგადოებას საკუთრებაში გადასცა ქ.თბილისში, სოფელ ფ-აში მდებარე 2901 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით 648.52 კვ.მ (ს/კ #...). აღნიშნული კრების ოქმის საფუძველზე, 2014 წლის 19 თებერვალს დარეგისტრირდა კომპანიის საკუთრებად ხსენებული უძრავი ქონება;

1.3.4. საზოგადოების პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბერის საერთო კრების ფარგლებში ფ. ა-ს, ჰ. ი-ს, ჩ. ა-ს, მ. ა-სა და ე. ქ-უს შორის შედგა გარიგება შემდეგი პირობებით:

ა) ვინაიდან ფ. ა-ს წესდებითა და პარტნიორთა კრების ოქმით გათვალისწინებული ფორმით არ განუხორციელებია საზოგადოებაში 50%-ის ოდენობით ფულადი შენატანი და ვალდებულება შეასრულა მხოლოდ ნაწილობრივ, მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების კომპანიისათვის გადაცემის გზით, განხორციელდეს კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორის, ფ. ა-ის მიერ, მისი კუთვნილი 50% წილის სრულად, უსასყიდლოდ დათმობა პარტნიორების: ჰ. ი-ის, ჩ. ა-ის და მ. ა-ის სასარგებლოდ და წილის სანაცვლოდ დაუბრუნდეს მის მიერ კაპიტალში შეტანილი, ქ.თბილისში, სოფელ ფ-აში მდებარე ს/კ #... უძრავი ქონება საკუთრებაში;

ბ) ფ. ა-ის კუთვნილი 50%-იდან 17% უსასყიდლოდ დაეთმოს პარტნიორ ჰ. ი-ს;

გ) ფ. ა-ის კუთვნილი 50%-იდან 17% უსასყიდლოდ დაეთმოს პარტნიორ ჩ. ა-ს;

დ) ფ. ა-ის კუთვნილი 50%-იდან 16% უსასყიდლოდ დაეთმოს პარტნიორ მ. ა-ს;

ე) ფ. ა-ი დანარჩენი პარტნიორების მიმართ იღებს პირად პასუხისმგებლობას, რომ მისი დირექტორობის და შემდგომ პერიოდში არ აქვს დადებული ან გაფორმებული მესამე პირებთან საბანკო გარანტია ან ვალდებულების წარმოშობის სხვა ნებისმიერი სახის გარიგება, რომელიც არ არის ცნობილი კომპანიისათვის, არ ფიქსირდება მის ბუღალტერიაში და არ ინახება კომპანიის იურიდიულ დოკუმენტაციაში. მსაგავსი შემთხვევის წარმოშობისას ფ. ა-ი იღებს სრულ მატერიალურ პასუხისმგებლობას კომპანიისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე;

ვ) აღნიშნული წილების უსასყიდლოდ დათმობის შემდეგ კომპანიის წილები პარტნიორთა შორის გადანაწილდა შემდეგნაირად:

- ჰ. ი-ის წილი კაპიტალში განისაზღვრა 37%-ით;

- ჩ. ა-ის წილი კაპიტალში განისაზღვრა 32%-ით;

- ე. ქ-უს წილი კაპიტალში შეადგენს 5%-ს;

- მ. ა-ის წილი კაპიტალში შეადგენს 26%-ს;

ზ) ჰ. ი-ი, ჩ. ა-ი, ე. ქ-უ და მ. ა-ი იღებენ ვალდებულებას მასზედ, რომ ისინი 6 (ექვსი) თვის ვადაში უზრუნველყოფენ კომპანიის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე (თბილისში, სოფელ ფ-აში მდებარე 2901 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობები საერთო ფართით 648.52 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი ...)) ყადაღის მოხსნასა და ამ ქონების ფ. ა-ისათვის საკუთრებაში გადაცემას;

თ) კომპანია და მისი პარტნიორები იღებენ ვალდებულებას, რომ წილის დათმობის შემდეგ ერთმანეთის მიმართ შეწყვეტენ მიმდინარე დავას, აგრეთვე არ შეიტანენ სარჩელს იმ საბანკო გარანტიებსა და ვალდებულებებთან დაკავშირებით, რომელიც მითითებულია წინამდებარე ოქმის დანართში და წარმოადგენს ოქმის განუყოფელ ნაწილს;

1.3.5. მოსარჩელემ 2014 წლის 27 ნოემბერს (სადავო ოქმში გადმოცემული გარიგების დადების დღესვე) მოპასუხეებთან: ჰ. ი-თან, ჩ. ა-თან და მ. ა-თან ცალ-ცალკე გააფორმა მხარეთა მორიგებისა და წილის დათმობის შესახებ 3 (სამი) ხელშეკრულება. სამივე ხელშეკრულება ერთი და იმავე შინაარსისაა და ამ ხელშეკრულებების თანახმად, „წილის დამთმობად“ წოდებულმა ფ. ა-მა კომპანიის საწესდებო კაპიტალიდან საკუთარი წილის (50%-ის) ნაწილი - 16% დაუთმო „წილის მიმღებად“ წოდებულ მ. ა-ს, 17% დაუთმო „წილის მიმღებად“ წოდებულ ჰ. ი-ს, ხოლო დარჩენილი 17% - ასევე „წილის მიმღებად“ წოდებულ ჩ. ა-ს. სამივე ხელშეკრულების შემთხვევაში წილის საკუთრებაში გადაცემა მოხდა უსასყიდლოდ, უსასყიდლოდ დათმობის პირობას მხარეები უკავშირებდნენ საზოგადოების პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბრის საერთო კრების ოქმით მიღწეულ შეთანხმებას. ამ ხელშეკრულებების 6.1. პუნქტების თანახმად, მხარეები აცხადებდნენ და ადასტურებდნენ, რომ მოსარჩელის მიერ კომპანიის მმართველობის პერიოდში საზოგადოებამ მიიღო ფინანსური ზარალი არაუზრუნველყოფილი საბანკო გარანტიების გაცემის შედეგად, რაც შეადგენს 385 353 ლარს. მხარეები ასევე თვალისწინებდნენ იმ ფაქტს, რომ ფ. ა-ს საზოგადოების კაპიტალში დღემდე არ ჰქონდა შეტანილი მისი კუთვნილი წილის პროპორციული თანხა, რაც, ზემოაღნიშნულ პირობასთან ერთად წარმოადგენდა წილის უსასყიდლოდ დათმობის წინაპირობას;

1.3.6. სადავო კრების ოქმის და აღნიშნული ხელშეკრულებების შედგენის დღესვე ჰ. ი-ი, ნაცვლად 20% წილისა, დარეგისტრირდა 37% წილის მესაკუთრედ, ჩ. ა-ი ნაცვლად 15% წილისა _ 32% წილის მესაკუთრედ, მ. ა-ი ნაცვლად 10% წილისა _ 26% წილის მესაკუთრედ, ე. ქ-უ კვლავ დარჩა 5% წილის მესაკუთრედ. მოსარჩელე კი, ამოიშალა საზოგადოების პარტნიორთა რეგისტრაციის მონაცემებიდან;

1.3.7. კომპანიის საკუთრებად რეგისტრირებულ, ქ.თბილისში, სოფელ ფ-აში მდებარე #... უძრავ ქონებას, ჯერ კიდევ 2014 წლის აგვისტოდან, ყადაღა ედო ორი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი საფუძვლით, რომელთაგან პირველი განპირობებული იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2014 წლის 5 აგვისტოს გამოტანილი #2/13504-14 განჩინებით, ხოლო მეორე _ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2014 წლის 6 აგვისტოს გამოტანილი განჩინებით.

1.4. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ზემოხსენებულ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.5. როგორც უკვე აღინიშნა, სასარჩელო მოთხოვნას ზემოხსენებული კრების ოქმის ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის იმგვარად აღდგენა წარმოადგენს, რომ მოსარჩელემ კვლავ დაიბრუნოს კომპანიაში კუთვნილი 50%-იანი წილი, მოთხოვნას კი, უკავშირებს საზოგადოების პარტნიორების მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას (იხ. სარჩელი), რასაც პალატა ხაზგასმით არ იზიარებს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო მიზნებიდან გამომდინარე, სარჩელის წარმატებულობას განაპირობებს მოსარჩელის მოთხოვნისა და მის მიერ მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლად მითითებული გარემოებების იურიდიული თანხვედრა, ანუ საქმის განხილვის დაწყებისას, სასამართლოს უპირველეს ამოცანას სარჩელის ფორმალური საფუძვლიანობის შემოწმება წარმოადგენს, რა დროსაც სასამართლო ადგენს, სარჩელში მითითებული ფაქტები, დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაში, იურიდიული თვალსაზრისით ამართლებენ თუ არა მოთხოვნას. სწორედ ამ ეტაპის წარმატებით გადალახვის შემდგომ ღირს მოპასუხის შედავების საფუძვლიანობის შემოწმება, რამეთუ, იურიდიულად გაუმართლებელი სარჩელი თავშივე უსაფუძვლოა და სამართალწარმოების შემდგომი ეტაპების გავლა ყოველგვარ გონივრულობას ცდება, თავის მხრივ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე (სსსკ-ის მე-4 მუხლი), სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, გარდა მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრისა, რაიმე ფორმით ჩაეროს სარჩელის გამართულობაში, უფრო მეტიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. ამ თვალსაზრისით საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს წინამდებარე დავის, როგორც მატერიალურ-სამართლებრივ, ისე _ პროცესუალურ გაუმართლებლობაზე და აღნიშნავს შემდეგს:

1.5.1. გარიგების ნამდვილობის (კანონშესაბამისობის) შემოწმებისათვის მნიშვნელოვანია, უპირველესად შეფასდეს თავად ამ გარიგების სამართლებრივი მხარე, რაც შესაძლებლობას გვაძლევს, განვსაზღვროთ სადავო საკითხის მომწესრიგებელი ნორმა და ამ ნორმის გამოყენების განმაპირობებელი საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ სარჩელით შედავებული გარიგება სამეწარმეო ურთიერთობის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებაა, შესაბამისად, მოთხოვნის მარეგულირებელი დანაწესებიც, უპირველესად, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონში უნდა იქნეს მოძიებული. მხარეთა შორის სადავო არაა და საქმეში წარმოდგენილი პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებითაც დასტურდება, რომ ფ. ა-ის სამეწარმეო საზოგადოებიდან გასვლის საფუძველს წარმოადგენდა მისი მხრიდან შესატანის შეტანის ვალდებულების დარღვევა, კერძოდ, მან საზოგადოებას გადასცა რა უძრავი ქონება, მისი წილის შესაბამისი ფულადი შესატანი არ განუხორციელებია. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლი ადგენს პარტნიორთა პასუხისმგებლობის პრინციპს, შესატანის შეტანის ვალდებულებასა და ინფორმაციის მიღების, ასევე, კონტროლის განხორციელების უმნიშვნელოვანეს პრინციპებს და ნორმის მე-7 პუნქტით დადგენილია, რომ პარტნიორებს შეუძლიათ, წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში განსაზღვრონ თითოეული პარტნიორის შენატანის შეტანის წესი და ვადა. ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში პარტნიორი, რომელმაც არ განახორციელა გადახდა, კარგავს წილს და ნაწილობრივ შესრულებულ ვალდებულებათა შედეგებსაც, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. მოხმობილი ნორმა დისპოზიციური დებულების მატარებელია და მისი აღწერილობითი ნაწილიდან გამომდინარეობს, რომ კანონისმიერი რეგულაციის გამოყენება დასაშვებია მაშინ, როდესაც პარტნიორები სადამფუძნებლო დოკუმენტით კანონისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებაზე არ შეთანხმებულან. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ მიუთითებია წესდებაში პარტნიორთა მსგავსი შეთანხმების არსებობაზე, თუმცა, საქმეში წარმოდგენილი წესდების შესწავლით საკასაციო პალატა მიდის დასკვნამდე, რომ კანონის დისპოზიციური ნების შესაბამისად, პარტნიორები, შესატანის შეტანის ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში წილის შენარჩუნების საკითხზე არ შეთანხმებულან.

1.5.2. შეიძლება ითქვას, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი გავიზიარებთ კასატორის პოზიციას პარტნიორთა სადავო კრების გადაწყვეტილების ბათილობის თაობაზე, მოსარჩელის მხრიდან შენატანის შეტანის ვალდებულების დარღვევის გამო, კანონისმიერი რეგულაციიდან გამომდინარე, შეუძლებელი გახდება მიზნის მიღწევა, საზოგადოების პარტნიორად აღდგენა, რაც სარჩელის უსაფუძვლობაზე მეტყველებს.

1.5.3. გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს იმ გარემოებასაც, რომ მოსარჩელე გარიგების ბათილობის საფუძვლად სარჩელში მიუთითებს კრების ოქმით ნაკისრ ვალდებულების შეუსრულებლობაზე, რაც ასევე არ წარმოადგენს დასაბუთეულ პრეტენზიას, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსი იცნობს გარიგების ბათილობის რამდენიმე სახეს, რომელიც პირობითად, შეიძლება ორ ჯგუფად დაიყოს. ესენია უცილოდ ბათილი და საცილო გარიგებები. როგორც ერთ, ისე _ მეორე შემთხვევაში გარიგების იურიდიულ ძალომოსილებას კონტრაჰენტის ნების ნამდვილობა განაპირობებს. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი ადგენს ზოგად სტანდარტს უცილოდ ბათილი გარიგებებისა და ამოსავალ დებულებად მიიჩნევს მის კანონთან, საზოგადოებრივ წესრიგთან ან ზნეობის ნორმებთან წინააღმდეგობრიობას. კანონსაწინააღმდეგო გარიგების შემთხვევაში, დამფუძნებელ ნორმად გვევლინება კანონის ის იმპერატიული დათქმები, რომლებიც კრძალავენ ამა თუ იმ შინაარსის შეთანხმებას, ხოლო საჯარო წესრიგისა და/ან ზნეობის საწინააღმდეგოდ გარიგების მიჩნევა შეფასების საგანს წარმოადგენს და სამართლის დოქტრინაში განვითარებული მოსაზრების თანახმად, იგი სამოქალაქო პრუნვის ფუნდამენტურ პრინციპებთან შეუსაბამო უნდა იყოს, რაც შეეხება ამორალურ გარიგებას, ამგვარად მიიჩნევა ყველა ის გარიგება, რომელიც არსებითად არღვევს ერთ-ერთი მხარის ინტერესებს და არათანაბარ პირობებში აყენებს მას. სამართლებრივი ძალის არმქონე გარიგებათა მეორე ჯგუფს, როგორც აღინიშნა, საცილო გარიგებები მიეკუთვნება (იხ. სკ-ის 72-ე-89-ე მუხლები), რომლებსაც ასევე ნების ნაკლი გააჩნიათ (შეცდომა, იძულება, მოტყუება), თუმცა, კანონით განსაზღვრულ ვადაში უფლებამოსილი პირის მხრიდან შეუცილებლობა მათ ნამდვილად აქცევს და შესაბამისი შესრულების მოთხოვნის უფლებას წარმოშობს. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სარჩელი არა ნების ნამდვილობას, არამედ ვალდებულების შეუსრულებლობას ემყარება, რაც, ზემოხსენებული განმარტებიდან გამომდინარე, არ შეიძლება, საფუძვლად დაედოს გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნას.

1.5.4. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადად ვალდებულების შეუსრულებლობა არა შეცილების, არამედ, უპირველესად, შესრულების მოთხოვნას წარმოშობს, ხოლო, შესაბამისი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, დასაშვებია (სკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლები) მეორადი მოთხოვნის შესრულება დადგეს დღის წესრიგში, თუმცა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, განსახილველი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პარტნიორისათვის წილის დაბრუნება ეწინააღმდეგება სპეციალური ნორმის დანაწესს, ამასთანავე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის ფარგლებში, წინამდებარე განჩინების მსჯელობის საგანი ვერ გახდება იმ საკითხის დადგენა, შენატანის შეტანის ვალდებულების დამრღვევი პარტნიორისათვის არაფულადი შენატანის დაბრუნება შეესაბამება თუ არა კანონის მიზნებს და ამ მხრივ, სასამართლო ვერც სამეწარმეო შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის შესაძლებლობაზე იმსჯელებს, რამდენადაც ამგვარ მოთხოვნას სარჩელი არ შეიცავს.

1.5.5. საკასაციო სასამართლო უარყოფს კასატორის შედავებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 90-ე მუხლი, ასევე ის, რომ გარიგების ბათილობას ადასტურებს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 63¹ მუხლის მოთხოვნის დარღვევა და ამ თვალსაზრისით მიუთითებს წინამდებარე სასარჩელო მოთხოვნის პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლიანობაზე: ნებისმიერი ნების, მათ შორის სამეწარმეო გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნა აღიარებითი სარჩელის კატეგორიას განეკუთვნება, რომლის დაკმაყოფილებაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით განსაზღვრულ იურიდიული ინტერესის ნამდვილობაზეა დამოკიდებული. თავად იურიდიული ინტერესის ნამდვილობა/კანონიერებას კი განაპირობებს ის, თუ აღიარებითი მოთხოვნით რამდენად მიიღწევა მოსარჩელისათვის ხელსაყრელი შედეგი. თუკი დადგინდება, რომ ნების მართლწინააღმდეგობა სადავოდ ქცეული უფლების დაცვის წინაპირობა არაა, სასამართლო არც ამ ნების განმაპირობებელი გარემოებების კანონიერებას შეამოწმებს. საკასაციო პალატა კვლავ მიუბრუნდება ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.5.1. პუნქტში განვითარებულ მსჯელობას და აღნიშნავს, მოსარჩელის ზემოხსენებული პრეტენზიების გაზიარებისა და ამ გზით გარიგების იურიდიული ძალის არმქონედ მიჩნევის შემთხვევაში, ვინაიდან ყოფილი პარტნიორი ვეღარ დაიბრუნებს საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში წილს, მას აღიარებითი მოთხოვნის მიმართ არ შეიძლება გააჩნდეს იურიდიული ინტერესი.

1.6. უსაფუძვლობის გამო, პალატა არ იზიარებს კასატორის პოზიციას ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და კვლავ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით განსაზღვრული სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლების დაცვით ამ პრეტენზიის საფუძვლიანობას კრების გადაწყვეტილების ბათილად აღიარებასთან მიმართებით განიხილავს. ქვემდგომმა სასამართლოებმა დაადგინეს და კასატორი სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ 2014 წლის 27 ნოემბრის პარტნიორთა კრება „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილი წესის შესაბამისად იყო მოწვეული, რომელზე მიღებული გადაწყვეტილების იურიდიული ძალის არქმონედ აღიარებასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას მოითხოვს მხარე, ანუ სარჩელის საფუძვლიანობის შემთხვევაში, იგი ნების ნაკლზე უნდა მიუთითებდეს (იხ. ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.5.3. და 1.5.4. პუნქტებში განვითარებული მსჯელობა), რომელიც, ნამდვილი შეცილების შემთხვევაში, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ ვადაში სრულად მოექცეოდა, რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის შედავებას, რომ კრების გადაწყვეტილებით ვალდებულება 6 თვის განმავლობაში უნდა შესრულებულიყო და უფლების დარღვევის თაობაზე პირისათვის კანონით განსაზღვრულ 2-თვიან ვადაში ვერ იქნებოდა ცნობილი, საფუძველს მოკლებულია, წინამდებარე სარჩელის საგანს არა ვალდებულების შესრულება, არამედ, გარიგების ბათილად ცნობა წარმოადგენს. აქვე სრულიად დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება სამოქალაქო კოდექსის 521-ე მუხლით განსაზღვრული შეთანხმების (გაცვლა) დადებასა და სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული რეგულაციის გამოყენებაზე, ვინაიდან პარტნიორთა 2014 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილების არც გონივრული და არც ლოგიკური განმარტებიდან (სკ-ის 52-ე მუხლი) არ გამომდინარეობს მხარეთა მხრიდან ქონებაზე საკუთრების ურთიერთგადაცემის ნების გამოვლენა, არამედ, იგი, როგორც არაერთხელ აღინიშნა, სამეწარმეო ვალდებულების დარღვევით ნაკარნახევი შეთანხმებაა, შესაბამისად, სრულიად გაუმართლებელია კასატორის მითითება უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკაზე (სუსგ #ას-75-408-09), რომელშიც საკასაციო პალატამ ერთმანეთისაგან გამიჯნა სამეწარმეო მოთხოვნა და ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობა და თითოეულის მიმართ გამოსაყენებელი მოთხოვნის იძულებით განხორციელების ვადები.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების შეფასებებსა და დასკვნებს სარჩელის უსაფუძვლობის თაობაზე და თვლის, რომ არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი (სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლები). სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

2. სასამართლო ხარჯები:

რადგანაც წინამდებარე განჩინებით არ დაკმაყოფილდა კასატორის მოთხოვნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის შესაბამისად, გადახდილი ბაჟი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ფ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური