№ას-1193-1113-2017 10 ნოემბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ნ.ა–ძე, ნ.ნ–ძე, ზ.ა–ძე, პ.ვ–ი, ნ.ვ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 1 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

აღწერილობითი ნაწილი :

1. უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ....... ს/კ ......, მიწის ნაკვეთი 151 კვ.მ, შენობა-ნაგებობები: # 1, 36.26 კვ.მ, # 2, 43.30 კვ.მ, # 3, 8.05 კვ.მ (შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი: 87.61 კვ.მ), (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სადავო უძრავი ქონება), დ.მ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მესაკუთრე) საკუთრებას წარმოადგენს (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ტ.1, ს.ფ. 13, “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი).

2. მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხულ სადავო უძრავ ქონებას ნ. და ზ.ა–ძეები, პ., ნ. და ა. ვ.ები, ასევე, ნ. ლ.ძე და ნ.ნ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები, აპელანტები ან კასატორები) ფლობენ.

3. სადავო უძრავ ქონებას მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ, მიუხედავად იმისა, რომ მფლობელობა მესაკუთრის ნებას ეწინააღმდეგება.

4. 2015 წლის 13 თებერვალს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემისა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი) და მოპასუხეებისთვის სადავო ქონების უკანონოდ ფლობის გამო, 19500 ლარის (სარჩელის აღძვრის დროისათვის), ასევე, გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 300 ლარის დაკისრების მოთხოვნით. მოსარჩელის მტკიცებით, მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას უკანონოდ ფლობენ მოპასუხეები, რომლებიც სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, გამოსახლებული არიან აღნიშნული ბინიდან, თუმცა, ისინი კვლავ დაეუფლნენ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას და, არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, არ ათავისუფლებენ მას.

5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მათ წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითეს, რომ მოსარჩელეს უკანონოდ აქვს ქონება საკუთრებაში გადაცემული, ამასთან, რადგანაც უკვე არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება მათი გამოსახლების შესახებ, იმავე დავაზე სასამართლო გადაწყვეტილებას ვეღარ მიიღებს. მათი განმარტებით, ნ.ნ–ძე და ნ.ა–ძე ამჟამად არ ფლობენ სადავო ქონებას. ა. ვ–ი, ნ.ლ–ძე, პ.ვ–ი და ნ.ვ–ი ცხოვრობენ სადავო სახლში, ისინი იხდიან კომუნალურ გადასახადებს და საცხოვრებელ სადგომს მართლზომიერად ფლობენ. ა. ვ–ი და ნ. ა–ძე არიან და-ძმა, ნ.ა–ძე და ზ.ა–ძე - ნ.ა–ძის შვილები, ნ.ნ–ძე არის ნ.ა–ძის რძალი, ნ. ლ–ძე - ა.ვ–ის მეუღლე, ხოლო ნ.ვ–ი და პ.ვ–ი არიან ა.ვ–ისა და ნ.ლ–ძის შვილები, შესაბამისად, მოპასუხეები ქ. თბილისში მდებარე სადავო უძრავ ქონებას ფლობენ, როგორც ერთი ოჯახის წევრები.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან; სარჩელი არ დაკმაყოფილდა თანხის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლი, ასევე, სსკ-ის 168-ე, 170-ე, 172-ე, 183-ე, 311-ე-312-ე და 982-ე მუხლები.

7. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

7.1. პირველმა ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა მოპასუხეების მიერ მითითებული გარემოება, რომ ისინი უძრავი ნივთის მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ და სადავო სახლის მისამართზე კანონით დადგენილი წესით არიან რეგისტრირებული. ყურადსაღები იყო, რომ მოპასუხეები კომუნალურ გადასახადებს ყოველთვიურად იხდიან და სწორედ ამიტომ დაიდო უძრავი ქონების მესაკუთრესთან გარიგებაც;

7.2. სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ მოპასუხეების წინააღმდეგ გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით, დადგენილი იყო მოპასუხეების მხრიდან, უძრავი ნივთის არამართლზომიერად ფლობის ფაქტი. პალატას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უკვე მინიჭებული ჰქონდა ის უფლება, რომელზეც იგი ხელმეორედ აწარმოებს დავას სასამართლოში.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 1 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

8.1. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები და მიუთითა, რომ, სსკ-ის 172-ე მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვის თაობაზე, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ყველა კომპონენტს აკმაყოფილებდა, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო და იგი მართებულად დაკმაყოფილდა;

8.2. სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ აპელანტები არ წარმოადგენდნენ მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებული ქონების მართლზომიერ მფლობელებს, ამდენად, პალატის დასკვნებით, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, სრულყოფილად განეხორციელებინა მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე კანონით გარანტირებული უფლებები და სადავო ნივთის გამოთავისუფლება და მისთვის გადაცემა მოეთხოვა;

8.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების პრეტენზია, რომ იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. პალატამ განმარტა, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 20 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების მიხედვით, მოპასუხეებს ა.ვ–ი, ნ.ლ–ძე, ნ.ვ–ი-ა–ძე, ზ.ა–ძე, ე. რ–ძე და გ.რ–ძე წარმოადგენდნენ, ხოლო განსახილველ საქმეში, სარჩელი სხვა მოპასუხეების წინააღმდეგ აღიძრა. შესაბამისად, პალატის დასკვნებით, არ არსებობდა მოცემულ სარჩელზე, საქმისწარმოების შეწყვეტის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 272-ე მუხლის ,,ბ“ ქვეპუნქტი).

9. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

9.1. კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად მოპასუხეების მხრიდან სადავო ქონების არამართლზომიერად ფლობის ფაქტი;

9.2. მათი მტკიცებით, ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, რომ ისინი სადავო ქონების მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ და სადავო სახლის მისამართზე, მოსარჩელესთან შეთანხმების საფუძველზე, თანხის გადახდის სანაცვლოდ არიან რეგისტრირებული;

9.3. კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ განსახილველ საქმეში მონაწილე მხარეთა შორის ადრეც მიმდინარეობდა დავა, რომელიც მოპასუხეების საწინააღმდეგოდ დასრულდა;

9.4. კასატორების მითითებით, ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა მტკიცების ტვირთი მხარეთა შორის არასწორად გადაანაწილეს.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

12.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

14.1. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

14.2. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

14.3 განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა, ასევე, დადგენილია, რომ მოპასუხეები სადავო უძრავი ქონების მფლობელები არიან. მათ, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლეს თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მათი მფლობელობის მართლზომიერება.

14.4. სსკ-ის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, რადგანაც განხორციელებულია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წინაპირობა, მოსარჩელეს უფლება აქვს, მფლობელობის შეწყვეტა და ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის იმ პრეტენზიებზე, რომელთაც საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.

16. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგები: # ას-1032-952-2017, 2017 წლის 17 ოქტომბრის განჩინება; # ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; #ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; # ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; # ას-750-718-2016, 2016 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება; # ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება).

17. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ა–ძის, ნ.ნ–ძის, ზ.ა–ძის, პ.ვ–ისა და, ნ.ვ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ.ა–ძეს (პ/ნ .....), ნ.ნ–ძეს (პ/ნ .....), ზ.ა–ძეს (პ/ნ .....), პ.ვ–ს (პ/ნ ......) და ნ.ვ–ს (პ/ნ..) დაუბრუნდეთ მ.ე–ის (პ/ნ ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (გადახდის ქვითარი #23, გადახდის თარიღი 23.10.2017 წ. სს ,,საქართველოს ბანკი“) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი