საქმე №ას-451-423-2017 30 ივნისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. კ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. მ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. გ. კ-ემ (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან გამყიდველი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. მ-ის (შემდგომში _ მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან მყიდველი) მიმართ მოპასუხისათვის 51 350 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: მოსარჩელეს საკუთრებაში გააჩნდა შპს „ბ-ის“ (შემდგომში _ კომპანია) 33%-იანი წილი, რომლის შეძენაზეც 2011 წელს სიტყვიერად შეუთანხმდა მოპასუხეს. წილის ღირებულება განსაზღვრეს 211 000 ლარით, რომლის დაფარვაც შემძენმა 2011 წლის 11 მარტიდან დაიწყო და სხვადასხვა დროს გადაუხადა 93 134 ლარი, ხოლო გადასახდელი დარჩა 118 066 ლარი. 2011 წლის 17 მაისს მოპასუხემ მოსთხოვა, გაეფორმებინათ 33% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ის ბანკიდან შეძლებდა სესხის მიღებას. მიღებული სესხიდან კი, დაფარავდა დარჩენილ საფასურს. მოსარჩელე ენდო მყიდველს და 2011 წლის 18 მაისს გააფორმეს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მოპასუხეს მისთვის უნდა გადაეხადა 51 350 ლარი. შემძენმა გამყიდველს მოგვიანებით 59 000 ლარი გაუქვითა მის მიერ სხვადასხვა დროს საწარმოდან გატანილი საქონლის ფასში, ხოლო დარჩენილი თანხის გადახდაზე უარი თქვა. თავდაპირველად მხარეებს შორის წილის ნასყიდობაზე გარიგება შედგა ზეპირად- 2011 წლის 18 მაისს კი, გარიგება გააფორმეს წერილობით, რა დროსაც მხარეები შეთანხმდნენ დარჩენილი თანხის გარიგების დადებიდან 6 თვის ვადაში გადახდაზე, ეს ვალდებულება მოპასუხის მხრიდან დარღვეულია. მხარეებმა დარჩენილი ვალდებულების ოდენობა დაიანგარიშეს 2011 წლის 5 დეკემბერს და შეადგინეს ხელწერილი, რომლითაც მოპასუხემ აღიარა 118 066 ლარის ვალდებულების არსებობა. ზეპირი შეთანხებით მოპასუხეს თანხა უნდა დაეფარა ერთი წლის ვადაში _ არა უგვიანეს 2012 წლის 5 დეკემბრისა.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის შემწყვეტი/განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მან ნამდვილად შეიძინა მოსარჩელის კუთვნილი წილი, მაგრამ მისი ღირებულება _ 211 200 ლარი სრულად აქვს გადახდილი. 2011 წლის მაისამდე ღირებულების ძირითადი ნაწილი გადახდილი ჰქონდა, ხოლო დარჩენილი 51 350 ლარი 2011 წლის 18 მაისს გადაიხადა, რის შემდგომაც გაფორმდა ხელშეკრულება წერილობით. გარდა წილის შეძენისა, მხარეებს შორის არსებობდა სხვა ანგარიშსწორებაც, თუმცა, მოსარჩელის მიმართ არავითარი ფულადი ვალდებულება არ გააჩნია. გარდა ამისა, მოპასუხის განმარტებით, სარჩელი ხანდაზმულიცაა. ხელშეკრულება დადებულია 2011 წლის 18 მაისს და ამ დროიდან გასულია მოთხოვნის სამწლიანი ვადა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 31 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად-

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. თავდაპირველ სასარჩელო მოთხოვნას მხარეთა შორის 2011 წლის 18 მაისს გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა წარმოადგენდა, იმ საფუძვლით, რომ მყიდველმა გამყიდველს არ გადაუხადა ნასყიდობის საფასური 51 350 ლარი. მოგვიანებით, მოსამზადებელ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა მოთხოვნა: მოპასუხისათვის წილის საფასურის _ 51 350 ლარის დაკისრება მოითხოვა. მოთხოვნის დაზუსტებას დათანხმდა მოპასუხე, რის გამოც პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელი დაზუსტებული მოთხოვნის ფარგლებში განიხილა;

1.2.2. წილის ნასყიდობის წერილობითი ხელშეკრულების თანახმად:

- 2011 წლის 18 მაისს მოსარჩელემ კომპანიის საწესდებო კაპიტალში კუთვნილი 33% წილი მიჰყიდა მოპასუხეს 51 350 ლარად;

- ნასყიდობის საფასური მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის გადახდილია;

1.2.3. გარიგების დადებამდე კომპანიის პარტნიორებს შორის წილი განაწილებული იყო შემდეგი სახით:

- გ. კ-ე _ 33%;

- ა. მ-ე - 33%;

- დ- მ-ე - 17%;

- ი. მ-ე - 17%;

1.2.4. 2011 წლის 18 მაისის გარიგების გაფორმების შემდგომ შემძენს გადაეცა ნასყიდობის საგანი, რის გამოც შეიცვალა პარტნიორთა წილობრივი მონაცემები შემდეგნაირად:

- ა. მ-ე - 66%;

- დ- მ-ე - 17%;

- ი. მ-ე - 17%;

1.2.5. თავდაპირველ სარჩელში მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 2011 წლის 18 მაისს მოპასუხეს მიყიდა საკუთარი 33% წილი 118 000 ლარად, თუმცა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში 51 350 ლარი ჩაიწერა. შესაგებლის წარდგენის შემდგომ დაზუსტებულ სარჩელში მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ წილის გასხვისებასთან დაკავშირებით 2011 წლის თებერვალში შედგა სიტყვიერი შეთანხმება მოპასუხესთან და 33%-იანი წილის საფასური 120 000 დოლარით განისაზღვრა, რაც ეროვნულ ვალუტაში 211 200 ლარს შეადგენდა. ამ მიზნით 2011 წლის 9 თებერვალს, 11 მარტსა და 13 მაისს მოპასუხემ მოსარჩელეს შპს „მ-ის“ ანგარიშზე (რომლის 50%-იანი წილის მფლობელი მოსარჩელეა და ეს წილი მას მოპასუხემ დაუთმო) ჩაურიცხა 50 000, 10 000 და 32 000 ლარი. სადავო 33% წილის ღირებულებას (120 000 აშშ დოლარს) ადასტურებს მოპასუხეც, რომელიც იმ დროისათვის 211 200 ლარს შეადგენდა;

1.2.6. მხარეთა შორის სადავოა ნასყიდობაზე შეთანხმების კონკრეტული თარიღი. როგორც მოსარჩელე, ისე _ მოპასუხე ამ ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიიჩნევენ ე.წ „5 დეკემბრის“ შეთანხმებას იმ განსხვავებით, რომ მოსარჩელე ამ დოკუმენტის შედგენის თარიღად უთითებს 2011 წელს, ხოლო, მოპასუხე _ 2010 წელს. თავად 5 დეკემბრით დათარიღებულ დოკუმენტში, რომლის შინაარსიც გაურკვეველია, იკითხება ის, რომ „93 134 ლარის დ-დან (ანუ მ-იდან) ჩამორიცხვის შემდეგ 118 000 მრჩება დ-დან ასაღები ხელზე“. დოკუმენტს ხელს აწერს მოსარჩელე, მოპასუხე და ო. დ-ე. მოწმედ დაკითხულმა ო.დ-ემ განმარტა, რომ აღნიშნული შეთანხმება 2010 წლის 5 დეკემბერსაა დადებული. ეს უკანასკნელი კომპანიის ბუღალტერია და კომპანიის პარტნიორი ამჟამად შემძენია. საქმეში წარმოდგენილი ო. დ-ის ხელმოწერილი დოკუმენტის, ე.წ „გამოკითხვის ოქმის“ თანახმად: 51 350 ლარი დაიწერა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, მაგრამ ისე გადასახდელი ჰქონდა 118 066 ლარი, ხოლო 2011 წლის 5 დეკემბერს შეთანხმდნენ კ-ე და მ-ე, რომ გადაიხდიდა მ-ე 59 000 ლარს“. მოწმედ დაკითხულმა ამ პირმა კი, განმარტა, რომ ზუსტად არც ნასყიდობის თანხის გადახდის თაობაზე არ იცის რამე (ის კი იცის, რომ დაახლოებით 120 000 დოლარზე იყო საუბარი), ხოლო 5 დეკემბრის შეთანხმების თარიღი (წელი) ზუსტად ახსოვს და იცის, რომ 2010 წელი იყო და გამოკითხვის ოქმში არასწორადაა 2011 მითითებული. საქმეში არსებული ე.წ თანხის გადახდის გრაფიკის თანახმად კი (შედგენილი მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის), რომელიც შემძენის მიერაა შედგენილი და თანხების გადახდას ხელს აწერს მოსარჩელეც, 2010 წლიდან 2011 წლის 14 ივნისის ჩათვლით, გამყიდველს მყიდველისაგან მიღებული აქვს 118 140 ლარი (მხარეები განმარტავენ, რომ აქ ნასყიდობის თანხების გადახდის პერიოდულობაა ასახული, თუმცა მოსარჩელე სადავოდ ხდის მხოლოდ 2011 წლის 29 მაისს გადახდილ 60 000 ლარს იმ საფუძვლით, რომ ერთი „0“ ჩამატებულია, რადგან ამ დროს მას მოპასუხემ 6 000 ლარი გადასცა და არა 60 000). სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელემ განმარტა, რომ მას, გარდა 59 000 ლარისა, სხვა თანხები ნასყიდობიდან გამომდინარე მოპასუხისაგან მიღებული აქვს, მან პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც მიუთითა, რომ 59 000 ლარი მოპასუხეს მისთვის ხელშეკრულების გაფორმებიდან, ე.ი 2011 წლის 10 მარტიდან 6 თვეში უნდა გადაეხადა;

1.2.7. ნასყიდობის საფასურის გადახდის მოთხოვნა გამყიდველს წარმოეშვა 2011 წელს, სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2015 წელს.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები, კერძოდ, მხარე აღნიშნავდა, რომ სასამართლომ ის შეიყვანა შეცდომაში და არასწორად შეაცვლევინა სარჩელის საფუძველი, აღნიშნულით დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 83-ე და 102-ე მუხლები. მას შემდეგ, რაც დარწმუნდა მოსარჩელე, რომ მას სარჩელის დაზუსტება არ სურდა, მარწმუნებელს გაუუქმა მინდობილობა. კასატორის მოსაზრებით, თუკი იგი სარჩელის საფუძველს არ შეცვლიდა, სასამართლო მის მიმართ მოთხოვნის ხანდაზმულობის 3-წლიან ვადას ვეღარ გამოიყენებდა;

1.4.2. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლი და მცდარად გამოიყენა მოთხოვნასთან მიმართებით ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადა, რადგანაც წილის ნასყიდობით კასატორი გახდა იმ მატერიალურ ფასეულობათა მესაკუთრე, რომელიც წარმოადგენს კომპანიას და შედგება უძრავ-მოძრავი ქონებისაგან, რომელზეც „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული 5-წლიანი ვადა ვრცელდება. სასამართლომ ასევე არასწორად განსაზღვრა მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი, რამდენადაც ზეპირად დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება გადახდის ვადებს არ ითვალისწინებდა და 2011 წლის 18 მაისის ხელშეკრულება ხანდაზმულობის საკითხის გადაწყვეტისათვის სათანადო მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, რადგანაც იგი მოტყუებითაა დადებული. მყიდველი ფლობდა ქონებას და თანხას ნაწილ-ნაწილ იხდიდა, ანუ მხარეთა შორის არსებობდა სასყიდლის ნაწილ-ნაწილ გადახდაზე შეთანხმება. 2011 წლის 5 დეკემბრის ხელშეკრულების გაფორმებისა და წილის გადაცემის შემდგომ გადასახდელი თანხის ოდენობა შეადგენდა 118 000 ლარს. ისეთ პირობებში, როდესაც შესრულების ვადა განსაზრვრული არ ყოფილა, მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 365-ე მუხლის დათქმა. როდესაც მოსარჩლემ იგრძნო რომ მყიდველი თანხის გადახდას არ აპირებდა, მან სარჩელით მოითხოვა მისი დაბრუნება, რაც მოთხოვნის ხანდაზმულობას გამორიცხავს. პირველი ინსტანციის სასამართლოსაგან განსხვავებით, რომელმაც ხანდაზმულობის საკითხზე იმსჯელა და ამ საფუძვლით არ დააკმაყოფილა სარჩელი, სააპელაციო სასამართლომ მიიღო წინააღმდეგობრივი გადაწყვეტილება, ის, ერთი მხრივ, იზიარებს მოპასუხის განმარტებას, რომ 51 350 ლარი გადახდილია, ხოლო, მერე მხრივ, ადგენს, რომ თანხა არ არის გადახდილი და შეთანხმების მიღწევიდან 6 თვეში უნდა დაეფარა მოპასუხეს ვალი. გარდა ამისა, თუკი სასამართლო ჩათვლის, რომ ვალის არსებობა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებით დასტურდება, სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანსაზმულობა შეწყვეტილად მიიჩნევა ვალის აღიარების მოტივით.

1.4.3. ქვემდგომ სასამართლოებს არ დაუდგენიათ დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, არ შეუფასებით ის გარემოება, თუკი ნასყიდობის ღირებულება შეთანხმებული იყო, რატომ დასჭირდათ 2011 წლის 18 მაისის ხელშეკრულების გაფორმება, რომელიც ადასტურებს იმას, რომ ამ ხელშეკრულების დადების დროისათვის მოპაუხეს გადასახდელი ჰქონდა 118 000 აშშ დოლარი, რომელიც არ გადაუხდია და არარსებულ ვალში თანხის გაქვითვის შემდგომ, გამყიდველი იძულებული გახდა დათანხმებოდა 50 350 ლარის მიღებას;

1.4.4. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, თუ როდის შედგა მხარეთა შორის გარიგება წილის ნასყიდობის თაობაზე _ 2010 წლის 5 დეკემბერს თუ 2011 წლის 5 დეკემბერს და როდის უნდა გადაეხადა მოვალეს 118 000 აშშ დოლარი. ამ დოკუმენტს ხელს აწერს კომპანიის ბუღალტერი, რომელიც არ უარყოფს ვალის არსებობას. საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტი, რომელიც 5 დეკემბრითაა დათარიღებული, შედგენილია 2011 წელს, რასაც ადასტურებს თავად გადახდების პერიოდი, კერძოდ, პირველი გადახდა განხორციელდა სწორედ 2011 წელს, ამასთანავე, დოკუმენტი რომ 2010 წელს ყოფილიყო შედგენილი, გადასახდელი თანხა მითითებული იქნებოდა არა 118 000, არამედ _ 120 000 აშშ დოლარი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ეს დოკუმენტი არც გამოუკვლევია, რადგანაც ჩათვალა, რომ მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, ამასთანავე არ უმსჯელია იმაზე, რომ დოკუმენტზე შეინიშნება გადასწორებები: 6 000 გადასწორებულია 60 000-ად- კასატორის შუამდგომლობის საფუძველზე მოწინააღმდეგე მხარემ დოკუმენტის დედნად წარმოადგინა გარკვეული ამონაწერები, რომელიც სასამართლომ საქმეს არ დაურთო და არ შეაფასა, ასეთ შემთხვევაში, პალატას გაყალბებული დოკუმენტი მტკიცებულებათა ნუსხიდან უნდა ამოერიცხა.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. საკასაციო პრეტენზიებთან მიმართებით პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას საპროცესო სამართლის ნორმათა (სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 102-ე მუხლები) დარღვევის თაობაზე და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი სასამართლოს ავალდებულებს, მთავარი სხდომის დანიშვნამდე ყოველმხრივ მოამზადოს საქმე, რათა მიღწეულ იქნეს მართლმსაჯულების მიზანი, შეკრებილ მტკიცებულებათა სრულყოფილი შეფასების (ბუნებრივია, პროცესის ფუნდამენტური პრინციპების, როგორიცაა: მხარეთა თანასწორობა, შეჯიბრებითობა, დისპოზიციურობა და სხვა, დაცვით) გზით საქმეზე ჭეშმარიტების დადგენა და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება. ამ საპროცესო საშუალებათაგან ერთ-ერთს წარმოადგენს 218-ე მუხლი (მოსამართლეს უფლება აქვს, შეკითხვები მისცეს მხარეებს, რომლებიც ხელს შეუწყობენ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას, მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა გამოვლენასა და სასამართლოში წარდგენას, მათი უტყუარობის გამორკვევას). საკითხს იმის თაობაზე, ისარგებლოს თუ არა ამავე კოდექსის 83-ე მუხლით, წყვეტს თავად მხარე, რომელიც, მოცემულ შემთხვევაში, ადასტურებს, რომ ადვოკატთან კონსულტაციას მოჰყვა სარჩელის საგნის შეცვლა, მან ახლებურად ჩამოაყალიბა მოთხოვნა და მხარი დაუჭირა მას. ასეთ შემთხვევაში, საპროცესო რისკის მატერებელი თავად მხარეა და მისი მხრიდან უფლებათა დარღვევის თაობზე წარმოდგენილი პრეტენზიები საფუძველს მოკლებული ხდება.

1.5.2. რაც შეეხება კასატორის ძირითად პრეტენზიას დავის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის თაობაზე, საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს შესაგებელში გამოთქმულ არსებითი ხასიათის შედავებას _ მოთხოვნის ხანდაზმულობას და განმარტავს, რომ ვალდებულების არსებობის კვლევის თვალსაზრისით წარმოდგენილი პრეტენზიების შემოწმების საჭიროება მხოლოდ მაშინ დადგება, თუკი დადასტურდება, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულობის ვადაშია წარდგენილი. უპირველესად, სასამართლო შეჩერდება იმ საკითხზე კაპიტალური ტიპის საზოგადოების წილის შეძენა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ სახელშეკრულებო მოთხოვნის 3-წლიან თუ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 (1) მუხლით განსაზღვრულ 5-წლიან ხანდაზმულობას ექვემდებარება. საკითხის გადაჭრის მიზნით, პალატა ხელმძღვანელობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკით, რომლის თანახმადაც, როდესაც საუბარია ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე - კერძოდ კი, შემძენის მიერ ნასყიდობის საგნის საფასურის გადახდაზე, აღნიშნული ვერ ჩაითვლება „მეწარმეთა შესახებ“ კანონიდან წარმოშობილ პრეტენზიად- სახელშეკრულებო ურთიერთობები სამოქალაქო კოდექსით წესრიგდება და მათზე ამავე კოდექსით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები ვრცელდება (იხ. სუსგ №ას-75-408-09, 2 ივლისი, 2009 წელი). ამდენად, ქვემდგომმა სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლით გათვალისწინებული შემძენის სინალაგმატური ვალდებულების საკითხის გადაჭრისას სწორად იხელმძღვანელა ამავე კოდექსის 129 (1) მუხლით გათვალისწინებული სახელშეკრულებო მოთხოვნის 3-წლიანი ვადით, რაც შეეხება თავად მოთხოვნის წარმოშობას (სკ-ის 130-ე მუხლი), სააპელაციო პალატამ ეს საკითხი დაუკავშირა 2011 წლის ხელშეკრულებასა და მოსარჩელის განმარტებას, რომ ამ ხელშეკრულებიდან 6 თვეში უნდა გადაეხადა შემძენს ნასყიდობის სადავო თანხა. კასატორი არ ეთანხმება ამ დასკვნას და განმარტავს, რომ წერილობითი ხელშეკრულება მოტყუებით დადებული გარიგებაა, ამასთანავე, სურს იმის მტკიცება, რომ ვალდებულების შესრულების ვადა არ იყო შეთანხმებული და სამოქალაქო კოდექსის 365-ე მუხლის გათვალისწინებით, მას სარჩელის აღძვრისას მოთხოვნის იძულებით განხორციელების ვადა არ დაურღვევია. გარდა ამისა, იგი ემყარება მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებას, რომელსაც ვალის აღიარებად განიხილავს და მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობა შეწყდა. პალატა პოზიციათა წინააღმდეგობრიობის მიუხედავად განმარტავს, რომ კასატორს 2011 წლის 18 მაისის ნასყიდობის წერილობითი ხელშეკრულების მოტყუებით დადების მტკიცების თვალსაზრისით არ მიუთითებია სამოქალაქო კოდექსის 81-ე-84-ე მუხლებით გათვალისწინებულ აბსტრაქტულ ელემენტებზე, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლოში მიცემული განმარტების გამაბათილებლად ვერ იქნება მიჩნეული მისი მცდელობა, რომ მხარეები შესრულების ვადაზე არ იყვნენ შეთანხმებული და მას, როგორც კრედიტორს, ნებისმიერ დროს შეეძლო, მოეთხოვა შესრულება. გარდა ამისა, თუკი გავიზიარებთ, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტი ვალის კაუზალური აღიარებაა, იგი, კასატორის მტკიცებით, 2011 წელსაა შედგენილი. ასეთ შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 141-ე მუხლის ძალით, შეწყვეტამდე განვლილი დრო მხედველობაში არ მიიღება და ვადა დაიწყო თავიდან. უდავოა, რომ სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2015 წელს. სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

1.6. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც სახელშეკრულბო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თოაბაზე, ხოლო კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ვერ ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს ი. გ-ის მიერ კასატორის სახელით 03.05.2017წ. #13187325 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2 557,50 ლარის 70% _ 1 790,25 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. კ-ეს (პ/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს ი. გ-ის მიერ კასატორის სახელით 03.05.2017წ. #13187325 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2 557,50 ლარის 70% _ 1 790,25 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ზ. ძლიერიშვილი