საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-545-508-2017 21 სექტემბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – ზ. ჯ-ი, ნ. ჯ-ი, თ. ს-ი, ბ. ჩ-ე, ნ. გ-ი, მ. ჩ-ე (მოსარჩელეები, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ქ-ი (მოპასუხე), ა. ნ-ი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოსარჩელე და შეგეგებული სარჩელით მოპასუხე - ლ. ჯ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ამხანაგობიდან გარიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ზ. ჯ-ის, ნ. ჯ-ის, ბ. ჩ-ის, ნ. გ-ის, მ. ჩ-ის, თ. ს-ის, (შემდეგში: მოსარჩელეები, აპელანტები, კასატორები, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეები), ლ. ჯ-ის (შემდეგში: თავდაპირველი მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე), მალქა კონტუაშვილის (შემდეგში: მოწმე, პირველი მოპასუხის დედა), თ. ქ-ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე) და ა. ნ-ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე) თაოსნობით 2009 წლის 3 თებერვალს დაფუძნდა იბა „მ-ე 2“ (შემდეგში: ამხანაგობა), რომლის მიზანი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და ამხანაგობის წევრებისათვის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა იყო (იხ. ამხანაგობის დებულება, ტ.1. ს.ფ 16-25; საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში: სსკ, 930-940 მუხლები).

2. ამხანაგობის დებულების მე-3 მუხლით განისაზღვრა, რომ ამხანაგობაში პირველი მოპასუხის შესატანს მშენებლობის ორგანიზაციული საკითხების მოგვარება და ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება წარმოადგენდა, მეორე მოპასუხის - სახლის პროექტის, არქიტექტურული და კონსტრუქციული დოკუმენტაციის მომზადება და ტექნიკური ზედამხედველობა (იხ. ამხანაგობის დებულება, ს.ფ 16-24; სსკ-ის 932.2. მუხლი).

3. 2010 წლის 15 აპრილს შედგა ამხანაგობის კრება, რომლის გადაწყვეტილების საფუძველზეც პირველი მოპასუხე ამხანაგობიდან გაირიცხა; 2012 წლის 28 ოქტომბრის კრების გადაწყვეტილებით ამხანაგობიდან მეორე მოპასუხეც გაირიცხა (იხ. საერთო კრების ოქმები ტ. 1 ს.ფ. 28-29; 39-42).

4. 2012 წლის 13 დეკემბერს შედგა ამხანაგობის კრება, სადაც წინამდებარე განჩინების მე-2 და მე-3 პუნქტებში ასახული გარემოებებიდან გამომდინარე, ამხანაგობის წევრებმა კორექტირებული პროექტის შესაბამისად გაინაწილეს ქონება (იხ. კრების ოქმი; ტ.1. ს.ფ.51-52).

5. 2013 წლის 28 ნოემბერს იბა-ს ერთ-ერთმა წევრმა - ნ. მ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს და კრების გადაწყვეტილებით მასზე განპიროვნებული ბინის (მდებარე: თბილისი, მ-ის ქ. N2; ბინა N16; ს/კოდი 0--) საკუთრების უფლებით რეგისტრაცია მოითხოვა.

5.1. აღნიშნულ განცხადებას საჯარო რეესტრმა დაუდგინა ხარვეზი და განმცხადებელს დაევალა, ამხანაგობის იმ წევრთა თანხმობის წარდგენა, რომლებიც გარიცხულები იყვნენ ამხანაგობიდან, ან ამასთან დაკავშირებით - სასამართლოს გადაწყვეტილების.

5.2. ხარვეზის შეუვსებლობის გამო სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა, რაც წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში მოხსენიებულმა განმცხადებელმა ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა.

5.3. საჯარო რეესტრის 2013 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (იხ. საჯარო რეესტრს ეროვნული საგენტოს გადაწყვეტილება; ტ.1.ს.ფ.73-75).

6. სარჩელის საფუძვლები:

6.1. 2013 წლის 31 ივლისს წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მოხსენიებულმა პირებმა (გარდა შეგეგებებული სარჩელით მოპასუხისა), სარჩელი აღძრეს სასამართლოში პირველი და მეორე მოპასუხეების წინააღმდეგ და მათი ამხანაგობიდან გარიცხვა მოითხოვეს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს წინამდებარე განჩინების 1-4 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტეს (იხ. სასარჩელო განცხადება; ტ.1, ს.ფ.1-15):

6.2. ამხანაგობის დებულების მე-3 მუხლის თანახმად, მოპასუხეთა შესატანს ამხანაგობაში გარკვეული ქმედებების განხორციელება წარმოადგენდა. ამხანაგობის წევრთა არაერთი გაფრთხილების მიუხედავად, მოპასუხეებს არ შეუსრულებიათ თავიანთი ვალდებულებები, რამაც საფრთხის ქვეშ დააყენა მშენებლობის ვადაში დასრულების საკითხი. ამის გამო, ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილებებით, მოპასუხეები ამხანაგობიდან გაირიცხნენ (იხ. ამ განჩინების მე-3 პუნქტი). წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტში ასახული გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოპასუხეების ამხანაგობის წევრობიდან გარიცხვის დადასტურება მოითხოვეს, რომლის იურიდიულ ინტერესადაც მიუთითეს ამხანაგობის მიერ განაწილებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებად რეგისტრაცია (იხ. სარჩელი - ტ.1, ს.ფ.3).

7. პირველი მოპასუხის შესაგებელი

7.1. პირველმა მოპასუხემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ ჯერ კიდევ 2006 წელს, მისი ორგანიზატორობითა და დაკვეთით, შეიქმნა სახლის პროექტი, რომლის საფუძველზეც შემდგომში ამხანაგობამ მშენებლობა დაიწყო. პირველმა მოპასუხემ მოიძია ინვესტორი, რომელმაც პროექტის ღირებულება დააფინანსა, ასევე, პირველი მოპასუხის მონაწილეობით შეძლეს მშენებლობის ნებართვის მოპოვება, მოძიებულ იქნა ინვესტორ-მენაშენე (რომელიც შემდგომ ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა) და შეიქმნა ამხანაგობა; მოპასუხემ მიუთითა წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებულ გარემოებაზე და განმარტა, რომ გარდა ზემოაღნიშნული ღონისძიებებისა, მან ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსების ვალდებულებაც ნაწილობრივ შეასრულა, თუმცა, ამ ვალდებულების ღირებულება მისთვის უცნობია და ამის თაობაზე არც ამხანაგობის დებულებაშია რაიმე მითითებული (იხ.შესაგებელი. ტ.1, ს.ფ.101-109).

8. მეორე მოპასუხის შესაგებელი და მოსარჩელეთა წინააღმდეგ წარდგენილი შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა

8.1. მეორე მოპასუხემ ასევე არ ცნო სასარჩელო მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ საცხოვრებელი სახლის პროექტი შპს-ამ „დ-ა“2006 წელს დაამზადა, თუმცა, პროექტის შექმნისთვის გაწეული ხარჯი გადახდილი არ იყო. 2009 წელს პირველი მოპასუხე დაუკავშირდა მას და თ. ნ-ს (შემდეგში:მეორე მოპასუხის მამა, მეორე მოპასუხის წარმომადგენელი, მესამე პირი) და შესთავაზა თანამონაწილეობა ინვესტორების მოძიებასა და მშენებლობაში; მეორე მოპასუხის განმარტებით, მან და მისმა წარმომადგენელმა შეადგინეს ბიზნესგეგმა, დაიწყეს მოლაპარაკებები მობინადრეებთან, ჩაატარეს ამხანაგობის რეგისტრაციისათვის მოსამზადებელი ღონისძიებები, პროექტს ჩაუტარდა არქიტექტურული და კონსტრუქციული ექსპერტიზა და კორექტირება. მეორე მოპასუხის მტკიცებით, მან არა მარტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, არამედ მშენებლობის ორგანიზებასთან დაკავშირებული მთელი რიგი ის სამუშაოებიც შეასრულა, რომლებიც არ ევალებოდა;

8.2. 2014 წლის 24 თებერვალს მეორე მოპასუხემ შეგეგებული სარჩელი შეიტანა მოსარჩელეებისა და შეგებებული სარჩელით მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა 2012 წლის 13 დეკემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ მისი შედგენისას დაცული არ იყო კანონით გათვალისწინებული წესები, კერძოდ, ოქმს ხელს აწერდნენ არაუფლებამოსილი პირები და დამოწმებული არ იყო ნოტარიუსის მიერ (იხ. შესაგებელი: ტ.1, ს.ფ. 82-97; დაზუსტებული შეგებებული სარჩელი - ტ.2,ს.ფ. 290-311).

9. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეების შესაგებელი:

9.1. მოპასუხეებმა შეგებებული სარჩელი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ ამხანაგობის კრებები კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით ჩატარდა, კრებაზე გამოტანილი გადაწყვეტილებები ოქმებში აისახა, რაც წევრებმა დაადასტურეს ხელმოწერით, მოპასუხეებმა კი ვერ გასცეს პასუხი კითხვას, თუ რატომ არ შეასრულეს ვალდებულება. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე (მეორე მოპასუხე) მშენებლობაზე ერთხელაც არ იყო ნამყოფი მაშინ, როცა მას ევალებოდა მშენებლობაზე ზედამხედველობა (იხ. შეგებებული სარჩელით მოპასუხეების შესაგებლები; ტ.1, ს.ფ.323-342; ტ.2, ს.ფ. 340-347).

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

10.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა ერთ-ერთი მოსარჩელის ამ განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებული თავდაპირველი მოსარჩელის- შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის შესახებ და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 272-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სასარჩელო საქმისწარმოება ამ ნაწილში შეწყდა (იხ.ტ.2,ს.ფ.160);

10.1.1. 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დანარჩენ მოსარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნა პირველი და მეორე მოპასუხეების მიმართ არ დაკმაყოფილდა;

10.1.2. ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით, ასევე, არ დაკმაყოფილდა მეორე მოპასუხის შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა..

10.2. სასამართლომ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით გამოიკვლია და დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები და დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 103-104-ე, 183-ე, 316-317-ე, 352-ე, 405-ე, 930-ე, 934-ე მუხლები, აგრეთვე, სსსკ-ის მე-8, 53-ე, 1991, 243-244-ე, 247-249-ე, 257-ე, 369-ე მუხლები.

10.3. წინამდებარე განჩინების მე-6 ქვეპუნქტში ასახულ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა:

10.3.1. სსკ-ის 930-ე მუხლის შესაბამისად, „ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად“. ერთიანი მიზნის მიღწევის პროცესში ამხანაგობის წევრებს გააჩნიათ ურთიერთშეთანხმებით განაწილებული (შიდასახელშეკრულებო) უფლებები და მოვალეობები, რომელთა შესრულების შედეგად, ანუ მონაწილეთა მიერ შესრულებული საქმიანობის სანაცვლოდ, დასახული მიზანი მიიღწევა. ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეთა მიერ შესატანის შეტანა ამხანაგობის წინაშე დასახული საერთო მიზნის მიღწევის მატერიალურ წინაპირობას ქმნის. მონაწილის შესატანი შეიძლება იყოს მომსახურების გაწევაც. შესატანის სახით მომსახურების გაწევა გულისხმობს როგორც ამხანაგობის განკარგულებაში პირადი შრომის გადაცემას, ასევე - ცალკეულ მომსახურებასაც.

10.3.2. საქალაქო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია ამხანაგობის დებულებით განსაზღვრულ ვალდებულებებზე და განმარტა, რომ სრულიად ბუნდოვანი იყო იმ ვალდებულებათა მოცულობა (მატერიალური გამოხატულება), რომლის შეუსრულებლობასაც მოსარჩელეები მოპასუხეებს ედავებოდნენ და ამხანაგობიდან მათ გარიცხვას უკავშირებდნენ, ამიტომ, ისინი სხვადასხვანაირად აღიქმებოდა მხარეთა მიერ.ამხანაგობის დებულების მე-3 მუხლის თანახმად, ამხანაგობაში პირველი მოპასუხის შესატანს მშენებლობის ორგანიზაციული საკითხების მოგვარება და ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება წარმოადგენდა, ხოლო მეორე მოპასუხის - სახლის პროექტის, არქიტექტურული და კონსტრუქციული დოკუმენტაციის მომზადება და ტექნიკური ზედამხედველობა. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მშენებლობის ორგანიზება გულისხმობს სამშენებლო დოკუმენტაციის მომზადებას, მშენებლობისათვის ყველა საჭირო ნებართვის მიღებას შესაბამისი უწყებებიდან, სამშენებლო პროექტის შედგენას, ინვესტორების მოზიდვას და ა.შ., ანუ ისეთი პირობების შექმნას, რაც უზრუნველყოფს ამხანაგობის მიზნის მიღწევას. მიუხედავად იმისა, რომ სადამფუძნებლო დოკუმენტით კონკრეტულად არ იყო განსაზღვრული, რას მოიცავდა ორგანიზაციული საკითხების მოგვარება და ეს ვერც მოსარჩელეებმა დააზუსტეს, პირველმა მოპასუხემ ამხანაგობის მიმართ გარკვეული მოქმედებები შეასრულა, კერძოდ: მისი უშუალო ჩართულობით შემუშავებულია საცხოვრებელი სახლის პროექტი და ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაიცა მშენებლობის ნებართვა. აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოების დამტკიცება მოსარჩელეებმა ვერ შეძლეს.

10.3.3.მოსარჩელეების პრეტენზიაზე, რომ პირველ მოპასუხეს ვალდებულება ერთი სამოთახიანი ბინის დაფინანსების თაობაზე არ შეუსრულებია, სასამართლომ მიუთითა მოწმის ჩვენებაზე, რომელმაც განაცხადა, რომ ბინაში, რომელიც მოწმეს უნდა მიეღო, ელექტროგაყვანილობასთან, წყალგაყვანილობასთან და იატაკის მოჭიმვასთან დაკავშირებული სამუშაოები პირველმა მოპასუხემ შეასრულა. აღნიშნული ფაქტი, სამოთახიანი ბინის დაფინანსების ნაწილში, პირველი მოპასუხის მიერ ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულებად შეაფასა სასამართლომ;

10.3.4. მეორე მოპასუხის მიერ ტექნიკური ზედამხედველობის ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე, სასამართლომ დაადგინა, რომ ამ უკანასკნელმა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის უზრუნველყო ისეთი სამუშაოების შესრულება და დოკუმენტაციის მოგროვება, როგორებიცაა მიწის ნაკვეთის აზომვა და შესაბამისი ნახაზის შედგენა, პროექტის არქიტექტურული და კონსტრუქციული ნაწილის დოკუმენტაციის შედგენა, ექსპერტიზა და დასკვნების შედგენა, პროექტის საავტორო და ტექზედამხედველობის ჟურნალის წარმოება, მშენებლობის ეტაპების დასრულების აქტების შედგენა, სახლის კარკასის კონსტრუქციების შესრულების სისწორე, განცხადებების წარდგენა შპს „თ-ში“ და შპს „ჯ-სში“ განცხადებების წარდგენა, შპს ”მ-ისთვის” ექსპერტიზის დაკვეთა და მისი შედეგების მიღება და ა.შ. აღნიშნული გარემოებები დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით. მეორე მოპასუხეს ვალდებულებების შესრულებაში ეხმარებოდა მისი წარმომადგენელი (სსკ-ის 103-ე მუხლი). სსკ-ის 371-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „თუ კანონიდან, ხელშეკრულებიდან ან ვალდებულების ბუნებიდან არ გამომდინარეობს, რომ მოვალემ პირადად უნდა შეასრულოს ვალდებულება, მაშინ ეს ვალდებულება შეიძლება შეასრულოს მესამე პირმაც“, ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, „კრედიტორს შეუძლია არ მიიღოს მესამე პირისაგან შემოთავაზებული შესრულება, თუ მოვალე ამის წინააღმდეგია“. აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ მესამე პირის მხრიდან მოვალის ნაცვლად ვალდებულების შესრულება დაიშვება, თუკი კანონიდან, ხელშეკრულებიდან ან ვალდებულების ბუნებიდან სხვა რამ გამომდინარეობს. თუ ხელშეკრულებაში საგანგებოდ იქნება დათქმული, რომ მხოლოდ მოვალემ უნდა შეასრულოს ვალდებულება, ასეთ შემთხვევაში მან პირადად უნდა შეასრულოს. სასამართლოს განმარტებით, ვალდებულების სუბიექტები ყოველთვის არიან კრედიტორი და მოვალე. როგორც წესი, მოვალე თვითონ ასრულებს ვალდებულებას, მაგრამ კრედიტორს შეიძლება შესრულება შესთავაზოს მესამე პირმა, რომელიც არ არის ამ ვალდებულებითი ურთიერთობის მონაწილე. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეებს შორის არ არსებობდა შეთანხმება იმის თაობაზე, რომ მოვალეს (მეორე მოპასუხეს) პირადად უნდა შეესრულებინა ამხანაგობის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება. სასამართლომ ასევე დადგენილად ცნო, რომ მეორე მოპასუხის წარმომადგენელი მოსარჩელეებთან გარკვეული პერიოდის მანძილზე, თითქმის ყოველთვიურად, აფორმებდა მშენებლობის ეტაპის დასრულების შესახებ შესაბამის აქტებს, რაც მათ არ გაუპროტესტებიათ. აღნიშნულით კი დასტურდებოდა, რომ კრედიტორმა მიიღო მესამე პირისაგან შემოთავაზებული შესრულება ისე, რომ პრეტენზია არ განუცხადებია.

10.3.5. სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების მოთხოვნა (სსკ-ის 316-ე მუხლის პირველ ნაწილი: ,„ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც“), მიეკუთვნება პირველად მოთხოვნათა რიგს. პირველადი მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში, დღის წესრიგში დგება მეორადი მოთხოვნის განხილვის საკითხი. ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, ვალდებულების შეუსრულებლობამ შეიძლება მხარე აიძულოს, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, თუ ვალდებულების შესრულება ვადის გადაცილებით მის ინტერესს ხელშეკრულების მიმართ აზრს უკარგავს. მართალია, სსკ-ის ოცდამეხუთე თავი (ერობლივი საქმიანობა) არ შეიცავს დებულებებს ამხანაგობიდან წევრის გარიცხვასთან დაკავშირებით, თუმცა, ამას არც კრძალავს. ამხანაგობიდან წევრის გარიცხვისას გამოყენებული უნდა იქნეს ხელშეკრულებიდან გასვლის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმები: სსკ-ის 352-ე მუხლი განსაზღვრავს ხელშეკრულებაზე უარის სამართლებრივ შედეგებს, ხოლო 405-ე მუხლი ადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის წესსა და სავალდებულო წინაპირობებს. სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების თანახმად, „...თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი“. სასამართლოს განმარტებით, ასეთი ინტერესის დაკარგვა არ არის მარტოოდენ კრედიტორის მხრიდან რეალობის სუბიექტურ აღქმაზე დამოკიდებული, ასეთი რამ ობიექტური გარემოებებიდანაც უნდა გამომდინარეობდეს. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეებს ხელშეკრულებიდან გასვლამდე (ამხანაგობიდან წევრის გარიცხვამდე) კანონით დადგენილი წესით გათვალისწინებული ღონისძიებები არ ჩაუტარებიათ, ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება კი არ არის უპირობო უფლება, იგი კონკრეტული საფუძვლების არსებობისას უნდა განხორციელდეს როგორც უკიდურესი ზომა, (ultima ratio) მექანიზმი, როცა ურთიერთობის გაგრძელება მხარეებს შორის არ არის ხელსაყრელი და ვალდებულების გაგრძელებას აზრი არ აქვს. მარტოოდენ იმის გამო, რომ ამხანაგობის წევრებს აღარ სურთ მოპასუხეებთან ურთიერთობა, ვერ გახდება ამხანაგობიდან მათი გარიცხვის სამართლებრივი საფუძველი. სასამართლოს განმარტებით, თუკი მოპასუხეებს, გარდა ზემოაღნიშნულისა, სხვა ვალდებულებებიც ჰქონდათ შესასრულებელი, ამის შესახებ მოსარჩელეებს უნდა მიეთითებინათ მისთვის, უნდა განესაზღვრათ ვადა მის შესასრულებლად და თუ დადგენილ ვადაში არ შესრულდებოდა ვალდებულება, ამ შემთხვევაში წარმოიშობოდა მეორადი მოთხოვნის უფლება - ხელშეკრულებიდან გასვლა (ამხანაგობიდან წევრის გარიცხვა).

10.4. შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად სასამართლომ შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა: 2012 წლის 28 ოქტომბრის კრებამ გადაწყვეტილება ამხანაგობის დებულების მე-7 მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად მიიღო. ამ მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად, ხელშეკრულებაში მითითებულ საკითხებზე ამხანაგობის წევრები გადაწყვეტილებას იღებენ ხმების უბრალო უმრავლესობით, ერთ დამფუძნებელს აქვს ერთი ხმა, მიუხედავად მისი წილისა. 2012 წლის 28 ოქტომბრის კრების ოქმით დასტურდება, რომ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა უმრავლესობა. მაშასადამე, არ დასტურდება ის გარემოებები, რომლებზე მითითებითაც შეგებებული მოსარჩელე კრების შედეგების ბათილად ცნობას ითხოვს.

10.5. სასამართლომ იმსჯელა მოთხოვნის იურიდიულ ინტერესზეც და განმარტა, რომ სსსკ-ის კოდექსის 180-ე მუხლი აღიარებითი სარჩელისათვის ადგენს იურიდიული ინტერესის არსებობის წინაპირობას. შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, სადავო ოქმების ბათილად ცნობის ინტერესი ისაა, რომ იგი დაიბრუნებს თავის ქონებას, რომელიც ამხანაგობამ მას ჩამოართვა. ვინაიდან შეგებებული მოსარჩელისთვის გადასაცემი ფართები მითითებულია ამხანაგობის დებულებაში და ეს დებულება ჯერ ისევ რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, რადგან გასაჩივრებული ოქმები არ აღსრულებულა, ამიტომ, შეგებებულ მოსარჩელეს ობიექტურად ვერ ექნება იურიდიული ინტერესი შეგებებული სარჩელის მიმართ. ამ მსჯელობის შესაბამისად, შეგებებული სარჩელი კრების ოქმების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლომ არ დააკმაყოფილა (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.4, ს.ფ.276-295).

11. მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივარი

11.1 საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა და მათ შორის წინამდებარე განჩინების 10.1. ქვეპუნქტში მითითებულმა თავდაპირველმა მოსარჩელემაც.

11.2. აპელანტებმა მოითხოვეს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

11.2.1. სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეები ისე გარიცხნენ ამხანაგობიდან, რომ მათ არ დაუწესეს ვადა. სინამდვილეში, მოსარჩელეებმა მათ მისცეს დრო ვალდებულების შესრულებისთვის და მიუხედავად ამისა, ვალდებულება არ შესრულდა. სასამართლომ არ გამოიკვლია ამხანაგობის 13.10.2012წ. და 20.10.2012წ. კრების ოქმები, რომლებითაც დგინდება, რომ ამხანაგობიდან გარიცხვას წინ უძღოდა არაერთი გაფრთხილება, მოპასუხეებს შეესრულებინათ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები.

11.2.2. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მოპასუხეებმა განახორციელეს გარკვეული მოქმედებები, მათ შორის- პირველი მოპასუხის მიერ მშენებლობის ორგანიზაციული საკითხების მოგვარება და ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის ნაწილობრივ დაფინანსება, მეორე მოპასუხის მიერ კი სახლის პროექტის, არქიტექტურული და კონსტრუქციული დოკუმენტაციის მომზადება და ტექნიკური ზედამხედველობა. სინამდვილეში, ვალდებულების არაჯეროვანმა შესრულებამ ამხანაგობის ადმინისტრაციული აქტით დაჯარიმება გამოიწვია. სასამართლომ აგრეთვე არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტიც, რომ ამხანაგობის წინაშე ნაკისრ ვალდებულებას მეორე მოპასუხის წარმომადგენელი (იხ. 8.1. ქვეპუნქტი) ასრულებდა, რაც ნიშნავს, რომ ამხანაგობა შესრულებას მესამე პირისაგან იღებდა (იხ. სააპელაციო საჩივარი ტ.5, ს.ფ. 4-16)

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება და დასკვნები

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი წინამდებარე განჩინების 10.1 ქვეპუნქტში მითითებული თავდაპირველი მოსარჩელის მიმართ დარჩა განუხილველად იმ მოტივით, რომ ეს უკანასკნელი, სსსკ-ის 364-ე მუხლის თანახმად, არ წარმოადგენდა სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრების უფლების მქონე სუბიექტს (იხ. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება; ტ.5, ს/ფ 22-23), ხოლო იმავე წლის 14 თებერვლის განჩინებით დანარჩენ აპელანტთა სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მითითებულია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში და მათი სამართლებრივი შეფასებები (იხ. ამ განჩინების მე-10.2 -10.3. ქვეპუნქტები).

12.2. სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტების მსჯელობას, რომ პირველ მოპასუხეს არ შეუსრულებია შესატანის შეტანის ვალდებულება. სასამართლომ განმარტა: მოპასუხეების ახსნა-განმარტებით და მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებული იყო, რომ პირველი მოპასუხე შპს „დ-ასთან“ მართავდა მოლაპარაკებებს თბილისში, მ-ის ქ. N2-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობასთან დაკავშირებით. ამ ურთიერთობის შედეგად შპს „დ-ამ“ შექმნა საცხოვრებელი სახლის პროექტი, თუმცა, იმის გამო, რომ მოლაპარაკება მაშინ აღარ გაგრძელებულა, ამ უკანასკნელმა პროექტის სანაცვლო საზღაურის მიღება ვეღარ შეძლო; 2009 წელს პირველმა მოპასუხემ მოიძია ინვესტორი, რომელმაც გადაიხადა პროექტის ღირებულება და პროექტი შეიძინა შპს „დ-ისგან“. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ამხანაგობის დაფუძნების შემდეგ, პირველი მოპასუხის მიერ ამხანაგობისთვის საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის მზა პროექტის შეთავაზება, პროექტის შედგენისათვის საჭირო რესურსისა და შესაბამისი დროის ხანგრძლივობის და მშენებლობის ორგანიზაციული საკითხის მოგვარებად შეიძლებოდა შეფასებულიყო. ამხანაგობამ დაფუძნებისთანავე მიიღო კონკრეტულ ადგილმდებარეობასა და ფართობზე მორგებული სახლის მზა პროექტი. რაც შეეხებოდა პირველი მოპასუხის ვალდებულებას (სამოთხიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება), ესეც ნაწილობრივ შესრულებად უნდა მიჩნეულიყო, რადგან მოწმის (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი) განმარტება ადასტურებდა, რომ ბინაში, რომელიც მას უნდა მიეღო, ელექტროგაყვანილობასთან, წყალგაყვანილობასა და იატაკის მოჭიმვასთან დაკავშირებული სამუშაოები პირველმა მოპასუხემ საკუთარი ხარჯებით შეასრულა და ამ ფაქტს არც აპელანტები უარყოფდნენ.

12.3. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას ვალდებულებების განსაზღვრის ბუნდოვანებასთან დაკავშირებით (იხ. ამ განჩინების 10.3.2. ქვეპუნქტი). საქმის განხილვისას გაირკვა, რომ მხარეები დებულებებს განსხვავებულად აღიქვამდნენ, მაშინ, როდესაც ვალდებულება გარკვევით უნდა იყოს ფორმულირებული, რათა სუბიექტური განმარტების ფარგლები არ იყოს განუსაზღვრელი. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოპასუხეთა მიერ ვალდებულების შესრულების არაჯეროვნება მოსარჩელეთა მტკიცების საგანში შედიოდა. მოსარჩელეებს უნდა დაემტკიცებინათ, კონკრეტულად რა ვალდებულების შესრულების ან/და თანხის გადახდის შემთხვევაში იქნებოდა ჯეროვნად (სრულად) შესრულებული ამხანაგობის წევრების მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები. პირველი მოპასუხე სააპელაციო შესაგებელში აღნიშნავდა, რომ ხელშეკრულების პირობა - „ერთი სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება“ გულისხმობდა არა მის საბაზრო ფასს, არამედ ე.წ. „თვითღირებულებას“, აპელანტებისთვის კი მოპასუხის მიერ გადასახდელ თანხას წარმოადგენდა სამოთახიანი ბინის 1 კვ.მ ფართის ღირებულება 1300 აშშ დოლარის ოდენობით. მოსარჩელეთა არგუმენტის გაზიარების შემთხვევაშიც, მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ 1 კვ.მ ფართის აშენების თვითღირებულება სწორედ 1300 აშშ დოლარს შეადგენდა, მოსარჩელეებს არ წარუდგენიათ სასამართლოსათვის.

12.4. მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ ვალდებულების შესრულების თაობაზე წარდგენილ სააპელაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოება, რომ წარმომადგენელი, რომელიც მეორე მოპასუხის მამაა (იხ. ამ განჩინების 8.1. ქვეპუნქტი), ეხმარებოდა შვილს სამშენებლო საქმიანობიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულებაში, ხოლო მოსარჩელეები იღებდნენ შესრულებას მისგან. მეორე მოპასუხემ/მისმა წარმომადგენელმა ვალდებულებების ფარგლებში შეასრულა რიგი ქმედებებისა, რაც დადასტურებულია საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტთა პრეტენზია, რომ მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ამხანაგობა მერიის ზედამხედველობის სამსახურმა დააჯარიმა. სასამართლომ ამ პრეტენზიასთან მიმართებით სარწმუნოდ ჩათვალა მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტება, რომ იგი გამუდმებით აფრთხილებდა ამხანაგობის ერთ-ერთ დამფუძნებლსა და იმავდროულად, მშენებელს, მოსალოდნელი დაჯარიმების შესახებ. ასეც რომ არ ყოფილიყო, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობით, პასუხისმგებლობის მხოლოდ მეორე მოპასუხისთვის დაკისრება და ამ საფუძვლით მისი ამხანაგობიდან გარიცხვა მართებული არ იყო, რადგან დარღვევის ხასიათისა და მასშტაბების გათვალისწინებით, მისი განჭვრეტა და მოსალოდნელი შედეგების აღქმა მშენებლისათვის უფრო მარტივად შესაძლებელი იქნებოდა, ვიდრე - მოპასუხისთვის.

12.5. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელეებმა ასევე ვერ დაადასტურეს ვალდებულებების შესასრულებლად მოპასუხეთათვის დამატებითი ვადის მიცემისა და მისი უშედეგოდ გასვლის ფაქტი, რაც ამხანაგობიდან მათ გარიცხვას მართლზომიერებას შესძენდა. სასამართლოს განმარტებით შესატანის განუხორციელებლობის საფუძვლით ამხანაგობიდან გარიცხვა შინაარსობრივად უთანაბრდება ვალდებულების დარღვევის გამო უარს ხელშეკრულებაზე, რაც წარმოშობს სსკ-ის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ შედეგებს. ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, ვალდებულების შეუსრულებლობამ შეიძლება მხარე აიძულოს, რომ უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, თუ ვალდებულების შესრულება ვადის გადაცილებით მის ინტერესს ხელშეკრულების მიმართ აზრს უკარგავს, სსკ-ის 405-ე მუხლი ადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის წესსა და სავალდებულო წინაპირობებს. კერძოდ, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულებიდან გასვლამდე (ამხანაგობიდან წევრების გარიცხვამდე) მოსარჩელეებს კანონით დადგენილი წესით გათვალისწინებული ღონისძიებები (დამატებითი ვადის მიცემა/გაფრთხილება) არ გამოუყენებიათ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამხანაგობის კრების ოქმი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ მოპასუხეები გააფრთხილეს, მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა, რადგან საქმეში არ მოიპოვებოდა აღნიშნული გაფრთხილების თაობაზე ადრესატის ინფორმირების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამ ღონისძიებათა დაცვა სავალდებულოა იმ პირობებში, როდესაც საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეებისთვის ვალდებულების შესრულებამ აზრი დაკარგა, რადგან დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა არ დამთავრებულა, დღემდე მიმდინარეობს და ექსპლუატაციაში მიღებულ ნაგებობას არ წარმოადგენს.

12.6. ზემოაღნიშნული მსჯელობის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად არ დაკმაყოფილდა სარჩელი ამხანაგობიდან მოპასუხეთა გარიცხვის თაობაზე და არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

13. მოსარჩელების საკასაციო საჩივარი

13.1. აპელანტებმა, მათ შორის წინამდებარე განჩინების 10.1. ქვეპუნქტში მითითებულმა თავდაპირველმა მოსარჩელემაც, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, მოითხოვეს მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება შესაგებელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და სააპელაციო პრეტენზიების იდენტურ გარემოებებზე დაყრდნობით (იხ. დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი - ტ.5, ს.ფ.428-446).

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინებით წინამდებარე განჩინების 10.1. ქვეპუნქტში მითითებული თავდაპირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა იმ მოტივით, რომ იგი არ წარმოადგენდა საკასაციო საჩივრით გასაჩივრების უფლების მქონე სუბიექტს (სსსკ-ის 391-ე მუხლი).

14.2. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 5 ივნისის განჩინებით დანარჩენ მოსარჩელეთა საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება, მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81; Hirvisaari v. Finland, §32).

20. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 102 -ე მუხლზე, რომლის თანახმად, „1. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. 2. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით“. და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოკვლეული და დადგენილია ყველა ის მტკიცებულება და ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც საჭიროა საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობის შესამოწმებლად.

21. კასატორების პრეტენზია ეხება იმას, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა მოპასუხეების მიერ ვალდებულებათა შესრულების ფაქტი, უფრო კონკრეტულად კი, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა ვალდებულების შესრულებად პირველი მოპასუხის მიერ ამხანაგობისთვის სახლის მზა პროექტის შეთავაზების ფაქტი. კასატორების განმარტებით, არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ მზა პროექტის შეთავაზებით ამხანაგობამ ინტელექტუალური თუ სხვა რესურსი დაზოგა. გარდა ამისა, პირველ მოპასუხეს შპს „დ-ასთან“ ამხანაგობის დაფუძნებამდე ჰქონდა ურთიერთობა, ამხანაგობის დებულება კი წარსულში განხორციელებულ ქმედებას არ განიხილავს შესატანად. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ სასამართლომ ვალდებულების შესრულებად არასწორად ჩათვალა პირველი მოპასუხის მიერ მოწმის კუთვნილ ფართში სარემონტო სამუშაოების ჩატარება, ვინაიდან ე.წ. თეთრი კარკასი ასეთი სამუშაოების შესრულებას არ ითვალისწინებდა. ამასთან, მოწმე პირველი მოპასუხის დედაა და ეს გარემოება არ უნდა მიჩნეულიყო მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულებად. ვალდებულება - „სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება“ მშენებლობის პროცესში თანხის გადახდის ვალდებულებას ნიშნავდა და არა სხვა ქმედებას.

21.1. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს აღნიშნულ პრეტენზიას და, უპირველესად, ამხანაგობის მიერ დროისა და სხვადასხვა რესურსის დაზოგვის კონტექსტში ყურადღებას მიაქცევს სამშენებლო ნებართვის მიღების თავისებურებაზე, შემდეგ კი იმსჯელებს იმ ქმედებაზე, რომელიც ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოებმა პირველი მოპასუხის ვალდებულების სრულად ან ვალდებულების (სამოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსების ნაწილში) ნაწილობრივ შესრულებად ჩაუთვალეს:

21.1.1. ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ საქართველოს კანონის მესამე პუნქტის „ქ“ ქვეპუნქტით დადგენილია, რომ მშენებლობის ნებართვა არის „განსხვავებული იერარქიული ნებართვა, რომელიც ნებართვის მაძიებელთა ეკონომიკური ინტერესებიდან გამომდინარე იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა; II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება; III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა“ . აღნიშნული რეგულაციით ნათელია, რომ პროექტი და მისი შეთანხმება მშენებლობის (მეორე სტადიის) სავალდებულო ელემენტია. იმის გათვალისწინებით, რომ პროექტის მომზადება/შედგენა სპეციფიკურ ცოდნას საჭიროებს და ტექნიკურად გარკვეულ ვადასთანაც არის დაკაშირებული, უდავოა, რომ მზა პროექტის პირობებში ამხანაგობამ უფრო მალე შეძლო სასურველი შედეგის (ნებართვის) მიღწევა, ვიდრე ეს პროექტის უქონლობის პირობებში იქნებოდა შესაძლებელი. აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში წარდგენილი არაა, შესაბამისად კასატორთა პრეტენზია დაუსაბუთებელია და უსაფუძვლო.

21.1.2. რაც შეეხება საკასაციო შედავებას ამხანაგობაში შესატანისა და მის შემზღუდველ გარემოებათა შესახებ, საკასაციო სასამართლო განმარტავს: ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების არსი საერთო მიზნის მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებების (შესატანის) შესრულება-გამოყენებაში გამოიხატება (სსკ-ის 930-ე მუხლი). ამხანაგობის მიზნებისთვის ერთგვარად შემაფერხებელი გარემოება იქნებოდა დებულებით იმის დადგენა, რომ სავალდებულო შესატანი წარსულში (ანუ ამხანაგობის დებულების დამტკიცებამდე) განხორციელებული ქმედების შედეგი არ შეიძლება იყოს და ის მხოლოდ ამხანაგობის შექმნის შემდგომ განხორციელებული ქმედების რეზულტატს უნდა წარმოადგენდეს, თუმცა, სახელშეკრულებო თავისუფლების პირობებში, კანონი არც ამას კრძალავს და მხარეებს შეუძლიათ, თავი ჩაიყენონ სახელშეკრულებო თვითბოჭვის ამგვარ პირობებში. ვინაიდან დადგენილია, რომ განსახილველ შემთხვევაში დებულება ამხანაგობის წევრებისთვის არ ითვალისწინებს ამგვარ სპეციფიკურ თვითშეზღუდვას, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორთა ზემოაღნიშნული პრეტენზია ლეგიტიმურ საფუძველს მოკლებულია.

21.1.3. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს პრეტენზიას პირველი მოპასუხის მიერ დებულებით გაუთვალისწინებელი ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზეც: ამხანაგობის დებულების მე-3 პუნქტის თანახმად, პირველი მოპასუხის შესატანს წარმოადგენს „მშენებლობის ორგანიზაციული საკითხების მოგვარება და ერთი 3-ოთახიანი ბინის მშენებლობის დაფინანსება“ (იხ. ამხანაგობის დებულება, მე-3 პუნქტი; ტ.1, ს.ფ 16-24). საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს ამავე დებულების მე-8 პუნქტზე, სადაც ნათქვამია, რომ ქონება მესაკუთრეებს ე.წ. თეთრი კარკასითა და გარემონტებული უნდა ჩაბარებოდა. აღნიშნულ პუნქტს თან ერთვის შენიშვნა, სადაც განმარტებულია, რომ რემონტი და თეთრი კარკასი მოიცავდა სწორედ იმ სამუშაოებს (ელ.გაყვანილობას, წყალგაყვანილობას, იატაკის მოჭიმვას), რაც პირველმა მოპასუხემ ამ განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებული მოწმის ბინაში განახორციელა - და ა. შ. ამხანაგობის ამ დებულების ნამდვილობა მხარეეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, მათ შორის - არც ხსენებულ პუნქტთან მიმართებით. ამდენად, დამატებით კვლევას არ საჭიროებს ის გარემოება, რომ შესრულება, რომელიც მოწმემ (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი) მიიღო, იყო თუ არა დებულებით განსაზღვრული. მოწმის განმარტებით დასტურდება და ამას არც კასატორები უარყოფენ, რომ ზემოაღნიშნული სამუშაოები პირველმა მოპასუხემ შეასრულა (იხ. 20.11.2014წ. სხდომის ოქმი, 16:22:03-16:24:02), რისთვისაც 2 725,8 ლარის ღირებულების სამშენებლო საქონელი შეიძინა, ხოლო ხელოსნებს 1 590 ლარი გადაუხადა. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ პირველი მოპასუხე მოწმის დედაა, ეს ფაქტი საკასაციო შედავების კვალიფიციურობას ვერ უზრუნველყოფს, ვინაიდან მოწმე ამხანაგობის ერთ-ერთ დამფუძნებელ დამოუკიდებელ სუბიექტს წარმოადგენდა და უფლება ჰქონდა, ბინა დებულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში მიეღო ვალდებული, თუნდაც მასთან ნათესაური კავშირის მქონე, პირისგან.

21.1.4. კასატორები განმარტავენ, რომ „მშენებლობის დაფინანსება“ გულისხმობდა მშენებლობის პროცესში წარმოშობილი საჭიროებებისთვის გაღებულ თანხებს, ხოლო პირველმა მოპასუხემ აღნიშნული ხარჯი მაშინ გასწია, როცა მშენებლობა დასრულებული იყო. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორები არ მიუთითებენ, რა გარემოებას უკავშირებენ ისინი მშენებლობის დასრულებას და რატომ უნდა ჩაითვალოს პირველი მოპასუხის ქმედებები მშენებლობის (ვალდებულების) დასრულების შემდგომ განხორციელებულ ქმედებად, როდესაც მშენებლობა, რომელიც ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა, მოიცავდა სარემონტო სამუშაოებსაც და იგი მოწმის ბინაში არ იყო ჩატარებული, მაშასადამე, ვალდებულება ჯერ კიდევ არსებობდა მაშინ, როდესაც პირველმა მოპასუხემ აღნიშნული ქმედება განახორციელა, ე.ი. ამ დროისთვის არ არსებობდა სსკ-ის მუხლი 427-ე მუხლით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებული გარემოება : „ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით (შესრულება)“, რაც გამორიცხავს იმ გარემოებას, რომ პირველმა მოპასუხემ სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე, ამხანაგობის საზიანოდ განახორციელა გარკვეული ქმედება .

21.2. კასატორები შედავებას წარმოადგენენ იმ თვალსაზრისითაც, რომ სასამართლომ ვალდებულების შესრულებად მიიჩნია მეორე მოპასუხის (მისი წარმომადგენლის) მიერ პროექტზე ექსპერტიზის ჩატარება, მათი მტკიცებით, ამ ექსპერტიზას ამხანაგობისთვის რაიმე სამართლებრივი შედეგი არ მოუტანია და არც მისი ჩატარების აუცილებლობა არსებობდა. ამავდროულად, აღნიშნული დოკუმენტები არ შეიცავდნენ დოკუმენტის ნამდვილობისთვის საჭირო რეკვიზიტებს და იგი შედგენილია მას შემდეგ, რაც მეორე მოპასუხე ამხანაგობიდან გაირიცხა. კასატორებს ასევე საეჭვოდ მიაჩნიათ მეორე მოპასუხის მონაწილეობა შპს „მ-ის“ მიერ ჩატარებულ ექსპერტიზაში და ამ მიზნით მიუთითებენ ოქმებზე, რომლებიც ზემოხსენებული კომპანიიდანაა გამოთხოვილი. კასატორები განმარტავენ, რომ ამ ოქმებზე (განსხვავებით მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ წარდგენილი ოქმებისგან) მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის ხელმოწერა არ ფიქსირდება, რაც ადასტურდებს, რომ ხელმოწერა გვიან შეიქმნა და სინამდვილეში მას ამ ექსპერტიზაში მონაწილეობა არ მიუღია. კასატორების აზრით, ასევე ყალბია დოკუმენტი, საიდანაც დასტურდება, რომ თითქოსდა მეორე მოპასუხის წარმომადგენელმა სამუშაოების შესრულების მოთხოვნით მიმართა შპს „თ-ს“ და შპს „ჯ-ს.“ რეალურად, ამ ორგანიზაციებს კასატორებმა მიმართეს, ხოლო მიმართვის წერილი, რომელიც მეორე მოპასუხემ წარმოადგინა, ყალბია. კასატორების მტკიცებით, სასამართლომ დაუსაბუთებლად, მნიშვნელობის არმქონედ მიიჩნია ხელწერილი, რომლის შინაარსით დგინდება, რომ მეორე მოპასუხემ (მისმა წარმომადგენელმა) ერთ-ერთი კასატორისგან 50 000 აშშ დოლარი მომსახურების სანაცვლოდ, ავანსად მიიღო.

21.2.1. საკასაციო სასამართლო ამ პრეტენზიასთან მიმართებით ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მეორე მოპასუხის ქმედება (ექსპერტიზის ჩატარება) შესასრულებელი ვალდებულებების ფარგლებში გაწეულ სამუშაოს წარმოადგენს. ამ მიზნით გასაზიარებელია მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის მითითება, რომ ვინაიდან მას მონაწილეობა არ ჰქონდა მიღებული პროექტის შედგენაში, მაგრამ მორალური და მატერიალური პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა ამხანაგობის წინაშე, აუცილებლად მიიჩნია პროექტის დეტალური შესწავლა, რათა კონსტრუქციული ხარვეზის აღმოჩენის შემთხვევაში თადარიგი დაეჭირა მის აღმოსაფხვრელად. ამ ვალდებულების გათვალისწინებით, მან მიზანშეწონილად მიიჩნია პროექტის ექსპერტიზა. რაც შეეხება შპს „მ-ის“ საგამოცდო ოქმებზე მეორე მოპასუხის წარმომადგენლის ხელმოწერას, ამ უკანასკნელმა სასამართლოს განუმარტა, რომ დოკუმენტებზე ხელმოწერა უკავშირდებოდა არა იმ გარემოებას, რომ მეორე მოპასუხის წარმომადგენელმა ექსპერტიზა თავად ჩაატარა, არამედ ოქმზე ხელმოწერით მან, როგორც ტექნიკურმა ზედამხედველმა, დაადასტურა, რომ ჩაიბარა საგამოცდო ოქმები (იხ. საგამოცდო ოქმები - ტ.1, ს.ფ. 270 -271).

21.2.2. დამაჯერებლობას არის მოკლებული კასატორების ის პრეტენზიაც, რომ შპს „თ-სა“ და შპს „ჯ-ს“ მხოლოდ კასატორებმა მიმართეს და არა მეორე მოპასუხის წარმომადგენელმა. როგორც საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით ირკვევა, ამ ორგანიზაციებთან მიმოწერა ჰქონდათ როგორც მეორე მოპასუხის წარმომადგენელს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 275-276), ასევე - კასატორებს (იხ. ტ.2, ს.ფ. 188-193). მტკიცებულებები, რომლებსაც მხარეები წარმოადგენენ, სხვადასხვა შინაარსისაა, სხვადასხვა წლებშია შესრულებული და სხვადასხვა დროსაა რეგისტრირებული ადრესატ ორგანიზაციებში. აქვე, ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მართალია, მეორე მოპასუხის მიერ წარდგენილ ერთ-ერთ დოკუმენტს მართლაც არ ახლავს რეგისტრაციისათვის დამახასიათებელი რეკვიზიტები, თუმცა, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, ეს ფაქტი ვერ გამოდგება იმის საპირწონედ, რომ მეორე მოპასუხემ (მისმა წარმომადგენელმა) იმდენად მნიშვნელოვნად დაარღვია ვალდებულებები, რომ ამხანაგობიდან მისი გარიცხვა (ხელშეკრულებიდან გასვლა) მართლზომიერი იყო (იხ: სსკ-ის 405-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი: „ხელშეკრულებაზე უარი დაუშვებელია, თუ: ა. ვალდებულების დარღვევა უმნიშვნელოა“ ).

21.2.3. რაც შეეხება კასატორთა პრეტენზიას, რომ სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ხელწერილი, რომლითაც დასტურდება, რომ 50 000 ლარი მეორე მოპასუხემ მომსახურების სანაცვლოდ მიიღო, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ეს მტკიცებულება სამართლებრივად ვერ შეფასდება, რადგან გარდა იმისა, რომ აღნიშნული ხელწერილი გაურკვეველ გაანგარიშებებს შეიცავს, არ დგინდება მთელი რიგი მნიშვნელოვანი გარემოებები, კერძოდ: ვისგან მიიღო თანხა მეორე მოპასუხის წარმომადგენელმა, რომელი ხელშეკრულების საფუძველზე, რა იყო თავად შესასრულებელი სამუშაო (ხელშეკრულების საგანი) და ა.შ. გარდა ამისა, ხელწერილზე სხვადასხვა კალმით შესრულებული ჩანაწერები დათარიღებულია სამი სხვადასხვა თარიღით, რაც კიდევ უფრო მეტ ბუნდოვანებას სძენს მის შინაარსს და დანიშნულებას ამდენად, დასაბუთებული შედავება არც ამ თვალსაზრისით წარმოუდგენიათ კასატორებს (იხ.ტ. 2, ს.ფ.182. ფურცლის უკანა მხარე).

21.3. კასატორები პროცესუალური შინაარსის პრეტენზიასაც წარმოადგენენ და აცხადებენ: სასამართლომ სსსკ-ის XVIII თავის საფუძველზე არ ცნო დასაშვებ მტკიცებულებად მოწმის სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადება, თუმცა, სსსკ-ის 104-ე მუხლის შესაბამისად, იგი არ ამოუღია საქმიდან და არ დაუბრუნებია მხარისთვის, ამავდროულოულად, სსსკ-ის 103-ე მუხლის თანახმად, არ შესთავაზა მხარეებს, რომ დამატებითი მტკიცებულებები წარედგინათ. აღნიშნულმა გარემოებებმა კასატორებს შეუქმნათ ვარაუდი მტკიცებულების საქმეში დატოვების შესახებ და მოწმის უშუალო დაკითხვაზე შუამდგომლობა აღარ დაუყენებიათ.

21.3.1 საკასაციო სასამართლო, სსსკ-ის 102-ე მუხლზე მიუთითებს (ნორმის დეფინიცია იხ. ამ განჩინების მე-20 პუნქტი) და ამავე კოდექსის XVIII თავზე დაყრდნობით, განმარტავს, რომ მოწმეების განმარტებები მტკიცებულებად მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება ჩაითვალოს, თუ ისინი სასამართლო სხდომაზე დაიკითხნენ. აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, მოწმის სანოტარო წესით დადასტურებული ახსნა-განმარტება (იხ. ტ.2, ს.ფ.179), არ წარმოადგენს საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილ მტკიცებულებას და სასამართლომ მართებულად ამორიცხა საქმიდან. იმავდროულად, სასამართლომ აპელნატს განუმარტა კიდეც, რომ მოწმის ჩვენებას მხოლოდ მაშინ გააჩნია სამართლებრივი ძალა, თუ ის სასამართლო სხდომაზე დაიკითხება. ამ სახის მტკიცებულების წარდგენა კი, სასამართლოს განმარტების მიუხედავად, აპელანტებმა ვერ უზრუნველყვეს.

21.3.2.დაუსაბუთებელია კასატორების პრეტენზია, რომ მოსამართლემ განჩინების გამოტანისთანავე არ ამოიღო დოკუმენტი საქმიდან, რამაც მათ მტკიცებულების საქმეში დატოვების თაობაზე ვარაუდი გაუჩინა: სსსკ-ის 104-მუხლის პირველი ნაწილის თანახამად, „სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ“. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, „მტკიცებულებათა მიუღებლობის, მათ გამოთხოვაზე უარის თქმის ან საქმიდან მათი ამოღების შესახებ სასამართლოს გამოაქვს განჩინება, რომელიც ცალკე არ გასაჩივრდება“. მაშასადამე, აღნიშნული განჩინებები საჩივრდება ძირითად გადაწყვეტილებასთან ერთად და დაუშვებელია, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც სწორედ ამ განჩინებების საფუძველს წარმოადგენენ, საქმიდან განჩინების გამოტანის დღესვე იქნეს ამოღებული (გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ის დედანია, რომელსაც სასამართლო, მხარის საჭიროებისათვის და მისი მოთხოვნით, ამოიღებს საქმიდან და დაიტოვებს დამოწმებულ ასლს). ამდენად, დაუსაბუთებელია კასატორების შენიშვნა, რომ მტკიცებულების დაუბრუნებლობამ მათ გარკვეული მოლოდინი შეუქმნათ. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორების მსჯელობას, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაარღვიეს სსსკ-ის 103-ე მუხლის დანაწესი, როცა არ შესთავაზეს მხარეებს დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენა.

21.3.3.საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებასაც, რომ მოსარჩელეების მიერ წარდგენილი მტკიცებულების შინაარსი (განცხადება, რომელშიც მოწმე აცხადებს, რომ მშენებლობის პროცესში მას, როგორც კონსტრუქტორს, ხელი არ მოუწერია რაიმე დოკუმენტზე), სრულიად ეწინააღმდეგება მეორე მოპასუხის მიერ წარდგენილ არაერთ მტკიცებულებას (აქტებს, რომლებსაც იგივე მოწმე ხელს აწერს. როგორც მთავარი კონსტრუქტორი: იხ. ტ.2, ს.ფ. 242-251). საგულისხმოა, რომ ამ დოკუმენტებისა და მასზე არსებული ხელმოწერების ნამდვილობას კასატორები სადავოდ არ მიიჩნევენ, ამდენად, მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულება დასაშვებიც რომ იყოს, შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე (სსსკ-ის მე-4 მუხლი), მოპასუხის შესაგებელი უფრო მყარადაა დასაბუთებული, კასატორები კი შესაგებლის ფარგლებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებისთვის სამართლებრივად ტოლფარდი მტკიცებულებების დაპირისპირებას ვერ უზრუნველყოფენ (სსსკ-ის 102.1. მუხლი).

21.4. კასატორების საკასაციო შედავებას წარმოადგენს ის გარემოებაც, რომ სააპელაციო სასამართლომ შენობის ექსპლუატაციაში მიღების ფაქტის არარსებობა დაუსაბუთებლად დაუკავშირა კასატორების მიმდინარე ინტერესს ხელშეკრულების საგნის მიმართ. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ მოპასუხეებისთვის დამატებითი ვადის მიცემა აბსურდული იქნებოდა, რადგან მათ უკვე თავად ჰქონდათ ვალდებულება შესრულებული, ანუ შენობა არანაირი სამუშაოების გაწევას აღარ საჭიროებდა, მენაშენეები შესახლებულნი იყვნენ ბინაში და შენობის ექსპლუატაციაში მიღების ფაქტი მხოლოდ ფორმალობას წარმოადგენდა.

21.4.1. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნულ შედავებას არ გააჩნია სამართლებრივად ვარგისი როგორც პროცესუალური, ასევე მატერიალური საფუძვლები და განმარტავს: უპირველესად, საყურადღებოა, რომ კასატორები ქვემდგომი სასამართლოების წინაშე დავობდნენ იმაზე, რომ მათ ვადის/გაფრთხილების მიცემის ვალდებულება მოპასუხეების მიმართ შესრულებული ჰქონდათ (იხ. სააპელაციო საჩივარი, ფაქტობრივი უსწორობა N8. ტ.5, ს.ფ.4-16) და საამისოდ მტკიცებულებიც წარმოადგინეს (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.1. და 11.2.1. ქვეპუნქტები; 13.10.2012წ. და 20.10.2012 წ. კრების ოქმები: ტ.1, ს.ფ. 26-28), საკასაციო სასამართლოში კი შედავებას წარმოადგენენ იმ თვალსაზრისით, რომ ვადა არ მიუციათ მოპასუხეებისთვის, რადგან ვალდებულება მათ უკვე შესრულებული ჰქონდათ და ვადის დაწესება არაგონივრული იქნებოდა. სააპელაციო და საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივი წინამძღვრები ურთიერთწინააღმდეგობრივია, რაც პროცესუალური თვალსაზრისით დაუშვებელია და როგორც კასატორების მიერ ახალ გარემოებებზე მითითება, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი ვერ გახდება (სსსკ-ის 407-ე მუხლი).

21.4.2. კასატორების შედავება მატერიალური და ფაქტობრივი თვალსაზრისითაც უსაფუძვლოა. საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტებით არ დგინდება მთელი რიგი გარემოებებისა, კერძოდ: არ დასტურდება გარემოებები, რომლებიც კასატორების მხრიდან მოპასუხეებისთვის ვადის დასწესების ან გაფრთხილების გარეშე ხელშეკრულების შეწყვეტის გონივრულობაზე მიუთითებენ (სსკ-ის 405-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შემადგენლობა), დამაჯერებლობას არის მოკლებული კასატორების არგუმენტი ვალდებულების მათ მიერ შესრულების თაობაზე იმ პირობებში, როდესაც ამხანაგობის ერთ-ერთ წევრს ბინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ თეთრი კარკასის მდგომარებაში არ ჩაჰბარებია (სსკ-ის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) და ეს ვალდებულება სწორედ პირველმა მოპასუხემ შეასრულა (იხ. წინამდებარე განჩინების 21.1.3. ქვეპუნქტი); ასევე დაუსაბუთებელია კასატორთა მოსაზრება, რომ ვალდებულებათა ბუნდოვანება პირდაპირი დასტურია იმისა, რომ მოპასუხეებს ვალდებულება არ შეუსრულებიათ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილით პრეზუმირებელია, რომ ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. ვერც კასატორები და ვერც მოპასუხეები, მართალია, ვერ აკონკრეტებენ ვალდებულების მოცულობას, თუმცა, ეს სრულებით არ გამორიცხავს იმას, რომ მოპასუხეთა ქმედებები სწორედ ვალდებულების (ამხანაგობის მიზნებისა და ინტერესების) ფარგლებში იქნა შესრულებული და, ბოლოს, რაც მთავარია, ვადის/გაფრთხილების მიცემის დადასტურების შემთხვევაშიც კი, საქმის გარემოებები მოწმობენ, რომ მოპასუხეთა ამხანაგობიდან გარიცხვის მართლზომიერ ქმედებად მიჩნევისათვის არ არსებობდა კანონით დადგენილი წინაპიროები (სსკ-ის 405-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილებით გათვალისწინებული ნორმატიული შემადგენლობა).

21.4.3. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიუღებლობა წარმოადგენს ერთ-ერთ გარემოებას, რომელიც ადასტურებს მოსარჩელეთა იურიდიულ ინტერესს ხელშეკრულების საგნისა და განსახილველი დავისადმი, შესაბამისად, მოპასუხეთათვის დამატებითი ვადის დაწესებას აზრი არ დაუკარგავს თავად მოსარჩელეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე (იხ. ამ განჩინების 12.5. ქვეპუნქტის ბოლო წინადადება). სასამართლო დამატებით განმარტავს: კანონმდებლობის თანახმად, მშენებლობის ექსპლუატაციაში მიღება დასრულებული მშენებლობის სანებართვო პირობებთან შესაბამისობის საბოლოო დადგენას ნიშნავს და უფლებამოსილი ორგანოს მიერ ისეთი მნიშვნელოვანი გარემოებების გამორკვევას უკავშირდება, როგორიცაა მშენებლობის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად დადგენილი ღონისძიებების შეუსრულებლობა, უარყოფითი საექსპერტო შეფასება ან/და მშენებლობის უსაფრთხოების წესების დარღვევა, ექსპლუატაციაში მიღებული შენობა-ნაგებობის ან მისი ნაწილ(ებ)ის კონსტრუქციული მდგრადობა, კონსტრუქციული საიმედოობა და კონსტრუქციული სიმტკიცე და ა.შ (იხ. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №57; მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ). ცხადია, რომ მანამ, სანამ ნაგებობას ექსპლუატაციაში მიღებისთვის დადგენილი პროცედურები არ გაუვლია, ამხანაგობას და მის წევრებს ხელშეკრულების საგნის მიმართ ინტერესი (სახელმწიფო/ადმინსტრაციული იძულების ფარგლებში მაინც), ჯერ ისევ გააჩნიათ. აღნიშნული ინტერესი ქონების საკუთრებაში აღრიცხვის მიზნითაცაა განპირობებული: „მშენებარე შენობა–ნაგებობაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის, მარეგისტრირებელ ორგანოში წარმოდგენილ უნდა იქნეს კანონმდებლობით განსაზღვრული სამშენებლო დოკუმენტაცია, ხოლო მშენებლობის დასრულებისას – შენობა – ნაგებობის ვარგისად აღიარების (ექსპლუატაციაში მიღების) დამადასტურებელი დოკუმენტი“ (იხ. საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ბრძანება N 4. საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე, მე-14 მუხლი). ასეთ ვითარებაში ცხადია, რომ შენობის ექსპლუატაციაში მიღება ფორმალური ხასიათის ადმინისტრაციულ ღონისძიებას არ წარმოადგენს. უფრო მეტიც, განსახილველ შემთხვევაში თავად ამხანაგობის დებულებაც ადგენს, რომ ამხანაგობა საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღებამდე ვადითაა შექმნილი (იხ. დებულების მე-2 პუნქტი), შემდეგ კი ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობად ტრანსფორმირდება, ე.ი. დებულებითვე პრეზუმირებულია, რომ ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღებამდე არსებობს ინტერესი ამხანაგობისა დ მისი საგნის მიმართ.

22. ზემოხსენებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ არც ერთი არგუმენტი, დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს ცნობილი დასაშვებად საკასაციო განაცხადი.

23. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სამართლიანობის, კანონიერებისა და მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპების, დავის განხილვისას მხარეთა ინტერესებს შორის თანაზომიერი ბალანსის დაცვის გათვალისწინებით, დასაბუთებულია და კანონიერი, შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო განაცხადის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

24. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. ჯ-ის, ნ. ჯ-ის, თ. ს-ის, ბ. ჩ-ის, ნ. გ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ზ. ჯ-ს (პ/ნ 6-), ნ. ჯ-ს (პ/ნ 6-), თ. ს-ს (პ/ნ 4-), ბ. ჩ-ეს (პ/ნ 0-), ნ. გ-სა (პ/ნ 0-) და მ. ჩ-ეს (პ/ნ 0-) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე დ. მ-ის (პ/ნ 6-) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადასახადო დავალება 1, გადახდის თარიღი 2017 წლის 25 მაისი), 70% – 210 (ორას ათი) ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ.თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე