საქმე №ას-1158-1078-2017 24 ნოემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ე--- ა--ია, ე-- ხ–ი (მოსარჩელეები, მოწინააღმდეგე მხარე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ- ლ-ე (მოპასუხე, აპელანტი)

მოპასუხეები თავდაპირველ სარჩელში - ა- ო---ე, შ-- გ--ე, მ-- ა-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2007 წლის 11 სექტემბერს, ბ- ჭ-ეს, ა-ო-ეს, მ-- ა--ეს და თ---ა ლ-ეს (შემდეგში: აპელანტი) შორის, გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება, რომლითაც დაფუძნდა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ქ - -ი” (შემდგომში: ამხანაგობა). ამხანაგობის წევრთა შენატანების მიხედვით მათი წილები განისაზღვრა შემდეგნაირად: ბ--ჭ-ე - 24,5%, ა- ო-ე - 25,5%, მ- ა-ე - 24,5%, აპელანტი - 25,5%. 2007 წლის 22 ნოემბერს, ბ-- ჭ-ემ, ამხანაგობაში კუთვნილი 24,5% წილი გაასხვისა შ- გ-ეზე.

2. ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2007 წლის 11 სექტემბრის კრების ოქმის თანახმად, ამხანაგობის თავჯდომარედ აირჩა ა-– ო---ე (შემდეგში: თავმჯდომარე), ხოლო ამხანაგობის ხაზინადარად - ბ-- ჭ-ე. 2007 წლის 22 ნოემბერს ამხანაგობის საერთო კრებამ გააუქმა ხაზინადარის თანამდებობა და ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიენიჭა თავმჯდომარეს.

3. 2008 წლის 24 იანვარს, 2008 წლის 26 იანვარს, 2008 წლის 1 ივლისს ე- ა-იას (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე) და ამხანაგობას შორის გაფორმდა ხელშეკრულებები ფულადი შენატანის სანაცვლოდ ფართის გამოყოფის შესახებ, რომლის საფუძველზე ფართის გადაცემის სანაცვლოდ, საერთო ჯამში გადახდილია 63 600 აშშ დოლარი.

4. 2008 წლის 29 იანვარს ამხანაგობასა და მეორე მოსარჩელეს შორის, დაიდო ხელშეკრულება #21 ფულადი შენატანის სანაცვლოდ ფართის გამოყოფის შესახებ, ამ ხელშეკრულების საფუძველზე საერთო ჯამში გადახდილია 9080 აშშ დოლარი.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით თავმჯდომარე დაუსწრებლად ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით სასჯელად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 15 წლის ვადით, ხოლო დამატებით სასჯელად 50 000 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. ამ სისხლის სამართლის საქმეში დაზარალებულად ცნობილია პირველი მოსარჩელე. დადგენილია, რომ თავმჯდომარეს სასამართლოში შესაგებელი არ წარმოუდგენია, რის გამოც, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, მის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში დამტკიცებულად იქნა მიჩნეული. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება თავმჯდომარის, შ- გ--ის, მ- ა-ის მიერ არ გასაჩივრებულა და ამ ნაწილში, იგი შესულია კანონიერ ძალაში.

6. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს ამხანაგობის დამფუძნებელების: აპელანტის, თავმჯდომარის, შ- გ-ის, მ- ა--ის და დ. მუშკუდიანის მიმართ და მოითხოვეს მოპასუხეთათვის სოლიდარულად თანხის გადახდის დაკისრება.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 63 600 აშშ დოლარის, ხოლო მეორე მოსარჩელისათვის - 9080 აშშ დოლარი გადახდა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა აპელანტმა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება აპელანტისათვის პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ 63000 აშშ დოლარისა და მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ 9080 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში, სარჩელი უარყოფილი იქნა აპელანტის მიმართ.

10. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ: 1-5 დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

11. იმავდროულად, სააპელაციო პალატამ იმსჯელა აპელანტის იმ პოზიციაზე, რომლის მიხედვითაც იგი არ წარმოადგენს სოლიდარული პასუხისმგებლობისათვის შესაბამის პირს.

12. პასუხისმგებლობის სოლიდარული ვალდებულების დაკისრების საკითხის სწორად გადასაწყვეტად სააპელაციო პალატამ შეაფასა ამხანაგობის დაფუძნების შესახებ 2007 წლის 11 სექტემბრის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება და ამ მიზნით, იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 930-ე მუხლით, რომელიც იძლევა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) სამართლებრივი ურთიერთობის ცნებას, რის თანახმადაც ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

13. სსკ-ის 932-ე მუხლის თანახმად, მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები. თუ ხელშეკრულებით არ არის განსაზღვრული შესატანის ოდენობა, თითოეული მონაწილე მოვალეა შეიტანოს იგი თანაბრად. შესატანი შეიძლება შეტანილ იქნეს როგორც ქონებით, ასევე მომსახურების გაწევით. თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შესატანები წარმოადგენს მონაწილეთა საერთო საკუთრებას. მონაწილეთა საერთო საკუთრებას შეადგენს ისიც, რაც შეძენილია საერთო საკუთრებაში არსებული უფლების საფუძველზე, ანდა მიღებულია ანაზღაურების სახით საერთო ქონების განადგურების, დაზიანების ან ამოღების გამო. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ასეთი სამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი ცხადყოფს მის ბუნებას, რომელიც ეფუძნება შემდეგი სახის მნიშვნელოვან თავისებურებებს - პირველი, საყურადღებოა დისპოზიცია, რომ ხელშეკრულების მონაწილეებს შეთანხმებული, ურთიერთანმხვედრი საერთო მიზნისკენ მიმავალი ნება გააჩნიათ მათი ერთობლივი მონაწილეობით (შესატანის რეალიზაცია - ქონება-მომსახურება) იურიდიული პირის შეუქმნელად და მეორეც ის, რომ ამხანაგობა არის პირთა გაერთიანება, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთმანეთთან არ არიან ხელშეკრულების მხარეები - კრედიტორები და მოვალეები, მათი პასუხისმგებლობა დაკავშირებულია საერთო მიზანთან. ამასთან, ასეთი გაერთიანება განპირობებულია ხელშეკრულების მონაწილეთა ურთიერთნდობით, კეთილსინდისირებით და მიზნის მიღწევისათვის შესაბამისი პროფესიული უნარიანობით (ფიდუციური ბუნება).

14. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ნორმების დეფინიციიდან გამომდინარე, 2007 წლის 11 სექტემბრის ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება ზოგადი დებულებიდან და მთლიანი ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე წარმოადგენს სსკ-ის 930-ე მუხლით გათვალისწინებულ სამართლებრივ ურთიერთობას. ამხანაგობის შექმნის საერთო მიზანს წარმოადგენს მასში მონაწილე პირებისათვის ბინების მშენებლობა და განაწილება შენატანიდან გამომდინარე წილობრივი მონაწილეობის თანახმად.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2007 წლის 11 სექტემბრის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობა) ხელშეკრულებით მხარეები (ზუსტი ტერმინით მონაწილეები) შეთანხმდნენ, რომ ამ ხელშეკრულების მიზნებისათვის ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა: ,,ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრი“ - ამ ხელშეკრულების ხელმომწერი პირი. ,,ამხანაგობის წევრი“ - პირი, რომელმაც შენატანი განახორციელა მომსახურების გაწევით. ,,ამხანაგობის ჩვეულებრივი წევრი“ - სხვა პირი, რომელიც გაწევრიანდება ამხანაგობაში საცხოვრებელი და/ან არასაცხოვრებელი ფართის აშენების მიზნით. ,,შენატანი“ - მოძრავი ან უძრავი ქონება მომსახურების გაწევა, ან უფლებების ერთობლიობა, რომლებსაც ამხანაგობის წევრები გადასაცემენ საკუთრებაში ამხანაგობას. ხელშეკრულების პირველ მუხლში გაიწერა ამხანაგობის მიზანი, სადაც მიეთითა, რომ ამხანაგობის მიზანია იურიდიული პირის შეუქმნელად განსაზღვრული წესით და ვადებში ერთობლივად იმოქმედონ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად და მშენებლობის დასრულების შემდეგ ამ შენობის როგორც ამხანაგობის წევრთა წილობრივი თანასაკუთრების მფლობელობის, სარგებლობის და განკარგვის განსახორციელებალად (მათი წილის შესაბამისად). ხელშეკრულების 1.2 მუხლში დადგინდა, რომ ,,ამხანაგობაში“ გაწევრიანების მიზნისათვის და ,,პროექტის“ განსახორციელებლად ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები განახოცილებენ შენატანებს ამხანაგობაში, როგორც ფულადი, ისე არაფულადი სახით. აღნიშნული შენატანები წარმოადგენს ამხანაგობის საკუთრებას და უნდა მოხმარდეს მხოლოდ ამხანაგობის საერთო მიზნის განხორციელებას. 2.3 მუხლის თანახმად, შენატანები ამხანაგობაში წარმოადგენს ამხანაგობის წევრთა საერთო წილობრივ საკუთრებას, რომელშიც თითეული წევრის წილი განისაზღვრება ამ ხელშეკრულებით დადგენილი წესით და პირობებით. საყურადღებოა, რომ ხელშეკრულების მე-3.1 მუხლის თანახმად, სამართლებრივი უფლებებისა და მოვალეობების განსაზღვრის თვალსაზრისით ამხანაგობის წევრები იყოფიან ორ ჯგუფად: გამგეობის წევრები და ჩვეულებრივი წევრები. 3.2 მუხლის თანახმად, გამგეობის წევრებს განეკუთვნებიან ამ ხელშეკრულების ხელმომწერი პირები, რომლებიც საერთო კრების მიერ არჩეულ არიან გამგეობაში და რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ამხანაგობის საქმიანობის სისწორეზე და ორგანიზაციულ ფინანსურ მართვაზე. 3.3 მუხლის თანახმად, ,,ჩვეულებრივი წევრები არიან ის პირები, რომლებიც ხელს აწერენ ამ ხელშეკრულებას ან რომლებიც ამხანაგობის წევრები გახდებიან შემდგომში მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. 3.4 მუხლით ამხანაგობის მართვის ორგანოებია ა) ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა კრება, გ) გამგეობა, დ) გამგეობის თავმჯდომარე.

16. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების პირობების თანახმად, სახეზე იყო ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების ორგანიზაციული სტრუქტურა: დამფუძნებელი წევრები, რომლიდანაც ირჩევა გამგეობის წევრები ამ შემთხვევაში - თავჯდომარე, როგორც ამხანაგობის წარმომადგენელი მე-3 პირებთან ურთიერთობაში და ამხანაგობის ერთობლივი საქმიანობის განხორციელებისათვის ორგანიზების ხელმძღვანელი ანუ საქმეების მმართველი, რომლის საქმიანობის თავისუფლება შეზღუდლია ამხანაგობის საერთო კრების მიხედულებით და გამოხატული ნებით (თანხმობა - უარი). ხელშეკრულების პირობებში ნათლად ჩანს ის ფაქტი, რომ ამხანაგობის როგორც ,,დამფუძნებელი“, ისე ,,წევრები“ და ,,ჩვეულებრივი წევრები“ არიან ერთობლივი ხელშეკრულების მონაწილე პირები ერთობლივი საქმიანობით საერთო მიზნის მიღწევისთვის და მათი პასუხისმგებლობა საერთო მიზანთან განისაზღვრება. შესაბამისად, ხელშეკრულებაში წევრების სტატუსობრივი დაყოფა არ ემსახურება ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეების ერთმანეთთან ხელშეკრულების მხარეებად აღიარებას და ერთობლივი საქმიანობის ურთიერთობის სამართლებრივ სახეცვლილებას.

17. პალატამ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 24 იანვარს, 2008 წლის 26 იანვარს, 2008 წლის 01 ივლისს პირველ მოსარჩელეს და ამხანაგობას შორის გაფორმებული ხელშეკრულებებით ფულადი შენატანის სანაცვლოდ ფართის გამოყოფის შესახებ, ასევე, ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობასა და მეორე მოსარჩელეს შორის, 2008 წლის 29 იანვარს ხელშეკრულებით ფულადი შენატანის სანაცვლოდ ფართის გამოყოფის შესახებ მოსარჩელეები გახდნენ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეები (ხელშეკრულების 3.1 და 3.3.მ.მ) და მათი პასუხისმგებლობა განისაზღვრა საერთო ქონებით შენატანის შესაბამისად სხვა თანამონაწილეებთან ერთად. ამდენად, მოსარჩელეთა მტკიცება ამხანაგობასთან ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობის შესახებ სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

18. სსკ-ის 934-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ყოველი გარიგების დადებისას საჭიროა ხელშეკრულების ყველა მონაწილის თანხმობა. თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს, რომ გადაწყვეტილების მისაღებად საკმარისია ხმათა უმრავლესობა, იგი განისაზღვრება ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო რაოდენობის მიხედვით, და არა შესატანის ოდენობით. თუ საქმეების მართვა ხელშეკრულებით დაკისრებული აქვს ერთობლივი საქმიანობის ერთ ან რამდენიმე მონაწილეს ისე, რომ თითოეულს უფლება აქვს იმოქმედოს დამოუკიდებლად, მაშინ თითოეულ მათგანს შეუძლია შეედავოს მეორეს გარიგების დადებისას. ასეთი შედავების შემთხვევაში, გარიგება არ დაიდება. თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოობისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია.

19. სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ამდენად, ნორმის დეფინიციაც ნათლად წარმოაჩენს იმ პოზიციას, რომ ამხანაგობის წევრთა შორის პასუხისმგებლობის განაწილების სტრუქტურა განსხვავებულია ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის კრედიტორების წინაშე. ამხანაგობის წევრთა შორის პასუხისმგებლობა, ჩვეულებრივ, წილობრივია, თუ ამხანაგობის ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ამხანაგობის ვალდებულებებზე მესამე პირებთან ურთიერთობაში კი პასუხისმგებლობა ნაწილდება ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო ქონებიდან. თუმცა, უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ კანონით ამხანაგობის წევრები ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის მხოლოდ საერთო ქონებით არ არიან პასუხისმგებელნი და მათი პირადი პასუხისმგებლობა დგება მაშინ, როცა, ამხანაგობის ქონება ამხანაგობის მიერ ნაკისრ ვალდებულების დაფარვას ვერ უზრუნველყოფს მესამე პირებთან ურთიერთობაში. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით თავჯდომარე წარმოადგენდა ამხანაგობას და უძღვებოდა საერთო მიზნის განხორციელებისათვის საქმეთა მართვას. სსკ-ის 934-ე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, თუ ხელშეკრულებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს, ხელმძღვანელი პირების უფლება-მოვალეობები განისაზღვრება დავალების წესების შესაბამისად. ამავე კოდექსის 719-ე მუხლის თანახმად, თუ რწმუნებული უსასყიდლოდ ასრულებს მისთვის დავალებულ მოქმედებებს, იგი პასუხს აგებს მხოლოდ განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული ზიანისათვის.

20. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ერთობლივი ამხანაგობის ხელშეკრულება უსასყიდლო ხელშეკრულებაა, ამასთან, ამხანაგობა ქ--ის თავმჯდომარე, როგორც ხელმძღვანელი პირი ამხანაგობის ერთობლივი საქმიანობის მართვას ახორციელებდა უსასყიდლოდ. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით ამხანაგობა ქ-ის თავჯდომარე დაუსწრებლად ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით დაზარლებულად ცნობილ იქნა პირველი მოსარჩელე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადგენილი იყო ამხანაგობის ხელმძღვენილი პირის ბრალეულობა, აპელანტის მართლსაწინააღდმეგო ქმედება არ დადასტურებულა, შესაბამისად სსკ-ის 719-ე მუხლის სუბიექტს აპელანტი არ წარმოადგენდა. ის არ იყო ამხანაგობის თავჯდომარე, ის არ არჩეულა როგორც ხელმძღვანელი პირი და წარმოადგენს მხოლოდ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეს, უფრო მეტიც, მოსარჩელეებთან მისი მართლსაწინააღმდეგო ქმედება დაუდასტურებელია. შესაბამისად, ის ვერ იქნებოდა თავმჯდომარესთან ერთად სოლიდარულად პასუხისმგებელი პირი მოსარჩელეთა მიმართ მიყენებული ზიანისათვის.

21. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ იდენტური დავა განიხილა და გადაწყვიტა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ, რაც უმაღლესი ინსტანციის სასამართლომ ძალაში დატოვა. აღნიშნული გადაწყვეტილება საყურადღებოა იმ თვალსაზრისით, რომ დავის საგანი ეყრდნობა წინამდებარე საქმეში არსებულ ერთობლივი საქმიანობის 2007 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებას და ხსენებული სხვა საქმის მოსარჩელე წარმოადგენს წინამდებარე საქმეში მითითებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით (სადაც ამხანაგობის თავჯდომარე დაუსწრებლად ცნობილი იქნა დამნაშავედ) დაზარალებულს განსახილველი დავის პირველ მოსარჩელესთან ერთად. ამასთან, სხვა საქმის სარჩელის მოპასუხე მხარეს ამხანაგობის თავჯდომარესთან ერთად სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრებისთვის წარმოადგენს ასევე აპელანტი. აღნიშნულ სხვა საქმეზე გამოტანილ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაში განმარტებულია შემდეგი : „...განსახილველ შემთხვევაში, ადგილი აქვს ამხანაგობის წევრებს შორის სამართალურთიერთობას. შესაბამისად, მათი პასუხისმგებლობა ერთმანეთის მიმართ განისაზღვრება მათი წილის შესაბამისად. წილის შესაბამისი პასუხისმგებლობა კი ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში გულისხმობს წილს ბრალეულობაში. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, დ. მ-მა, როგორც ამხანაგობის წევრმა, ამხანაგობაში შენატანი ვერ დაიბრუნა იმის, გამო, რომ დადგენილია ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის ბრალეული მოქმედება, რაც მითითებული თანხის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრებაში მდგომარეობს. შესაბამისად, ამხანაგობის შიდა ურთიერთობებში დ. მ-ის თანხის დაბრუნებაზე ვალდებული სუბიექტი ამხანაგობის ის წევრია, რომელმაც მასზე დაკისრებული ვალდებულება არ შეასრულა, უფრო მეტიც, ამხანაგობის ანგარიშზე არსებული თანხები მიითვისა. ... საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებაში, კერძოდ, სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მიერ გამოტანილ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში მითითებულია, რომ ამხანაგობა იმთავითვე ფიქტიურად შეიქმნა. მართალია, ამავე მტკიცებულებით არ დასტურდება აპელანტის მონაწილეობის მოჩვენებითობა, თუმცა, მხოლოდ მისი ნამდვილი ნება ერთობლივი საქმიანობის წარმოების თაობაზე, აღნიშნული გარიგების „ფიქტიურ ხასიათზე“ ზეგავლენას არ ახდენს და მითითებულ გარიგებას ნამდვილად არ აქცევს. შესაბამისად, სახეზეა ე.წ. „ფიქტიური ამხანაგობა“, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამხანაგობა, იმთავითვე არ არსებობდა, ხოლო მისი სახელით მოქმედი წარმომადგენელი, თავმჯდომარე, არარსებულ სუბიექტს წარმოადგენდა. „ფიქტიური ამხანაგობის“ შემთხვევაში, არ არსებობს ერთობლივი საქმიანობის მიზანი და გარიგება მოჩვენებით ხასიათს ატარებს, ან დასახული მიზანი იმთავითვე მართლსაწინააღმდეგოა. მაგალითისათვის, საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილ განაჩენში მითითებულია, რომ „2007 წელს თავმჯდომარემ, გამოძიებისათვის ამ ეტაპზე დაუდგენელ პირთან ერთად განიზრახა ფიქტიურად შეექმნა სამშენებლო კომპანია და მშენებარე კორპუსში საცხოვრებელი ფართების შეძენის მსურველ მოქალაქეთა ნდობის ბოროტად გამოყენებით თაღლითურად დაუფლებოდა მათ კუთვნილ თანხებს”. ამდენად, აღნიშნული ამხანაგობის მიზანი იმთავითვე მართლსაწინააღმდეგო იყო. მართლსაწინააღმდეგო მიზნით დადებული გარიგება კი უცილოდ ბათილია. ...ამდენად, მართლწინააღმდეგობის საფუძვლით უცილოდ დადებული გარიგების ფარგლებში გადაცემული თანხა უკან გამოთხოვას, სსკ-ის 976-ე მუხლის კონტექსტში იმ პირისაგან ექვემდებარება, ვინც აღნიშნული თანხა, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, მიიღო. თუ მიმღები, ამავდროულად, „ფიქტიური ამხანაგობის“ წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირიცაა, ასეთ შემთხვევაში, მისგან თანხის გამოთხოვა სხვა სამართლებრივი საფუძვლითაც შესაძლებელია, კერძოდ, „ფიქტიური ამხანაგობის“ სახელით მოქმედმა სუბიექტმა უნდა დაიცვას „უფლებამოსილების არსებობის პრეზუმფციის“ ზოგადი პრინციპი და პირადად უნდა აგოს პასუხი არარსებული ამხანაგობის მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისათვის. მითითებული დასკვნა შეესაბამება სსკ-ის 113-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესს, რომლის მიხედვითაც, თუ პირი, რომელიც დებს ხელშეკრულებას, როგორც წარმომადგენელი, თავის წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას ვერ დაადასტურებს, ვალდებულია მეორე მხარის სურვილით ან შეასრულოს ნაკისრი ვალდებულება, ან აანაზღაუროს ზიანი, თუკი წარმოდგენილი პირი ხელშეკრულებაზე თანხმობის მიცემას უარყოფს. შესაბამისად, არც წარმოდგენილ სამართლებრივ მოტივაციაზე დაყრდნობით არ შეიძლება მივიჩნიოთ აპელანტი „ფიქტიური ამხანაგობის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისათვის პასუხისმგებელ სუბიექტად. (იხ.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატა 22.12.2015 წ გადაწყვეტილება საქემზე №2ბ/167-15 (N 330210114432317)).

22. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო საასამართლოს ზემო აღნიშნული განმარტებები და დამატებით მიუთითა: ,,ხელშეკრულება ძალაში შედის, თუ ორი ან მეტი მხარე ნებაყოფლობით შეთანხმდება, რომ ისინი იქნებიან ურთიერთვალდებული იმ საგანზე, რაზეც შეთანხმდნენ, ამიტომ, იმის გადაწყვეტისას, დადებულია თუ არა ხელშეკრულება, უნდა დადგინდეს, ერთმა მხარემ შეთავაზებით გამოავლინა თუ არა იურიდიულად შებოჭვის ნება {სსკ-ის 329.1-ე მუხლი} და გამოთქვა თუ არა მეორე მხარემ ამაზე თანხმობა {სსკ-ის 331-ე და 327-ე მუხლები}, ანუ შემოთავაზებული წინადადების შინაარსით იურიდიულად შებოჭვის ნება, ამიტომ, ხელშეკრულება, თავისებურად ორი თანმხვედრი აზრის იურიდიული დამთხვევაა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია.

23. საქმის მასალებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ არარსებული, ანუ ფიქტიური ამხანაგობის სახელით პირველი მოპასუხის მიერ გამოვლენილი ნება, ნამდვილი არ იყო.

24. 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით დადგენილ ფაქტებს მართალია, პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნიათ {სსსკ-ის 106-ე მუხლი}, მაგრამ მათზე მითითება, როგორც სამართლებრივად მნიშვნელოვანი გარემოების დამადასტურებელ ერთ-ერთ მტკიცებულებაზე, არ ეწინააღმდეგება სსსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნებს. მით უფრო, რომ ამ კუთხით დასაბუთებისა და მტკიცების ტვირთის მქონე მოსარჩელემ განაჩენით დადგენილი ფაქტები ვერ გააქარწყლა და ვერ დაამტკიცა საპირისპირო. ამრიგად დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ პირველი მოპასუხის მიერ, რომელიც თავიდანვე მართლსაწინააღმდეგო მიზნით მოქმედებდა, ამხანაგობის სახელით მოსარჩელის წინაშე ხელშეკრულების დასადებად გამოვლენილი ნება სამართლებრივად უვარგისი იყო და აქედან გამომდინარე, სახელშეკრულებო მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველიც ვერ იარსებებდა. კასატორის ძირითადი პრეტენზია (კასაციის საფუძვლები) მეოთხე მოპასუხისათვის სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრებაა. პალატა მოიხმობს ერთ-ერთი საქმიდან ამონარიდს, რომლის მიხედვითაც: „დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრების მიზნებისათვის მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების წრეს განეკუთვნება თავად ზიანის არსებობის ფაქტი, მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ამ ქმედებასა და ზიანს შორის“ (იხ. სუსგ ას-N521-494-2015, 23.10.2015). დასახელებულ საქმეზე სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ დადგენილი იყო მხოლოდ პირველი მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული მოქმედება, ამ მოქმედებით დაზარალებულის ქონებრივი სიკეთის ხელყოფის ფაქტი და მიყენებული ზიანის ოდენობა {სსსკ-ის 992-ე მუხლი}. რაც შეეხება მეოთხე მოპასუხეს, მასზე მითითებას განაჩენი არ შეიცავდა. აქედან გამომდინარე, სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, სწორედ მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენდა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დასაშვები მტკიცებულებებით დამტკიცება, რაც მან ვერ შეძლო (იხ. სუსგ 14.06.2014 საქმეზე №ას-251-239-2016).

25. ზემო აღნიშნული მსჯელობებიდან და მითითებებიდან გამომდინარე დადგენილია, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დადასტურდა მხოლოდ თავმჯდომარის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული მოქმედება ერთობლივი საქმიანობის ფიქტიური ხელშეკრულების მონაწილეთა მიმართ, ასევე დადგინდა ბრალეული მოქმედებით დაზარალებულთა ქონებრივი სიკეთის ხელყოფის ფაქტი და მიყენებული ზიანის ოდენობა. აპელანტის დანაშაულებრივ ქმედებაში მონაწილეობაზე რაიმე მითითებას განაჩენი არ შეიცავდა.

26. შესაბამისად, აპელანტის პასუხისმგებლობა თავმჯდომარის ბრალეული ქმედებით მიყენებული ზიანისათვის სოლიდარული სახით მოსარჩელის მიმართ ვერ დადგებოდა.

27. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 28 იანვრის განჩინებით პირველი და მეორე მოსარჩელის წარმომადგენლის განცხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა. ყადაღა დაედო აპელანტის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, მდებარე: ქალაქი თ-ი, ჩ-ის ქუჩა N30, ბინა 31, მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი №--; ქ-ი, რუსთაველის ქუჩა N283, საკადასტრო კოდი: 20.42.02.484; მცხეთა , სოფ. წ-ი 6000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდი: --; მცხეთა , სოფ. წ-ი 250 კვ.მ, საკადასტრო კოდი: --. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 1991 მუხლის თანახმად, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით. მხარეთა მორიგების შემთხვევაში სასამართლო აუქმებს უზრუნველყოფის ღონისძიებას, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმდებიან. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამრთლოს გადაწყვეტილება აპელანტის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, აპელანტის წინააღმდეგ გამოტანილ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 28 იანვრის სარჩელის უზრუნველყოფის განჩინების იურიდიულ ძალას საფუძველი გამოეცალა, რის გამოც სსსკ-ის 1991 მუხლის თანახმად მისი გაუქმება კანონშესაბამისად იქნა მიჩნეული.

28. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივნისის განჩინების გაუქმებისა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების მოთხოვნით პირველმა და მეორე მოსარჩელეებმა წარმოადგინეს საკასაციო საჩივარი (იხ., ტ.2. ს.ფ. 206).

29. კასატორები სადავოდ ხდიან სსკ-ის 932-ე მუხლის განმარტებას და მიაჩნიათ, რომ ამხანაგობის წევრებს შორის პასუხისმგებლობა დაკავშირებულია საერთო მიზანთან, სინამდვილეში, მონაწილე ამხანაგობის ვალდებულებებისათვის პასუხს აგებს პირადადაც.

30. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 937.1 მუხლის დანაწესით, რომელიც დისპოზიციური ხასიათისაა და რომლის მიხედვითაც ვალებისათვის წევრები პასუხს აგებენ სოლიდარულად, ხოლო ერთმანეთის მიმართ თავიანთი წილების შესაბამისად.

31. ამდენად, ხელშეკრულება შეიძლება ითვლისწინებდეს პასუხისმგებლობის სხავადასხვა სახესაც, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, ჰქონდა ადგილი. სასამართლომ არ გამოიკვლია ვინ უნდა ყოფილიყო პასუხისმგებელი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. სააპელაციო პალატამ კი, იმგვარი განმარტება გააკეთა თითქოს აპელანტი არ უნდა ყოფილიყო შებოჭილი ვალდებულებებით ამხანაგობის წევრების მიმართ ამხანაგობის საქმიანობისათვის.

32. სასამართლომ ისე განმარტა ამხანაგობის ხელშეკრულება თითქოს არ შეიძლებოდა ყოფილიყო რაიმე არასტანდარტული შეთანხმება მხარეებს შორის (დისპოზიციური ნორმების არსებობის კუთხით).

33. ამას გარდა, აპელანტის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის არარსებობა არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს მის მიმართ სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გამორიცხვას.

34. კასატორები შუამდგომლობენ საქმის დიდი პალატისათვის გადაცემას, რადგან მიაჩნიათ, რომ ამხანაგობის ფორმის გამოყენებით ხდება რადიკალურად განსხვავებული სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოება, დამფუძნებლები ცდილობენ გაუთანაბრდნენ ჩვეულებრივ წევრებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

36. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით შედავებულია აპელანტის პასუხისმგებლობის არარსებობა პირველი და მეორე მოსარჩელის, როგორც ამხანაგობის ჩვეულებრივი წევრის მიმართ მიყენებული ზიანისათვის. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ ამხანაგობის ფორმის გამოყენებით ხდება რადიკალურად განსხვავებული სამართლებრივი ურთიერთობების წარმოება, დამფუძნებლები ცდილობენ გაუთანაბრდნენ ჩვეულებრივ წევრებს. ამას გარდა, აპელანტის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის არარსებობა არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს მის მიმართ სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გამორიცხვას.

37. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მიერ წარმოდგენილ შედავებას და მოიხმობს ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ გაკეთებულ განმარტებას, რომლის მიხედვითაც ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევისას, პასუხისმგებლობის სუბიექტის განსაზღვრის მიზნით, ერთმანეთისაგან იმიჯნება ერთობლივი საქმიანობისა (ამხანაგობისა) და ნარდობის სამართალურთიერთობები (იხ.,სუსგ Nას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი): „ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი: ამხანაგობის მონაწილე უნდა იყოს არა ნაკლებ ორი პირი, რომლებიც მოქმედებენ ერთობლივად, შესაბამისად, ერთმანეთის მიმართ არ წარმოეშობათ დაპირისპირებული ინტერესები, ხელშეკრულების ინტერესებიდან გამომდინარე, მის მონაწილეებს შორის შეიძლება, განაწილდეს უფლება-მოვალეობები, თუმცა, ეს ხორციელდება არა, როგორც დამოუკიდებელ პირთა შორის, რომელთაც ერთმანეთის საწინააღმდეგო ინტერესები და მოვალეობები გააჩნიათ, არამედ, როგორც სუბიექტებს შორის, რომელთა შორის უფლება-მოვალეობები ნაწილდება ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით. ამხანაგობის მონაწილეთა შეთანხმება და ერთიანობის გამოვლენა უნდა მოხდეს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნის მისაღწევად, რაც გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს. მონაწილეები ერთობლივი მიზნის მისაღწევად მოქმედებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით მათ მიერ განხორცილებული შენატანების საფუძველზე და იურიდიული პირის შეუქმნელად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის მართვა ყველა მონაწილის მიერ ერთობლივად ხორციელდება, რაც ამ საქმიანობასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების ყველა მონაწილის თანხმობით მიღებას გულისხმობს. იმავდროულად, გადაწყვეტილებათა განხორციელება შეიძლება ერთ-ერთ მონაწილეს ან სხვა მესამე პირსაც დაევალოს, რაც გარიგების შინაარსს არ ცვლის. ამხანაგობის საქმიანობიდან მიღებული სარგებელი და ზიანი მონაწილეთა წილების შესაბამისად გადანაწილდება, რისთვისაც რაიმე მნიშვნელობა არა აქვს შენატანი ქონებით თუ მომსახურების გაწევით იქნა განხორციელებული (იხ., სუსგ #as-839-890-2011, 8 ნოემბერი, 2011 წელი). ერთობლივი საქმიანობა, რომლის მიზანია სახლის აშენება, შეიცავს ნარდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ კომპონენტებს, რომლის მიზანია კონკრეტული ნაკეთობის დამზადება. როგორც ნარდობის შემთხვევაში, იგი ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება, იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი (ორი ან მეტი) თანხმდება ერთობლივი ძალებით თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე (რაც შეიძლება, განხორციელდეს ნარდობის ხელშეკრულებით), ერთმანეთს შორის და, ასევე, მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე იდება არა ერთობლივად ან ცალ-ცალკე ნარდობის ხელშეკრულება, არამედ ისეთი ერთეული ყალიბდება, რომლითაც წესრიგდება ერთმანეთთან, ასევე, მესამე პირებთან არსებული ურთიერთობები და, საბოლოოდ, უზრუნველყოფილია, კონკრეტულ შემთხვევაში, ნარდობის ხელშეკრულებაში ერთობლივი მონაწილეობა. ამ ხელშეკრულების მონაწილეების მიერ დასახულ მიზნის მისაღწევად აუცილებელი იყო ე.წ. „ინვესტორი“ წევრების მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, რის შედეგად, ისინი მიიღებდნენ დანარჩენ ფართს. ხელშეკრულებაში მითითებული ტერმინი „ინვესტორი“ არ ნიშნავს იმას, რომ ის არ არის ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე (წევრი). ხელშეკრულებაში მონაწილეების დაყოფა „მესაკუთრეებად“ და „ინვესტორებად“ განპირობებულია ხელშეკრულებით დასახული მიზნის მისაღწევად მონაწილეთა მიერ განსახორციელებელი საქმიანობის სპეციფიკით. ამის სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენს სსკ-ის 932-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. ის, რომ მხარეთა შორის დადებულია ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება და „ინვესტორები“ წარმოადგენენ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეებს, ასევე, მიუთითებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლება-ვალდებულებები, რომლებიც დამახასიათებელია ერთობლივი საქმიანობისათვის და არა ნარდობის ხელშეკრულებისათვის. ამავე საქმეში, მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა შეფასდა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) სამართალურთიერთობად, ხოლო მოპასუხე ე.წ. „წევრ-ინვესტორად“, რომელიც ანგარიშვალდებული და პასუხიმგებელი იყო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის ამხანაგობის მესაკუთრე წევრების მიმართ.“

38. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის იმ მოსაზრებას, რომ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) წევრების ინტერესები მიმართული იყო საერთო მიზნის მიღწევისაკენ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ერთმანეთის მიმართ ისინი არ შეიძლება, გამოდიოდნენ, როგორც კრედიტორი და მოვალე. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ზუსტად ეს წარმოადგენს იმ შემთხვევას, როდესაც ჩვენ უნდა გავმიჯნოთ საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად ამხანაგობის წევრების უფლებები და ნაკისრი ვალდებულებები იმ უფლება-ვალდებულებებისაგან, რომელიც შემდეგ მათ წარმოეშობათ ერთმანეთის მიმართ, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველი მონაწილისაგან [სსკ-ის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი] არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა სასარგებლოდ. მეორე შემთხვევაში, ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს [სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება].

39. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში, კანონით გათვალისწინებულია დანაწესი, რომლის თანახმად, პასუხისმგებლობის საკითხი დგება ერთმანეთის მიმართ. საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონების განაწილება (მაგალითად, საერთო საქმიანობის შედეგად აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინები) წარმოადგენს საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა იმ უფლებების დაკმაყოფილებას, რომლისთვისაც იქმნება ამხანაგობა, ასევე, ერთმანეთის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობით ამხანაგობის მონაწილეებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა განისაზღვრება ერთმანეთან მიმართებით. ამდენად, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება საშუალებაა, რომლის მეშვეობითაც ყველა მონაწილის უფლებები დაკმაყოფილდება. ამ შემთხვევებში, ამხანაგობის მონაწილეები ერთმანეთის მიმართ გამოდიან, როგორც კრედიტორი და მოვალე და მონაწილეობენ სასამართლოში არა ამხანაგობის, არამედ თავისი სახელით (იხ. სუსგ Nას-885-831-2012, 28 იანვარი, 2014 წელი).“

40. კასატორების მოსაზრებით, აპელანტის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის არარსებობა არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს მის მიმართ სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გამორიცხვას. აღიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობა) ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი საფუძვლების კვლევისას, უპირატესობა ენიჭება სპეციალურ რეგულაციას და ამხანაგობიდან გასვლისა და შენატანის უკან დაბრუნების მოთხოვნის წარმატებულობა მოწმდება სსკ-ის 938-ე მუხლით გათვალისწინებულ წანამძღვრებთან. თუმცა, საგულისხმოა, რომ განსახილევლ შემთხვევაში, სარჩელის წარუმატებლობა აპელანტის მიმართ განაპირობეს, საქმეზე დადგენილმა იმ გარემოებებმა, სახელდობრ იმ გარემოებამ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით თავმჯდომარე დაუსწრებლად ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით სასჯელად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 15 წლის ვადით, ხოლო დამატებით სასჯელად 50 000 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. ამ სისხლის სამართლის საქმეში დაზარალებულად ცნობილია პირველი მოსარჩელე. დადგენილია, რომ თავმჯდომარეს სასამართლოში შესაგებელი არ წარმოუდგენია, რის გამოც, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, მის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში დამტკიცებულად იქნა მიჩნეული. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება თავმჯდომარის, შ-- გ--ის, მ-- ა--ის მიერ არ გასაჩივრებულა და ამ ნაწილში, იგი შესულია კანონიერ ძალაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადგენილია ამხანაგობის ხელმძღვენილი პირის ბრალეულობა, აპელანტის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება არ დადასტურებულა, შესაბამისად პასუხისმგებელ სუბიექტს აპელანტი არ წარმოადგენდა. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას იმასთან დაკავშირებით, რომ აპელანტი არ იყო ამხანაგობის თავმჯდომარე, იგი არ არჩეულა, როგორც ამხანაგობის ხელმძღვანელი პირი და წარმოადგენს მხოლოდ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეს, უფრო მეტიც, მოსარჩელეებთან მისი მართლსაწინააღმდეგო ქმედება დაუდასტურებელია. შესაბამისად, იგი ვერ იქნებოდა თავმჯდომარესთან ერთად სოლიდარულად პასუხისმგებელი პირი მოსარჩელეთა მიმართ მიყენებული ზიანისათვის.

41. საგულისხმოა ისიც, რომ იდენტური დავა იქნა განხილული და გადაწყვეტილი, რაც უმაღლესი ინსტანციის სასამართლომ ძალაში დატოვა. აღნიშნული გადაწყვეტილება საყურადღებოა იმ თვალსაზრისით, რომ დავის საგანი ეყრდნობოდა წინამდებარე საქმეში არსებულ ერთობლივი საქმიანობის 2007 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებას და ხსენებული სხვა საქმის მოსარჩელე წარმოადგენს წინამდებარე საქმეში მითითებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით (სადაც ამხანაგობის თავჯდომარე დაუსწრებლად ცნობილი იქნა დამნაშავედ) დაზარალებულს განსახილველი დავის პირველ მოსარჩელესთან ერთად. აღნიშნულ საქმეში, სსკ-ის 938-ე მუხლის ყველა წანამძღვარი - მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტები არ დასტურდებოდა. სარჩელის მოთხოვნა ამხანაგობიდან გასვლისა და ე.წ. ორმხრივი რესტიტუციის განხორციელებით შენატანის უკან დაბრუნების შესახებ, შემოწმდა დელიქტური სამართლის დამფუძნებელი ნორმის - სსკ-ის 992-ე მუხლის წანამძღვრებთან, რაც საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით იყო განპირობებული, რომლითაც დგინდებოდა, რომ თუკი ამხანაგობა ფიქტიურ საფუძველზე იყო შექმნილი და ხელშეკრულება თავიდანვე არ არსებობდა, მაშასადამე, სახელშეკრულებო მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი ვერ იარსებებდა და ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად განსახორციელებელ რესტიტუციაზე მოთხოვნა, უარყოფილ იქნა. (სუსგ 14 ივნისი, 2016წ., №ას-251-239-2016)

42. შესაბამისად, არ არსებობს ასევე მოცემული საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისათვის გადაცემის საჭიროებაც.

43. აქედან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამხანაგობის წევრებისა და დამფუძნებელი წევრების ურთიერთგამიჯვნის, მათი პასუხისმგებლობის, აგრეთვე, ამხანაგობისა და ნარდობის სამართალურთიერთობის შესახებ სამართლებრივ საკითხებზე დადგენილია უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა.

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

46. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე- ა--იასა და ე- ხ-–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს: ე- ა--იასა და ე-- ხ-–ს უკან დაუბრუნდეთ დ-- გ--იას მიერ 2017 წლის 12 ოქტომბერს საგადახადო დავალება N1 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (6000 ლარი) 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე