საქმე №ას-1099-1019-2017 17 ნოემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ზ- გ--ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ- ბი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 05 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 10 თებერვლის Nლეგ-78 ბრძანებისა და 2009 წლის 12 მარტის N401 ბრძანებებისა და პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ №2 შეთანხმების მიხედვით განხორციელდა ამხანაგობა „ა--ის“, რომლის წევრიცაა ზ- ბ–ი (შემდეგში: მოსარჩელე) საკუთრებაში არსებული ქ.თ-ში, დ- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე მიწაზე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის ლეგალიზაცია (ტ.1. ს.ფ. 35-38). აღნიშნული ბრძანებების საფუძველზე ქ.თ-ში, დ დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე კორპუსი N27 საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებად.

2. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზ- გის (შემდეგში: მოპასუხე) მიმართ ქ.თ-ში, დ- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე კორპუსი N27, სადარბაზო N5, მე-3 სართულზე (მარცხენა მხარეს) განლაგებული უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 170-ე და 172-ე მუხლები].

3. მოსარჩელის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე აღიარებულ იქნა სადავო უძრავი ქონების კანონიერ მოსარგებლედ, რამდენადაც მას ბინა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე აქვს გადაცემული. უძრავ ქონებაში შეჭრილია მოპასუხე, რომელიც მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, არ ათავისუფლებს მას, ხოლო მოსარჩელეს ხელი ეშლება ქონებით სარგებლობაში.

4. მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხავი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ საქმეში წარმოდგენილია ქ.თ-ის კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 21 თებერვლის №157 გადაწყვეტილება (ოქმი №4, საკითხი №38), რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელეს გამოეყო სამოთახიანი ბინა კორპუსის მე-3 სართულზე, მარჯვენა მხარეს და ამ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტზე დაყრდნობით მოსარჩელე აღიარებულ იქნა ამავე კორპუსში, მე-3 სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე ბინის კანონიერ მოსარგებლედ. საქართველოს ეროვნული არქივის ინფორმაციით, კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 21 თებერვლის №157 გადაწყვეტილებით (ოქმი №4, საკითხი №38) ერთ-ერთ მოქალაქეს, როგორც მრავალშვილიან დედას გამოეყო ბინა დაჩქარებული წესით. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელეს სასამართლოსათვის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი არ წარუდგენია, შესაბამისად, სსკ 172-ე მუხლის საფუძველზე იგი არ წარმოადგენს მესაკუთრეს. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო ბინის მესაკუთრეა ამხანაგობა.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 09 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღკვეთილ იქნა მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლა და მისი უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო კორპუსში მე-3 სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე ბინა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში შეტანილ იქნეს შესწორება და, 09 ივნისის ნაცვლად, მიღების თარიღად მიეთითა 2015 წლის 10 ივნისი.

6. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2017 წლის 05 ივლისის განჩინებით, საქმის ხელმეორედ განხილვის შედეგად მიიღო განჩინება სააპელაციო საჩივრის უარყოფისა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ.

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების მოტივები შემდეგში მდგომარეობს:

8. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით და საქმეზე წარმოდგენილი ქ. თ-ის კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 21 თებერვლის №157 გადაწყვეტილების საფუძველზე დადგენილია, რომ მოსარჩელეს გაუფორმდა აღნიშნულ მისამართზე 3-ოთახიანი ბინა და გაიცა შესახლების ორდერი.

9. თბილსის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე აღიარებულ იქნა სადავო მისამართზე მე-3 სართულიზე მარცხენა მხარეს მდებარე საცხოვრებელი ბინის კანონიერ მოსარგებლედ.

10. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის ინფორმაციით, უძრავ ნივთებზე უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით, კორპუსში მდებარე უძრავ ნივთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლება აღრიცხული არ არის.

11. საჯარო რეესტრის ამონაწერით სადავო მისამართზე მდებარე კორპუსში საცხოვრებელი ბინები მოქალაქეთა ნაწილს საკუთრებაში აქვს მიღებული, ნაწილი კი, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენს. მოპასუხე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრად არ მოიაზრება, ვინაიდან მის სახელზე საკუთრების უფლებით უძრავი ქონება რეგისტრირებული არ არის. მოპასუხე ამხანაგობის წევრია. კონკრეტული ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა არ არის ამხანაგობის იდენტური სამართალსუბიექტი.

12. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს სსკ-ის 930-ე მუხლის მიხედვით დაფუძნებული ამხანაგობა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით შექმნილი ამხანაგობისაგან. სსკ-ის 930-ე მუხლისა და „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოპასუხე მითითებული ამხანაგობის წევრია და არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი, რომლის სახელზეც სადავო კორპუსში მდებარე ბინების ნაწილი საკუთრების უფლებით ირიცხება. მოსარჩელემ უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა დააფუძნა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე უკანონოდ ფლობს მის კანონიერ სარგებლობაში არსებულ უძრავ ქონებას მარცხენა მხარეს და მოსარჩელეს არ აძლევს საცხოვრებელი ბინით სარგებლობის შესაძლებლობას.

13. აპელანტმა სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას დაადასტურა ის გარემოება, რომ სადავო ფართში თვითნებურად შევიდა, თუმცა, მიაჩნია, რომ მოსარჩელეს აღნიშნულ ფართზე უფლებამოსილება არ გააჩნია, რადგან მოპასუხე სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელს წარმოადგენს, რასაც თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 1 და 12 მარტის ბრძანებები და პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ №2 შეთანხმება ადასტურებს.

14. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო არ არის, რომ მოსარჩელეს ბინა კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 21 თებერვლის №157 გადაწყვეტილების საფუძველზე გამოეყო. ამასთან, აღნიშნული ბინის გამოყოფა მოხდა არა დროებითი სარგებლობის უფლებით, არამედ მოსარჩელემ აღნიშნულ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის უფლება მოიპოვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისათვის ადმინისტრაციული აქტი საკუთრების უფლების წარმოშობის წინაპირობაა. შესაბამისად, ერთადერთი ვინც გადაცემული უფლების ნამდვილობაში მოსარჩელეს შეიძლება შეედავოს, სახელმწიფოა.

15. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტი მოსარჩელისათვის საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლების წარმოშობის წინაპირობაა. სააპელაციო პალატის მითითებით, აღნიშნული გარემოება დადასტურებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით. იმავდროულად, აღინიშნა, რომ არც უძრავი ქონების გამოყოფის თაობაზე ადმინისტრაციული აქტი და არც კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, საქმის განხილვის დროისათვის, არათუ გაუქმებული, არამედ შეცილებულიც კი, არ არის.

16. სსსკ-ის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. ამდენად, იქამდე, სანამ მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის უფლების წარმომშობი დოკუმენტები არ გაუქმდება, ეს უკანასკნელი სადავო უძრავ ქონებაზე ნებისმიერი მესამე პირის მხრიდან ხელშეშლის აღკვეთაზე უფლებამოსილ სუბიექტად განიხილება.

17. რაც შეეხება მოპასუხის მტკიცებას, რომ იგი 2009 წლის 19 თებერვლის პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ №2 შეთანხმების მონაწილე და ამხანაგობის წევრია, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობისათვის აუცილებელია, ამხანაგობის წევრი ბინის მესაკუთრე იყო. აღნიშნული დასკვნის საფუძველია „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი, რომლის მიხედვითაც, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა წარმოადგენს მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართობის მესაკუთრეთა გაერთიანებას. შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობისათვის აუცილებელია, რომ ამხანაგობის წევრი მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული ფართის მესაკუთრე იყოს. ამდენად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობა, აღნიშნული კანონის შესაბამისად, მესაკუთრის თანმდევი უფლებაა და არა პირიქით, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობამ ისეთი პირი გააერთიანა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობაში, რომელიც აღნიშნულ მრავალბინიან სახლში საკუთრების უფლებით ქონებას არ ფლობს, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობა მას ფართზე საკუთრების უფლებას არ წარმოუშობს. აღნიშნული მსჯელობის სამართლებრივი საფუძველია „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი. აღნიშნული მსჯელობის ფაქტობრივი დადასტურებაა საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც, ვინაიდან სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილ 2009 წლის 19 თებერვალს ნოტარიუსის მიერ გაფორმებული პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ შეთანხმებით არ დგინდება დაინტერესებული პირის (მოპასუხის) საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, წარმოსადგენია ვაკე-საბურთლოს რაიონის გამგეობის მიერ გაცემული საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა. მოპასუხემ სარეგისტრაციო სამსახურს სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა ვერ წარუდგინა, ამიტომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით მის განცხადებაზე წარმოება შეწყდა.

18. სააპელაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხე სადავო უძრავ ქონებაზე ფლობის მართლზომიერებას კი არ ამტკიცებს, არამედ აღნიშნულ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების დადასტურებას ცდილობს. მოპასუხისათვის საკუთრების უფლების წარმომშობი რაიმე დოკუმენტი საქმეში წარმოდგენილი არ არის. პალატამ კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სუბიექტს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობა კი არ წარმოუშობს მრავალბინიან კორპუსში ბინაზე საკუთრების უფლებას, არამედ ბინის (საცხოვრებელი) ან არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრეობა წარმოუშობს მესაკუთრეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობაში გაწევრიანების უფლებას. მეტიც, განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხე კონკრეტული ამხანაგობის წევრია და არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი.

19. იმავდროულად, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 10 თებერვლის ბრძანებაზე, რომლის მიხედვითაც, ამხანაგობის თავმჯდომარის განცხადება დაკმაყოფილდა და ლეგალიზებულ იქნა მითითებული ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ მიწაზე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლი.

20. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე აშენებული შენობის ლეგალიზება არ გულისხმობს ამავე შენობაში უნებართვოდ შესახლებული სუბიექტების მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სახლებზე საკუთრების უფლების მოპოვებას. ნიშანდობლივია, რომ მითითებულ საკითხზე ყურადღება გამახვილებულია ამავე ბრძანების დადგენილებითი ნაწილის მე-5 პუნქტში, რომლის მიხედვითაც, განმცხადებელს განემარტა, რომ ლეგალიზება ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარებას და მის ექსპლუატაციაში მიღებას. შესაბამისად, ეს ის ლეგალიზება არ არის, რაც გათვალისწინებულია საქართველოს კანონებით „ქონების ლეგალიზების შესახებ“ და „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“. მოცემულ შემთხვევაში ლეგალიზება ემსახურება შენობის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარებასა და მის ექსპლუატაციაში მიღებას, რაც საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად ხორციელდება. აღნიშნული წესი კი „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებას ეხება.

21. ამდენად, სადავო ბინაზე მოსარჩელეს აქვს საკუთრების უფლების წარმომშობი დოკუმენტი, კერძოდ, კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 21 თებერვლის №157 გადაწყვეტილება ბინის გამოყოფის შესახებ და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება აღნიშნული ბინის ადგილმდებარეობის განსაზღვრის თაობაზე. ორივე დოკუმენტი კანონიერ ძალაშია შესული და საქმის განხილვის დროისათვის ვალიდურია. აღნიშნულის საპირწონედ, მოპასუხე არის მითითებული ამხანაგობის წევრი, თუმცა არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი, რომლის წევრიც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მხოლოდ ბინის ან არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე შეიძლება იყოს. რაც შეეხება მითითებული ამხანაგობის მიერ მოპოვებულ უფლებას, უნებართვო მშენებლობის ლეგალიზების თაობაზე, აღნიშნული ლეგალიზებით უნებართვოდ აშენებულ კორპუსში ბინის მფლობელთა საკუთრების უფლების აღიარება კი არ მოხდა, არამედ ქონების საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარება და მისი ექსპლუატაციაში მიღება.

22. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერების დამადასტურებელი მტკიცებულება არ გააჩნია.

23. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

24. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს სსკ-ის 172-ე მუხლის მოთხოვნების შესაბამისად, უარი უნდა ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა და ხელშეშლის აღკვეთა, ხოლო მოსარჩელე არ არის სადავო უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრე. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა კანონის დანაწესით, თუმცა არასწორად განმარტა იგი და შედეგად მიიღო იმდენად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რომ მისი იურიდიული დასაბუთების შემოწმება შეუძლებელია.

25. მხარის მითითებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სადავო ბინა სახელმწიფოს არ აუშენებია და მოსარჩელისათვის არ გადაუცია. მოსარჩელეს ან მისი ოჯახის წევრებს სადავო ბინით არასდროს უსარგებლიათ.

26. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა მოსარჩელის, როგორც არაპირდაპირი მფლობელის მოთხოვნის კანონიერებაზე, რომელიც მიმართულია პირდაპირი მფლობელის – მოპასუხისაგან უძრავი ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთისა და უძრავი ქონების გამოთხოვისაკენ. აღნიშნულ ნაწილში პალატამ ყოველგვარი მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე დაადგინა, რომ მოპასუხე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრად არ განიხილება, ვინაიდან მის სახელზე საკუთრების უფლებით უძრავი ქონება რეგისტრირებული არ არის. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა სადავო კორპუსში ორი ამხანაგობაა. ფაქტობრივად, სადავო კორპუსი ირიცხება თბილისის მერიის კაპიტალური მშენებლობის საქალაქო სამსახურის ბალანსზე.

27. კასატორის მითითებით, კორპუსის 4-5 სადარბაზოებისათვის 2009 წელს საქართველოს პრეზიდენტის გადაწყვეტილების საფუძველზე ლეგალიზება გამოიწვია იმან, რომ სადარბაზოები 20 საცხოვრებელი ბინით თავად მოსახლეებმა, მათ შორის კასატორმა, ააშენეს და კეთილმოაწყეს.

28. კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ იგი სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელს არ წარმოადგენს. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა საწინააღმდეგო მტკიცებულებები, კერძოდ, თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 1 და 12 მარტს ბრძანებები და პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ №2 შეთანხმება.

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. 2017 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლით [დისპოზიცია: საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას].

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

30. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

31. კასატორი სადავოდ ხდის ქონებაზე მოსარჩელის, როგორც მესაკუთრის უფლებრივ სტატუსს და მიაჩნია, რომ ვინაიდან მოსარჩელე არ წარმოადგენს საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, იგი არ არის უფლებამოსილი იდავოს სსსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლების სამართლებრივი საფუძვლით [სსსკ-ის 393-ე და 394- ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტი].

32. საკასაციო პალატა მიუთითებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომელსაც საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ [სსსკ-ის 407.2 მუხლი]:

33. არქიტექტურის სამსახურის 2009 წლის 10 თებერვლის Nლეგ-78 ბრძანებისა და 2009 წლის 12 მარტის N401 ბრძანებებისა და პარტნიორული ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ №2 შეთანხმების მიხედვით განხორციელდა ამხანაგობა „ა-ის“, რომლის წევრიცაა მოსარჩელე საკუთრებაში არსებული ქ.თ-ში, დ- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე მიწაზე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის ლეგალიზაცია (ტ.1. ს.ფ. 35-38). აღნიშნული ბრძანებების საფუძველზე ქ.თ-ში, დ-- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე კორპუსი N27 საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებად.

34. უფრო ადრე კი, 1990 წლის 21 თებერვალს ქ.თ--ის კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის N157 გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოსარჩელეს გაუფორმდა ქ.თ-ში, დ- დის მე-3 მ- 27-ე კორპუსის მე-5 სადარბაზოში, მე-3 სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე სამოთახიანი ბინა.

35. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე სადავო ბინის კანონიერ მოსარგებლედ იქნა აღიარებული.

36. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი (იხ., სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი, 2017 წელი; Nას-877-825-2010, 28 დეკემბერი, 2010 წელი). ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით)

37. დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მოითხოვს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ქ.თ--ში, დ- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე კორპუსი N27, სადარბაზო N5, მე-3 სართულზე (მარცხენა მხარეს) მდებარე უძრავი ნივთის გამოთხოვას (ამ განჩინების პ-2). მოთხოვნას კი, იმ გარემოებებს ამყარებს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე აღიარებულა სადავო უძრავი ქონების კანონიერ მოსარგებლედ, იმ საფუძვლით, რომ მას ბინა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე აქვს გადაცემული. უძრავ ქონებაში შეჭრილია მოპასუხე, რომელიც მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, არ ათავისუფლებს მას, ხოლო მოსარჩელეს ხელი ეშლება ქონებით სარგებლობაში.

38. ამდენად, აღძრულია ვინდიკაციური სარჩელი, რომლის სამართლებრივი საკითხები გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან.

39. საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო პალატამ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, არასწორად განმარტა კანონი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

40. სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ნივთის ფლობის უფლება. სხვისი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის უფლება მესაკუთრის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი უფლებაა და მისი უზრუნველყოფა ხდება სავინდიკაციო სარჩელის შეტანის გზით. მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ შემთხვევაში, სამი წინაპირობის არსებობისას არის შესაძლებელი: პირველი, უნდა არსებობდეს ნივთის მესაკუთრე, მეორე უნდა არსებობდეს ნივთის მფლობელი და მესამე, მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (იხ.,¹სუს დიდი პალატის გადაწყვეტილება 3კ-624-02, 09 სექტემბერი, 2002).

41. მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მართალია 1990 წლის 21 თებერვალს ქ.თბილისის კიროვის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის N157 გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოსარჩელეს გაუფორმდა ქ.თ--ში, დ-- დ--ის მე-3 მ- 27-ე კორპუსის მე-5 სადარბაზოში, მე-3 სართულზე, მარცხენა მხარეს მდებარე სამოთახიანი ბინა, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე სადავო ბინის კანონიერ მოსარგებლედ იქნა აღიარებული. თუმცა, მხოლოდ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, ვერ დაედება საფუძვლად სადავო ბინიდან მოპასუხის გამოსახლებას, ვინაიდან მოცემული დავის განხილვის დრიოსათვის სადავო ბინა მოსარჩელის სახელზე არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში კანონით დადგენილი წესით [სსკ-ის 311-ე მუხლი].

42. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს შეეძლო სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოპასუხისაგან მოეთხოვა უძრავი ქონების გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა, თუკი განხორციელებულად ჩაითვლებოდა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის ყველა წანამძღვარი.

43. საგულისხმოა სსსკ-ის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესი, რომლის თანახმად საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. კანონის ეს მოთხოვნა ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როცა ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად კანონით გათვალისწინებული კონკრეტული მტკიცებულება. მოცემულ შემთხვევაში, სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიზნიდან გამომდინარე, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ პირობას წარმოადგენს, რომ მოსარჩელე უნდა იყო სადავო ნივთის მესაკუთრე. საკუთრების უფლება კი, საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე უფლების რეგისტრაციას უკავშირდება. სსკ-ის 311-ე მუხლის მიხედვით, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა.

44. სააპელაციო სასამართლომ კი, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი სამართლებრივი შეფასება მოახდინა და ამ ნაწილში, კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება), რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ სსკ-ის 170-ე დ 172-ე მუხლების განმაპირობებელი სამართლებრივი წანამძღვრების არასწორ განსაზღვრაში გამოიხატა. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნების შესაბამისად, უარი უნდა ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა, თუმცა, როგორც აღინიშნა (ამ განჩინების პ-41) მოსარჩელე სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რის შედეგადაც მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

45. სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

46. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვიდრე მოსარჩელის მოთხოვნას ქ.თ-ში, დ-- დ-ის დასახლება, მე-3 მიკრო რაიონში მდებარე კორპუსი N27, სადარბაზო N5, მე-3 სართულზე (მარცხენა მხარეს) მდებარე უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ, ვიდრე მოსარჩელე არ გახდება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრე, არ გააჩნია სსსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული წანამძღვარი.

47. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის [სააპელაციო საჩივარზე გადახდილია 160 ლარი (ტ.1 ს.ფ. 197; ტ.2. ს.ფ. 10), ხოლო საკასაციო საჩივარზე 600 ლარი (ტ.2. ს.ფ. 92; ტ.2. ს.ფ. 211, ტ.2. ხარვეზის შევსების შედეგად საკასაციო საჩივარზე დამატებით 200 ლარის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება)] 760 ლარის გადახდა [სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილი].

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გადაწყვიტა:

1. ზ- გ--ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 05 ივლისის განჩინება;

3. ზ- ბ-–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. ზ- ბ-–ს დაეკისროს ზ- გ--ის სასარგებლოდ 760 ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე