საქმე №ას-1390-1310-2017 06 დეკემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ- ს–ვილი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა(ა)იპ ,,ქ. გორის მუნიციპალიტეტის მერიის გამწვანება’’ (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

მესამე პირი - ქ. გორის მუნიციპალიტეტის მერია

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამუშაოდან გათავისუფლების უკანონოდ ცნობა, კომპენსაციის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ა(ა)იპ ,,ქ. გორის მუნიციპალიტეტის მერიის გამწვანების’’ (შემდეგში: მოპასუხე სამსახური ან დამსაქმებელი) დირექტორის 2013 წლის 01 მაისის N7 ბრძანებით ქ- ს-ი (შემდეგში: მოსარჩელე ან დასაქმებული) მოპასუხე ორგანიზაციაში დაინიშნა 2013 წლის 01 მაისიდან 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით ხელშეკრულების საფუძველზე კანცელარიის სპეციალისტად და თანამდებობრივი სარგო განესაზღვრა თვეში - დარიცხული 250 ლარის ოდენობით.

2. 2013 წლის 01 მაისს მხარეთა შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება (შემდეგში: ხელშეკრულება), რომლის 2.1 პუნქტით მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება განისაზღვრა თვეში 250 ლარით (დარიცხული).

3. დამსაქმებელს არ გამოუცია აქტი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ სამსახურიდან გათავისუფლების უკანონოდ ცნობის, სამსახურში აღდგენის, ასევე, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნით.

5. მოსარჩელის განმარტებით, 2014 წლის 08 იანვარს მას ზეპირი ფორმით ეცნობა ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე. თუმცა, მოსალოდენლი გათავისუფლების შესახებ იგი ერთი თვით ადრე გაფრთხილებული არ ყოფილა. მას არ გადასცემია ბრძანება მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ. იმავდროულად, მოსარჩელემ სადავოდ გახადა მხარეთა შორის ხელშეკრულების ვადაზე შეთანხმება, იმ საფუძვლით, რომ მას არც ხელშეკრულების მე-2 ეგზემპლიარი გადასცემია და არც ხელი მოუწერია მასზე.

6. მოპასუხემ წარმოადგინა მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებელი, რომელშიც მიუთითა, რომ მოპასუხე ორგანიზაციის (დაფინანსება) სუბსიდირება ხდებოდა ქ. გორის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან და იმის გამო, რომ წინასწარ არ იყო ცნობილი მომავალი წლის ადგილობრივი ბიუჯეტის სახსრები ყველა დასაქმებულთან ფორმდებოდა ხელშეკრულება წლის ბოლომდე - 31 დეკემბრამდე, მოსარჩელსთან დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადა გრძელდებოდა 2013 წლის 01 მაისიდან იმავე წლის 31 დეკემბრამდე. ახალი შრომითი ხელშეკრულება კი, მოსარჩელესთან არ გაფორმებულა.

7. გორის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 08 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი უარყოფილი იქნა.

8. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ქ. გორის მუნიციპალიტეტის მერიის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის უფროსის მიერ გაცემული 26.09.2016წ. N920 ცნობით დადასტურებლად მიიჩნია, რომ მოპასუხეს ქ.გორის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან სუბსიდირება შეუწყდა 2015 წლის 01 თებერვლიდან.

9. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოდავე მხარეებს შორის 2013 წლის 01 მაისს დაიდო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, რომლის 8.1 პუნქტის თანახმად, შემსრულებელი თანამდებობაზე ინიშნება 03 თვის ვადით, ხოლო 8.3 პუნქტის თანახმად თუ მხარეები ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის დღისათვის უარს არ განაცხადებენ ხელშეკრულების გაგრძელებაზე, ხელშეკრულება ავტომატურად გაგრძელდება 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეში არსებული შრომითი ხელშეკრულების პირობების გათვალისწინებით, დადგენილად ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა არა უვადო, არამედ ვადიანი შრომითი ურთიერთობა - 2013 წლის 01 მაისიდან - 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით. აღნიშნულის უარმყოფელი რაიმე სახის მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 102-ე მუხლი].

11. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია აგრეთვე ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის 2013 წლის 01 მაისს გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა მოსარჩელე, თუმცა, მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში 2013 წლის 01 მაისიდან 2013 წლის 31 დედემბრის ჩათვლით ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, რისთვისაც იღებდა შრომის ანაზღაურებას. იმავდროულად, დგინდებოდა, რომ მოპასუხე სამსახურსა და სხვა ფიზიკურ პირებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების მოქმედების ვადები იდენტური იყო მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულების მოწმედების ვადისა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, იმის დასტურადაც გამოდგებოდა, რომ მოსარჩელესთან მიმართებაში განსხვავებულ მიდგომას ადგილი არ ჰქონია.

12. პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა დასაქმებულის პრეტენზია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისას დამსაქმებლის ვალდებულების შესახებ დასაქმებულის მოსალოდნელი გათავისუფლების თაობაზე წერილობით გაფრთხილებასთან და შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე შეწყვეტასთან დაკავშირებითაც, იმ არგუმენტით, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დასაქმებულთან ვადიანი შრომითი ურთიერთობა შეწყდა ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის გამო, რა შემთხვევაშიც დამსააქმებელს (მოპასუხეს) არ ეკისრებოდა დასაქმებულის წინასწარი წერილობითი გაფრთხილების ვალდებულება მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ.

13. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობით დასაბუთებასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ შრომის ხელშეკრულება წარმოადგენდა რა გარიგებას, მის მიმართ გამოიყენებოდა გარიგების მიმართ მოქმედი ზოგადი ნორმები: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დაგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის ნება დაედო ან გაეგრძელებინა მოსარჩელესთან კანცელარიის სპეციალისტის თანამდებობაზე შრომის ხელშეკრულება არ არსებობდა, ასევე, არ არსებობდა რაიმე სახის საფუძველი, რომლიდან გამომდინარეც მოპასუხეს ევალებოდა მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების დადება. მით უფრო, როდესაც მოპასუხისა და ქ.გორის მუნიციპალიტეტის (განსახილველ საქმეში - მესამე პირი) სასამართლოსთვის მიცემული განმარტებით, დღეისათვის მოპასუხე ორგანიზაციაში მოსარჩელის ადრე დაკავებული საშტატო ერთეული ფუნქციური დატვირთვით აღარ არსებობდა და არც ახალი ან სხვა საშტატო ერთეულით არ იყო განსაზღვრული ის უფლება-მოვალეობანი, რასაც მოსარჩელე ასრულებდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტამდე.

14. შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპებიდან გამომდინარე, [სსსკ-ის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლები] მოსარჩელეს ეკისრებოდა სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლის დამტკიცების ტვირთი. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის არამართლზომიერებას. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვიტა სშკ-ის მოთხოვნათა დაცვით, რის გამოც, არ არსებობდა მისი სამუშაოდან დათხოვნის უკანონოდ ცნობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

15. სასამართლომ მიუთითა, რომ შრომის ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დრო დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენაა. მხოლოდ შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის უკანონოდ ცნობა იწვევს შედეგობრივი თვალსაზრისით მანამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა; შესაბამისად, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერი ქმედებიდან გამომდინარებდა. ვინაიდან სასამართლომ ჩათვალა, რომ დასაქმებულთნ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა მოპასუხემ განახორციელა კანონის მოთხოვნათა დაცვით, უსაფუძვლო იყო მოთხოვნა მისი სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების ნაწილშიც.

16. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, რომლითაც მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმის მიუხედავად, რომ დამსაქმებელს არ გამოუცია ბრძანება დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, უდავო იყო, რომ 2014 წლის 01 იანვრიდან მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა აღარ გაგრძელებულა და შრომის ანაზღაურებაც მოსარჩელეს მიღებული ჰქონდა 2013 წლის დეკემბრის თვის ჩათვლით. ამასთან, მართალია, საქმეში წარმოდგენილი ვადიანი წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება არ იყო ხელმოწერილი დასაქმებულის მიერ, თუმცა, დამსაქმებელს წარმოდგენელი ჰქონდა ანალოგიური ხელშეკრულებები სამსახურის სხვა თანამშრომლებთან, რითაც დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ მათ სამსახურის ყველა თანამშრომელთან გაფორმებული ჰქონდათ ვადიანი ხელშეკრულებები კალენდარული წლის ბოლომდე, ანუ 31 დეკემბრის ჩათვლით, რადგან, გამწვანების სამსახურის სუბსიდირება (დაფინანსება) ხდებოდა ქ. გორის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან და წინასწარ მოპასუხისთვის უცნობი იყო მომდევნო წლის სუბსიდიის მოცულობის შესახებ. საქმეში წარმოდგენილი ქ. გორის მუნიციპალიტეტის მერიის საფინანსო-საბიუჯეტო სამსახურის უფროსის მიერ გაცემული 26.09.2016წ. N920 ცნობით დასტურდებოდა, რომ მოპასუხე სამსახურს ქ. გორის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან სუბსიდირება შეუწყდა 2015 წლის 01 თებერვლიდან.

19. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა ისიც, რომ მოცემულ საქმეში სადავო მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების ვადა. დასაქმებული სარჩელში მიუთითებდა, რომ მასთან გაფორმებული იყო ვადიანი შრომის ხელშეკრულება 2013 წლის 01 მაისიდან 2014 წლის 01 მაისამდე, სააპელაციო საჩივარში კი იგი აპელირებს უვადო შრომით ხელშეკრულებაზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ამ ნაწილში, მოპასუხემ სსსკ-ის 102-103-ე მუხლებით დადგენილი წესით, შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოს წარუდგინა სარწმუნო და უტყუარი მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ როგორც მოსარჩელესთან, ისე, სამსახურის სხვა თანამშრომლებთან შრომითი ხელშეკრულებების გაფორმებული იყო კალენდარული წლის ბოლომდე, ანუ 31 დეკემბრის ჩათვლით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ვადიანი შრომის ხელშეკრულება 2013 წლის 01 მაისიდან 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით და იგი აღარ გაგრძელებულა.

20. იმავდროულად, უარყოფილი იქნა აპელანტის პრეტენზია შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადასთან მიმართებით, იმ დასაბუთებით, რომ განსახილველ საქმეზე სშკ-ის მე-6 მუხლის 12 პუნქტის არარელევანტურობის საფუძველს წარმოადგენდა დასახელებული ნორმის სშკ-ში იმპლიმენტირება 2013 წლის 12 ივნისიდან (N729). სშკ-ის მე-6 მუხლის 13 პუნქტის შენიშვნის მიხედვით კი, ამ მუხლის 11–13 პუნქტების მოქმედება ვრცელდება სშკ-ში ცვლილების შეტანის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის (12.06.2013 N729) ამოქმედების შემდეგ დადებულ ინდივიდუალურ შრომით ხელშეკრულებაზე ან/და კოლექტიურ ხელშეკრულებაზე. შესაბამისად, ცვლილებები ამოქმედებული იყო 2013 წლის 04 ივლისიდან ანუ იმ დროს, როდესაც მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი ინდივიდუალურ შრომითი ხელშეკრულება უკვე დადებული იყო (მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება დადებული იყო 2013 წლის 01 მაისს). შესაბამისად, სადავო ურთიერთობების სშკ-ის შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის 12 პუნქტით მოწესრიგების წინაპირობები არ არსებობდა.

21. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ/აპელანტმა, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილება, სახელდობრ, სამსახურიდან დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ აღიარება, სამსახურში აღდგენა და კომპენსაციის - 747 ლარის (იმ თანხის ერთობლიობა, რასაც დასაქმებული მიიღებდა 2014 წლის 08 იანვრიდან 2014 წლის 01 მაისამდე) ანაზღაურება (საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა -ტ2. ს.ფ. 131).

22. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დარღვევებს.

23. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სშკ-ის 37 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი [დისპოზიცია: შრომითი ხელშეკრულების საფუძველია ხელშეკრულების ვადის გასვლა], გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების ვადა გასული არ ყოფილა.

24. კასატორი აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ვადა განსაზღვრული იყო არა 2013 წლის 31 დეკემბრის, არამედ 2014 წლის 01 მაისამდე. აღნიშნულის დასადასტურებლად მოსარჩელე სარჩელშივე მიუთითებდა 2013 წლის 01 მაისის ხელშეკრულების მისი მხრიდან ხელმოუწერლობის ფაქტზე (საკასაციო საჩივრის საფუძვლები ტ.2. ს.ფ. 132).

25. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ იმსჯელა სხვა დასაქმებულებთან ხელმოწერილი ხელშეკრულების მიხედვით, რომლებიც არ იყო კონკრეტულ დავის საგანთან მიმართებით რელევანტური.

26. კასატორი მიუთითებს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 12 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნა დაკმაყოფილდა: უკანონოდ იქნა ცნობილი სამსახურიდან მისი გათავისუფლება, აღდგენილ იქნა ა(ა)იპ გორის მუნიციპალიტეტის მერიის გამწვანების კანცელარიის სპეციალისტად და დაეკისრა მოპასუხეს 747 ლარის გადახდა ზიანის ანაზღაურების სახით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

28. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე. ამ თვალსაზრისით, მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ კასატორის მოთხოვნა (იხ., საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა - ტ. 2. ს.ფ. 131) თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 სექტემბრის განჩინების გაუქმებაში და სარჩელის დაკმაყოფილებაში, სახელდობრ, სამსახურიდან დასაქმებულის გათავისუფლების უკანონოდ აღიარებაში, სამსახურში აღდგენაში და კომპენსაციის - 747 ლარის (იმ თანხის ერთობლიობა, რასაც დასაქმებული მიიღებდა 2014 წლის 08 იანვრიდან 2014 წლის 01 მაისამდე) ანაზღაურებაში მდგომარეობს. თუმცა, საგულისხმოა, რომ სააპელაციო ინსტანციაში აპელანტმა დაზუსტებული მოთხოვნით სამსახურში აღდგენის სანაცვლოდ მოითხოვა კომპენსაციის დაკისრება (იხ., სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება). სსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. სსსკ-ის 406-ე მუხლით კი, დაუშვებელია დავის საგნის შეცვლა და გადიდება საკასაციო სასამართლოში. სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის განხლვის საგანი შეიძლება იყოს მხოლოდ დასაქმებულის მოთხოვნა სამსახურიდან გათავისუფლების უკანონობისა და კომპენსაციის დაკისრების შესახებ.

30. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. საქმის განმხილველი სასამართლო კი, შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში. საგულისხმოა, რომ განსახილველ საქმეზე მოსარჩელის მიერ სადავო შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობის ვადასთან დაკავშირებული მითითებები (სარჩელის გარემოებები) იცვლებოდა.

31. თავდაპირველად, მოსარჩელე სარჩელში უთითებდა, რომ მასსა დამსაქმებელს შორის არსებობდა ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, რომლის ვადა იწურებოდა 2014 წლის 01 მაისს (იხ., სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები - ტ.1. ს.ფ. 02). სააპელაციო საჩივარში კი აპელანტმა სადავოდ გახადა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მხარეთა შორის არსებობდა არა უვადო, არამედ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, რომლის ვადა იწურებოდა 2013 წლის 31 დეკემბერს (იხ., სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები - ტ.1. ს.ფ. 116). წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში კასატორი კვლავ მხარეთა შორის არსებული ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების არსებობაზე უთითებს, რომელიც იწურებოდა 2014 წლის 01 მაისს (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები - ტ.2. ს.ფ. 132).

32. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსსკ-ის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები იწყებენ საქმისწარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სსსკ-ის 219-ე მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. სსსკ-ის 380-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოხმობილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილი იქნეს ახალი მტკიცებულებები. სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ საპატიო მიზეზით არ წარადგინა [სსსკ-ის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილი]. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი სამოქალაქო საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას, განკარგოს თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამ პრინციპზეა აგებული სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა. უფლების დასაცავად სასამართლოსათვის მიმართვა თვით დაინტერესებული პირის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული. მისი ნების გარეშე არავის აქვს უფლება, მიმართოს სასამართლოს. მხარეები თვითონ წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს. ისინი თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები, ამასთან, ეს მტკიცებულებები საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით უნდა იქნეს სასამართლოსათვის წარდგენილი. სასამართლო არ გაითვალისწინებს ახალ გარემოებებს, არ მიიღებს არავითარ მტკიცებულებებს, ანგარიშს არ გაუწევს ახალ მოსაზრებებს, თუ საპატიო მიზეზის გარეშე არ იყო წარდგენილი თავის დროზე, ესე იგი ამ საქმის მომზადების სტადიაზე. სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი საპატიო მიზეზით მხარემ ვერ წარადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას [შდრ: ახალ გარემოებებზე დაგვიანებით მითითების საპროცესო სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით იხ., №ას-816-767-2015, 19 ნოემბერი, 2015 წელი.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ უნდა შემოწმედეს მოსარჩელის ის მითითება, რომელშიც იგი სადავო შრომითი ურთიერთობას ვადიანი ხელშეკრულების ჭრილში განიხილავდა.

34. ამ თვალსაზრისით კი, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის არსებული ვადიანი შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა განსაზღვრული იყო 2013 წლის 01 მაისიდან 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით. აღნიშნულის უარმყოფელი რაიმე სახის მტკიცებულება მოსარჩელეს/კასატორს არ წარმოუდგენია [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 102-ე მუხლი], კასატორს არც დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიმართ დასაბუთებული საკასაციო შედავება (პრეტენზია) წარმოუდგენია [სსსკ-ის 407- ემუხლის მე-2 ნაწილი].

35. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას, რომ მხარეთა შორის 2013 წლის 01 მაისს გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა მოსარჩელე, საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2013 წლის 01 მაისიდან 2013 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, რისთვისაც იღებდა შრომის ანაზღაურებას. იმავდროულად, დგინდებოდა, რომ მოპასუხე სამსახურსა და სხვა ფიზიკურ პირებს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების მოქმედების ვადები იდენტური იყო მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულების მოწმედების ვადისა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებით, იმის დასტურადაც გამოდგებოდა, რომ მოსარჩელესთან მიმართებაში განსხვავებულ მიდგომას ადგილი არ ჰქონია და მოსარჩელესთან მართლზომიერ საფუძველზე ხელშეკრულების ვადის გასვლის საფუძლით შეწყდა შრომით სამართლებრივიო უღთიერთობა.

36. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

37. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. ხელშეკრულების ვადის გასვლის საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

39. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სსსკ-ის 46-ე მუხლის „ვ“ პუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ- ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

პ. ქათამაძე