საქმე №ას-1125-1045-2017 5 დეკემბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ე.დ.,უ.სა და გ.დ.კ." (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ტ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი :

1. ლ.ტ. (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან დასაქმებული) 2013 წლის ივლისიდან ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს ,,ე.დ., უ. და გ.დ. კ–ში’’ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი, დამსაქმებელი ან კლინიკა) ექიმ-რეანიმატოლოგად მუშაობდა. 2014 წლის ივლისიდან მხარეთა შორის კვლავ გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის მოქმედების ვადა 2015 წლის 1 ივლისამდე განისაზღვრა.

2. დასაქმებულის ყოველთვიური შრომითი ანაზღაურება შესრულებული სამუშაოს მოცულობის მიხედვით განისაზღვრებოდა. ბოლო 6 თვის განმავლობაში, მოსარჩელემ ხელფასის სახით, საშუალოდ 1537 ლარი (ხელზე ასაღები) მიიღო.

3. მოპასუხის 2015 წლის 2 თებერვლის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ 2014 წლის 14 დეკემბრიდან იგი გათავისუფლდა ექიმ-რეანიმატოლოგის თანამდებობიდან, რომლის საფუძვლად სამსახურში გამოუცხადებლობა მიეთითა.

4. 2015 წლის 30 აპრილს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, 2015 წლის 2 თებერვლის წერილის, როგორც შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის, ექიმ-რეანიმატოლოგის თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის, თვეში 1200 ლარის ანაზღაურების (2014 წლის 14 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე) მოთხოვნით. მოსარჩელის მტკიცებით, 2013 წლის ივლისიდან შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, იგი მოპასუხე კლინიკაში ექიმ-რეანიმატოლოგად მუშაობდა. 2014 წლის დეკემბერში მან ორი სამორიგეო პერიოდი იმუშავა, რის შემდეგაც, კლინიკის რეანიმაციული განყოფილების უფროსმა განუცხადა, რომ შემდეგი მორიგეობა აღარ ექნებოდა. მოსარჩელეს უფროსი ექთნის მეშვეობით, რამდენიმეჯერ ეცნობა, რომ მისულიყო კლინიკაში და დაეწერა სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ განცხადება, რაც მან არ გააკეთა. 2015 წლის 4 თებერვალს, იმავე წლის 2 თებერვლის წერილით მას ეცნობა, რომ 2014 წლის 14 დეკემბრიდან იგი გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, მან წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითა, რომ კლინიკის რეანიმაციის უფროსმა მოსარჩელეს ნამდვილად აცნობა გათავისუფლების თაობაზე, თუმცა მისთვის განცხადების დაწერა არავის მოუთხოვია, გამომდინარე იქიდან, რომ იგი გათავისუფლებული იყო კლინიკის ხელმძღვანელის მიერ. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეს შრომის კოდექსით დადგენილი წესით არ მიუმართავს კლინიკისათვის გათავისუფლების საფუძვლისა და მიზეზის წერილობითი ფორმით განმარტების მიღების თაობაზე, რადგანაც, მისთვის გათავისუფლების საფუძველი ისედაც ცნობილი იყო. მოსარჩელე არაერთხელ გამოცხადდა სამსახურში (სამუშაო საათებში) ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში, რის გამოც ბუნებრივია, სათანადოდ ვერ ასრულებდა ხელშეკრულებით დაკისრებულ მოვალეობებს, საფრთხეს უქმნიდა პაციენტთა ჯანმრთელობას და ლახავდა კლინიკის იმიჯს. სწორედ ამიტომ, კლინიკის გენერალურმა დირექტორმა სიტყვიერად გააფრთხილა. მიუხედავად ამისა, 2014 წლის 13 დეკემბერს, მოსარჩელე კვლავ მთვრალი გამოცხადდა კლინიკაში, პაციენტთან და პაციენტის ოჯახის წევრებთან კონფლიქტური ვითარება შექმნა და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა მათ. ამ ინციდენტის შემდგომ, ამავე კლინიკის ანესთეზია-რეანიმაციული განყოფილების გამგემ მ.კ–მა, მოხსენებითი ბარათით მიმართა კლინიკის გენერალურ დირექტორს და შეატყობინა მომხდარისა და მოსარჩელის დაუშვებელი ქცევის შესახებ. დირექტორის მოთხოვნით დასაქმებული ვითარების გარკვევის მიზნით, არაერთხელ დაიბარეს კლინიკაში, მაგრამ მან თავი აარიდა გამოცხადებას. სწორედ შეხვედრაზე გამოუცხადებლობა და მის მიერ ჩადენილი საქციელი დაედო საფუძვლად მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას.

6. 2016 წლის 18 ოქტომბრის სასამართლოს სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული მოპასუხის ანესთეზია-რეანიმაციული განყოფილების ყოფილი გამგის - მ.კ–ის განმარტებით, 2016 წლის 14 დეკემბერს მომხდარი ინციდენტის შემდეგ, მან მოსარჩელეს განუცხადა, რომ აღარ გამოცხადებულიყო სამუშაოდ, მისივე განმარტებით, აღარ შეიყვანდნენ შემდგომი პერიოდის სამორიგეო გრაფიკში და სამსახურში გამოცხადების შემთხვევაში, მას არ დაუშვებდა სამუშაოდ (იხ. 18.10.2016წ. სხდომის ოქმი: 17:00:32-17:01032, 17:01:03; 17:02:29, 17:03:21-17:03:36). მოწმემ ასევე განმარტა, რომ მოსარჩელეს უკავშირდებოდა სამსახურიდან წასვლის თაობაზე მის მიერ განცხადების დაწერის მიზნით (იხ. 18.10.2016წ. სხდომის ოქმი 16:52:32, 16:58:31, 17:03:36, 17:04:15).

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი კლინიკის 2015 წლის 2 თებერვლის წერილი, როგორც მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება; მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა 2014 წლის 14 დეკემბრიდან 2015 წლის 1 ივლისამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება თვეში 1200 ლარი (ხელზე ასაღები); სარჩელი სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი, ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 115-ე, 54-ე, 408.1, 409-ე, 411-ე მუხლები, ასევე, საქართველოს შრომის კოდექსის, შემდეგში სშკ-ის 32, 37.1, 37.3, 38.6, 38.8 და 44-ე, მუხლები.

8. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

8.1. სასამართლოს დადგენილად უნდა მიეჩნია, რომ მოსარჩელე უდისციპლინობისა და მოუწესრიგებლობის გამო ვერ ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობებს. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სამსახურში გამოუცხადებლობასთან ერთად მოსარჩელის გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო ამ უკანასკნელის მიერ შინაგანაწესის არაერთგზის დარღვევა;

8.2. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი მოსარჩელის მორიგეობის დროს მისი ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში ყოფნა იყო, რაც უხეშ დარღვევას წარმოადგენდა;

8.3. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ მოსარჩელე კლინიკაში სამსახურიდან წასვლის შესახებ განცხადების დაწერის მიზნით დაიბარეს, მაშინ, როდესაც ის კლინიკის ხელმძღვანელობამ ამ ფაქტთან დაკავშირებით განმარტების მისაცემად დაიბარა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 12 ივლისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.1. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებები და დასკვნები და აღნიშნა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებაში, მუშაკის დათხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოების გარდა (სამსახურში გამოუცხადებლობა) სასამართლოს შეფასების საგანი ვერ გახდებოდა სხვა ფაქტები და გარემოებები, რომლებზეც აპელანტი მიუთითებდა;

9.2. სააპელაციო პალატის განმარტებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე აპელირებდა მუშაკის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის უხეშ გადაცდომებზე, გაუგებარი იყო, თუ რატომ არ მიეთითა მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძვლად სწორედ აღნიშნული გარემოება და მიეთითა მხოლოდ სამსახურში გამოუცხადებლობა ახსნა - განმარტების მიცემასთან დაკავშირებით.

9.3. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, ცალსახა იყო, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნას საფუძვლად დაედო მისი სამსახურში გამოუცხადებლობა გარკვეულ გარემოებებთან დაკავშირებით ახსნა - განმარტების მისაცემად, რაც არ წარმოადგენდა კანონით (სშკ-ის 37.1 და 37.3 მუხლები) გათვალისწინებულ ისეთ უხეშ დარღვევას, რომელიც შესაძლოა პირის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი გამხდარიყო.

10. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

10.1. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის საამართლოს დასკვნები, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი სამსახურში გამოუცხადებლობა გახდა;

10.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი შრომითი დისციპლინის უხეში დარღვევა გახდა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ ის მთვრალი გამოცხადდა სამსახურში, რითაც საფრთხე შეუქმნა პაციენტთა სიცოცხლეს;

10.3. სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ის, რომ მოსარჩელის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის ალკოჰოლურ მდგომარეობაში შესრულება წარმოადგენდა შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევას;

10.4. ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ექიმის ვალდებულებაა, იმოქმედოს მხოლოდ პაციენტის ინტერესების შესაბამისად. ექიმის მიერ პაციენტებთან ურთიერთობა ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში საფრთხეს უქმნის პაციენტების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას, ვინაიდან, ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში მყოფ პირს დაქვეითებული აქვს სხვადასხვა ფუნქციები, მან შესაძლოა სწორად ვერ აღიქვას სიტუაცია და დაშვებულმა ცდომილებამ მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვიოს.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

13.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13.2. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტისა (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით) და ამავე კოდექსის 32-ე მუხლის (თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით) საფუძველზე მოეთხოვა.

13.3. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელე სამსახურიდან სამსახურში გამოუცხადებლობის მოტივით დაითხოვა, თუმცა მან დამატებით გათავისუფლების სხვა საფუძვლებზეც მიუთითა. მისი მტკიცებით, მოსარჩელე უხეშად არღვევდა მისთვის ხელშეკრულებით დაკისრებულ სამსახურებრივ მოვალეობებს, იგი არაერთხელ გამოცხადდა სამსახურში (სამუშაო საათებში) არაფხიზელ და ალკოჰოლური თრობის მდგომარეობაში, რის გამოც, სათანადოდ ვერ ასრულებდა სამუშაოს, საფრთხეს უქმნიდა პაციენტთა ჯანმრთელობას და ლახავდა კლინიკის იმიჯს. სწორედ ამიტომ, კლინიკის დირექტორმა ის სიტყვიერად გააფრთხილა. ამ უკანასკნელის არაერთ მოთხოვნას სიტუაციის გარკვევის მიზნით გამოცხადებულიყო კლინიკაში, მოსარჩელემ იგნორირება გაუკეთა. სწორედ აღნიშნულ შეხვედრაზე გამოუცხადებლობა და ჩადენილი საქციელი გახდა მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი.

13.4. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დასაქმებულთა შრომითი უფლებების დაცვის კუთხით მნიშვნელოვანია, დამსაქმებელმა მისთვის მინიჭებული უფლებები კეთილსინდისიერად გამოიყენოს. ის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას, უფლებამოსილია, შეწყვიტოს დასაქმებულთან შრომით სამართლებრივი ურთიერთობა, თუმცა ეს უფლება უნდა განხორციელდეს ჯეროვნად, კანონით გათვალისწინებული დანაწესის ზუსტი დაცვით და თანაც ისე, რომ უფლება ბოროტად არ იქნეს გამოყენებული.

13.5. საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა რამდენადაა „უხეში“ ხასიათის, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში ინდივიდუალური შეფასების საგანია, რა დროსაც გასათვალისწინებელია საქმის კონკრეტული გარემოებები. იმისათვის, რომ დამრღვევის მოქმედების სიმძიმე შეფასდეს, თავდაპირველად, გამოკვლეულ უნდა იქნეს იმ სამსახურის დანიშნულება, სადაც დასაქმებული მუშაობს, დასაქმებულის ფუნქცია და მისი მოვალეობები (შდრ. სუსგ №აs-816-782-2016, 2016 წლის 6 დეკემბრის განჩინება).

13.6. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციების სასამართლოების დასკვნას, რომ უხეში გადაცდომის შემთხვევაში, რაც შეუძლებელს ხდის მუშაკთან სამსახურებრივი ურთიერთობის გაგრძელებას, მისგან ახსნა - განმარტების მიღების აუცილებლობა არ არსებობს, რადგან გადაცდომა იმდენად მძიმე და ცალსახაა, რომ მუშაკის ახსნა - განმარტება ვერ იქონიებს გავლენას მის მიმართ მისაღებ გადაწყვეტილებაზე. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის მტკიცება, რომ მოსარჩელემ არაერთგზის ჩაიდინა მძიმე და უხეში გადაცდომა, რომელიც მასთან ურთიერთობის შენარჩუნებას შეუძლებელს ხდიდა, მოსარჩელის გათავისუფლებას საფუძვლად არ დადებია. შესაბამისად, ამ ნაწილში საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია. სააპელაციო პალატამ მართებულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება იმის თაობაზეც, რომ დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებამდე მისგან ახსნა- განმარტების მიღება წარმოადგენს დასაქმებულის უფლებების დაცვის ერთ-ერთ საშუალებას, შესაძლებლობას, აუხსნას და დაუსაბუთოს დამსაქმებელს ჩადენილი ქმედების განმაპირობებელი გარემოებები, გამომწვევი მიზეზები და სხვა, რაც, თავის მხრივ, დამსაქმებელს აძლევს მათი შეფასებისა და შესაბამისი დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას. შესაბამისად, ახსნა-განმარტების მიცემა არის დასაქმებულის უფლება და არა ვალდებულება, რომლის შეუსრულებლობაც თავისთავად შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი ვერ იქნება. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის აღნიშნულ საფუძველს არ ითვალისწინებს არც შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

13.7. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის გამოუცხადებლობა, გარკვეულ გარემოებებთან დაკავშირებით ახსნა-განმარტების მისაცემად, არ წარმოადგენდა სშკ-ის 37.1 და 37.3 მუხლებით გათვალისწინებულ ისეთ უხეშ დარღვევას, რაც მის მიმართ დასჯის უკიდურესი ზომის - სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო.

14. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. საქართველოს სასამართლოების მიერ შრომით დავებთან დაკავშირებულ არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, რომ სამსახურიდან პირის გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ „Ultima Ratio"-ს პრინციპის დაცვას, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. სწორედ ამ მიზნის განხორციელებას ემსახურება სშკ-ის 37-ე მუხლში 2013 წლის 12 ივნისს შესული ცვლილებები, რომელთა შესაბამისად, ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან განთავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან განთავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება).

საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი) (იხ. სუსგ-ები №ას-1155-1086-2015, 2016 წლის 2 თებერვლის განჩინება; №ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება; № ას-549-517-2010, 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, № ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება).

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

16. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს „ე.დ., უ. და გ.დ.კ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; შპს „ე.დ.,უ. და გ.დ.კ–ას" (ს/კ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 440 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 20 ლარი, ასევე, დარჩენილი თანხის 420 ლარის (გადახდის ქვითარი #0, გადახდის თარიღი 2.10.2017 წ. სს ,თიბისი ბანკი“) 70% – 294 ლარი, სულ - 314 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150; განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი