საქმე №ას-1089-1009-2017 5 დეკემბერი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ხ.მ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.თ., დ.ბ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი :

1. სოფელ ...., მდებარე 0.08 ჰა მიწის ნაკვეთი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც უძრავი ქონება ან მიწის ნაკვეთი), 2005 წლიდან საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ხ.მ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) საკუთრებად ირიცხება (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ტ.1, ს.ფ. 64, საჯარო რეესტრის შესახებ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი).

2. ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი მოსარჩელეს 1998 წელს, მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაეცა, ხოლო 2003 წელს გაიცა მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა, რომელშიც ასახულია მიწის ნაკვეთის ფართობი და ინფორმაცია მოსაზღვრე მიწების თაობაზე. მიწაზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (იხ. მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი, ტ.1, ს.ფ. 68, რეესტრიდან ამონაწერი, სარეგისტრაციო მოწმობა, ტ.1. ს.ფ. 71-72).

3. 2011 წლის 19 მაისს, მოსარჩელემ ვერ შეძლო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დაზუსტებული სახით რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რადგან მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ნახაზზე მითითებული საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამებოდა მომიჯნავე უძრავი ქონების საკადასტრო მონაცემებს და იჭრებოდა მიწის ნაკვეთის საზღვრებში.

4. მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთი (№06/402, დაზუსტებული ფართით: 545 კვ.მ. ს/კ №....), რომელშიც მოქცეულია სადავო ფართი, 2011 წლის 4 მარტს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად, ხოლო 2012 წლის 27 იანვარს აღნიშნული ქონება აუქციონზე შეიძინა დ.ბ–მ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე).

5. პირველ მოპასუხესა და ნ.თ–ს (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) შორის 2013 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მეორე მოპასუხე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სოფელი ...... მდებარე უძრავი ქონების ფართით: 250 კვ.მ. №06/402 მიწის ნაკვეთის ( ს/კ №....

) (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც სადავო ქონება) მესაკუთრედ აღირიცხა (იხ. უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ტ. 1, ს.ფ. 28-29, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს.ფ. 25).

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 7 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 24 თებერვლის №-6-8/1578 მიმართვა მოსარჩელის (ხ.მ–ძის) ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 6 ივნისის №01-9/378 ბრძანება; სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის №ე-24-48-598 აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი; 2012 წლის 20 იანვრის №737 საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 27 იანვრის №882012025570 -03 გადაწყვეტილება მოსარჩელის ნაწილში (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ტ.1, ს.ფ. 263-279, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 11 დეკემბრის განჩინება, ტ.1, ს.ფ. 228-262, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 29 სექტემბრის განჩინება, ტ.1, ს.ფ. 283-284).

7. 2014 წლის 17 იანვარს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ. მან მოითხოვა მოპასუხეებს შორის 2013 წლის 15 ნოემბერს სადავო უძრავ ქონებაზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. მისი მტკიცებით, სადავო მიწის ნაკვეთი მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნაწილია, მიწა შემოღობილია, რომელზეც მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი და მრავალწლოვანი ხეხილია გაშენებული. გასათვალისწინებელია, რომ 2011 წლის 19 მაისს, მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს, უძრავ ქონებაზე დაზუსტებული ფართის რეგისტრაციის მოთხოვნით და აღმოჩნდა, რომ მისი მიწის ნაკვეთის ნაწილი პირველი მოპასუხის სახელზე ირიცხებოდა, რომელმაც სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრება აუქციონის წესით შეიძინა. ყურადსაღებია ისიც, რომ მოსარჩელემ წამოიწყო ადმინისტრაციული დავა, სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, რომელშიც 2014 წლის 7 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მისი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. დავის მიმდინარეობისას, 2013 წლის 15 ნოემბერს, პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხის სახელზე გაასხვისა სადავო უძრავი ქონება, რომელმაც, აღნიშნული ქონება იმავე წლის 20 ნოემბერს დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრში. მოსარჩელის განმარტებით, ხელშეკრულება ბათილია, რადგან მეორე მოპასუხემ ნასყიდობის ხელშეკრულება არაუფლებამოსილ პირთან გააფორმა, ამასთან, შემძენი (მეორე მოპასუხე) არაკეთილსინდისიერია, რადგან მისთვის ცნობილი იყო, რომ მიწის მესაკუთრე სხვა იყო, ვინაიდან, სადავო მიწის ნაკვეთი შემოღობილია და იგი მოსარჩელის ღობის შიგნით მდებარეობს.

8. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, მათ წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლები. პირველი მოპასუხის განმარტებით, სადავო მიწის ნაკვეთზე მშენებლობა არ წარმოებდა და ნამოსახლარის კვალიც არ ეტყობოდა. მყიდველის მტკიცებით, იგი კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენდა. მეორე მოპასუხის განმარტებით, სადავო ქონების შეძენამდე მისთვის ცნობილი არ ყოფილა დავის არსებობის შესახებ. იგი არ იცნობს მეზობლებს და შესაბამისად, ამის თაობაზე რაიმე ინფორმაცია არ მიუღია.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 50-ე, 327-ე, 477-ე, 170-ე, 312-ე, და 185-ე მუხლები.

10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

10.1. აპელანტის მტკიცებით, პირველი მოპასუხე გარიგების დადებაზე არაუფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა, ვინაიდან, სადავო მიწის ნაკვეთი პირველი მოპასუხის სახელზე რეგისტრაციამდე, მოსარჩელის სახელზე იყო რეგისტრირებული;

10.2. აპელანტის განმარტებით, მეორე მოპასუხისთვის ცნობილი იყო, რომ მიწა სადავო იყო, რადგანაც იგი შემოღობილი იყო და მეორე მოპასუხეს შეეძლო გაეგო, თუ ვინ იყო ქონების რეალური მესაკუთრე;

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 25 ივლისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

11.1. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ იმ პირობებში, როდესაც დავის საგანი მოპასუხეებს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო, გამყიდველის (პირველი მოპასუხე) კეთილსინდისიერების საკითხი არ წარმოადგენდა მის მიერ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველს;

11.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია მეორე მოპასუხის არაკეთილსინდისიერების თაობაზე. პალატამ განმარტა, რომ მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტება მყიდველის არაკეთილსინდისიერებასთან დაკავშირებით, იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ გასხვისებულ ქონებას არ ფლობდა გამყიდველი, არ წარმოადგენდა საკმარის მტკიცებულებას, მეორე მოპასუხის არაკეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენისათვის.

12. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

12.1. კასატორის განმარტებით, პირველი მოპასუხე არ იყო სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, შესაბამისად, მას არ გააჩნდა უფლებამოსილება, გაესხვისებინა სადავო უძრავი ქონება, რის გამოც, მის მიერ დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილია;

12.2. კასატორის მტკიცებით, მეორე მოპასუხისათვის სადავო მიწის ნაკვეთის შეძენამდე ცნობილი იყო, რომ მასზე მოსარჩელეს საკუთრების უფლება გააჩნდა და ამ მიწის ნაკვეთზე მიმდინარეობდა დავა სასამართლოში, ამასთან, ყურადსაღებია, რომ მოსარჩელეს სადავო მიწის ნაკვეთი მის კუთვნილ სხვა ფართთან ერთად ჰქონდა შემოღობილი, სადაც მდებარეობდა საცხოვრებელი სახლი და ფლობდა მას, შესაბამისად, მეორე მოპასუხეს ობიექტურად შეეძლო, ხელშეკრულების დადებამდე შეეტყო საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

15.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. საკასაციო პალატა კასატორის პრეტენზიებს, პირველ რიგში, დაუსაბუთებლად მიიჩნევს იმის გამო, რომ 2013 წლის 15 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნა პროცესუალურად დასაშვებიც არ იყო. პალატა განმარტავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის, ისევე, როგორც მისი დასაბუთებულობის საკითხის შემოწმება სამართლის საკითხია და აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე. კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიურია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე # ას-664-635-2016, 02.03.2017წ; შეადარეთ ასევე, სუსგ-ებს: # ას-437-409-17 29.09.17, #-ას 916—857-17 12.09.17, #ას-302-285-17, 16.06.17, #ას-244-232-17 19.05,17 #ას-937-887-2015, 10.11.2015წ.; # ას- 17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; # ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; # ას- 773-730-2015, 08.09.205წ.; # ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; # ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; # ას- 323-308, 2016, 03.06.2016წ.; #ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; # ას-375-359-2016, 17.06.2016წ.)

16.1. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის სახეებად დაყოფას (მიკუთვნებითი, გარდაქმნითი და აღიარებითი) პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია და უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, პროცესის ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის მისთვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ აღძრული აღიარებითი სარჩელი არ იყო დასაშვები, რადგანაც ის არ პასუხობდა სსსკ-ის 178-ე მუხლის მოთხოვნებს. ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარჩელში უნდა ყოფილიყო აღინიშნული სსსკ-ის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული ინტერესი („სსსკ-ის 180-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარეობს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელი შემდეგი კრიტერიუმები: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილებით სრულად გარკვეული შედეგი უნდა მიიღებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა... შდრ.სუსგ # ას-838-802-2014, 19.03.2015წ.).

16.2. პალატა მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეებს შორის სადავო უძრავ ქონებაზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოსარჩელე მხარის დარღვეული უფლების აღდგენის წინაპირობა ვერ გახდებოდა, ვინაიდან, მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში არ არის მოთხოვნილი რაიმეს მიკუთვნება ან შესრულება, ხოლო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, საკუთარი ინიციატივით მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც მას არ მოუთხოვია (სსსკ-ის 248-ე მუხლი). სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში, მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა შესაძლებელი იყო (მაგალითად, სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურება) და აქედან გამომდინარე, აღიარებითი სარჩელი დაუშვებელი იყო. მართალია, სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია თუ რამდენად დასაშვები იყო სარჩელი, მაგრამ საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ამით სამართლებრივი სურათი არ იცვლება და კასატორის მდგომარეობა ვერ გაუმჯობესდება, რადგანაც ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებსაც მოპასუხეების წინააღმდეგ იყენებს მოსარჩელე მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენის შემთხვევაშიც არ იქნებოდა დაკმაყოფილებადი, სახელდობრ:

16.3. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ სადავო უძრავი ქონება არაუფლებამოსილმა პირმა გაასხვისა, რის გამოც, ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უსაფუძვლობას, მოცემულ შემთხვევაში, სსკ-ის 185-ე მუხლით (შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე) გათვალისწინებული წინაპირობების არარსებობა განაპირობებს.

16.4. საკასაციო პალატის განმარტებით, კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერების საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა. ამ მოთხოვნის დარღვევა კი არა მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების პროცესში, არამედ სახელშეკრულებო მოლაპარაკებათა და ძირითადი ვალდებულებების შესრულების შემდგომ ეტაპზეც შეიძლება პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდეს. კეთილსინდისიერების პრინციპს სამი ფუნქცია ეკისრება: 1) ყველა ხელშეკრულება უნდა განიმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე; 2) კეთილსინდისიერების პრინციპს აქვს ხარვეზის (სამართლის ნორმის ხარვეზის) შემავსებელი ფუნქცია, ასევე, ხელშეკრულების პირობათა (რომლებიც მხარეთა მიერ ან/და კანონით არ იყო გათვალისწინებული) დამატების ფუნქცია; 3) გამაუქმებელი, შემზღუდავი და მაკორექტირებელი ფუნქცია. კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენა საჭიროა ამ ურთიერთობის ნორმალურად განვითარებისათვის (შდრ. სუსგ №ას-178-167-2017, 2017 წლის 14 ივლისის განჩინება).

16.5. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობასა და დასკვნებს, იმასთან დაკავშირებით, რომ მეორე მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენს, რის გამოც, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მყიდველმა (მეორე მოპასუხემ) იცოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ, რადგან ამის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება გარდა მოსარჩელის განმარტებისა, საქმეში არ მოიპოვება, ხოლო ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მოქცეულია მოსარჩელის სასაზღვრო მიჯნის შიგნით, არ არის საკმარისი საფუძველი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სისწორეში ეჭვის შეტანისთვის.

16.6. საკასაციო პალატის განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დადასტურებულია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი გაასხვისა არაუფლებამოსილმა პირმა (პირველი მოპასუხე), აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისთვის, აუცილებელია, დამატებით ერთი წინაპირობის არსებობა, კერძოდ კი, შემძენი არ უნდა იყოს კეთილსინდისიერი, რაც განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე არ არის.

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-189-182-2013, 2014 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება).

18. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ხ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; ხ.მ–ძეს (პ/ნ ....) დაუბრუნდეს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (ს/კ ....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 750 ლარის (გადახდის ქვითარი #1506931799, გადახდის თარიღი 2.10.2017 წ. სს ,,თიბისი ბანკი“) 70% – 525 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150; განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი