№ ას-1019-980-2016 5 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ს-ი" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ლ., ზ. ჯ., ე. ჯ., მ. ჯ., ხ. ე., ი. ს., მ. მ., ჟ. ზ., მ. ბ., ხ. ნ. (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ნ. ლ-მ, ზ. ჯ-მ, ე. ჯ-მა, მ. ჯ-მ, ხ. ე-მ, ი. ს–მ, მ. მ-მ, ჟ. ზ–მ, მ. ბ-მ და ხ. ნ-მ (შემდგომში „მოსარჩელეები“) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „ს-ის" (შემდგომში „მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე.

2. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელეები მოპასუხესთან იმყოფებოდნენ შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში. 2013 წლის ივლისიდან მათ გაუგებარი მიზეზის გამო ვეღარ შეძლეს თავიანთი შრომითი უფლება-მოვალეობების განხორციელება, რის თაობაზეც არაერთხელ მიმართეს მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციას. ამავე წლის 2 აგვისტოს კი წერილობით მოსთხოვეს მოპასუხეს უზრუნველეყო მათთვის სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულება, თუმცა უშედეგოდ - მოპასუხეს დღემდე არ უცნობებია მათთვის მიზეზი, რაც სასამართლოში სარჩელის აღძვრის საფუძველი გახდა.

3. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეებთან დადებული იყო ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულებები და მათ ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტამდე ერიცხებოდათ ხელფასი, რაც შრომითი კონტრაქტების შესაბამისად, განისაზღვრებოდა ყოველთვიური გამომუშავების პრინციპით, შესრულებული სამუშაოს (მორიგეობის) რაოდენობის მიხედვით. აღნიშნულ პრინციპზე გადასვლამ გამოიწვია პაციენტთა ნაკადის მნიშვნელოვნად შემცირება, გამკაცრდა კონტროლი თანამშრომლებზე და გამოიკვეთა სამედიცინო პერსონალის მხრიდან საექიმო საქმიანობის კანონით, შინაგანაწესით და შრომითი კონტრაქტით განსაზღვრული ვალდებულებების უხეში დაღვევის ფაქტები. სასწრაფო დახმარების მიერ მოყვანილ პაციენტებს მორიგე ექიმები ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე ეუბნებოდნენ უარს კლინიკაში მოთავსებაზე, ასევე უხეშად ექცეოდნენ პაციენტებს და მათ პატრონებს, რის გამოც არაერთხელ მიეცათ მათ ზეპირი გაფრთხილება და ასვე გამოეცხადათ საყვედური. 2013 წლის 2 ივლისს კი მოპასუხე იძულებული გახდა მოსარჩელეთა მიმართ გამოეცა ბრძანება ვალდებულების უხეში დარღვევის გამო მათი სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე.

4. მოპასუხის განცხადებით, ვინაიდან მოსარჩელეები უარს აცხადებდნენ ბრძანების ჩაბარებაზე, მათთვის ბრძანების შინაარსის გაცნობა მოხდა მისი თვალსაჩინო ადგილას განთავსების გზით. ამასთან, აღნიშნულის თაობაზე დამატებით ეცნობათ 2013 წლის 15 აგვისტოს, თუმცა მათ არ გამოუყენებიათ შრომის კოდექსის 48-ე მუხლით განსაზღვრული, სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება.

5. 2014 წლის 6 აგვისტოს მოსარჩელებმა დააზუსტეს დარჩელი და მოითხოვეს მათ მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე მოპასუხის მიერ გამოცემული ბრძანებების ბათილად ცნობა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ლ-ის, ზ. ჯ-ს, ე. ჯ-ის, მ. ჯ-ის, ხ. ე-ის, ი. ს-ის, მ. მ-ს, ჟ. ზ–ის, მ. ბ-ისა და ხ. ნ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის 2013 წლის 23 თებერვლის №…, 2013 წლის 25 მარტის №…, 2013 წლის 1 მაისის №…, 2013 წლის 14 მაისის №…, 2013 წლის 11 ივნისის №… ბრძანებები მოსარჩელეების მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის 2013 წლის 2 ივლისის №… ბრძანება მოსარჩელეების მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების ნაწილში; მოპასუხეს მოსარჩელე ნ. ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება 10832 ლარის ოდენობით; ზ. ჯ-ს სასარგებლოდ - 6000 ლარის, ჟ. ზ–ის სასარგებლოდ - 2824 ლარის, მ. ჯ-ის სასარგებლოდ - 6000 ლარის, ხ. ე-ის სასარგებლოდ - 6000 ლარის, ი. ს–ის სასარგებლოდ - 3129 ლარის, მ. მ-ს სასარგებლოდ - 1448 ლარის, მ. ბ-ის სასარგებლოდ - 1920 ლარის, ე. ჯ-ის სასარგებლოდ - 1944 ლარის, ხ. ნ-ის სასარგებლოდ - 1720 ლარის ანაზღაურება. სასარჩელო მოთხოვნა დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები მოპასუხე სამედიცინო დაწესებულების რეანიმაციულ განყოფილებაში 2013 წლის 1 მარტს გაფორმებული ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე ახორციელებდნენ საქმიანობას. მათთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი გახდა სადავო პერიოდისთვის მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი - ერთ-ერთი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევა. გათავისუფლების ბრძანების გამოცემას კი, თავის მხრივ, საფუძვლად დაედო მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის სხვადასხვა ზომების გამოყენება.

10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეთა მხრიდან სადავოდ არის გამხდარი დისციპლინური გადაცდომის ფაქტები, დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ ბრძანებების მართლზომიერების მტკიცების ტვირთი სწორედ დამსაქმებელს ეკისრება. შესაბამისად, მოპასუხეს უნდა წარმოედგინა ისეთი მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა შესაბამისი პირების მიერ შინაგანაწესის უხეში დარღვევის, პერსონალთან და პაციენტის პატრონებთან უხეშობის, რეანიმაციულ დეპარტამენტში თანამშრომელთა თავყრილობის, ხმაურის და არეულობის ფაქტებს და ა.შ. ვინაიდან მოპასუხეს სასამართლოსთვის ასეთი მტკიცებულებები არ წარუდგენია, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, არსებობდა მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური სახდელების გამოყენების შესახებ მოპასუხის მიერ გაცემული ბრძანებების ბათილად ცნობის საკმარისი წინაპირობა. შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ დისციპლინური დარღვევევის შესახებ გარემოებას მოსარჩელეთა გათავისუფლების საფუძვლად ვერ განიხილავდა მისი დაუსაბუთებლობის გამო.

11. სასამართლომ ასევე უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ შრომის ანაზღაურების ახალ სისტემაზე გადასვლის გამო თანამშრომლებს დაეკარგათ მატერიალური მოტივაცია, რაც მკვეთრად უარყოფითად აისახა შესრულებული სამუშაოს ოდენობასა და დაწესებულების ფინანსურ მდგომარეობაზე. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ დგინდებოდა მოსარჩელეთა მხრიდან შრომითი ხელშეკრულებების პირობების დარღვევა, შრომითი ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულება, სამუშაოს შესრულებისას გულისხმიერებისა და კეთილსინდისიერების სტანდარტის დარღვევა. მოპასუხემ ვერ დაადასტურა სადავო ბრძანებების მართლზომიერება, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ ისინი მართებულად იქნა ცნობილი ბათილად.

12. ამასთან, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ განაცდურის სახით ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა იძულებითი განაცდური იმ ოდენობით, რაც დასაქმებულს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისთვის ჰქონდა და რაც მან ვერ მიიღო შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო. ამრიგად, ვინაიდან წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავდა დასაბუთებას იძულებითი განაცდური ხელფასის სასამართლოს მიერ დაანგარიშების არამართებულობის შესახებ, სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც უსაფუძვლო იყო.

13. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოპასუხის პრეტენზია, რომ მოსარჩელემ არ გამოიყენა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილით მინიჭებული გასაჩივრების უფლება, მიუთითა ამავე მუხლის მე-4, მე-5, მე-7 პუნქტებზე და განმარტა, რომ არც აღნიშნული ნორმები და არც კოდექსის სხვა მუხლები არ შეიცავს წესს, თუ რა ვადაში უნდა გასაჩივრდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში, თუკი არც დამსაქმებელი გადასცემს დასაქმებულს თავისი ინიციატივით ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობით დასაბუთებას და არც დასაქმებული მოითხოვს დამსაქმებლისაგან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების გადაცემას. შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-4 ნაწილში მითითებულია, რომ დასაქმებულს უფლება აქვს მოითხოვოს დამსაქმებლისაგან ხელშეკრულების შეწყვეტის წერილობითი დასაბუთების გადაცემა, საიდანაც, სასამართლოს მოსაზრებით, გამომდინარეობს ის აზრი, რომ დასაქმებული არ არის ვალდებული მოითხოვოს წერილობითი დასაბუთების გადაცემა და შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლებაზე არ შეიძლება გავრცელდეს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული 30 დღიანი ვადა.

14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

15. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას არასწორად გამოიყენა შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტები მაშინ, როდესაც მას უნდა ეხელმძღვანელა კოდექსის ძველი რედაქციის შესაბამისი ნორმებით. სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არ მიიჩნია დადგენილად, რომ ბოლო თვეების განმავლობაში კლინიკაში შემოსული პაციენტების რაოდენობამ იკლო, მიუხედავად ადმინისტრაციის მხრიდან ექიმებისადმი წერილობითი თუ სიტყვიერი გაფრთხილებისა, მოპასუხის ფინანსური მდგომარეობა დღითიდღე უარესდებოდა, კლინიკას ემუქრებოდა გაკოტრება, რის გამოც იძულებული გახდა მიეღო გადაწყვეტილება სამუშაო ძალის შემცირებაზე და მოსარჩელეებთან შეეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა.

16. კასატორი არ იზიარებს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლით განსაზღვრული გასაჩივრების ვადების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას და აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოსარჩელეებს მოპასუხისთვის არ მოუთხოვიათ და, შესაბამისად, მისგან არ მიუღიათ გათავისუფლების შესახებ დასაბუთებული გადაწყვეტილება, მათ არ ჰქონდათ სადავო ბრძანებების გასაჩივრების უფლება. ამრიგად, სასამართლომ დაარღვია შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-5 პუნქტი.

17. საკასაციო საჩივრის ავტორი ასევე არ იზიარებს სასამართლოს დასკვნას დაკისრებული თანხის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ შრომის კოდექსის ძველი რედაქციის შესაბამისად, ხელშეკრულების შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულს გადაუხადოს კომპენსაცია ერთი თვის ხელფასის ოდენობით. სასამართლომ კი უგულებელყო კოდექსის აღნიშნული ნორმა და მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დააკისრა განაცდური 8 თვის ხელფასის ოდენობით. კასატორის მოსაზრებით, ასეთი სოლიდური თანხის დაკისრება მოპასუხეს შეუქმნის მწვავე ფინანსურ პრობლემებს.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

20. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

22. მოცემულ შემთხვევაში კასატორის პრეტენზიები ემყარება იმას, რომ სასამართლომ მოსარჩელეთა სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძლების კვლევისას არასწორად იხელმძღვანელა მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტებით და არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, ამასთან, წარდგენილი სარჩელი ხანდაზმულია და ვინაიდან მოსარჩელეებს მოპასუხისთვის არ მოუთხოვიათ და, შესაბამისად, მისგან არ მიუღიათ გათავისუფლების შესახებ დასაბუთებული გადაწყვეტილება, მათ არ ჰქონდათ სადავო ბრძანებების გასაჩივრების უფლება. ამასთან, კასატორი სადავოდ ხდის მისთვის 8 თვის ხელფასის ოდენობით იძულებითი განაცდურის დაკისრების მართლზომიერებას.

23. საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

24. საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას მოსარჩელეთა გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას სასამართლოს მიერ შრომის კოდექსის მოქმედი ნორმების გამოყენების შესახებ და აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას მართებულად შეაფასა მოსარჩელეთა სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლები გათავისუფლების ბრძანების გამოცემის დროისთვის მოქმედი (2012 წლის 28 დეკემბრის რედაქცია) შრომის კოდექსის ნორმებით (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 ივნისის განჩინების 4.1, 4.2, 4.3 პუნქტები) და დადგინა, რომ მოპასუხე ორგანიზაციამ წარდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა გათავისუფლებული თანამშრომლების მიერ ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების ფაქტი, რაც გათავისუფლების შესახებ გამოცემული ბრძანებების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა.

25. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შრომით სამართლებრივ დავასთან დაკავშირებულ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ ასეთი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს და დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას აკისრებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, რადგან დასაქმებული ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა (იხ. სუსგ №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; სუსგ №ას-122-114-2015, 23 მარტი, 2015 წელი; სუსგ №ას-922-884-2014, 16 აპრილი, 2015 წელი). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ საქმეში მოსარჩელეთა მიერ შრომითი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულების დადასტურების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს (შპს „ს-ს"), რაც მან ვერ გასწია.

26. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მოსარჩელეებს მოპასუხისთვის არ მოუთხოვიათ და, შესაბამისად, მისგან არ მიუღიათ გათავისუფლების შესახებ დასაბუთებული გადაწყვეტილება, მათ არ ჰქონდათ სადავო ბრძანებების გასაჩივრების უფლება. უფრო მეტიც, კასატორი მოსარჩელეთათვის დისციპლინური სახდელების დაკისრების, მათ შორის, გათავისუფლების თაობაზე გადაწყვეტილებების ჩაბარებად მიიჩნევს აღნიშნული გადაწყვეტილებების კლინიკის ადმინისტრაციაში თვალსაჩინო ადგილზე განთავსებას და მას სადავო ბრძანებების გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის ათვლას უკავშირებს.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ორგანიზაციაში თვალსაჩინო ადგილზე განთავსება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას ბრძანების შინაარსის ადრესატისთვის გაცნობად და ჩაბარებად, ვინაიდან უფლების დაცვასთან დაკავშირებით არსებობს ხანდაზმულობის ვადები, რომელთა ათვლა უნდა დაიწყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა მხარეს სათანადო წესით ეცნობა უფლების დარღვევის შესახებ. საკითხის ამგვარი განმარტება დადგენილია უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკითაც. კერძოდ, ერთ-ერთ განჩინებაში, რომლითაც საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს, უზენაესმა სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო პალატის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით დამსაქმებლის გაფრთხილება სამუშაო სივრცის გარეთ საინფორმაციო დაფაზე განთავსების გზით მიჩნეულ უნდა იქნას გათავისუფლების თაობაზე დასაქმებულის დროულ გაფრთხილებად. სასამართლომ განმარტა, რომ დასაქმებულის ერთ-ერთ ძირითად უფლებას განეკუთვნება უფლება ინდივიდუალურად, გასაგებად, არაორაზროვნად და დროულად მიიღოს ინფორმაცია მისი გათავისუფლების შესახებ, რა საფუძვლითაც არ უნდა იყოს აღნიშნული გამოწვეული (იხ. სუსგ #ას-720-685-2015, 29 დეკემბერი, 2015 წელი).

28. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდება და არც კასატორს წარუდგენია კვალიფიციური საკასაციო შედავება იმის შესახებ, როდის ჩაბარდათ მოსარჩელეებს მათი გათავისუფლების შესახებ ბრძანებები, კასატორის პრეტენზია მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ უსაფუძვლოა და არ შეიძლება გაზიარებულ იქნას. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ მისი მტკიცების ფარგლებში სასამართლოს ვერ წარუდგინა სადავო ბრძანებების მოსარჩელეთათვის გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რაც, თვისთავად, საფუძველს აცლის კასატორის პრეტენზიას გასაჩივრების 30-დღიანი ვადის ათვლის შესახებ.

29. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მისთვის დაკისრებული თანხის არაგონივრულობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს და განმარტავს შემდეგს: საკასაციო საჩივრის ავტორის მითითება, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების შემთხვევაში დამსაქმებელს მხოლოდ ერთი თვის ხელფასის კომპენსაციის სახით ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრება, ვრცელდება ისეთ შემთხვევებზე, როდესაც დასაქმებული სამუშაოდან გათავისუფლდა დამსაქმებლის მიერ კანონის შესაბამისად გაცემული ბრძანებით. განსახილველ დავაში კი, სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელეებთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებები არამართლზომიერად მოიშალა, რის გამოც სახეზეა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობიდან გამომდინარე მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წანამძღვრები. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეებთან ერთი წლის ვადით გაფორმებული კონტრაქტები უკანონოდ შეწყდა ვადის ამოწურვამდე 8 თვით ადრე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად დააკისრეს მოპასუხეს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 8 თვის ხელფასის ანაზღაურება.

30. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

31. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ს-ს" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს შპს „ს-ი" (ს/კ: ---) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 21 ნოემბერს #... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 090,85 ლარის 70% – 1463,595 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე