№ ას-151-143-2017 2 აგვისტო, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ნინო ბაქაქური (მომხსენებელი), ზურაბ ძლიერიშვილი

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენით

საკასაციო საჩივრის ავტორი – კ. გ-ე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - ი. გ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. კ-ე (მოპასუხე)

წარმომადგენელი - დ. ბ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. კ. გ-ე (შემდგომში „მოსარჩელე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) და ნ. კ-ე (შემდგომში „პირველი მოპასუხე“) იყვნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში და ერთად ცხოვრობდნენ საბერძნეთის რესპუბლიკაში.

2. 2010 წლის 25 ოქტომბერს მათ შეეძინათ შვილი, ლ. გ-ე.

3. შვილის დაბადებიდან დაახლოებით 4 თვეში, მოსარჩელე შვილთან ერთად დაბრუნდა საქართველოში. ნ. კ-მ მას გადმოურიცხა 28 353,2 ევრო, ხოლო ნ. კ-ს დედამ, ნ. კ-მ (შემდგომში „მეორე მოპასუხე“) - 3061,64 ევრო.

4. 2011 წლის 8 დეკემბერს მოსარჩელემ ქუთაისში, შეიძინა ბინა #-. ქონება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მოსარჩელის საკუთრებად.

5. ნ. კ-ს საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მხარეთა შორის ურთიერთობა დაიძაბა.

6. 2014 წლის 1 დეკემბერს მეუღლეთა შორის დაიდო შეთანხმება, რომლითაც მოსარჩელემ აიღო ვალდებულება ეჩუქებინა პირველი მოპასუხისთვის სადავო უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი. ამის სანაცვლოდ კი მხარეთა შორის აღარ უნდა არსებულიყო ქონებრივი და სამართლებრივი დავა.

7. მოსარჩელემ შეთანხმების პირობა არ შეასრულა, რის გამოც, 2016 წლის 15 თებერვალს პირველმა მოპასუხემ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში აღძრა სარჩელი მოსარჩელისთვის თანხის დაკისრების მოთხოვნით.

8. თავის მხრივ, კ. გ-ემ 2016 წლის 10 მარტს აღძრა სარჩელი ნ. კ-ს, ნ. კ-სა და ნ. გ-ის (შემდგომში „მესამე მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეთა მფლობელობიდან მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის გამოთხოვა.

9. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელესა და მის მეუღლეს, ნ. კ-ს შორის ურთიერთობა მას შემდეგ დაიძაბა, რაც მათ ოჯახში საცხოვრებლად გადავიდა მეუღლის დისშვილი ნ. გ-ე, ბიძაშვილი - გ. კ. და სიდედრი - ნ. კ. მოსარჩელის განცხადებით, სამოთახიან ბინაში ამდენი ადამიანის ერთად ცხოვრება შეუძლებელი გახდა, რის გამოც მეუღლესთან მუდმივი უთანხმოება ჰქონდა და ოჯახი დაენგრა. ამრიგად, მოსარჩელემ მოითხოვა მის საკუთრებაში არსებული ბინიდან მოპასუხეთა გამოსახლება.

10. მეორე მოპასუხემ კ-მ სარჩელზე წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო ქონება შეძენილია მისი შვილის, ნ. კ-ს მიერ საბერძნეთიდან გამოგზავნილი თანხით. როგორც მეუღლეები შეთანხმდნენ, ქონება აღირიცხებოდა მოსარჩელის სახელზე, რადგან ნ. კ. საბერძნეთში იმყოფებოდა.

11. 2014 წლის 1 დეკემბერს მეუღლეთა შორის მოხდა შეთანხმება, რომლის მიხედვით, მოსარჩელე იღებდა ვალდებულებას შეძენილი ბინის ნახევარი გადაეცა ნ. კ-სთვის. რომელიმე მხარის დაქორწინების შემთხვევაში კი თავიანთ წილს აჩუქებდნენ შვილს, ლ. გ-ეს. მოპასუხის განცხადებით, მართალია, მის სახელზე რეგისტრირებულია ქ. ქუთაისში, ---ში მდებარე უძრავი ქონება, მაგრამ იქ ცხოვრება შეუძლებელია, სხვა საცხოვრებელი კი არ გააჩნია. მოპასუხემ ასევე განაცხადა, რომ ნ. გ-ე არის მისი შვილიშვილი, იგი 14 წლისაა, აქვს თავისი საცხოვრებელი ადგილი, თუმცა არის დეიდის მეურვეობის ქვეშ და ხშირად მიდის მასთან სტუმრად.

12. მეორე მოპასუხემ აქვე განმარტა, რომ მოსარჩელე ძალადობდა მეუღლეზე, რის გამოც მის სახელზე გაცემულია შემაკავებელი ორდერი, 2016 წლის 26 იანვარს კი, მოსარჩელე მიეცა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში სიდედრის სხეულის განზრახ დაზიანებისთვის.

13. პირველმა მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა იმავე ფაქტობრივ გარემოებებზე, რაზეც მეორე მოპასუხე უთითებს თავის შესაგებელში.

14. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით კ. გ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მეორე მოპასუხე გამოსახლებულ იქნა ქ. ქუთაისში, --ში მდებარე, მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონებიდან; მოსარჩელის მოთხოვნა უძრავი ქონებიდან პირველი მოპასუხის გამოსახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

15. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მეორე მოპასუხის მიმართ სახეზე იყო სამოქალაქო კოდექსის 172.1 მუხლით გათვალისწინებული ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ყველა წინაპირობა. რაც შეეხება პირველ მოპასუხეს, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მას გააჩნდა სადავო უძრავი ქონების ფლობის უფლება. საქალაქო სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელისა და ნ. კ-ს შვილი, ლ. გ-ე არის მცირეწლოვანი, ნ. კ-ს რაიმე სახის უძრავი ქონება და თავშესაფარი არ გააჩნია, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში ან უნდა მოხდეს დედა-შვილის დაშორება, ან ორივე დარჩება თავშესაფარის გარეშე. ეს კი, სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ იმ შემთხვევას, როცა მესაკუთის უფლებები შეზღუდულია მესამე პირების უფლებების დაცვის მიზნით. ასეთ შემთხვევაში სასამართლო ვალდებულია შეაფასოს რამდენად ღირებულია მესამე პირის ინტერესი და შესაძლებელია თუ არა მისი დაცვა უფრო პრიორიტეტული იყოს, ვიდრე მესაკუთრის უფლება. განსახილველ შემთხვევაში საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, სახეზეა არასრულწოვანი ბავშვის უფლება ჰქონდეს თავშესაფარი და იზრდებოდეს მშობლებთან ერთად.

16. სასამართლომ მიუთითა ბავშვის უფლების კონვენციაზე, რომლის შესაბამისად, მონაწილე სახელმწიფოები უზრუნველყოფენ, რომ ბავშვი არ დაშორდეს თავის მშობლებს მათი სურვილის საწინააღმდეგოდ, იმ შემთხვევების გარდა, როცა კომპეტენტური ორგანოები, სასამართლო გადაწყვეტილების თანახმად, განსაზღვრავენ სათანადო კანონისა და პროცედურების შესაბამისად, რომ ასეთი განშორება საჭიროა ბავშვის საუკეთესო ინტერესებისათვის. ასეთი განსაზღვრა შეიძლება საჭირო გახდეს ამა თუ იმ კონკრეტულ შემთხვევაში, მაგალითად, როცა მშობლები სასტიკად ექცევიან ბავშვს ან არ ზრუნავენ მასზე, ანდა, როცა მშობლები ცალ–ცალკე ცხოვრობენ და საჭიროა გადაწყვეტილების მიღება ბავშვის საცხოვრებელ ადგილთან დაკავშირებით.

17. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში დედასთან შვილის დაშორება არ გამომდინარეობს მცირეწლოვნის ინტერესებიდან და არ შეესაბამება მის სურვილს, შესაბამისად მისი საუკეთესო ინტერესები უფრო მაღლა უნდა იქნას დაყენებული, ვიდრე მესაკუთრის ინტერესი, საკუთარი საცხოვრებელი ბინიდან გამოასახლოს მისი მცირეწლოვანი შვილის დედა და ამით ზიანი მიაყენოს ბავშვის კანონით დაცულ უფლებას - იზრდებოდეს მშობლებთან ერთად.

18. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

19. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება.

20. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სარჩელის აღძვრის შემდგომ, 2016 წლის 23 მარტს მოსარჩელემ შეადგინა განცხადება, რომელშიც აღნიშნა, რომ ცალმხრივად აუქმებდა ნ. კ-სთან 2014 წლის 1 დეკემბერს მიღწეულ შეთანხმებას.

21. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ 2014 წლის 1 დეკემბერს მხარეთა შორის დაიდო სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ მოცემული ნორმის შესაბამისად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. შესაბამისად, ზემოაღნიშნულ ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნებაც გონივრული განსჯის შედეგად უნდა დადგინდეს.

22. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2014 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულებით კ. გ-ემ იკისრა ვალდებულება ნ. კ-სთვის ეჩუქებინა სადავო ქონების 1/2 ნაწილი, რაც ჩუქების დაპირებას ჰგავს, თუმცა, ჩუქების დაპირება, ისევე როგორც ჩუქება, უსასყიდლო ხელშეკრულებაა და ამ ხელშეკრულებით უშუალოდ გამჩუქებელი სანაცვლო შესრულებას არ იღებს. მართალია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 528-ე მუხლის თანახმად, ჩუქება გარკვეული პირობითაც შეიძლება განხორციელდეს, თუმცა ეს პირობა უშუალოდ ნაჩუქარი ქონებიდან უნდა გამომდინარეობდეს და გამჩუქებელი სანაცვლო სარგებელს არ უნდა იღებდეს.

23. სასამართლოს მოსაზრებით, როგორც 2014 წლის 1 დეკემბრის „შეთანხმებიდან“ ჩანს, ქონების გადაცემა უსასყიდლო არ ყოფილა - სადავო ქონებიდან 1/2 წილის მიღების სანაცვლოდ ნ. კ-მ უარი თქვა თავის ქონებრივ მოთხოვნებზე მეუღლის მიმართ, ე.ი. მან, პრაქტიკულად, თავისი მოთხოვნის დათმობის სანაცვლოდ, სადავო ქონებაზე მოთხოვნის უფლება შეიძინა.

24. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სხვის საკუთრებაში ქონების სასყიდლიანი გადაცემა ნასყიდობაა. ამავე კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად კი, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება წერილობით უნდა დაიდოს.

25. ამრიგად, საასამართლომ მიიჩნია, რომ 2014 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულება დაიდო წერილობით და ამ ხელშეკრულებით ნ. კ-მ უძრავ ქონებაზე მოთხოვნის უფლება შეიძინა. ეს კი ნიშნავს, რომ მხარეთა შორის სწორედ ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო.

26. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება მოშლილი არ არის. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი არ არის მოსარჩელის განმარტება, რომ ვინაიდან ნ. კ-მ მის წინააღმდეგ აღძრა სარჩელი თანხის დაკისრების მოთხოვნით, იგი ცალმხრივად აუქმებდა შეთანხმებას. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო ნივთის სანაცვლოდ ნ. კ-ს მიერ თავისი მოთხოვნის უფლების დათმობა მის მიერ სასამართლოსთვის მიმართვის კონსტიტუციური უფლების დაკარგვას, ცხადია, ვერ გამოიწვევდა და ვერც გამოიწვევს. მხარეთა ამგვარი შეთანხმება არც ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს და რომც გამომდინარეობდეს, ბათილი იქნებოდა კანონსაწინააღმდეგობის გამო. ამასთან, უდავოდ არის დადგენილი, რომ ნ. კ-მ სასამართლოში სარჩელი აღძრა მას შემდეგ, რაც, თავის მხრივ, მოსარჩელემ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და შემძენს ქონება საკუთრებაში არ გადასცა. ამ ვითარებაში კი, სავსებით ბუნებრივია, რომ მოპასუხე სარჩელს აღძრავდა და დარღვეული უფლების დაცვას ამ გზით შეეცდებოდა.

27. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2014 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულების მოშლა ნამდვილი არ არის და იგი ძალაშია, შესაბამისად, ნ. კ. სადავო ქონების მართლზომიერი მფლობელია.

28. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. ამასთან, მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის თანახმად, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს დასაბუთებულ პრეტენზიას წაუყენებს, თუმცა, სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელეს ნ. კ-სთვის დასაბუთებული პრეტენზია არ წაუყენებია. ამ ვითარებაში, დასაბუთებულ პრეტენზიად ჩაითვლებოდა ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე ნამდვილი ნების გამოვლენა, თუმცა, მოსარჩელის მიერ გამოვლენილი ნება, როგორც უკვე აღინიშნა, ნამდვილი არ იყო.

29. სასამართლოს განმარტებით, 2014 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულება მოშლილადაც რომ ჩაითვალოს, ნ. კ-ს სადავო ქონების ფლობის უფლება მაინც ექნებოდა, რადგან 2014 წლის 1 დეკემბრიდან 2016 წლის 23 მარტამდე, ე.ი. ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე მოსარჩელის განცხადებამდე, ნ. კ. სადავო ქონებას ნამდვილი ხელშეკრულების საფუძველზე, ანუ კეთილსინდისიერად ფლობდა. თუ ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე მოსარჩელის განცხადებას ნამდვილად მივიჩნევთ, ნ. კ. 2016 წლის 23 მარტიდან დაკარგავს ნივთის ფლობის უფლებას. თუმცა ამ შემთხვევაში მას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, წარმოეშობა მოთხოვნის უფლება მოსარჩელის, კ. გ-ის მიმართ. ვინაიდან თავისი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ნ. კ-ს სარჩელი აქვს აღძრული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში, იგი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 163-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე უფლებამოსილია, ნივთის დაბრუნებაზე უარი განაცხადოს.

30. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კ. გ-ემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

31. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, მეუღლეთა შორის 2014 წლის 1 დეკემბერს დადებული შეთანხმება გავლენას ვერ მოახდენს მოცემული დავის გადაწყვეტაზე, რადგან იგი არ ყოფილა დავის საგანი, ამასთან, აღნიშნულ ხელშეკრულებას არ შეიძლებოდა მოჰყოლოდა რაიმე იურიდიული შედეგი, რადგან არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. კასატორის აზრით, სასამართლომ მოცემული ხელშეკრულება არასწორად მიიჩნია ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებად. იგი არის ბათილი გარიგება, რადგან მხარეთა ნებაზე იყო დამოკიდებული. ნამდვილი პირობითი გარიგება სამომავლო და უცნობ მოვლენაზეა დამყარებული და მისი შესრულებაც და შეუსრულებლობაც უშუალო კავშირშია ამ მოვლენის დადგომასთან (სამოქალაქო კოდექსის 90-ე მუხლი). ასეთ დროს გარიგების მხარეებს პირობის მართვა არ შეუძლიათ, რაც დამახასიათებელია ნებაზე დამოკიდებული გარიგებისათვის, ანუ იმ ტიპის გარიგებისათვის, რაზეც სასამართლო მსჯელობს შეთანხმებასთან დაკავშირებით.

32. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, თუ ქონება ერთმა პირმა მიჰყიდა მეორეს, მაშინ მყიდველს თავისუფლად უნდა შეეძლოს ამ ქონების განკარგვა და მისით სარგებლობა და ეს არ უნდა იყოს რაიმე პირობაზე დამოკიდებული. ამდენად, 2014 წლის 1 დეკემბრის გარიგება არც ჩუქების და არც ნასყიდობის ხელშეკრულებად არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო. ნასყიდობის ხელშეკრულება სამართლებრივ შედეგებს წარმოშობს მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. ხელშეკრულებაში ნასყიდობის ფასი არ არის მითითებული, ხოლო ის ფაქტი, რომ მხარეთა შორის აღარ იქნება რაიმე სახის ქონებრივი დავა, არ ნიშნავს, რომ ნასყიდობის ფასი გადახდილია.

33. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ნ. კ. სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელია და მიიჩნევს, რომ ბათილი გარიგების საფუძველზე არ შეიძლებოდა მოპასუხე ყოფილიყო ნივთის კეთილსინდისიერი მფლობელი.

34. ამასთან, საკასაციო საჩივრის ავტორი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზეც, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მისი შვილის, ლ. გ-ის უფლებების დარღვევაზე. კერძოდ, ბავშვის უფლებაა ცხოვრობდეს და იზრდებოდეს ოჯახურ გარემოში, მშობლების ცალ-ცალკე ცხოვრებისას კი მათ ურთიერთშეთანხმებით უნდა განსაზღვრონ შვილის საცხოვრებელი ადგილი. მოცემულ შემთხვევაში ამგვარი შეთანხმება მშობლებს შორის არ არსებობს და არც სასამართლო წესით გადაწყვეტილა ეს საკითხი. შესაბამისად, ვინაიდან მეუღლეთა ერთად ცხოვრება გამორიცხულია და მათ შორის გამუდმებით უთანხმოებაა, შეუძლებელია სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესაბამისად, მოსარჩელემ იცხოვროს ყოფილ მეუღლესთან ერთ სახლში, სხვა საცხოვრებელი კი მას არ გააჩნია. საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, მისი კუთვნილი ბინიდან ყოფილი მეუღლის, ბავშვის დედის გამოსახლება არ ნიშნავს დედის შვილთან დაცილებას. მშობლები შეთანხმებით გადაწყვეტენ, თუ სად უნდა იცხოვროს ბავშვმა, შეუთანხმებლობის შემთხვევაში კი ბავშვის საცხოვრებელ ადგილს განსაზღვრავს სასამართლო.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 მარტის განჩინებით კ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

36. საქართველოს უზენაესი სასამართლო სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 ივლისის განჩინებით კ. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების მიზნით დაინიშნა საქმის ზეპირი მოსმენა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

37. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ კ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

38. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

39. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

40. განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ მოსარჩელე (კასატორი) წარმოადგენს ქ. ქუთაისში, ---ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეს, არამედ სადავოა საკითხი რამდენად მართლზომიერია პირველი მოპასუხის მფლობელობის უფლება აღნიშნულ ბინაზე.

41. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა სადავო ქონებაზე მოპასუხის მფლობელობის მართლზომიერებასთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც სწორად მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს დასკვნა მოპასუხის ბინიდან გამოსახლებაზე მოსარჩელისათვის უარის თქმის თაობაზე. თუმცა საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შესახებ და მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 1 დეკემბერს დადებული შეთანხმება, რის საფუძველზეც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მიიღეს გადაწყვეტილება მოპასუხის სადავო ბინიდან გამოსახლებაზე უარის თქმის თაობაზე, არ შეიძლება შეფასდეს ჩუქების ან ნასყიდობის ხელშეკრულებად.

42. 2014 წლის 1 დეკემბერს მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის გაფორმებული შეთანხმების შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე: მოსარჩელემ აიღო ვალდებულება პირველი მოპასუხისათვის ეჩუქებინა ქ. ქუთაისში, --ში მდებარე, მის საკუთრებაში რიცხული ქონების ½ ნაწილი, სანაცვლოდ კი, მხარეთა შორის აღარ უნდა არსებულიყო ქონებრივი და სამართლებრივი დავა. დადგენილია, რომ აღნიშნული შეთანხმება დადებულია სამოქალაქო კოდექსის 328-ე მუხლის მოთხოვნათა (ხელშეკრულების ფორმა) დაცვით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული შეთანხმებით მოსარჩელემ დაადასტურა პირველი მოპასუხის მიერ შეთანხმებაში მითითებული უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე საკუთრების უფლების მოპოვების ფაქტი. სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზეც, რომ ვინაიდან მან არ შეასრულა შეთანხმებით განსაზღვრული პირობა (საკუთრებაში არ გადასცა პირველ მოპასუხეს შეთანხმებით განსაზღვრული ქონების ნაწილი), პირველ მოპასუხეს უფლება ჰქონდა სასამართლოს მეშვეობით მოეთხოვა ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

43. საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის დადებული 2014 წლის 1 დეკემბრის შეთანხმება ნამდვილი არ არის მოსარჩელის მიერ მისი ცალმხრივად გაუქმების გამო. სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის ორმხრივი შეთანხმების შედეგად გაფორმებული ხელშეკრულების ცალმხრივად გაუქმებას სამოქალაქო კანონმდებლობა არ იცნობს. ამ შემთხვევაში უნდა მომხდარიყო ხელშეკრულების ერთი მხარის ხელშეკრულებიდან გასვლა, თუმცა მხარეთა შორის გაფორმებული შეთანხმება არ ექცევა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე (ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შედეგები) ან 405-ე (ვალდებულების დარღვევა ორმხრივი ხელშეკრულების დროს) მუხლების მოქმედების სფეროში. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, 2014 წლის 1 დეკემბრის შეთანხმება არის სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლით განსაზღვრული იმ სახის ხელშეკრულება, რომელიც მართალია პირდაპირ არ არის გათვალისწინებული კანონით, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. აღნიშნული ხელშეკრულებით კი, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, მოხდა იმ ფაქტის კონსტანტირება, რომ მხარეებმა ნამდვილად შეიძინეს კერძო საკუთრება და მეორე მხარეს (მოპასუხეს) აქვს ამ ქონების ½ ნაწილზე საკუთრების მოთხოვნის უფლება.

44. რაც შეეხება კასატორის მოსაზრებას, რომ 2014 წლის 1 დეკემბრის შეთანხმება იყო პირობადადებული გარიგება, საკასაციო სასამართლო ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს და მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 90-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, პირობითად ითვლება გარიგება, როდესაც იგი დამოკიდებულია სამომავლო და უცნობ მოვლენაზე იმით, რომ ან გარიგების შესრულების გადადება ხდება მის დადგომამდე, ანდა გარიგების შეწყვეტა – ამ მოვლენის დადგომისთანავე. ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული დათქმა უფლების გადაცემაზე დაკავშირებულია გარკვეული პირობის დადგომასთან - ვალდებულების შეუსრულებლობასთან, რასაც ადგილი არ ჰქონია. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს წარმოეშვა ვალდებულება გადაეცა პირველი მოპასუხისთვის ქონების 1/2 ნაწილზე საკუთრება, შესაბამისად, ეს იყო გარიგება, რომლითაც მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა პირველ მოპასუხეს. შესაბამისად, მართებულად იქნა იგი მიჩნეული ქონების მართლზომიერ მფლობელად. თუმცა საკასაციო სასამართლო აქვე საჭიროდ მიიჩნევს განუმარტოს მხარეებს, რომ მიუხედავად სადავო უძრავ ნივთზე პირველი მოპასუხის მართლზომიერი მფლობელობის უფლების ფაქტის დადგენისა, მოსარჩელეს, როგორც უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, უფლება აქვს პირველ მოპასუხესთან ერთად ფლობდეს აღნიშნულ ქონებას, ხოლო პირველ მოპასუხეს არა აქვს უფლება აუკრძალოს მოსარჩელეს (მესაკუთრეს) ამ ქონებით სარგებლობა.

45. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

46. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. კასატორი ვერ ასაბუთებს, უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ რომელ გადაწყვეტილებას ეწინააღმდეგება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გასაჩივრებული განჩინება, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

47. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

48. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. კ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს კ. გ-ეს (პ/ნ: ---) დაუბრუნდეს მის მიერ 2017 წლის 21 თებერვალს #-- საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ზ. ძლიერიშვილი