საქმე №ას-543-506-2017 31 ივლისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ბ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ბ-ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი თანამოპასუხე _ რ. ტ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების 1/2-ის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ლ. ბ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ბ-ის (შემდგომში _ პირველი მოპასუხე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე, კასატორი ან გამყიდველი) და რ. ტ-ის (შემდგომში _ მეორე მოპასუხე ან შემძენი) მიმართ და მოითხოვა 2011 წლის 29 სექტემბერს მოპასუხეებს შორის დადებული უძრავი ქონების (ს/კ #...) ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და სადავო ქონების 1/2 ნაწილის, როგორც მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდიში შეძენილი ქონების, მოსარჩელისათვის მიკუთვნება.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 1989 წლის 6 ივნისიდან მოსარჩელე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა პირველ მოპასუხესთან. ქორწინების შეწყვეტისა და თანაცხოვრების დროს შეძენილი ქონების გაყოფის შესახებ საქმის წარმოება მიმდინარეობდა გორის რაიონულ სასამართლოში, სადაც, სხვა ქონებასთან ერთად, მოსარჩელე მოითხოვდა უძრავი ქონების განკარგვით მიღებული სარგებლის პირველი მოპასუხისათვის დაკისრებას. 2013 წლის 13 ნოემბერს გამართულ სხდომაზე მოსარჩელემ შეამცირა ქონების გასხვისებით მიღებული სარგებლის მოთხოვნა. ოჯახიდან წასვლის შემდეგ, პირველმა მოპასუხემ სადავო უძრავი ქონება 2011 წლის სექტემბერში გაასხვისა სიძეზე - მეორე მოპასუხეზე, რის თაობაზეც მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა მხოლოდ დავის დაწყების შემდეგ. მოწმედ გამოცხადებულმა მეორე მოპასუხემ აღნიშნა, რომ მიწის ნაკვეთი მას არ შეუძენია, რადგან პირველმა მოპასუხემ ქონება გადაუფორმა ვალის - 500 ლარის გასაქვითად. მისივე განმარტებით, ამ ვალის თაობაზე მოსარჩელისთვის არ იყო ცნობილი და არც მოუთხოვია მისგან თანხის დაბრუნება, არამედ, იგი მოითხოვა პირველი მოპასუხისაგან მას შემდეგ, რაც მის ოჯახში უსიამოვნება დაიწყო. პირველმა მოპასუხემ ვალის დაბრუნების სანაცვლოდ მიწის ნაკვეთი გადაუფორმა მას ყოველგვარი თანხის დამატების გარეშე, მიუხედავად იმისა, რომ ქონების ღირებულება გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე გადასახდელი თანხა. ვინაიდან მეორე მოპასუხემ იცოდა მხარეთა შორის არსებული უსიამოვნების ფაქტის შესახებ, იგი არ მიიჩნევა კეთილსინდისიერ შემძენად უძრავი ქონების ½ ნაწილში.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებლით მოპასუხეები არ დაეთანხმნენ სასარჩელო მოთხოვნას და განმარტეს, რომ როგორც პირველმა, ისე _ მეორე მოპასუხემ სადავო უძრავი ქონება შეიძინა 500 ლარად. პირველი მოპასუხე ჯერ კიდევ ცხოვრობდა მოსარჩელესთან, როდესაც ოჯახის საჭიროებიდან გამომდინარე შემძენისაგან ისესხა 500 ლარი, რომლის თაობაზეც წინასწარვე იყო ცნობილი მოსარჩელისთვის, რადგან მან განაცხადა თანხმობა აღნიშნულზე. ვინაიდან ნაკვეთი პირველი მოპასუხის სახელზე ირიცხებოდა და ამასთან, მეორე მოპასუხისათვის დასაბრუნებელი ჰქონდა თანხა, გამსხვისებელმა სადავო ნაკვეთის გადაცემით გაქვითა ვალი. უძრავი ქონების საფასურის ნახევრის _ 250 ლარის გადახდაზე სასამართლომ უკვე იმსჯელა და გამყიდველს მისი გადახდა დააკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ, შესაბამისად, აღარ არსებობს დავის საგანი. მეორე მოპასუხე კეთილსინდისიერი შემძენია, მისთვის უცნობი იყო და არც შეიძლებოდა, სცოდნოდა სხვა მესაკუთრის არსებობის შესახებ, რადგან საჯარო რეესტრის ამონაწერით მხოლოდ ერთი მესაკუთრე ჰყავდა უძრავ ქონებას. #2/577-13 საქმის განხილვისას, 2013 წლის 13 ნოემბერს მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის გახმობა მთავარ სხდომაზე, რაზეც მოწინააღმდეგე მხარემ უარი განაცხადა, შესაბამისად, სასამართლომ განიხილა და დააკმაყოფილა სარჩელი (პირველ მოპასუხეს დაეკისრა 250 ლარის გადახდა).

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

გორის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლი ადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლებს და მიუხედავად იმისა, მხარე ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მიზნით მიუთითებს თუ არა მოცემული ნორმით გათვალისწინებულ რომელიმე წინაპირობაზე, ზემდგომი სასამართლოს ვალდებულებაა, უპირველესად შეამოწმოს, ხომ არ დასტურდება ამ დარღვევათაგან რომელიმეს არსებობა. ამ ჩამონათვალს განეკუთვნება შემთხვევა, როდესაც გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია („ე¹“ ქვეპუნქტი). განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სწორედ ზემოაღნიშნული საპროცესო წინაპირობა, კერძოდ:

1.1.1. წინამდებარე დავის საგანს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მისი 1/2 ნაწილის - როგორც ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების საგნის მოსარჩელისათვის მიკუთვნება წარმოადგენს. სარჩელის საფუძვლად მოსარჩელე მიუთითებს იმ ფატებზე, რომ მხარეებმა თანაცხოვრების პერიოდში შეიძინეს უძრავი ნივთი, რომელიც რეგისტრირებული იყო ერთ-ერთი მეუღლის საკუთრებად, ხოლო ამ უკანასკნელმა (რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ) ერთპიროვნულად განკარგა იგი, რაც მართლსაწინააღმდეგოა და გარიგების ბათილობას იწვევს, ამასთანავე, მოსარჩელე პრეტენზიას აცხადებს იმაზე, რომ შემძენისათვის ცნობილი იყო მხარეთა თანასაკუთრების ფაქტის შესახებ (რეესტრის ჩანაწერის უსწორობა) და იგი არ წარმოადგენს გარიგების მიმართ კეთილსინდისიერს. თავის მხრივ, მოპასუხეთა შესაგებელი ემყარება, როგორც შემძენის კეთილსინდისიერებას, ისე _ სარჩელის მიღების საპროცესო წესების დარღვევას, კერძოდ, გამსხვისებელი და შემძენი ამტკიცებენ, რომ სხვა საქმის ფარგლებში სასამართლომ იმსჯელა და გამოიტანა გადაწყვეტილება ამჟამად კვლავ სადავოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნაზე, რის გამოც მიიჩნევენ, რომ არსებობს საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

1.1.2. სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებას აპელანტი ძირითადად იმ საფუძვლით ასაჩივრებდა, რომ სასამართლოს არ შეუფასებია საქმეში არსებული (დასაშვებად ცნობილი) მტკიცებულებები, იგი სადავოდ ხდიდა ასევე რაიონული სასამართლოს მხრიდან საპროცესო სამართლის ნორმათა განმარტებას (სსსკ-ის 273-ე მუხლი) და აღნიშნავდა, რომ სასამართლოს მიერ უკვე განხილული დავისაგან განსხვავდებოდა წინამდებარე დავის საგანი.

1.1.3. გასაჩივრებული განჩინებით, სააპელაციო სასამართლომ, სააპელაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებასა და საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას საფუძვლად დაუდო ის დასაბუთება, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ არ დადგენილა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მთელი რიგი ფაქტობრივი გარემოებები და სათანადოდ არ გამოკვლეულა საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებები, რამაც საბოლოოდ განაპირობა არასწორი სამართლებრივი დასკვნების გაკეთება. ვინაიდან სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისას მხარეები დაკარგავდნენ ორი ინსტანციის წესით დავის, როგორც სამართლებრივი, ისე _ ფაქტობრივი თვალსაზრისით სრულყოფილად გამოკვლევა-შეფასების შესაძლებლობას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე¹“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაბრუნებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს.

1.2. საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის პოზიციას იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატა, როგორც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო, უფლებამოსილი იყო თავად გადაეწყვიტა დავა. პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმადაც, სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად თუკი ადგილი აქვს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის უკან დაბრუნება, ისევე, როგორც საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, სააპელაციო სასამართლოს უფლებაა და არა ვალდებულება. მიუხედავად ამისა, აღნიშნული არ გულისხმობს სააპელაციო სასამართლოს შეუზღუდაობას, ნებისმიერი დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნოს საქმე. ასეთი მიდგომა ეწინააღმდეგება რაციონალური მართლმსაჯულებისა და პროცესუალური ეკონომიის პრინციპებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ნამდვილ აზრს, რითაც შებოჭილია სააპელაციო სასამართლო. ამიტომ, სააპელაციო სასამართლომ, რომელიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, ასევე საქმის არსებითად განმხილველი სასამართლოა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმე უკან უნდა დაუბრუნოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც მას თავად რეალურად გაუჭირდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან, კონკრეტული საქმის გარემოებების გათვალიწინებით, მართლაც მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება.

1.3. განსახილველ დავას თუ მივუბრუნდებით, აღნიშვნის ღირსია ის ფაქტი, რომ გასაჩივრებული განჩინებით არ ირკვევა, თუ რას გულისხმობს სააპელაციო პალატა მთელი რიგი გარემოებების დადგენაში, მას კონკრეტულად არ განუსაზღვრავს მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტები და არ უმსჯელია თუ რა მტკიცებულებები არ იყო გამოკვლეული რაიონული სასამართლოს მხრიდან, თუმცა უფრო მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ საქმის განხილვის შედეგად დღის წესრიგში არ დამდგარა დავაში ახალი სუბიექტის ჩაბმის აუცილებლობა, ასევე, მხარეებს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარუდგენიათ საქმის სასამართლო სხდომაზე განსახილველად მომზადების წესების დარღვევის კუთხით (სსსკ-ის 203-ე მუხლი), რომელთა გაზიარებაც სასამართლოს ჩამოუყალიბებდა შინაგან რწმენას, რომ მხარეებს არ მიეცათ თანაბარი შესაძლებლობა, განეკარგათ მტკიცების საშუალებები და შეჯიბრებოდნენ ერთმანეთს. ამ საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატის პოზიცია შემდეგია: დემოკრატიული წესწყობილების უმთავრეს ამოცანას მართლმსაჯულების მხარეთა თანასწორობის საწყისზე განხორციელება წარმოადგენს, რაც სამართალში სამართლიანი სასამართლოს კონცეფციითაა დამკვიდრებული და იგი გარანტირებულია არაერთი შიდასახელმწიფოებრივი თუ საერთაშორისო სამართლებრივი აქტით. საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლით აღიარებულია რა სასამართლო წესით უფლების დაცვის საყოველთაო პრინციპი, მისი კონკრეტული რეალიზაცია ასახულია საპროცესო კანონმდებლობაში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 (1) მუხლი ადგენს სამართალწარმოების ისეთ ფუნდამენტურ პრინციპს, როგორიცაა შეჯიბრებითობა და განსაზღვრავს, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამ წესისაგან გამონაკლისი (ნორმის მე-2 ნაწილი) გამართლებულია, თუ ეს შესაბამისი საპროცესო მოქმედების მარეგულირებელი ნორმითაა გათვალისწინებული, ასევე, მხარეთა თანასწორობის საყოველთაო უფლების დაცვის მიზანს ემსახურება. შეჯიბრებითობა, როგორც სამართლიანი სასამართლოს ქვაკუთხედი, არა ერთ საპროცესო ნორმაშია გადმოცემული და იგი, ბუნებრივია, მათ შორის მტკიცების ტვირთზე ახდენს გავლენას. სამოქალაქო სამართალწარმოების ეტაპებს კანონმდებელი ორ ძირითად ნაწილად ყოფს, ესაა საქმის მომზადება სასამართლოს მთავარ სხდომაზე განსახილველად (იხ. სსსკ-ის 203-ე მუხლი) და სასამართლოს მთავარი სხდომის სტადია (სსსკ-ის 207-ე მუხლი). იმის მიხედით, თუ საქმე განხილვის რა ეტაპზეა, განსხვავებულია მხარეთა მდგომარეობაც: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლი ადგენს პროცესის სუბიექტთა უფლებების ჩამონათვალს, თუმცა, მათი განკარგვა, როგორც ითქვა, შესაბამისი საპროცესო წესების დაცვით ხორციელდება. ამ საპროცესო წესის დარღვევით, ბუნებრივია, ირღვევა შეჯიბრებითობის პრინციპი, რამდენადაც ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. საგულისხმოა, რომ სააპელაციო პალატა თავად წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ამასთანავე, 380-ე მუხლის ფარგლებში, როგორც ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, შესაბამისი საპროცესო წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, შეუძლია მიიღოს ახალი ფაქტები და მტკიცებულებები. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან არც სააპელაციო საჩივრის შესწავლით და არც სააპელაციო სასამართლოს მიერ განჩინების დასაბუთებაში შემოთავაზებული მსჯელობიდან არ დგინდება საკასაციო სასამართლოს ხსენებული განმარტების შესაბამისი წინაპირობების არსებობა, პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ რაციონალური, სწრაფი და ეფექტიანი მართლმსაჯულების პრინციპების უგულვებელყოფით განკარგა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნების შესაძლებლობა.

1.4. ამდენად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავად უნდა გადაწყვიტოს დავა. ამასთან, პირველ რიგში გადასაწყვეტია პროცესუალური საკითხი, რაც უკავშირდება საქმის წარმოების შეწყვეტას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (ამ თვალსაზრისით საქმეში წარმოდგენილია შესაბამისი მტკიცებულებები _ სასამართლო გადაწყვეტილებები, რომლებზეც გასაჩივრებულ განჩინებაში თავად მსჯელობს სააპელაციო სასამართლო და საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლზე დაყრდნობით აპელირებს გადაწყვეტილების ფორმალურ და მატერიალურ კანონიერ ძალაზე, თუმცა, არ დაუდგენია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი საკითხები: გადაწყვეტილება შესულია თუ არა კანონიერ ძალაში; აქვს თუ არა ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს პრეიუდიციული ძალა წინამდებარე პროცესის ყველა სუბიექტისათვის). მხოლოდ ამ საკითხის უარყოფითად გაადწყვეტის შემდეგ უნდა განიხილოს სასამართლომ საქმე არსებითად, კერძოდ: მოსარჩელე სადავო ქონებაზე თანასაკუთრების უფლების წარმოშობას ქორწინებას უკავშირებს, შესაბამისად, უნდა შემოწმდეს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის წინაპირობები (მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი); მნიშვნელოვანია გაირკვეს რა საფუძვლით ითხოვს მოსარჩელე გარიგების ბათილობას, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 1160-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძველზე, რომ მან არ იცოდა გარიგების შესახებ ან ის არ ეთანხმებოდა გარიგებას. მითითებულ გარემოებათა დადგენა მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც მიკუთვნებითი მოთხოვნა შეიძლება გამომდინარეობდეს სხვადასხვა სამართლებრივი საფუძვლებიდან (სკ-ის 172.1 მუხლი; 992-ე და 408.1 მუხლები; 982-ე მუხლი). სარჩელის ფორმალური გამართულობის შემოწმების შემდგომ კი, სააპელაციო პალატამ ასევე უნდა შეისწავლოს შესაგებლის არსებითობის საკითხი (სკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლები).

1.5. პალატის მიერ წინა პუნქტებში ჩამოყალიბებული დასკვნები გამორიცხავს საკასაციო სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით სარგებლობის შესაძლებლობას და საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამდენად, სააპელაციო პალატამ პროცესუალური საკითხების გადაწყვეტის შემდგომ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად უნდა დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები და მხოლოდ ამის შემდეგ განსაზღვროს უფლების საკითხი.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ვინაიდან საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინებით დავაზე სამართალწარმოება არ სრულდება, პალატა მიიჩნევს, რომ პროცესის ხარჯების საკითხი მხარეთა შორის, ასევე, სახელმწიფო ბიუჯეტის მიმართ (სსკ-ის 55-ე მუხლი; პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელე გათავისუფლებულ იქნა ბაჟის გადახდისაგან) უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი