საქმე№ას-1114-1034-2017 16 იანვარი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – პ.ო. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.ლ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი :

1. 2007 წლის 11 სექტემბერს ა.ო–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე ან ამხანაგობის თავმჯდომარე), თ.ლ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე ან აპელანტი), მ.ა–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხე) და ბ.ჭ–ძემ გააფორმეს წერილობითი შეთანხმება, რომელიც დასათაურებულია, როგორც „ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) შესახებ“. შეთანხმების მიხედვით, ერთობლივ საქმიანობაში ზემოაღნიშნული პირების წილები განისაზღვრა შემდეგნაირად: პირველი მოპასუხის - 25,5%-ით, მეორე მოპასუხის - 25,5%-ით, მესამე მოპასუხის - 24,5%-ით, ბ.ჭ–ძის - 24,5%-ით. ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა პირველი მოპასუხე, მასვე მიენიჭა ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება.

2. ბ.ჭ–ძეს, 2007 წლის 22 ნოემბრის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ჩაენაცვლა შ.გ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეოთხე მოპასუხე).

3. ერთობლივი საქმიანობის მიზანს წარმოადგენდა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება, ხოლო მშენებლობის დასრულების შემდეგ ამ შენობის, როგორც ამხანაგობის წევრთა წილობრივი თანასაკუთრების მფლობელობის, სარგებლობისა და განკარგვის განხორციელება.

4. 2008 წლის 19 თებერვალს პ.ო–ლმა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან კასატორი) ამხანაგობასთან დადო შეთანხმება ფულადი შენატანის სანაცვლოდ, უფლების გადაცემისა და საცხოვრებელი ფართის გამოყოფის შესახებ, რომლის მიხედვითაც, ამხანაგობას მისთვის 2010 წლის 1 ივლისამდე უნდა აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, .... მდებარე ასაშენებელ მრავალსართულიან სახლში 57.53 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა ავტოსადგომთან ერთად.

5. 2008 წლის 22 თებერვალს მოსარჩელემ ამხანაგობის ანგარიშზე 34 415 აშშ დოლარი ჩარიცხა.

6. დაპირებული მშენებლობა არ დაწყებულა, ხოლო მოსარჩელეს ამხანაგობის სახელზე შეტანილი თანხა უკან არ დაჰბრუნებია.

7. 2015 წლის 23 იანვარს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ, 34 415 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით. მან სარჩელი დაამყარა იმ გარემოებაზე, რომ 2008 წლის 19 თებერვალს ამხანაგობის თავმჯდომარესთან (პირველ მოპასუხესთან) გააფორმა უფლების გადაცემისა და ფართის გამოყოფის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ფულადი შენატანის სანაცვლოდ, მისთვის ამხანაგობას უნდა აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, .... მდებარე ასაშენებელ მრავალსართულიან სახლში 57.53 კვ.მ საცხოვრებელი ბინა, ავტოსადგომთან ერთად. მისი მტკიცებით, მიუხედავად იმისა, რომ მან ამხანაგობას საბანკო ანგარიშზე 34 415 აშშ დოლარი დროულად ჩაურიცხა, ამ უკანასკნელს არც დაპირებული მშენებლობა დაუწყია და არც შეტანილი თანხა დაუბრუნებია მისთვის. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსურ პოლიციაში მან შეიტანა განცხადება ამხანაგობის წინააღმდეგ. გამოძიება დაიწყო თაღლითური გზით სხვისი ქონების დაუფლების ფაქტზე და 2012 წლის 6 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, ამხანაგობის თავმჯდომარე (პირველი მოპასუხე) დაუსწრებლად იქნა მიცემული პასუხისგებაში, რომელსაც 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა, ხოლო დამატებითი სასჯელის სახით, 50 000 ლარის გადახდა დაეკისრა.

8. მეორე მოპასუხემ (თ.ლ–ძე) სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა როგორც მოთხოვნის გამომრიცხველი, ისე ხანდაზმულობის (მოთხოვნის განხორციელების ხელისშემშლელი) შესაგებელი. მისი განმარტებით, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით, ანუ ამხანაგობის დაფუძნებით, ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად. კონკრეტულ შემთხვევაში, ამხანაგობის შექმნის მიზანს წარმოადგენდა, ურთიერთობის მონაწილე პირთა ერთობლივი მოქმედება მიმართული მრავალბინიანი სახლის ასაშენებლად. 2008 წლის 19 თებერვალს დადებული ხელშეკრულებით, მოსარჩელემ გამოხატა ნება, გამხდარიყო ამ ურთიერთობის მონაწილე და აღნიშნული მიზნის მისაღწევად მან საწევროც გადაიხადა. შესაბამისად, იგი შეუერთდა „ე.წ. „დამფუძნებლებს“ საერთო მიზნის განხორციელებაში და იკისრა ისეთივე ვალდებულებები და აღიჭურვა ისეთივე უფლებებით, რაც სხვა წევრებს გააჩნდათ. ამასთან, მოცემულ ურთიერთობაში, თანხების განკარგვასა და მშენებლობის ორგანიზებაზე პასუხისმგებელი პირი ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო, სწორედ ამ პირმა განკარგა მოსარჩელის მიერ ამხანაგობის საბანკო ანგარიშზე გადარიცხული თანხა და მისი ბრალით ვერ მოხდა თანხების დანიშნულებისამებრ გამოყენება, შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც მხოლოდ მას (ამხანაგობის თავმჯდომარეს) უნდა დაჰკისრებოდა. მოსარჩელის მითითებით, გასული იყო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაც.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად 34 415 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრათ. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 50-ე, 327-ე, 976-ე, 930-ე, 932-ე, 934-ე, 128-ე, 385-ე მუხლები.

10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ (თ.ლ–ძემ), გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

10.1. აპელანტის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა. მოსარჩელეც და მოპასუხეც მიუთითებდნენ, რომ მათ შორის დაიდო ხელშეკრულება, შესაბამისად, გაუგებარია, თუ რის საფუძველზე დაადგინა სასამართლომ არასახელშეკრულებო ურთიერთობა და რატომ იხელმძღვანელა უსაფუძვლო გამდიდრების მუხლებით. ამასთან, უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმების გამოყენების შემთხვევაში, სასამართლოს ისიც უნდა დაედგინა, თუ ვინ გამდიდრდა უსაფუძვლოდ;

10.2. აპელანტის განმარტებით, პირველმა ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულება დადებულად ვერ ჩაითვლებოდა, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოპასუხეებს სოლიდარული პასუხისმგებლობა მაინც დააკისრა;

10.3. აპელანტის მტკიცებით, თუ ამხანაგობას მოსარჩელე წევრად არ მიუღია (როგორც ეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში აისახა), მაშინ არც ამხანაგობის დანარჩენი წევრებისთვის იქნებოდა ცნობილი, რომ მხარეთა შორის რაიმე სამართლებრივი გარიგება არსებობდა, ამდენად, უსაფუძვლოდ გამდიდრდა მხოლოდ ის პირი, ვინც უშუალოდ მიიღო თანხა. აპელანტის მითითებით, განსახილველ დავაში პასუხისმგებელ პირს მხოლოდ ამხანაგობის თავმჯდომარე წარმოადგენდა, გამომდინარე იქიდან, რომ სწორედ მან მიითვისა ამხანაგობის ანგარიშზე არსებული თანხები.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მეორე მოპასუხისათვის 34 415 აშშ დოლარისა და სახელმწიფო ბაჟის სახით, 2045 ლარის დაკისრების ნაწილში; სარჩელი ამხანაგობის წევრის - მეორე მოპასუხის ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა.

11.1. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მეორე მოპასუხე ამხანაგობის ისეთივე წევრი იყო, როგორიც მოსარჩელე, შესაბამისად, მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის ურთიერთობა ამხანაგობის მარეგულირებელი ნორმებით უნდა მოწესრიგებულიყო. ასეთ ვითარებაში კი, ამხანაგობიდან გასვლის სამართლებრივ შედეგებს, ამხანაგობის წევრებს შორის ურთიერთობის მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმა არეგულირებდა;

11.2. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებით, განსახილველ შემთხვევაში, ამხანაგობის წევრებს შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა არსებობდა. ამდენად, ერთმანეთის მიმართ პასუხისმგებლობაც, მათი წილის შესაბამისად განისაზღვრებოდა. წილის შესაბამისი პასუხისმგებლობა კი, ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში, გულისხმობდა წილს ბრალეულობაში. პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ, როგორც ამხანაგობის წევრმა, ამხანაგობაში შენატანი ვერ დაიბრუნა ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის (ამხანაგობის თავმჯდომარის) ბრალეული მოქმედების გამო, რაც მითითებული თანხის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრებაში გამოიხატა. შესაბამისად, ამხანაგობის შიდა ურთიერთობებში მოსარჩელისთვის თანხის დაბრუნებაზე ვალდებული სუბიექტი ამხანაგობის ის წევრი იყო, რომელმაც დაკისრებული ვალდებულება არ შეასრულა, უფრო მეტიც, ამხანაგობის ანგარიშზე არსებული თანხა მიითვისა.

11.3. სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს თავისი უფლებების დარღვევის შესახებ უნდა გაეგო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ვადის ამოწურვიდან - 2010 წლის 1 ივლისიდან. პალატის განმარტებით, ზემოაღნიშნული გარიგების ერთ-ერთი საგანი უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემა იყო, მისგან წარმოშობილი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა კი, 6 წელია. ამდენად, რადგანაც სარჩელი 2015 წლის 23 იანვარს იქნა წარდგენილი, პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული არ იყო.

12. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის (მათ შორის მეორე მოპასუხის მიმართ) დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

12.1. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი მსჯელობის გარეშე, პირდაპირ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიუთითა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის წევრია, შესაბამისად, განხილვის გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ იგი მხოლოდ თავმჯდომარის ერთპიროვნული გადაწყვეტილებით იქნა ამხანაგობის წევრად მიღებული, რაც პირდაპირ ეწინააღმდეგება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 2007 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებას. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მხოლოდ ამხანაგობის წევრთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნება ამხანაგობის წევრთა მიღება და გარიცხვა, სააპელაციო სასამართლომ კი, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების უგულებელყოფით სამართლებრივი სტატუსი მიანიჭა ამხანაგობის თავმჯდომარის უკანონო მოქმედებას, რასაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა;

12.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მეორე მოპასუხესა და მოსარჩელეს მშენებლობის დასრულებასთან დაკავშირებით ერთობლივი მიზანი გააჩნდათ. აღნიშნული მტკიცება მცდარია, რადგანაც მოსარჩელის მიზანი მხოლოდ საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში მიღება იყო, ხოლო მეორე მოპასუხის მიზანი კი, არა კონკრეტული ფართის მიღება, არამედ მშენებლობის პროცესში სხვადასხვა მყიდველების მიერ განხორციელებული შენატანებით მოგების მიღება იყო;

12.3. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა წინააღმდეგობრივია, რადგან იგი ერთი მხრივ საერთო მიზნიდან წარმოშობილ საერთო პასუხისმგებლობაზე უთითებს, ხოლო, მეორე მხრივ, მეორე მოპასუხეს ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისაგან და მიიჩნევს, რომ პასუხისმგებელია ის ამხანაგობის წევრი, რომელმაც თანხა მიითვისა.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია. რადგანაც საქმეზე არ არის დადგენილი საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რასაც შედეგად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა, პალატა მიიჩნევს, რომ იკვეთება სსსკ-ის 412-ე მუხლის წინაპირობები, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

14. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება);

15. სსსკ-ის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი შეიძლება, ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ: ა) არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; ბ) გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; გ) არასწორად განმარტა კანონი. მითითებული მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

16. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია ნაწილობრივ დასაბუთებულია. სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივად, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია და სათანადოდ არ შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები (სსსკ-ის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილი), რამაც განაპირობა მიღებული განჩინების, როგორც ფაქტობრივი, ისე - სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებლობა, სახელდობრ:

16.1. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ სასარჩელო მოთხოვნის, 34 415 აშშ დოლარის, მოპასუხეებისათვის დაკისრების ფაქტობრივი საფუძველი ერთობლივი საქმიანობის სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარეობდა, დამაჯერებლობასაა მოკლებული სარჩელში მითითებული ფაქტებისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზისა და ურთიერთშეჯერების გარეშე.

16.2. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელის ფაქტობრივი გამართულობა და დასაბუთებულობა არ აკმაყოფილებდა საპროცესო კანონით დადგენილ მოთხოვნებს, რადგანაც მასში სრულყოფილად და თანამიმდევრობით არ იყო ასახული მოსარჩელის მოსაზრებები საქმის თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებასა და მტკიცებულებასთან დაკავშირებით (სსსკ-ის 177-178-ე მუხლები). აქედან გამომდინარე, სასამართლოს ევალებოდა ხელი შეეწყო მოსარჩელისათვის ყველა არსებით ფაქტზე დროული და სრულყოფილი განმარტებების გაკეთებაში, განსაკუთრებით იმაში, რომ მას განევრცო არასაკმარისად წარმოდგენილი მითითებები მოყვანილ ფაქტებთან დაკავშირებით. დავის მოკლე მიმოხილვაში მოსარჩელე მიუთითებდა იმ ფაქტზე, რომ ამხანაგობის წინააღმდეგ მის მიერ შეტანილი განცხადების საფუძველზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსურმა პოლიციამ გამოძიება დაიწყო თაღლითური გზით სხვისი ქონების დაუფლების ფაქტზე. საქმის სააპელაციო ინსტანციაში განხილვისას მეორე მოპასუხემ წარადგინა და სასამართლომ მიიღო მტკიცებულება - 2012 წლის 6 ივლისის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის განაჩენი, რომლის მიხედვითაც პირველი მოპასუხე, მის დაუსწრებლად, ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ”ა” და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ ქმედებებში (იხ. ტ.2. ს.ფ.135-160). განაჩენის მიხედვით, მსჯავრდებულმა (პირველი მოპასუხე) შექმნა ფიქტიური ამხანაგობა „ქვაკუთხედი“ (ს/კ ...) და ის ერთპიროვნულად მოქმედებდა ამხანაგობის სახელით. მას განზრახული ჰქონდა, ფიქტიურად შექმნილი სამშენებლო კომპანიის მეშვეობით მიეთვისებინა საცხოვრებელი ფართის მსურველი მოქალაქეების მიერ ამხანაგობაში შეტანილი და აკუმულირებული ფულადი სახსრები. ამ მიზნის განსახორციელებლად მან ქ. თბილისის ერთ-ერთ ცენტრალურ უბანში გახსნა ოფისი და გაზეთ „სიტყვა და საქმეში“ გამოაქვეყნა ცრუ სარეკლამო განცხადებები, რომლებიც იუწყებოდა, რომ ამხანაგობა ქალაქ თბილისში ... და ... ქუჩაზე ააშენებდა მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსებს. ფიქტიური ამხანაგობის სახელით მან არანაკლებ 50 პირთან გააფორმა ხელშეკრულება. ამ მოქალაქეებმა ამხანაგობის ანგარიშზე შეიტანეს ფულადი სახსრები - 345 042 აშშ დოლარი და 113 942 ევრო, რომლებიც მიითვისა და მიიმალა. სასამართლომ აღნიშნული მტკიცებულება არც გამოიკვლია და არც შეაფასა. გარდა ამისა, სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია 2007 წლის 11 სექტემბრისა და 2008 წლის 19 თებერვლის შეთანხმებების ნამდვილობის საკითხი და, აქედან გამომდინარე, არასწორად განსაზღვრა მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, რომელსაც გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს იმ ფაქტების დასადგენად და შესამოწმებლად, რომლებიც განაპირობებენ მოთხოვნის წარმოშობას.

16.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ხელშეკრულება ძალაში შედის, თუ ორი ან მეტი მხარე ნებაყოფლობით შეთანხმდება, რომ ისინი იქნებიან ურთიერთვალდებული იმ საგანზე, რაზეც შეთანხმდნენ, ამიტომ, იმის გადაწყვეტისას, დადებულია თუ არა ხელშეკრულება, უნდა დადგინდეს, ერთმა მხარემ შეთავაზებით გამოავლინა თუ არა იურიდიულად შებოჭვის ნება (სსკ-ის 329.1-ე მუხლი) და გამოთქვა თუ არა მეორე მხარემ ამაზე თანხმობა (სსკ-ის 331-ე და 327-ე მუხლები), ანუ შემოთავაზებული წინადადების შინაარსით იურიდიულად შებოჭვის ნება, ამიტომ ხელშეკრულება, თავისებურად, ორი თანმხვედრი აზრის იურიდიული დამთხვევაა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, გამოსაკვლევი და შესაფასებელია. პალატამ ხელახალი განხილვის დროს უნდა დაადგინოს, ამხანაგობის სახელით პირველი მოპასუხის მიერ გამოვლენილი ნება იყო თუ არა ნამდვილი. 2012 წლის 6 ივლისის განაჩენით დადგენილ ფაქტებს, მართალია, პრეიუდიციული ძალა არ გააჩნიათ (სსსკ-ის 106-ე მუხლი), მაგრამ მათზე მითითება, როგორც სამართლებრივად მნიშვნელოვანი გარემოების დამადასტურებელ ერთ-ერთ მტკიცებულებაზე, არ ეწინააღმდეგება სსსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნებს. მით უფრო, რომ ამ კუთხით დასაბუთებისა და მტკიცების ტვირთის მქონეა მოსარჩელე, რომელმაც განაჩენით დადგენილი ფაქტები უნდა გააქარწყლოს და დაამტკიცოს საპირისპირო. თუ სასამართლო დაადგენს, რომ პირველი მოპასუხე თავიდანვე მართლსაწინააღმდეგო მიზნით მოქმედებდა და ამხანაგობის სახელით მოსარჩელის წინაშე ხელშეკრულების დასადებად გამოვლენილი ნება სამართლებრივად უვარგისი იყო, მაშინ, ცხადია, სახელშეკრულებო მოთხოვნა გამოირიცხება და, აქედან გამომდინარე, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოთხოვნის წარმოშობის კანონისმიერი საფუძვლები. აქვე საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოს სრული თავისუფლება გააჩნია სამართლებრივად შეაფასოს საქმის გარემოებები და აქედან გამომდინარე, მას ვერ შეზღუდავს მხარის მიერ სახელშეკრულებო საფუძვლით მოთხოვნის დაყენება. ამ შემთხვევაში მეორე მოპასუხისათვის ქონებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რამდენადაა განხორციელებული სსკ-ის 992-ე, 998-ე და 408-ე მუხლების პირველი ნაწილებით გათვალისწინებული მოთხოვნის წარმოშობისათვის აუცილებელი ყველა ფაქტობრივი წინაპირობა (დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრების მიზნებისათვის მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების წრეს განეკუთვნება თავად ზიანის არსებობის ფაქტი, მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ამ ქმედებასა და ზიანს შორის...შდრ. სუსგ.ას-#521-494-2015, 23.10.2015).

17. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ, საქმის ხელახალი განხილვისას, სწორად უნდა გაანაწილოს მტკიცების ტვირთი მხარეთა შორის (სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი), სრულყოფილად გამოიკვლიოს და ობიექტურად შეაფასოს, როგორც სარჩელის ფაქტობრივი წანამძღვრები, ისე, მოპასუხის შესაგებელი, გამოიკვლიოს წინამდებარე განჩინების პ.16-ში მითითებული გარემოებები და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება.

18. სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა)საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

19. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 257. I-ე , 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. პ.ო–ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები: მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი