საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-887-827-2017 13 ოქტომბერი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ლ. ბ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია G- “ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია G-”-მა (შემდეგში: მოსარჩელე ან მესაკუთრე) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 5 მაისის NA14001426-014/001 განკარგულების საფუძველზე შეიძინა უძრავი ქონება მდებარე ქ. ქუთაისში, ბ-ის ქ. №62-ში, საკადასტრო კოდი: 0-.

2. 2014 წლის 20 მაისიდან უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე (იხ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, ს/ფ 10-11).

3. უძრავი ქონება იმყოფება ლ. ბ-ის (შემდეგში: მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) მფლობელობაში, სადაც ის განაგრძობს ცხოვრებას ოჯახის წევრებთან ერთად.

4. მესაკუთრემ 2014 წლის 30 მაისს განცხადებით მიმართა შსს ქუთაისის საქალაქო სამმართველოს პოლიციის №1 განყოფილების უფროსს მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების გამოსახლების მოთხოვნით, რომლის საფუძველზეც დაიწყო ადმინისტრაციული საქმის წარმოება.

5. სარჩელის საფუძვლები

5.1. მესაკუთრემ 2016 წლის 26 იანვარს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ნივთის გამოთხოვა მოითხოვა.

5.2. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხისათვის ცნობილი იყო, რომ უძრავი ქონება გატანილი იყო საჯარო აუქციონზე რეალიზაციის მიზნით, ასევე ცნობილი იყო ქონების გასხვისების ფაქტი.

5.3. მესაკუთრემ აღნიშნა, რომ მან არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს უძრავი ქონების დაცლის მოთხოვნით, თუმცა, უშედეგოდ.

6. მოპასუხის შესაგებელი

6.1. მოპასუხემ მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2015 წლამდე მისთვის ცნობილი არ იყო, რომ უძრავი ქონება მოსარჩელემ შეიძინა, ასევე, მოსარჩელის მიერ ქუთაისის პოლიციის განყოფილებისადმი მიმართვის ფაქტი 2015 წლის 30 დეკემბრამდე უცნობი იყო.

6.2. მოპასუხემ მოსარჩელისგან სესხის რეფინანსირება ან განაწილვადება მოითხოვა, ასევე აღნიშნა, რომ უძრავი ნივთი შეფასებულია 150 000 (ას ორმოცდაათი ათასი) ლარად, ხოლო მოსარჩელემ ის 30 000 (ოცდაათი ათასი) ლარად შეიძინა.

7. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მესაკუთრის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან.

7.2. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 158-ე, 306⁵-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, 156-ე მუხლით და დაადგინა, რომ სადავო ნივთზე საკუთრების უფლება მოიპოვა და მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოსარჩელე, ხოლო მოპასუხემ მასზე ყოველგვარი უფლება დაკარგა და მისი მფლობელობა შეწყვეტილად ითვლება.

7.3. სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის პირობებში მოსარჩელეს ეკისრება სარჩელის სამივე წინაპირობის: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, დამტკიცების მოვალეობა, განსახილველ შემთხვევაში კი სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე - მფლობელი, თანაც მას არ აქვს ამ ნივთის მართლზომიერი ფლობის უფლება, რადგან უძრავი ქონების მართლზომიერად ფლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება მას არ წარუდგენია.

7.4. სსკ-ის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ხოლო საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით დადგენილია, რომ უძრავი ნივთი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელეზე, ხოლო საქმის მასალებით ვერ დადგინდა, რომ მოპასუხეს აქვს სადავო ნივთის ფლობის უფლება, ხოლო მოპასუხის მითითება უძრავი ქონების ღირებულებაზე არსებით გავლენას ვერ მოახდენს სასამართლო გადაწყვეტილებაზე, შესაბამისად, სარჩელი უსაფუძვლობის გამო არ დაკმაყოფილდა.

8. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

8.1. მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი გარემოებების გათვალისწინებით მოითხოვა:

8.2. აპელანტმა 2007 წლის საკანონმდებლო ცვლილებებზე მითითებით აღნიშნა, რომ ის დაზარალებულია.

8.3. აპელანტმა განმარტა, რომ კანონმდებლობით აღსრულების ნებისმიერ ეტაპზე როგორც კრედიტორს, ისე მოვალესა და მესაკუთრეს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, მიმართოს სასამართლოს დარღვეული უფლების ან შელახული კანონიერი ინტერესების დაცვის მოთხოვნით და მიუთითა ევროპის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკის რეკომენდაციაზე, რომლის მიხედვითაც ქონების რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი უნდა უახლოვდებოდეს ქონების საბაზრო ღირებულებას.

9. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

9.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი). დადგენილი იყო, რომ სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო მოსარჩელის სახელზე და მოპასუხე სამართლებრივი საფუძლის გარეშე ფლობდა მას.

9.3. სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხეს არ მიუთითებია, რომ ის უძრავ ქონებას მესაკუთრის ნებით ფლობდა, მას არ გააჩნდა უძრავი ქონების ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად, ის არამართლზომიერი მფლობელი იყო.

9.4. ამ განჩინების 9.2-9.3 ქვეპუნქტებში ასახული მსჯელობის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო, გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრისათვის სადავო უძრავი ქონება.

10. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

10.2. კასატორის განმარტებით სასამართლოს არ უმსჯელია მოსარჩელის როგორც სამოქალაქო სამართალურთიერთობის კეთილსინდისიერებაზე, ასევე აღნიშნა, რომ მესაკუთრე სადავო უძრავ ქონებას დანიშნულებისამებრ ვერ გამოიყენებს.

10.3. აპელანტის განმარტებით მესაკუთრე არაკეთილსინდისიერად ახორციელებს თავის უფლებას, მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს მოპასუხეს (კასატორს), სასამართლომ კი არ იმსჯელა მოსარჩელის კეთილსინდისიერებაზე სსკ-ის 115-ე მუხლის ჭრილში.

10.4. კასატორმა მიუთითა, რომ მესაკუთრე არ დარეგისტრირებულა შესაბამის კომუნალურ სამსახურებში, იგი სადავო ბინაში ცხოვრობდა მოსარჩელესთან შეთანხმებით და ამ უკანასკნელს არასდროს მოუთხოვია საიჯარო ქირის გადახდა, რაზეც კასატორი დათანხმდებოდა და საჭირო აღარ გახდებოდა პოლიციისა და სასამართლოსათვის მიმართვა.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1. მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

14. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

17.1. სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას;

17.2. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება;

17.3 განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს. მან სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება;

18. მოპასუხის პრეტენზიას, რომ მოსარჩელე ისედაც ვერ გამოიყენებს უძრავ ქონებას და მესაკუთრე მარტოოდენ მოპასუხისათვის ზიანის მიყენების მიზნით მოქმედებს, ამიტომ ქონება მოპასუხის მფლობელობაში უნდა დარჩეს, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, რადგან მესაკუთრის უფლება, ფლობდეს, სარგებლობდეს ან არ სარგებლობდეს საკუთრებით, კონსტიტუციით გარანტირებული და ხელშეუვალია.

19. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები #ას-1043-1004-2016, 2016 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; # ას-901-867-2016, 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინება; # ას- 3-3-2016, 2016 წლის 9 მარტის განჩინება; #ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; #ას-292-276-2017, 2017 წლის 31 მარტის განჩინება; #ას-358-334-2017, 2017 წლის 13 აპრილის განჩინება).

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება.

21. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ლ. ბ-ეს (პ/ნ 6-) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ლ. ბ-ის (პ/ნ 6-) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადასახადო დავალება N0, გადახდის თარიღი 2017 წლის 3 აგვისტო), 70% – 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე