საქმე №ას-1006-927-2017 12 იანვარი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „N.“ (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ქ. თბილისის N.“ (მოსარჩელე, აპელანტი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 06 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მე-2, მე-3, მე-4, მე-5 და მე-7 პუნქტების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ქ. თბილისის N-მ“ (შემდეგში: მოსარჩელე პოლიკლინიკა ან მოიჯარე) სარჩელი აღძრა მოპასუხე შპს „N-ის“ (შემდეგში: მოპასუხე პოლიკლინიკა) წინააღმდეგ და მოითხოვა 3 500 ლარის (ზიანი) და 16 428.64 ლარის (მიუღებელი შემოსავალი), ჯამში - 19 928.64 ლარის ანაზღაურება.

2. 2013 წლის 16 იანვარს ბ-ტ--ს (შემდეგში: მეიჯარეს) და მოიჯარეს შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება (შემდეგში: იჯარის ხელშეკრულება), რომლის საფუძველზე მოიჯარეს ორი წლის ვადით სარგებლობაში გადაეცა ქ.თბილისში, ც-ს ქუჩაზე N315 კორპუსში მდებარე 81კვ.მ ფართი.

3. იჯარით აღებულ ფართში საქმიანობდა მოიჯარის ფილიალი. აქვე განთავსდა მოიჯარის ინვენტარიც.

4. იჯარის ხელშეკრულებით საიჯარო ქირა განისაზღვრა თვეში 500 ლარის ოდენობით.

5. საიჯარო ქირას 2013 წლის იანვრიდან იხდიდა მოიჯარე.

6. მოსარჩელე პოლიკლინიკის განმარტებით, იჯარით აღებულ ფართში 2013 წლის 28 ოქტომბრიდან უნებართვოდ განთავსდა და ფუნქციონირებდა მოიჯარის ყოფილი თანამშრომლების შ- ჯ-სა (შემდეგში: მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორი ან თანადამფუძნებელი) და ლ-ს (მოპასუხე პოლიკლინიკის პარტნიორი) მიერ დაფუძნებული სამეწარმეო სუბიექტი, რომელიც ახორციელებდა მოსარჩელე პოლიკლინიკის ანალოგიურ საქმიანობას. მოპასუხემ მიისაკუთრა მოსარჩელის 2962 ბენეფიციარი, რის შედეგად, მოსარჩელემ დაკარგა 5 716.66 ლარამდე შემოსავალი თვეში. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ბიუროს მიერ გაცემული საექსპერტო დასკვნით 2013 წლის თებერვლის თვიდან 2013 წლის ოქტომბრის თვემდე შემოსავალმა შეადგინა 7 393.90 ლარი. მოსარჩელემ აქვე განმარტა, რომ ხარჯების გათვალისწინებით საშუალო თვიური შემოსავალი შეადგენდა 1026.79 ლარს და შესაბამისად, მოითხოვა მიყენებული ზიანის - მის მიერ გადახდილი 3500 ლარის ოდენობით საიჯარო ქირისა და მიუღებელი შემოსავლის - 16 428.64 ლარის ოდენობით ანაზღაურება.

7. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

8. მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 06 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოგვიანებით, საჩივრის საფუძვლეზე გაუქმდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა, იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხის გამოუცხადებლობა განპირობებული იყო მისი ავადმყოფობით (სსსკ-ის 233-ე და 215.3 მუხლები).

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3 500 ლარის ანაზღაურება. დანარჩენ ნაწილში, სარჩელი უარყოფილი იქნა.

10. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით: მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება ზიანის - 16 428.64 ლარის ანაზღაურების ნაწილში. იმავდროულად, გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 24 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ, ხოლო მოპასუხემ - სარჩელის უარყოფა 3500 ლარის დაკისრების ნაწილში.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 06 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 16 428.64 ლარის გადახდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 24 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2000 წლის 07 თებერვლიდან. მოპასუხე კი - 2013 წლის 28 ოქტომბრიდან. მოპასუხის დირექტორია შ- ჯ, ხოლო პარტნიორი ლ.

13. იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე მოიჯარეს ორი წლის ვადით სარგებლობაში გადაეცა ქ.თბილისში, ც-ს ქუჩაზე N315 კორპუსში მდებარე 81კვ.მ ფართი, საიჯარო ქირა შეადგენდა თვეში 500 ლარს.

14. მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორი მოსარჩელე პოლიკლინიკაში მენეჯერად დაინიშნა 2013 წლის 11 თებერვლიდან, ხოლო მოპასუხე პოლიკინიკის თანადამფუძნებელი - ექთნად.

15. 2014 წლის 11 ნოემბერს, მოსარჩელის ცალმხივი ნების საფუძველზე შეწყდა შრომითი ურთიერთობა მოსარჩელე პოლიკინიკასა და მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორს და თანადამფუძნებელს შორის,

16. 2014 წლის 11 იანვარს მოსარჩელე პოლიკლინიკამ წერილით მიმართა მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორსა და თანადამფუძნებელს საიჯარო ფართის გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

17. დადგენილია, რომ მოსარჩელე პოლიკლინიკა იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 2013 წლის თებერვლის თვიდან 2014 წლის მაისის თვის ჩათვლით იხდიდა საიჯარო ქირას თვეში 500 ლარს, თუმცა, ნოემბრიდან მას არ უსარგებლია საიჯარო ფართით, რაც განპირობებული იყო მოპასუხის ქმედებით, კერძოდ, ამ ფართის თვითნებურად დაკავებითა და ამ ფართში სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებით.

18. მოპასუხის პოზიცია, რომ მოპასუხე პოლიკლინიკას 2013 წლის ნოემბრისა და დეკემბრის თვეებში არ უსარგებლია საიჯარო ფართით უარყოფილი იქნა შემდეგი დასაბუთებით: მოპასუხის, როგორც იურიდიული პირის მიზანია სამეწარმეო საქმიანობა. 2013 წლის 28 ოქტომბრიდან მოპასუხის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციით სახეზე იყო საზოგადოების პარტნიორთა ნება საზოგადოებას განეხორციელებინა სამეწარმეო საქმიანობა და ამ საქმიანობის შედეგად მიეღოთ მოგება. აქედან გამომდინარე, უარსაყოფი იყო მოპასუხის პოზიცია, რომ მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორი, რომელიც იყო ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი, 2013 წლის ნოემბრისა და დეკემბრის თვეებში საიჯარო ფართში, საქმიანობას ახორციელებდა, როგორც მოსარჩელე საწარმოში დასაქმებული პირი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, თუ მოპასუხე პოლიკლინიკა დროის მითითებულ პერიოდში არ ეწეოდა საქმიანობას, გაურკვეველი რჩებოდა 2013 წლის 28 ოქტომბერს მისი დაარსების მიზანი. „მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე, იურიდიული პირის მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრაცია ნიშნავს მეწარმე სუბიექტის წარმოშობას და მის მიერ საქმიანობის განხორციელების დაწყებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასმართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის პოზიცია უარსაყოფი იყო.

19. შესაბამის მტკიცებულებათა წარმოუდგენლობის მოტივით იქნა უარყოფილი მოპასუხის ის მოსაზრებაც, რომ 2014 წლის 01 აპრილიდან იგი მართალია ფუნქციონირებს ქ.თბილისში, .ც-ს ქუჩაზე N315 კორპუსში, თუმცა არა სადავო, არამედ სხვა ფართში, რომელიც მას დროებით სარგებლობაში გადაცემული აქვს მესამე პირთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე,

20. მოპასუხის წარმომადგენელმა 2016 წლის 27 აპრილს გამართულ სხდომაზე დაადასტურა მოპასუხე პოლიკლინიკის მხრიდან 2014 წლის იანვრიდან მარტის თვის ჩათვლით სადავო ფართით სარგებლობის ფაქტი, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 131-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე წარმოადგენდა სასამართლოს მიერ ამ გარემოების გაზიარების საფუძველს (იხ., 2016 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი ტ.2, ს.ფ. 60-72, 11:33:59 სთ.).

21. დავის მოსაწესრიგებლად სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 411-ე მუხლით.

22. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხე პოლიკლინიკა სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე 2013 წლის ნოემბრის თვიდან სარგებლობდა საიჯარო ფართით, რაც მხრივ უდავოდ ადასტურებდა მოპასუხის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ბრალეულ ქმედებას.

23. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა სსკ-ის 411-ე მუხლის განმაპირობებული ფაქტობრივი გარემოებების არარსებობის შესახებ, არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ. აღნიშნული დასკვნა პირველი ინსტანციის სასამართლომ დააყრდნო „პაციენტის უფლებების” შესახებ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლს და განმარტა, რომ მოსარჩელე პოლიკლინიკის ბენეფიციარებმა და დასაქმებულმა პირებმა ისარგებლეს მათთვის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებით და სამედიცინო და შრომითი ურთიერთობა დაამყარეს მოპასუხე პოლიკლინიკასთან. სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა უარყო და მის უარსაყოფად მიუთითა „პაციენტის უფლებების” შესახებ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლზე და აღნიშნა, რომ ნორმით აღიარებულია პაციენტს უფლება თავად აირჩიოს და ნებისმიერ დროს შეიცვალოს სამედიცინო მომსახურების გამწევი, თუმცა, აღნიშნული წესი შესაძლოა გავრცელებულ იქნეს მხოლოდ საღი კონკურენციის არსებობის პირობებში, როდესაც პაციენტს ეძლევა შესაძლებლობა, მომსახურების ხარისხის, პერსონალის კვალიფიკაციის და სხვა კრიტერიუმებით აირჩიოს, თუ, ვისგან მიიღებს მომსახურებას ე.ი. მას უნდა ჰქონდეს არჩევანის საშუალება. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, პაციენტებს აღნიშნული არჩევანის განხორციელების შესაძლებლობა არ გააჩნდათ, რამდენადაც მოსარჩელე ფართის უქონლობის გამო (რაც გამოწვეული იყო მოპასუხის ქმედებით), ფიზიკურად ვერ შეძლებდა, შესაბამისად ვერც შესთავაზებდა შესაბამისი მომსახურების გაწევას.

24. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე, მისი ნების მიუხედავად საიჯარო ქონების სარგებლობის შესაძლებლობის დაკარგვამდე, პაციენტებს უწევდა სათანადო მომსახურებას, დადგენილი იქნა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2015 წლის 6 თებერვლის დასკვნით, რომლის მიხედვით მოსარჩელე პოლიკლინიკის დადიანის ფილიალის შემოსავალმა 2013 წლის თებერვლის თვეში შეადგინა 2126 ლარი; მარტში 8284.4 ლარი; აპრილში 8767.31 ლარი; მაისში 8806.8 ლარი; ივნისში 7643.1 ლარი; ივლისში 9933.8 ლარი; აგვისტოში 9370.11 ლარი; სექტემბერში 9598.9 ლარი; ოქტომბერში 888.6 ლარი; ნოემბერში 520 ლარი. 2013 წლის თებერვლიდან 2013 წლის ნოემბრის ჩათვლით განვლილ პერიოდში საშუალო თვიურმა შემოსავალმა შეადგინა 7393.90 ლარი, ხოლო ხარჯების გათვალისწინებით საშუალო თვიურმა შემოსავალმა შეადგინა 1026.79 ლარი.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების გამო, მოსარჩელემ ვერ მიიღო სარგებელი 16428.64 ლარის ოდენობით, რასაც იგი მიიღებდა იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში თავისი საქმიანობის განხორციელების შედეგად.

26. იმავდროულად, დადგენილი იქნა, რომ იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მოსარჩელის უფლება საიჯარო ფართზე დაცული იყო სსკ-ის 159-ე-161-ე მუხლებით, რომელიც პირს ანიჭებს უფლებას მოითხოვოს ხელის შეშლის აღკვეთა, მფლობელობის ხელყოფით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება და ა.შ. სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 2013 წლის თებერვლის თვიდან 2014 წლის მაისის თვის ჩათვლით იხდიდა საიჯარო ქირას თვეში 500 ლარს. ამასთან, მოსარჩელეს 2013 წლის ნოემბრის თვიდან არ უსარგებლია საიჯარო ქონებით. თავის მხრივ, მოპასუხემ კი, უკანონოდ დაზოგა თანხა, რისი გადახდაც მოუწევდა, როგორც კეთილსინდისიერ მფლობელს და რაც გადახდილი იქნა მოსარჩელის მიერ.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო უსაფუძვლო გამდიდრებისათვის მახასიათებელი ნიშნების კუმულატიური არსებობა. ამდენად, სარჩელი მოპასუხისათვის 3500 ლარის დაკისრების ნაწილში საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული და დაკმაყოფილდა.

28. იმავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მართალია მოპასუხის წარმომადგენელმა 2016 წლის 27 აპრილს გამართულ სხდომაზე განმარტა, რომ 2014 წლის იანვრიდან მარტის თვის ჩათვლით საიჯარო ქირის სახით გადახდილი თანხის ანაზღაურების ნაწილში ცნობდა სარჩელს (იხ.2016 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი ტ.2, ს.ფ. 60-72, 11:32:31 ს.თ.), თუმცა, რამდენადაც მას სსსკ-ის 98-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არ ჰქონდა მინიჭებული უფლებამოსილება განეხორციელებინა ისეთი სახის საპროცესო მოქმედება, როგორიცაა სარჩელის ცნობა, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი ეხელმძღვანელა სსსკ-ის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილით და 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილით. თუმცა, აღნიშნული საპროცესო დარღვევა სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად, რამდენადაც გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლო არამარტო დაეყრდნო წარმომადგენლის აღიარებას, არამედ, ვინაიდან მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ ადგილი ჰქონდა მხოლოდ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საიჯარო ქირის სახით გადახდილი თანხის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელის ,,ცნობას”, მის მიერ ნამსჯელი და გამოკვლეული იქნა მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა მოთხოვნილი (მათ შორის, აღიარებული) პერიოდის მიხედვით. სსკ-ის 992-ე მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კი, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

29. ამასთან, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების გამო მოსარჩელემ ვერ მიიღო სარგებელი, რასაც იგი მიიღებდა იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში თავისი საქმიანობის განხორციელების შედეგად, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განაპირობებდა სსკ-ის 411-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით მიუღებელი შემოსავლის სახით 16428.64 ლარის დაკისრების საფუძვლიანობას.

30. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ განჩინების კანონიერებაზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 06 ოქტომბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოგვიანებით, საჩივრის საფუძვლეზე გაუქმდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და საქმის წარმოება განახლდა, იმ საფუძვლით მოპასუხის გამოუცხადებლობა განპირობებული იყო მისი ავადმყოფობით (სსსკ-ის 233-ე და 215.3 მუხლები). სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განჩინება საჩივრის დაკმაყოფილებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ დასაბუთებული იყო. მოპასუხის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით [სსსკ-ის 215.3-ე და 233-ე მუხლები].

31. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 06 ივნისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მე-2, მე-3, მე-4, მე-5 და მე-7 პუნქტების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

32. კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას იმის თაობაზე, თითქოს საიჯარო ფართის სარგებლობის შესახებ გარემოება აღიარა მოპასუხემ. კასატორი აღნიშნავს, რომ არცერთ სასამართლო სხდომაზე ამგვარი გარემოება არ დადასტურებულა.

33. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ეს საკითხი ცალმხრივად განიხილა და უმართებულოდ არ გაითვალისწინა ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომელიც მართებული იყო „პაციენტის უფლებების შესახებ“ საქართველოს კანონზე დაყრდნობით.

34. გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორი სადავოდ ხდის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში, მისი ბრალეულობის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 02 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2017 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის სამართლებრივი საფუძვლით.

სამოტივაციო ნაწილი:

36. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს.

37. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალის მქონეა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

38. დადგენილია, რომ სარჩელი საიჯარო ქირის სახით ასანაზღაურებელი 3500 ლარის და მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის - 16428.64 ლარის დაკისრების შესახებ დაკმაყოფილებულია.

39. საიჯარო ქირის სახით ასანაზღაურებელი თანხის (3500 ლარი) დაკისრების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებაზეა დაფუძნებული, რომ მოსარჩელეს იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე ორი წლის ვადით სარგებლობაში გადაეცა ქ.თბილისში, -ის ქუჩზე N315 კორპუსში მდებარე 81კვ.მ ფართი, საიჯარო ქირის - თვეში 500 ლარის გადახდის პირობით.

40. მოიჯარე 2013 წლის თებერვლიდან 2014 წლის მაისის ჩათვლით იხდიდა საიჯარო ქირას.

41. დადგენილია, რომ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, მოპასუხის მიერ საიჯარო ფართის თვითნებურად დაკავების გამო, მოსარჩელეს არ უსარგებლია საიჯარო ფართით.

42. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხის მიერ საიჯარო ფართის დაკავებისა და სარგებლობის ნაწილში საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2016 წლის 27 აპრილს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტებაზე, რომლის მიხედვით მოსარჩელის მიერ იჯარით აღებულ ფართში მოპასუხე ფუნქციონირებდა მხოლოდ ორი თვე - 2014 წლის იანვრიდან მარტის ჩათვლით. შესაბამისად, ორი თვის საიჯარო ქირის ნაწილში სარჩელის მოთხოვნა მოპასუხის წარმომადგენელმა ცნო (იხ., 2016 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმი - ტ.2, ს.ფ. 60-72, 11:32:31 სთ.).

43. კასატორმა სადავოდ გახადა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმის თაობაზე, თითქოს საიჯარო ფართის სარგებლობის შესახებ გარემოება აღიარა მოპასუხემ და აღნიშნა, რომ არცერთ სასამართლო სხდომაზე ამგვარი გარემოება არ დადასტურებულა და მხარის პოზიციის ამგვარი გადმოცემა მხოლოდ სასამართლოს ინტერპრეტაციის შედეგი იყო (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები - ტ.3. ს.ფ. 127).

44. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორის მითითებულ პოზიციას არ გააჩნია გაზიარების ვარგისი საპროცესო სამართლებრივი საფუძველი. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ სწორედ სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება იქნა გაჟღერებული 2016 წლის 27 აპრილის სასამართლო სხდომაზე (იხ., 2016 წლის 27 აპრილის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი. ტ.2, ს.ფ. 60-72, 11:32:31 სთ.). მხარის ახსნა-განმარტება კი, სსსკ-ის 127-ე, 102, და 105-ე მუხლების საფუძველზე საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებათა ერთობლიობაში წარმოადგენს საქმის სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადგენის საფუძველს.

45. ამდენად, საიჯარო ქირის სახის გადახდილი თანხის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების (სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) სამართლებრვი შეფასება გასაზიარებელია საკასაციო პალატის მიერ, გამომდინარე იქიდან, რომ იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მოსარჩელის უფლება საიჯარო ფართზე დაცული იყო სსკ-ის 159-ე-161-ე მუხლების სამართლებრივი საფუძვლით, ხოლო საიჯარო ქირის სახით გადახდილი თანხის უკუმოთხოვნის ნაწილზე სწორად გავრცელდა ხელყოფის კონდიქციის სპეციალური წესი, რომელიც მოცემულია სსკ-ის 982-ე მუხლში. მითითებული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი.

46. ერთ-ერთ სამოქალაქო საქმეში საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სსკ-ის 982-ე მუხლით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან (შდრ: სუსგ №ას-472-448-2013, 05 დეკემბერი, 2013 წელი).

47. ამ შემთხვევაში, ყურადსაღებია, რომ განსახილველი ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა.

48. აქედან გამომდინარე, სსკ-ის 982-ე მუხლში მითითებულ ზიანში იგულისხმება მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში მისი ღირებულების ანაზღაურება და მაშასადამე, გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევა.

49. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ მოსარჩელე იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 2013 წლის თებერვლის თვიდან 2014 წლის მაისის თვის ჩათვლით იხდიდა საიჯარო ქირას თვეში 500 ლარს. ამასთან, მოსარჩელეს 2013 წლის ნოემბრის თვიდან არ უსარგებლია საიჯარო ქონებით. თავის მხრივ, მოპასუხემ კი, უკანონოდ დაზოგა თანხა, რისი გადახდაც მოუწევდა, როგორც კეთილსინდისიერ მფლობელს და რაც გადახდილი იქნა მოსარჩელის მიერ. შესაბამისად, სარჩელის მოთხოვნის წარმატებულობა, საიჯარო ქირის სახით გადახდილი 3500 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში, სწორად დადგა, მის საპირისპიროდ კი, კასატორის მიერ წარმოდგენილი ვერ იქნა დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო შედავება (პრეტენზია).

50. რაც შეეხება მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის - 16428.64 ლარის დაკისრების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებას, საგულისხმოა, რომ ამ ნაწილში, სააპელაციო პალატის დასკვნა იმ მოსაზრებას დაემყარა, რომ მოსარჩელე, მისი ნების მიუხედავად საიჯარო ქონების სარგებლობის შესაძლებლობის დაკარგვამდე, პაციენტებს უწევდა სათანადო მომსახურებას. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2015 წლის 6 თებერვლის დასკვნით კი, მოსარჩელე პოლიკლინიკის დადიანის ფილიალის შემოსავალმა 2013 წლის თებერვლის თვეში შეადგინა 2126 ლარი; მარტში 8284.4 ლარი; აპრილში 8767.31 ლარი; მაისში 8806.8 ლარი; ივნისში 7643.1 ლარი; ივლისში 9933.8 ლარი; აგვისტოში 9370.11 ლარი; სექტემბერში 9598.9 ლარი; ოქტომბერში 888.6 ლარი; ნოემბერში 520 ლარი. 2013 წლის თებერვლიდან 2013 წლის ნოემბრის ჩათვლით განვლილ პერიოდში საშუალო თვიურმა შემოსავალმა შეადგინა 7393.90 ლარი, ხოლო ხარჯების გათვალისწინებით საშუალო თვიურმა შემოსავალმა შეადგინა 1026.79 ლარი. შესაბამისად, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების გამო, მოსარჩელემ ვერ მიიღო სარგებელი 16428.64 ლარის ოდენობით, რასაც იგი მიიღებდა იჯარის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში თავისი საქმიანობის განხორციელების შედეგად.

51. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ეს საკითხი ცალმხრივად განიხილა. გარდა ამისა კასატორი სადავოდ ხდის მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში, მისი ბრალეულობის შესახებ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას.

52. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელის მოთხოვნის წარმატებულობის საპირისპიროდ კასატორმა წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო შედავება (პრეტენზია) [სსსკ-ის 393.2].

53. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი, გვაძლევს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სსკ-ის 411-ე, 992-ე და 326-ე მუხლი.

54. სამოქალაქო საქმის განხილვისას მოდავე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტურად და სამართლიანად განაწილების პირობებში, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელის (კრედიტორის) მხარეზეა. ამასთან, ზიანი ობიექტური მოცემულობით უნდა შეფასდეს და არა სუბიექტური დამოკიდებულებით.

55. სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. ამავე მუხლითაა განმარტებული მიუღებელი შემოსავალი, კერძოდ, მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

56. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო დავის სწორად გადაწყვეტას მნიშვნელოვნად განაპირობებს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის ზუსტად განსაზღვრა, რაც განეკუთვნება სასამართლოს ულებამოსილების სფეროს, თუმცა, ასევე არანაკლებ მნიშვნელოვანია სასამართლომ მართებულად დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტების (მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების) ამომწურავი ჩამონათვალი, იმისათვის, რომ სასამართლოს არ მოუწიოს იმ გარემოებათა დადგენა, რომლებსაც საქმისათვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვთ, და პირიქით, მთელი სამართალწარმოება საძიებელ ფაქტებზე უნდა იქნეს აგებული.

57. განსახილველ საკითხზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგინა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

58. მოსარჩელე, მისი ნების მიუხედავად საიჯარო ქონების სარგებლობის შესაძლებლობის დაკარგვამდე, პაციენტებს უწევდა სათანადო მომსახურებას.

59. მოპასუხე პოლიკლინიკის დირექტორი, რომელიც იყო ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი, 2013 წლის ნოემბრისა და დეკემბრის თვეებში საიჯარო ფართში საქმიანობას ახორციელებდა, როგორც იმავდროულად მოსარჩელე პოლიკლინიკაში დასაქმებული პირი.

60. ის მოსაზრება, რომ „პაციენტის უფლებების” შესახებ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის მიხედვით მოსარჩელე პოლიკლინიკის ბენეფიციარებმა და დასაქმებულმა პირებმა ისარგებლეს მათთვის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებით და სამედიცინო და შრომითი ურთიერთობა დაამყარეს მოპასუხე პოლიკლინიკასთან სააპელაციო პალატამ უარყო მითითებული კანონის დასახელებული მუხლის სხვაგვარი განმარტებით და აღნიშნა, რომ ნორმით აღიარებული პაციენტს უფლება თავად აირჩიოს და ნებისმიერ დროს შეიცვალოს სამედიცინო მომსახურების გამწევი, შესაძლოა გავრცელდეს მხოლოდ საღი კონკურენციის არსებობის პირობებში, როდესაც პაციენტს ეძლევა შესაძლებლობა, მომსახურების ხარისხის, პერსონალის კვალიფიკაციის და სხვა კრიტერიუმებით აირჩიოს, თუ, ვისგან მიიღებს მომსახურებას ე.ი. მას უნდა ჰქონდეს არჩევანის საშუალება. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, პაციენტებს აღნიშნული არჩევანის განხორციელების შესაძლებლობა არ გააჩნდათ, რამდენადაც მოსარჩელე ფართის უქონლობის გამო (რაც გამოწვეული იყო მოპასუხის ქმედებით), ფიზიკურად ვერ შეძლებდა, შესაბამისად ვერც შესთავაზებდა შესაბამისი მომსახურების გაწევას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხემ მიისაკუთრა მოსარჩელის 2962 ბენეფიციარი, რის შედეგადაც მოსარჩელემ დაკარგა 5 716.66 ლარამდე შემოსავალი თვეში. სადავო პერიოდზე კი, მიუღებელი შემოსავლის სახით მოსარჩელის დანაკარგმა შეადგინა 16 428.64 ლარი.

61. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს და სამართლებრივ შეფასებას, საკასაციო პალატა არ იზიარებს და მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება ამ ნაწილში, იურიდიულად დაუსაბუთებელია (სსსკ-ის 393-ე მუხლი). აღნიშნული გარემოება კი, სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

62. სსსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

63. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება მოცემულ საქმეზე.

64. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ მართლზომიერი საფუძვლის გარეშე ისარგებლა მოსარჩელის მიერ იჯარით აღებული ფართით და პაციენტებს შესთავაზა იგივე მომსახურება, რელევანტური შეიძლებოდა ყოფილიყო მხოლოდ საიჯარო ქირის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნის საფუძვლიანობის კვლევის ნაწილში და არა მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის დაკისრების ნაწილში.

65. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებებზე.

66. სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, მიუღებლად მიიჩნევა შემოსვალი, რომელიც კრედიტორს არ მიუღია და რომელსაც იგი მიიღებდა მოვალეს რომ ვალდებულება ჯეროვნად შეესრულებინა. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება.

67. ერთ-ერთ საქმეში განიმარტა, რომ სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 411-ე, 412-ე მუხლების ამოსავალი დებულება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans) (შდრ: საქმე №ას-929-869-2017, 27 დეკემბერი, 2017 წელი).

68. სხვა სამოქალაქო საქმეში საკასაციო პალატამ განმარტა სსკ-ის 411-ე მუხლის შინაარსში ნაგულისხმევი ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულების არსი (შდრ: სუსგ №ას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015წ.) და აღნიშნა, რომ დასახელებული ნორმა მხოლოდ იმ შემოსავლის ანაზღაურების ვალდებულებას აკისრებს ხელშემკვრელ მხარეს, რომელიც ობიექტური მოცემულობითაა ნაკარნახევი და არა კრედიტორის სუბიექტური შეფასებით.

69. ამ თვალსაზრისით, განსაკუთრებული ყურადღებაა მისაქცევი სსკ-ის 411-ე მუხლის მეორე წინადადებაზე, რომლის თანახმად, „მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო“.

70. მიუღებელი შემოსავალი ეს არის ანაცდენი სარგებელი (მოგება), რომელიც არ გულისხმობს ერთობლივ შემოსავალს, ყოველგვარი ხარჯების გამოქვითვების გარეშე და რომელსაც დაზარალებული ობიექტურად მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად (იხ., სუსგ, №ას-218-210-2013, 10 მარტი, 2014წ.).

71. მოცემულ შემთხვევაში, მიუღებელ შემოსავლად არ შეიძლება განხილულ იქნეს მოსარჩელის მიერ მითითებული და სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მოსარჩელე პოლიკლინიკამ იმის გამო, რომ მის მიერ იჯარით აღებულ ფართში რამდენიმე თვის განმავლობაში ფუნქციონირებდა მოპასუხე პოლიკლინიკა, დაკარგა 2962 ბენეფიციარი.

72. დაუსაბუთებელია ბენეფიციერების დაკარგვით მიყენებული ზიანის დაანგარიშება მოსარჩელე პოლიკლინიკის დადიანის ფილიალის მიერ გასულ წლებში ბენეფიციარებისათვის გაწეული მომსახურების მიხედვითაც.

73. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის - 16 428.64 ლარის ანაზღაურების თაობაზე იმ გარემოებას დაემყარა, რომ მის მიერ იჯარით აღებულ ფართში გარკვეული პერიოდი უნებართვოდ განთავსდა და ფუნქციონირებდა მოიჯარის ყოფილი თანამშრომლების მიერ დაფუძნებული სამეწარმეო სუბიექტი, რომელიც ახორციელებდა მოსარჩელე პოლიკლინიკის ანალოგიურ საქმიანობას. ამით კი, მოპასუხემ მიისაკუთრა მოსარჩელის 2962 ბენეფიციარი, რის შედეგად, მოსარჩელემ დაკარგა 5 716.66 ლარამდე შემოსავალი თვეში. რაც ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით ჯამში შეადგენდა სარჩელით მოთხოვნილი თანხის ოდენობას.

74. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში, განხორციელებულად არ მიიჩნევა სსკ-ის 411-ე მუხლის წანამძღვრები, რაც საფუძვლად დაედებოდა ამ ნაწილში, სარჩელის დაკმაყოფილებას. ვინაიდან, მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო (იხ., სუსგ №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი).

75. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება (იხ., სუს-ის 2011წლის 24 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე Nას-307-291-2011წ.).

76. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ დასახელებული და სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელე პოლიკლინიკის მიერ იჯარით აღებულ ფართში რამდენიმე თვის განმავლობაში ფუნქციონირებდა მოპასუხე პოლიკლინიკა არ წარმოადგენს იმის საფუძველს, რომ მოსარჩელემ სწორედ ამიტომ დაკარგა 2962 ბენეფიციარი და მისთვის მიყენებული ზიანი გასულ წლებში მის მიერ მიღებული შემოსავლის პროპორციულია.

77. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შესაბამისი ნებართვებისა და წესების არსებობის პირობებში სხვადასხვა მეწარმე სუბიექტები უფლებამოსილნი არიან გასწიონ სამედიცინო მომსახურება.

78. თავის მხრივ, „პაციენტის უფლებების” შესახებ საქართველოს კანონით კი, პაციენტია /ბენეფიციარია აღჭურვილი თავისუფალი არჩევანის უფლებით, რაც იმას გულისხმობს, რომ ნებისმიერ პირს დაუბრკოლებლად შეუძლია თავად აირჩიოს და ნებისმიერ დროს შეიცვალოს სამედიცინო მომსახურების გამწევი [მუხლი 8. ამ კანონის ერთ-ერთ მიზანს ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში მოქალაქის უფლებების დაცვა წარმოადგენს იხ., მუხლი 1].

79. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე დაუდასტურებელია რამდენი ბენეფიციარი დაკარგა სადავო პერიოდში მოსარჩელემ და რაც უმთავრესია, საექსპერტო კვლევაში ასახულ წლებში (2013 წლის თებერვალი-ნოემბერი) მოსარჩელე პოლიკლინიკის მიერ მიღებული ბენეფიციარები კვლავ იგივე პოლიკლინიკისაგან მიიღებდნენ თუ არა მომსახურებას, ხოლო სამედიცინო მომსახურების მოსარჩელე პოლიკლინიკისაგან მიუღებლობა რა ბრალეულ კავშირში შეიძლება ყოფილიყო მოპასუხე პოლიკინიკის მიერ კანონით ნებადართულ და მის შესაბამისად განხორციელებულ საქმიანობასთან.

80. ზემოთ ასახულ არაერთ გადაწყვეტილებაში განიმარტა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის დაკისრების განმაპირობებლი ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლიობა, მათი დამაჯერებლობა, რომელიც სახეზე უნდა იყოს, როგორც მოვალის მოქმედებას და კრედიტორისათვის მიყენებულ ზიანს შორის ლოგიკური და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი, რაც მოცემულ შემთხვევაში დაუდასტურებელია. ამასთან, არათუ მიზეზშედეგობრივი კავშირი, არამედ, როგორც ზემოთ აღინიშნა ფაქტი ზიანის არსებობისა არ არის დადასტურებული.

81. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხე პოლიკლინიკისათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რაც ამ ნაწილში, მისი გაუქმების და სარჩელის უარყოფის საფუძვლია.

82. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სსსკ-ის 53-ე მუხლის საფუძველზე კი, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებულ ნაწილში კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლო ანაზღაურება უნდა დაეკისროს მოსარჩელეს / მოწინააღმდეგე მხარეს 821 ლარის ოდენობით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გადაწყვიტა:

1. შპს „N--ს“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 06 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. შპს „ქ. თბილისის N-ს“ სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და შპს „N-ს“ დაეკისროს შპს „ქ. თ-ის N-ს“ სასარგებლოდ 3500 ლარი. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. შპს „ქ. თბილისის N-ს“ შპს „N-ს“ სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის სანაცვლო ანაზღაურება 821 ლარის ოდენობით;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე