№330210015001202564

საქმე №ას-1369-1289-2017 26 იანვარი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ- ხ-ე (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე - ამხანაგობა ,,- -’’-ის თავმჯდომარე ბ- გ–ვილი, წევრები: ი-გ–ვილი, ნ-ჩ–ი, ბ- ზ--ი, ი- დ-ე, ა-- მ–ვილი, მ---- ნ-ე, ლ--- ჭ--ე, მ----- ზ--ი, გ-– ჯ--ია, თ--ა კ--ე, ა- ჭ--ა, მ-ა---ი, ნ--- კ--ო, მ-–- ბ----–ვილი, ქ- ჩ----ე, გ- ა--ი, გ--- ბ--ე, ვ- ვ-–ვილი, რ-- გ---ი, ი---- ჩ–--ე, ს------- ზ--ი, მ--- ნ--ე, შ--–-- ბ-ვილი, თ- ა–--–ავა, მ-- ო--ე, ნ- ვ---ა, დ--ს-–ვილი, ამხანაგობა ,,-- -’’-ის თავმჯდომარე - მ-- გ--ვილი, წევრები - მ-- წ---ე, მ----- წ--ე, ი- ფ--იშვილი, დ-- ქ--ე (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

მესამე პირი - შპს „ა--“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავ ნივთებზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2006 წლის 12 დეკემბერს ი-- გ-–ვილმა, ნ--- ჩ-–მა, ა--- მ-–ვილმა, მ-- ნ-ემ, თ--ა კ-ემ, მ-- ა---მა, ნ--- კ--ომ, მ-- ბ-ვილმა, გ-- ა--მა, მ--- ნ--ემ, თ--- ა–ავამ, მ- ო--ემ, მ- ტ-–მა, ი- ფ--–-იშვილმა და შპს ”ა--”-მა (შემდეგში: მესამე პირი) (დირექტორი პ- ჭ-------ე) დააფუძნეს ინდივიდუალურ მენეშენეთა ამხანაგობა ,,-- --” (შემდეგში: ამხანაგობა), რომლის მიზანსაც წარმოადგენდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება.

2. მესამე პირის ვალდებულებას წარმოადგენდა საკუთარი სახსრებით უზრუნველეყო საპროექტო-სამშენებლო დოკუმენტაციის მომზადება. საჭიროების შემთხვევაში, ამ დოკუმენტაციაში ცვლილებების შეტანა, საჭირო ნებართვის მიღება და შენობა-ნაგებობის აშენება იმ პარამეტრებით, რაც დადგენილია წინამდებარე აქტით. იგი გაიღებდა თანხას იმ ოდენობით, რაც საჭირო იქნებოდა ამხანაგობის მიზნის მისაღწევად. მის მიერ ამხანაგობაში შენატანი წარმოადგენდა შესრულებულ სამუშაოს, რომელიც იქცეოდა მიწის/შენობა-ნაგებობის არსებით ნაწილად და არა ფულად შენატანს, ან შეძენილ საქონელს, მომსახურებას. შესაბამისად, ამხანაგობის საქმიანობის ფარგლებში მესამე პირის მიერ საქონლის/მომსახურების შეძენა საკუთარი სახსრებით უნდა განხორციელებულიყო და არა ამხანაგობის სახსრებით. მესამე პირის მიერ ამხანაგობის საქმიანობის ფარგლებში გაღებული ხარჯები წარმოადგენდა მესამე პირის ხარჯებს და არა ამხანაგობის ხარჯებს; მესამე პირის მიერ მშენებლობის წარმოებისათვის საჭირო ყველა საკრედიტო-სასესხო თუ სხვა ფინანსური ვალდებულებები წარმოადგენდა მხოლოდ მესამე პირის ვალდებულებებს და ვალდებულებათა უზრუნველყოფისათვის იგი პასუხისმგებელი იყო მხოლოდ თავისი სამომავლოდ კუთვნილი ფართებით და ქონებით ასაშენებელ შენობაში.

3. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულ დამფუძნებელს შეუძლია თავისი წილი უფლება ამხანაგობაში გადასცეს მესამე პირს ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების თანხმობით.

4. ხელშეკრულების მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხოლოდ ამხანაგობის უკლებლივ ყველა წევრის თანხმობით შესაძლებელია ამხანაგობის დამფუძნებელთა საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისების ხელშეკრულების გაფორმება.

5. ხელშეკრულების 8.1 მუხლის მიხედვით, ამხანაგობის დამფუძნებლები (მონაწილეები) სოლიდარულად აგებენ პასუხს ამხანაგობის საქმიანობის საფუძველზე წარმოშობილი ვალებისათვის მესამე პირების წინაშე გარდა იმ ვალებისა და ვალდებულებებისა, რომელიც ეკუთვნის მესამე პირს.

6. ხელშეკრულების 11.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მესამე პირის მიერ აღებული ვალდებულება იფარება მხოლოდ მესამე პირის მიერ.

7. ხელშეკრულების მე-7 მუხლით დადგინდა ამხანაგობის წევრებს შორის ბინების განაწილების წესი, კერძოდ, ამხანაგობის დამფუძნებელ ფიზიკურ პირებს შენატანის სანაცვლოდ ეკუთვნოდათ განსაზღვრული ფართები, ხოლო დანარჩენი ფართების მფლობელი იყო მესამე პირი.

8. 2008 წლის 17 აპრილს მესამე პირსა და მოსარჩელეს (ან კასატორი) შორის გაფორმდა ამხანაგობაში წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების დათმობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, მოსარჩელემ მიიღო თ---–--ში, ა----ის ქ.N17, N19 და ა----ის შესახვევი N16-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მესამე პირის სამომავლო საკუთრების უფლების ნაწილი, კერძოდ, შენობის მე-6 სართულზე მდებარე 176.77 კვ.მ. ფართის №36 ბინა და მინუს მეორე სართულზე მდებარე №46 ავტოსადგომი.

9. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეთა წინააღმდეგ წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ დააყენა ორი მოთხოვნა:

10. 1) 2008 წლის 17 აპრილის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონება, რომლის თანახმად მოსარჩელემ მიიღო თ-ში, ა-ის შესახვევი ქ. 17, 19 და ა--ის შესახევევი 16-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მესამე პირის სამომავლო საკუთრების ნაწილი: შენობის მე-6 სართულზე მდებარე 176.77 კვ.მ. ფართის ბინა და მინუს მეორე სართულზე მდებარე ავტოსადგომი აღირიცხოს მოსარჩელის სახელზე სამომავლო საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში; 2) 2008 წლის 23 აპრილის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონება, რომლის თანახმად, ბ-- ხ-ემ მიიღო თ--ში, ა--ის შესახვევი ქ. 17, 19 და ა-ის შესახევევი 16-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მესამე პირის ის სამომავლო საკუთრების ნაწილი: შენობის მე-9 სართულზე მდებარე 111.00 კვ.მ. ფართის ბინა და მინუს მეორე სართულზე მდებარე ავტოსადგომი, 2013 წლის 25 ოქტომბერს მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღირიცხოს მ.ა გ-იას სახელზე სამომავლო საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში.

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 20 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი უარყოფილი იქნა.

12. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი უარყოფილი იქნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით.

13. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ: 1-8 ში მითითებული გარემოებები.

14. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ისიც, რომ სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 8.1 მუხლის მიხედვით, ამხანაგობის დამფუძნებლები (მონაწილეები) სოლიდარულად აგებენ პასუხს ამხანაგობის საქმიანობის საფუძველზე წარმოშობილი ვალებისათვის მესამე პირების წინაშე, გარდა იმ ვალებისა და ვალდებულებებისა, რომელიც ეკუთვნის მესამე პირს.

15. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების მე-10 პუნქტით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ის ფაქტი, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 226 101 აშშ დოლარით, საიდანაც 67 830.00 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს იგი გადაიხდიდა ხელშეკრულების დადასტურებიდან 3 სამუშაო დღის განმავლობაში, ხოლო დარჩენილ თანხას ეტაპობრივად - 2010 წლის 17 აპრილამდე, მათ შორის, შეთანხმებული გრაფიკით. ბ–- ხ-ეს შემთხვევაში კი, ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 152 300.00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, საიდანაც 45 690 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს იგი გადაიხდიდა ხელშეკრულების დადასტურებიდან 3 სამუშაო დღის განმავლობაში, ხოლო დარჩენილ თანხას ეტაპობრივად - 2010 წლის 23 აპრილამდე, დასათმობი უფლება მოსარჩელესა და ბ- ხ-ეზე გადავიდოდა ზ/აღნიშნული თანხის სრულად გადახდის შემდეგ. ხელშეკრულების პირობების შესრულების თაობაზე შედგებოდა სანოტარო აქტები.

16. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში მოთავსებულ ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2008 წლის 15 აპრილისა და 2008 წლის 22 აპრილის კრების უნომრო ოქმებზე, რომლითაც ნება დაერთო მესამე პირს საკუთარი შეხედულებისამებრ განეკარგა თავის კუთვნილ წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების ნაწილი. კრების ოქმებს ხელს აწერს ამხანაგობის იმდროინდელი თავმჯდომარე.

17. 2013 წლის 25 ოქტომბერს ბ- ხ-ემ სადავო მოთხოვნის უფლება გადასცა მ.ა გ-ას ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ უკანასკნელმა კი, სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის სტადიაზე, 2016 წლის 28 ოქტომბერს სანოტარო წესით დადასტურებული გარიგებით ამ მოთხოვნის უფლება დაუთმო მოსარჩელეს.

18. დადგენილია, რომ ორივე სადავო ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ვალდებულება მოსარჩელეს შესრულებული აქვს ნაწილობრივ. კერძოდ, მესამე პირის წერილით დგინდება, რომ 2008 წლის 10 ოქტომბრისათვის მოსარჩელეს გადახდილი ჰქონდა 116 360 აშშ დოლარი და დარჩენილი თანხა შეადგენდა 109 741 აშშ დოლარს, ხოლო ბ ხ-ეს - 63 458 აშშ დოლარი და დარჩენილი თანხა შეადგენდა - 88 842 აშშ დოლარს, დღეის მდგომარეობით კი, ვითარება უცვლელია.

19. ამხანგობის დამფუძნებელთა კრების 2009 წლის 18 მარტის ოქმით, ამხანაგობამ მიიღო შემდეგი გადაწყვეტილება: 1. მესამე პირმა გადასცა ამხანაგობას საკუთრებაში მასზე გაწერილი ფართები; 2. ამხანაგობა ცნობს და აღიარებს დღევანდელი მდგომარეობით მესამე პირის მიერ გაყიდულ ფართებს; 3. ამხანაგობა აღიარებს დღევანდელი დროისათვის არსებულ გაუტანელ ინვესტიციებს; 4. ამხანაგობა ცნობს მესამე პირის მიერ დამფუძნებლების წინაშე აღებულ ყველა ვალდებულებას.

20. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრების 2009 წლის 26 ოქტომბრის ოქმზე (ოქმი №4), რომლითაც ამხანაგობამ უარი თქვა 2009 წლის 18 მარტის დამფუძნებელთა კრების გადაწყვეტილების მესამე მუხლზე (გაუტანელი ინვესტიციების აღიარება) და მოითხოვა, შესრულდეს 2006 წლის 12 დეკემბრის სადამფუძნებლო დოკუმენტების მე-3 მუხლის შესაბამისი პუნქტებით ნაკისრი ვალდებულებები, კერძოდ, პუნქტი „ბ“ და „დ“, რომელთა მიხედვითაც მესამე პირის მიერ ამხანაგობის საქმიანობის ფარგლებში გაღებული ხარჯები არის მესამე პირის ხარჯები და არა ამხანაგობის ხარჯები და მესამე პირის მიერ მშენებლობის წარმოებისათვის საჭირო ყველა საკრედიტო-სასესხო თუ სხვა ფინანსური ვალდებულებები არის მხოლოდ მესამე პირის ვალდებულებები და მათი უზრუნველყოფისათვის იგია პასუხისმგებელი.

21. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2011 წლის 9 აგვისტოს შედგა ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრება (ოქმი №15), რომელშიც სხვა საკითხებთან ერთად მითითებულია ზემოთ მოყვანილი ფაქტების აღმოჩენის შემდგომ (მათ შორის, რომ ამხანაგობა არ აღიარებს საჯარო რეესტრში ამხანაგობის სახელით მესამე პირის მიერ ამხანაგობაში წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების დათმობის არცერთ ხელშეკრულებას, ვინაიდან არ ჩატარებულა კრება, არ დასწრებია არც ერთი დამფუძნებელი და კრების ოქმში წერია მათი სახელები და ა.შ.) ამხანაგობის 2009 წლის 26 ოქტომბრის კრებით, ოქმი №4, მისი უარი 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმის მე-3 მუხლის აღიარებისა და 2006 წლის 12 დეკემბრის სადამფუძნებლო დოკუმენტების მე-3 მუხლის შესაბამისი პუნქტებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მოთხოვნის თაობაზე.

22. ამავე ოქმის თანახმად, 2010 წლის 23 აპრილს გაფორმდა ამხანაგობის და მესამე პირის ურთიერთშეთანხმების ხელშეკრულება, სადაც მითითებულია, რომ პ- ჭ-ე (მესამე პირის დირექტორი) აღიარებს იმას, რომ ყველა საკრედიტო, სასესხო თუ სხვა ფინანსური ვალდებულებები არის მხოლოდ მესამე პირის ვალდებულებები და ამ ვალდებულებების უზრუნველყოფისათვის იგი იქნება პასუხისმგებელი. ამასთან, 2010 წლის მდგომარეობით ორივე მხარე შეთანხმდა და სამშენებლო მოედანზე შესრულებულ მიზნობრივად გახარჯულ თანხად ამხანაგობამ მესამე პირს უღიარა 590 002 ლარი/359 244 აშშ დოლარი.

23. ოქმის თანახმად, 2010 წლის 21 მაისს მესამე პირის დირექტორმა და ამხანაგობის თავმჯდომარემ ხელი მოაწერეს ურთიერთშეთანხმების ხელშეკრულებას, სადაც შეთანხმდნენ, რომ ფართების გაყიდვიდან ამხანაგობის ანგარიშზე თანხა არ შესულა და შესაბამისად, ამხანაგობას სამომავლო ფართების მყიდველებთან არავითარი ფინანსური ვალდებულება არ გააჩნია.

24. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ოქმში აისახა, რომ სამომავლოდ წარმოშობილ უფლების დათმობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხა გადახდილი იქნა მესამე პირის დირექტორთან და მყიდველებთანაც იგი იყო პასუხისმგებელი. ამდენად, ამხანაგობამ გამიჯნა თავისი და მესამე პირის ვალდებულებები.

25. დავის სამართლებრივი კვალიფიკაციისათვის სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმას, რომ დარღვეული უფლების აღდგენას ორივე მოსარჩელე ამხანაგობისგან ითხოვდა, რის ფაქტობრივ საფუძვლადაც მიუთითებდა ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმზე, რომლითაც მიიღეს გადაწყვეტილება მესამე პირზე გაწერილი ფართების ამხანაგობისათვის გადაცემის შესახებ. ამხანაგობამ სცნო მესამე პირის მიერ გაყიდული ფართები ანუ, ვალდებულების არსებობა. ოქმი ხელმოწერილი იქნა ამხანაგობის წევრების მიერ და დამოწმდა ნოტარიულად. ამდენად, ამხანაგობამ იკისრა მესამე პირის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება მოსარჩელეების მიმართ.

26. ამხანაგობა და მესამე პირი სარჩელს არ ცნობდნენ იმ საფუძვლით, რომ მესამე პირის ვალდებულებებზე ამხანაგობას პასუხი არ უნდა ეგო. მათივე განმარტებით, სადავო ხელშეკრულებები დაიდო ამხანაგობის წევრების თანხმობის გარეშე.

27. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ამხანაგობაში წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების დათმობის შესახებ 2008 წლის 17 აპრილის და იმავე წლის 23 აპრილის ხელშეკრულებები არ დადებულა ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების სავალდებულო თანხმობით და არც ამ გარიგებების მოწონების ფაქტი დასტურდება ამხანაგობის წევრების მხრიდან.

28. აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობისას, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 933-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, წილი ქონების ან უფლების სახით არ შეიძლება გადაეცეს მესამე პირს ხელშეკრულების სხვა მონაწილეთა თანხმობის გარეშე. უარი თანხმობაზე დაიშვება მხოლოდ პატივსადები მიზეზის არსებობისას.

29. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ამხანაგობაში წილის მესამე პირზე გასხვისებისათვის აუცილებელია მისი ყველა წევრის თანხმობა. მოცემულ შემთხვევაშიც 2006 წლის 12 დეკემბრის ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხოლოდ ამხანაგობის უკლებლივ ყველა წევრის თანხმობითაა შესაძლებელი ამხანაგობის დამფუძნებელთა საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისების ხელშეკრულების გაფორმება. ამხანაგობის უკლებლივ ყველა წევრის ასეთ თანხმობად არ იქნა მიჩნეული საქმეში მოთავსებული ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2008 წლის 15 აპრილისა და იმავე წლის 22 აპრილის კრებების უნომრო ოქმები, რომლებითაც ნება დაერთო მესამე პირს საკუთარი შეხედულებისამებრ განეკარგა თავის კუთვნილ წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების ნაწილი. კრების ოქმებს ორივე შემთხვევაში ხელს აწერდა მხოლოდ ამხანაგობის იმდროინდელი თავმჯდომარე, რომელიც, მართალია, ორივე კრების ოქმში მიუთითებდა კრებაში ამხანაგობის სხვა წევრების მონაწილეობაზეც, თუმცა, ეს გარემოება საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით არ დადასტურდა. უფრო მეტიც, 2011 წლის 9 აგვისტოს ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრებაზე (ოქმი №15) ამხანაგობის წევრებმა ერთხმად აღნიშნეს, რომ ეს კრებები არ ჩატარებულა. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ამხანაგობის წევრებმა არ იცოდნენ მესამე პირის მიერ მოსარჩელესა და ბ- ხ--ესთან დასადები ხელშეკრულებების შესახებ და შესაბამასად, მათ არ განუცხადებიათ თანხმობა ამხანაგობაში წილის მესამე პირებზე გასხვისების შესახებ.

30. რაც შეეხება ხსენებული ხელშეკრულებების შემდგომში მოწონების საკითხს ამხანაგობის წევრების მხრიდან (სკ-ის 101-ე მუხლი), სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ თვალსაზრისით მითითება ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმზე არარელევანტური იყო. ამ კრების ოქმში არსად არ იყო მითითება მესამე პირის მიერ მოსარჩელესა და ბ- ხ--ესთან დადებულ ხელშეკრულებებზე. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნულზე ამხანაგობის წევრებს არც კი ჰქონდათ ინფორმაცია, ამ გარიგებების მოწონება ობიექტურად შეუძლებელიც იყო.

31. არ იქნა გაზიარებული ამ კრების ოქმის განხილვა ვალის გადაკისრების შესახებ გარიგებად. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სსკ-ი ადგენს პრივატულ ვალის გადაკისრებას, რის შედეგად ახალი მოვალე იკავებს ძველი მოვალის ადგილს ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში. ამასთან, იმის მიხედვით, ამ ურთიერთობის რომელი მხარის მიერ იდება ვალის გადაკისრების ხელშეკრულება, განასხვავებენ: 1. ვალის გადაკისრებას ხელშეკრულების კრედიტორსა და ახალ მოვალეს შორის (სსკ-ის 203.1 მუხლი) და 2. ვალის გადაკისრებას ხელშეკრულების ძველ და ახალ მოვალეებს შორის (სსკ-ის 204-ე მუხლი). თუ პრივატული ვალის გადაკისრების ხელშეკრულება იდება ძველ და ახალ მოვალეებს შორის, ასეთი გარიგების სამართლებრივი ძალა მერყევ მდგომარეობაშია და დამოკიდებულია კრედიტორის თანხმობაზე (სსკ-ის 204-ე მუხლი). კრედიტორის თანხმობა შეიძლება განხორციელდეს როგორც წინასწარ, ისე, შემდეგში (მოწონება). ამასთან, მისი განცხადება ნებისმიერი ფორმით შესაძლებელია როგორც ძველი, ისე ახალი მოვალისთვის. ამასთან, უდავოა, რომ ვალის გადაკისრების ხელშეკრულება ჩვეულებრივი სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგებაა და იგი უნდა აკმაყოფილებდეს ასეთი გარიგების დადებულად მიიჩნევისთვის კანონით გათვალისწინებულ აუცილებელ წინაპირობებს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. მოცემულ შემთხვევაში, მითითებული კრების ოქმით ამხანაგობა და მესამე პირი მოსარჩელისა და ბ- ხ-ეს მიმართ ამ უკანასკნ--–-ს ვალების (შესასრულებელი ვალდებულებების) გადაკისრების არათუ ყველა არსებით პირობაზე არ შეთანხმებულან, არამედ, კრების ოქმი საერთოდ არ შეიცავს მითითებას მესამე პირის მიერ მოსარჩელესა და ბ- ხ--ესთან დადებულ ხელშეკრულებებზე.

32. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამავე საფუძვლით მითითებულ კრების ოქმით ამხანაგობის წევრების მიერ გამოვლენილი ნება ვერ ჩაითვლებოდა მოსარჩელეების მიმართ ვალის აღიარებად (სსკ-ის 341-ე მუხლი).

33. ამდენად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მივიჩნევდით, რომ ამხანაგობაში წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების დათმობის შესახებ 2008 წლის 17 აპრილის და იმავე წლის 23 აპრილის ხელშეკრულებები, ერთი მხრივ, მესამე პირსა და მეორე მხრივ, მოსარჩელესა და ბ- ხ-ეს შორის ნამდვილია, განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი მაინც არ იქნებოდა, რადგან სსკ-ის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ვალდებულების წარმოშობის არცერთი წინაპირობა ამხანაგობის წევრებთან მიმართებით სახეზე არ არის, ისინი არ არიან მოსარჩელეების მიმართ ვალდებულების მქონე სუბიექტები, მათ არ გამოუვლენიათ ისეთი ნება, რაც რაიმე ვალდებულებას წარმოშობდა მოსარჩელეების მიმართ (სსკ-ის 50-ე მუხლი).

34. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ამ პირობებში ვალდებულებების შეუსრულებლობა არის მესამე პირის რისკი, რომელსაც მოსარჩელემ და ბ- ხ-ემ თანხები გადაუხადეს.

35. ამასთან, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ იარსებებდა იმ შემთხვევაშიც, თუ დადასტურდებოდა, რომ სადავო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულება თავის თავზე აიღო ამხანაგობამ (სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს სარჩელის უმთავრეს ფაქტობრივ საფუძველს). როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, ორივე სადავო ხელშეკრულებაში ნათლად იყო მითითებული, რომ დასათმობი უფლება მ-და ბ- ხ-ეებზე გადავიდოდა თანხების სრულად გადახდის შემდეგ.

36. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელეს და ბ- ხეს სრულად არ შეუსრულებიათ ნაკისრი ვალდებულებები. კერძოდ, მოსარჩელეს გადახდილი აქვს 116 360 აშშ დოლარი, დარჩენილი თანხა შეადგენს 109 741 აშშ დოლარს, ხოლო ბ- ხ-ეს - 63 458 აშშ დოლარი, დარჩენილი თანხა შეადგენს - 88 842 აშშ დოლარს.

37. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 498-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ნივთის ნასყიდობის მომწესრიგებელი წესები შესაბამისად გამოიყენება უფლების ან სხვა ქონების ნასყიდობის მიმართაც.

38. დავის სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 477-ე მუხლის, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის, ასევე, 369-ე მუხლის მიხედვით და განმარტა, რომ იმ ვითარებაში, როდესაც სადავო ხელშეკრულებებში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ დასათმობი უფლებები მოსარჩელესა და ბ- ხ-ეზე გადავიდოდა თანხების სრულად გადახდის შემდეგ და ეს ვალდებულება მათ არ შეუსრულებიათ, მოთხოვნა ამხანაგობის მხრიდან ვალდებულების შესრულებაზე სამართლებრივად დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული.

39. სააპელაციო პალატა აღნიშნა, რომ ამ საკითხზე ყურადღების გამახვილების შემდეგ, მოსარჩელის (აპელანტი) წარმომადგენელმა, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მ.ა გ-იამ სადავო მოთხოვნის უფლება დაუთმო მოსარჩელეს და ეს უკანასკნელი ცნობილ იქნა აპელანტ მ.ა გ-იას უფლებამონაცვლედ, სარჩელის მოთხოვნა შემდეგნაირად ჩამოაყალიბა: მოსარჩელე ცნობილ იქნას თ-ში, ა-ის შესახვევი ქ. 17, 19 მდებარე 156.00 კვ.მ. ფართის საცხოვრებელი ბინის და ერთი ავტოსადგომის მესაკუთრედ.

40. აპელანტის წარმომადგენლის განმარტებით, აღნიშნული წარმოადგენდა სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობის შემცირებას; კერძოდ, აპელანტი ითხოვდა ორივე სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელისა და ბ- ხ-- მიერ ჯ--- გადახდილი 180 ათასი აშშ დოლარის ეკვივალენტ უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას.

41. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 83-ე მუხლის მე-2 და მე-4 ნაწილებზე და განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობის შემცირება არ ნიშნავდა სარჩელის შეცვლას და, შესაბამისად, დასაშვები იყო საქმის სასამართლო განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე, მაშინ როცა, სარჩელის საფუძვლის შეცვლა დასაშვები იყო საქმის წინასწარი განხილვის დასრულებამდე, ხოლო დასრულების შემდეგ დაიშვებოდა მხოლოდ მოპასუხის თანხმობით.

42. იმავდროულად, პალატამ მიუთითა სსსკ-ის 381-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელია.

43. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მითითება დავის სააპელაციო სასამართლოში განხილვის ეტაპზე მის მიერ მხოლოდ სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობის შემცირების თაობაზე, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლის შეცვლის გარეშე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო როგორც დავის საგნის, ისე, მოთხოვნის საფუძვლის შეცვლა, რაც ზემოთ მითითებული საპროცესო ნორმების შესაბამისად დაუშვებელი იყო.

44. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით მოსარჩელემ წარმოადგინა საკასაციო საჩივარი.

45. კასატორის განმარტებით, მის მიმართ მოწინააღმდეგე მხარემ იკისრა ვალდებულების შესრულება, თუმცა, გაურკვეველი და საეჭვო გარემოებების გამო სასამართლომ აღნიშნული არ გაითვალისწინა.

46. კასატორი აღნიშნავს, რომ მესამე პირის ვალდებულებების შესრულება იკისრა ამხანაგობამ, თუმცა, მან უარი განაცხადა კასატორის ხელშეკრულების აღიარებაზე. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში არაერთი არასწორი მონაცემი მიუთითა, მათ შორის მესამე პირის მიერ ვალდებულებების შესრულების პირობის აღიარების თაობაზე.

47. საკასაციო საჩივრის ავტორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არაერთი ფაქტობრივი გარემოება სახეცვლილად და არაზუსტად მიუთითა, ასევე, უდავოდ მიიჩნია სადავო ფაქტობრივი გარემოებები და მათ არასწორი შეფასება მისცა. შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ განსახილველ საქმეზე მოსამართლის განსხვავებულ აზრში წარმოდგენილი არგუმენტები დავის გადაწყვეტის ერთადერთი სწორი დასაბუთებაა.

48. კასატორი მიუთითებს გასაჩივრებული განჩინების 2.1 პუნქტზე, სადაც ჩამოთვლილია ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების პირობები, მათ შორის, წევრთა მიერ თავიანთი ქონების მესამე პირებისათვის გადაცემის უფლების თაობაზე. შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ მისი და ბ- ხ-ეს მიერ გაფორმებული ხელშეკრულება კანონიერია და ამ გზით კასატორმა უფლება შეიძინა წილის ნაწილზე.

49. კასატორის განმარტებით, ხელშეკრულების გაფორმებისას მის მიერ დაცული იყო ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები, კერძოდ, იგი გაფორმდა ნოტარიულად და არც ერთ დამფუძნებელ წევრს უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენების სურვილი არ გამოუთქვამს, ხოლო ამხანაგობის თავმჯდომარემ აღნიშნულის თაობაზე იფორმაცია ყველა დამფუძნებელ წევრს მიაწოდა.

50. საკასაციო საჩივრის ავტორი გასაჩივრებული განჩინების 2.2. და 2.3. პუნქტებზე მითითებით აღნიშნავს, რომ ამ პუნქტებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების უდავოდ მიუჩნევლობით არასწორი შეფასება მისცა კასატორის უფლების შეძენის კანონიერებას, ვინაიდან, უდავოდ არ ჩათვალა ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ განხორციელებული მოქმედებები.

51. კასატორი ასევე უთითებს გასაჩივრებული განჩინების 2.5. პუნქტზე და განმარტავს, რომ ამხანაგობის 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმით დასტურდება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ გაყიდული ფართების, გაუტანელი ინვესტიციებისა და მის მიერ ნაკისრი ყველა ვალდებულების ცნობა და აღიარება. შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს მიერ ამ აღიარების საწინააღმდეგო მტკიცება უკანონოა.

52. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლო დაეყრდნო 2009 წლის 26 აგვისტოს კრების ოქმს, რომლითაც ამხანაგობამ უარი განაცხადა ვალდებულებების შესრულებაზე, თუმცა, ეს ოქმი სათანადო ფორმით არაა ხელმოწერილი.

53. საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს გასაჩივრებული განჩინებით 2.10. პუნქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე და აღნიშნავს, რომ მესამე პირი ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრია, რომელიც უზრუნველყოფს სამშენებლო სამუშაოებს, ხოლო სხვა დანარჩენი წევრები ა-ის ქუჩაზე ასაშენებელი სახლის მისამართზე ადრე მაცხოვრებელი ის დამფუძნებლები იყვნენ, რომლებსაც მესამე პირის მიერ აშენებულ სახლში სანაცვლო საცხოვრებელი ფართები უნდა მიეღოთ. შესაბამისად, მესამე პირს თავისუფლად უნდა განეკარგა მის სახელზე გაწერილი ფართები, რათა სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისათვის ჰქონოდა როგორც ფინანსების მიღების, ასევე მოგების მიღების შესაძლებლობა.

54. კასატორი განმარტავს, რომ საქმის მასალებში არსებული დოკუმენტაციით დასტურდება მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი მესამე პირის მიერ თანხების მიღებას და მის მიერ ქ. თ-ში, ა-ის ქუჩაზე ამხანაგობის მიზნების შესასრულებლად სამშენებლო სამუშაოების წარმოებას. კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით დასტურდება მესამე პირის მიერ შესრულებული სამუშაოების მოცულობა, ხოლო 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმით ამხანაგობის მიერ აპელანტების სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულების დაკისრება და გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტაციით ჩატარებული სამუშაოების აღწერილობის ცნობა და მიღება. შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ დადგენილი გარემოება, თითქოს მოწინააღმდეგე მხარემ უარი თქვა აღიარებული ვალდებულების შესრულებაზე, უსაფუძვლოა.

55. კასატორი მიუთითებს გასაჩივრებული განჩინების 2.10. პუნქტზე და აღნიშნავს, რომ სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ისეთი ფაქტობრივი გარემოება, რომლის დამადასტურებელი არანაირი დოკუმენტი არაა წარმოდგენილი. კერძოდ, სასამართლოს არგუმენტაცია, რომ „უძრავი ქონება ამხანაგობის მიერ როგორც ირკვევა განაწილებულია და შესაბამის ფართს, რომელზეც ითხოვს მოსარჩელე სამომავლო საკუთრების გადაცემას, შესაძლოა ჰყავდეს სხვა მესაკუთრეც კი“ არანაირ მტკიცებულებას არ ეფუძნება, გარდა მოწინააღმდეგე მხარის ზეპირი განმარტებისა.

56. კასატორის განმარტებით, 2009 წლის 18 მარტის კრების გადაწყვეტილებით, შპს გაირიცხა ამხანაგობიდან და შესაბამისად, გაურკვეველი გახდა მოსარჩელეებს ვის მიმართ უნდა შეესრულებინათ ვალდებულება, მითუმეტეს ისეთ ვითარებაში, როცა მშენებლობა შეჩერებული იყო. მესამე პირის ამხანაგობიდან გარიცხვით მისი ვალდებულება იკისრა მოწინააღმდეგე მხარემ, თუმცა, არ ასრულებს მას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს მიერ სათანადო მოპასუხედ მესამე პირის მითითება უსაფუძვლოა.

57. კასატორი აღნიშნავს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა იმ მოწმის დაკითხვის თაობაზე, რომელიც ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო მოსარჩელეების მიერ გაფორმებული ხელშეკრულების პერიოდში და რომელმაც ამ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით შესაბამისი პროცედურები განახორციელა. აღნიშნული მოწმის დაკითხვა ასევე არ ჩათვალა საჭიროდ სააპელაციო სასამართლომ, რითაც დაარღვია კასატორის უფლებები.

58. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

59. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

60. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იხილავს კასატორის პრეტეზიას, რომელიც მიმართულია სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის უარყოფაზე.

61. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელემ მოთხოვნა დააყენა შემდეგი სახით: 1) 2008 წლის 17 აპრილის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონება, რომლის თანახმად მოსარჩელემ მიიღო თ---ში, ა---ის შესახვევი ქ. N17, N19 და ა--ის შესახევევი 16-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მესამე პირის სამომავლო საკუთრების ნაწილი: შენობის მე-6 სართულზე მდებარე 176.77 კვ.მ. ფართის ბინა და მინუს მეორე სართულზე მდებარე ავტოსადგომი აღირიცხოს მოსარჩელის სახელზე სამომავლო საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში; 2) 2008 წლის 23 აპრილის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონება, რომლის თანახმად, ბ-- ხ-----ემ მიიღო თ---ში, ა--ის შესახვევი ქ.N17, N19 და ა--ის შესახევევი 16-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მესამე პირის ის სამომავლო საკუთრების ნაწილი: შენობის მე-9 სართულზე მდებარე 111.00 კვ.მ. ფართის ბინა და მინუს მეორე სართულზე მდებარე ავტოსადგომი, 2013 წლის 25 ოქტომბერს მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღირიცხოს მ.ა გ-იას სახელზე სამომავლო საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში.

62. 2013 წლის 25 ოქტომბერს ბ- ხ--ემ სადავო მოთხოვნის უფლება გადასცა მ.ა გ-იას ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ამ უკანასკნელმა კი, სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის სტადიაზე, 2016 წლის 28 ოქტომბერს სანოტარო წესით დადასტურებული გარიგებით ამ მოთხოვნის უფლება დაუთმო მოსარჩელეს.

63. მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 930-933-ე მუხლები, რომლითაც გათვალისწინებულია ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ინსტიტუტი. ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად [სსკ-ის 930-ე მუხლი]. ამხანაგობის ხელშეკრულების სამართლებრივი საკითხები და ხელშემკვრელ მხარეთა უფლება-მოვალეობები განმარტებულია არაერთ საკასაციო პალატის განჩინებაში. შდრ: სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი; №ას-630-597-2014, 28 ივლისი, 2015 წელი.

64. აღსანიშნავია, რომ სარჩელის სასამართლოში განხილვისას ამხანაგობამ და მესამე პი---- სარჩელის უარყოფის ერთ-ერთ საფუძვლად მიუთითეს მესამე პირის ვალდებულებებზე ამხანაგობის პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ გარემოებებზე, რაც გამოიხატებოდა სადავო ხელშეკრულებების დადებისას ამხანაგობის წევრების ნების არარსებობაში. მაშინ როდესაც, ამხანაგობაში წილის მესამე პირზე გასხვისების წინაპირობას ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა წარმოადგენდა.

65. ამხანაგობის ყველა წევრის ნების გამოვლენის თვალსაზრისით კი, მოცემულ საქმეზე დადგენილია იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც ამხანაგობის ვალდებულებას სარჩელზე დავის საგნის მიმართ წარმოშობილად არ მიიჩნევს. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კი, დასაშვები საკასაციო პრეტენზია კასატორს არ წარმოუდგენია [393.2 და 407.2 მუხლები].

66. დადგენილია, რომ 2006 წლის 12 დეკემბრის ამხანაგობის სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხოლოდ ამხანაგობის უკლებლივ ყველა წევრის თანხმობითაა შესაძლებელი ამხანაგობის დამფუძნებელთა საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გასხვისების ხელშეკრულების გაფორმება. მოცემულ შემთხვევაში კი, დადასტურებულია, რომ ამხანაგობაში წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების დათმობის შესახებ 2008 წლის 17 აპრილის და იმავე წლის 23 აპრილის ხელშეკრულებები არ დადებულა ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრების თანხმობით და ასევე არ დასტურდება ამ გარიგებების მოწონების ფაქტი ამხანაგობის წევრების მხრიდან {სსკ-ის 101-ე მუხლი]. საქმეში მოთავსებული ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2008 წლის 15 აპრილისა და იმავე წლის 22 აპრილის კრებების უნომრო ოქმები კი, რომლებითაც ნება დაერთო მესამე პირს საკუთარი შეხედულებისამებრ განეკარგა თავის კუთვნილ წილზე სამომავლოდ წარმოშობილი უფლების ნაწილი, ამგვარი თანხმობის განხორციელებულად მიჩნევას ვერ დაადასტურებდა. კრების ოქმებს ორივე შემთხვევაში ხელს აწერდა მხოლოდ ამხანაგობის იმდროინდელი თავმჯდომარე, რომელიც, მართალია, ორივე კრების ოქმში მიუთითებდა კრებაში ამხანაგობის სხვა წევრების მონაწილეობაზეც, თუმცა, ეს გარემოება საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით არ დადასტურდა. უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ 2011 წლის 9 აგვისტოს ამხანაგობის დამფუძნებელთა კრებაზე (ოქმი №15) ამხანაგობის წევრებმა ერთხმად აღნიშნეს, რომ ეს კრებები არ ჩატარებულა.

67. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ამხანაგობის წევრებმა არ იცოდნენ მესამე პირის მიერ მოსარჩელესა და ბ-- ხ-ესთან დასადები ხელშეკრულებების შესახებ და შესაბამასად, მათ არ განუცხადებიათ თანხმობა ამხანაგობაში წილის მესამე პირებზე გასხვისების შესახებ.

68. ნიშანდობლივია ისიც, რომ ამხანაგობის დამფუძნებელთა 2008 წლის 15 აპრილისა და იმავე წლის 22 აპრილის კრებების ოქმები ვერ განიხილება ვალის გადაკისრების გარიგებადაც.

69. აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო კოდექსით რეგულირებულია ვალის გადაკისრების ორი საკანონმდებლო შემადგენლობა: მოთხოვნის მფლობელსა და მესამე პირს შორის დადებული ხელშეკრულება [სსკ-ის 203-ე მუხლი] და მოვალესა და მესამე პირს შორის დადებული ხელშეკრულება ვალის გადაკისრების შესახებ [სსკ-ის 204-ე მუხლი]. ვალის გადაკისრების შესახებ ხელშეკრულება იდება მოთხოვნის მფლობელსა და ახალ მოვალეს შორის და იგი, როგორც წესი, არ საჭიროებს მოვალის თანხმობას. ვალის გადაკისრება ათავისუფლებს მოვალეს ვალდებულების შესრულებისაგან კრედიტორის მიმართ. ვალის გადაკისრება სსკ-ის 203-ე მუხლის მიხედვით არის მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულება. აღნიშნული მსჯელობა შესაბამისობაში სასამართლო პრაქტიკასთან. შდრ: №ას-415-388-2017, 16 ივნისი, 2017 წელი. ვალის გადაკისრების იურიდიული შედეგი იმაში ვლინდება, რომ ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ახალი მოვალე იკავებს თავდაპირველი მოვალის ადგილს. ვალდებულების შინაარსი რჩება უცვლელი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულების წარდგენის გზით ვერ დაამტკიცა ის გარემოება, რომ ამხანაგობამ იკისრა მოსარჩელისა და ბ-- ხ-ეს მიმართ მესამე პირის შესასრულებელი ვალდებულებების შესრულება. მით უფრო, რომ 2008 წლის 18 მარტის ამხანაგობის კრების ოქმი საერთოდ არ შეიცავს მითითებას მესამე პირის მიერ მოსარჩელესა და ბ- ხ--ესთან დადებულ ხელშეკრულებებზე.

70. კრების ოქმით ამხანაგობის წევრების მიერ გამოვლენილი ნება ასევე ვერ იქნება შეფასებული, როგორც მოსარჩელეების მიმართ ვალის აღიარებად.

71. აღსანიშნავია, რომ სსკ-ის 341-ე მუხლის სამართლებრივი წანამძღვრებისა და ნორმატიული შინაარსის განმარტება მოცემულია არაერთ გადაწყვეტილებაში. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ სსკ-ის 341-ე მუხლის ნორმატიულ შინაარსის განმარტებისას აღნიშნა: „ვალის აღიარების ხელშეკრულება თავისი შინაარსითა და გამოხატვის ფორმით შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახის, კერძოდ, კონსტიტუციური ან დეკლარაციული ხასიათის. კონსტიტუციური ხასიათის ვალის არსებობის აღიარებით ხდება ახალი ხელშეკრულების დადება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ვალის აღიარების ხელშეკრულებით დგინდება ახალი დამოუკიდებელი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, წარმოიშობა ახალი მოთხოვნა, მიუხედავად ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ ნამდვილობისა. ახალი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის სამართლებრივი ძალა არ არის დამოკიდებული ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის სამართლებრივ ძალასა თუ შინაარსზე. სწორედ აღნიშნული სახის ვალის არსებობის აღიარებას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ვალის არსებობის აღიარება, როგორც ვალდებულების არსებობის დამოუკიდებელი კომპონენეტი ხელწერილის შინაარსიდან უნდა მომდინარეობდეს, კერძოდ, ხელწერილით პირი უნდა აღიარებდეს გარკვეულ ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას და კისრულობდეს მისი შესრულების ვალდებულებას. ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულების თავისებურება სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ მასში ვალდებულების შესრულების მზაობა იკვეთება (იხ., სუსგ Nას-839-890-2011, 08.11.2011წ.; სუსგ №ას-226-213-2015, 18 მაისი, 2015 წ.).

72. კასატორი უთითებს გასაჩივრებული განჩინების 2.5. პუნქტზე და განმარტავს, რომ ამხანაგობის 2009 წლის 18 მარტის კრების ოქმით დასტურდება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ გაყიდული ფართების, გაუტანელი ინვესტიციებისა და მის მიერ ნაკისრი ყველა ვალდებულების ცნობა და აღიარება.

73. კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და ყურადღებას ამახვილებს იმ საკითხზე, რომ ორივე სადავო ხელშეკრულებაში ნათლად იყო მითითებული, რომ დასათმობი უფლება მ და ბ-- ხ-ეებზე გადავიდოდა თანხების სრულად გადახდის შემდეგ. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების მე-10 პუნქტით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ის ფაქტი, რომ მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 226 101 აშშ დოლარით, საიდანაც 67 830.00 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს იგი გადაიხდიდა ხელშეკრულების დადასტურებიდან 3 სამუშაო დღის განმავლობაში, ხოლო დარჩენილ თანხას ეტაპობრივად - 2010 წლის 17 აპრილამდე, მათ შორის, შეთანხმებული გრაფიკით. ბ-- ხ--ს შემთხვევაში კი, ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 152 300.00 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, საიდანაც 45 690 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს იგი გადაიხდიდა ხელშეკრულების დადასტურებიდან 3 სამუშაო დღის განმავლობაში, ხოლო დარჩენილ თანხას ეტაპობრივად - 2010 წლის 23 აპრილამდე, დასათმობი უფლება მოსარჩელესა და ბ-ხ--ეზე გადავიდოდა ზ/აღნიშნული თანხის სრულად გადახდის შემდეგ. ხელშეკრულების პირობების შესრულების თაობაზე შედგებოდა სანოტარო აქტები.მოცემულ შემთხვევაში, უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ მოსარჩელეს და ბ- ხ---ეს სრულად არ შეუსრულებიათ ნაკისრი ვალდებულებები, კერძოდ, მოსარჩელეს გადახდილი აქვს 116 360 აშშ დოლარი, დარჩენილი თანხა შეადგენს 109 741 აშშ დოლარს, ხოლო ბ-- ხ-ეს - 63 458 აშშ დოლარი, დარჩენილი თანხა შეადგენს - 88 842 აშშ დოლარს.

74. სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, იმგვარი მტკიცებულებების წარდგენა, რომლებიც სარწმუნოდ დაადასტურებს სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო გარემოებების არსებობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსარჩელის მხოლოდ ზეპირი განმარტების საფუძველზე სასურველი ფაქტი ვერ დადგინდება და მოსარჩელისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

75. ამდენად, იმ ვითარებაში, როდესაც სადავო ხელშეკრულებებში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ დასათმობი უფლებები მოსარჩელესა და ბ-- ხ----ეზე გადავიდოდა თანხების სრულად გადახდის შემდეგ და ეს ვალდებულება მათ არ შეუსრულებიათ, სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული პ-51-ში მითითებული კასატორის არგუმენტი.

76. კასატორის იმ მოსაზრებასთან მიმართებით კი, რომელიც მოცემულ საქმეზე მოსამართლის განსხვავებული აზრის გაზიარების საკითხს შეეხება, საკასაციო პალატა მიუთითებს ერთ-ერთ განჩინებაში გაკეთებულ საკასაციო პალატის განმარტებაზე: „განსახვავებული აზრის წერილობით ჩამოყალიბება არ განსაზღვრავს განჩინების/გადაწყვეტილების იურიდიულ ძალას. სასამართლოს განჩინება/გადაწყვეტილება მისი ფუნქციური დატვირთვით ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტია, რომლის უმთავრესი ამოცანა ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი მართლწესრიგის რეალურად არსებობაა. სასამართლო განჩინება/გადაწყვეტილება, ობიექტური და სუბიექტური ფარგლების გათვალისწინებით, კანონიერ ძალაში შესვლის შემდგომ, სავალდებულოა როგორც მოდავე მხარეთათვის, ისე ნებისმიერი სხვა პირისათვის, რომელთაც ენიჭებათ ან/და ერთმევათ რაიმე უფლება, ხოლო მისიიურიდიული ძალა არ არის დამოკიდებული კონკრეტულ საქმეზე ერთ-ერთი კოლეგიური შემადგენლობის მოსამართლის განსხვავებული აზრის არსებობაზე. ამ დასკვნის საფუძველია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლი, რომელიც ადგენს კოლეგიური სასამართლოს მიერ საკითხების გადაწყვეტის წესს და შეიცავს დათქმას განსხვავებული აზრის წერილობით ჩამოყალიბების უფლებამოსილებაზე. ნორმის პირველი ნაწილის თანახმად დადგენილია საქმის განხილვასთან დაკავშირებით წამოჭრილი ყველა საკითხის ხმების უმრავლესობით გადაწყვეტის წესი, რა დროსაც არც ერთ მოსამართლეს უფლება არა აქვს თავი შეიკავოს რომელიმე საკითხის გადაწყვეტისაგან. ხოლო იმ შემთხვევაში თუ, მოსამართლეს, რომელიც განჩინებისა თუ დადგენილების გამოტანისას არ ეთანხმება უმრავლესობას, შეუძლია, წერილობით ჩამოაყალიბოს თავისი განსხვავებული აზრი, რომელიც დაერთვის საქმეს, მაგრამ სასამართლოს სხდომის დარბაზში მისი შინაარსი არ გამოცხადდება. ამდენად, კანონმდებელი განჩინების/გადაწყვეტილების იურიდიულ ძალასა და შინაარსზე რაიმე ზემოქმედების უნარს განსახვავებული აზრის არსებობას არ ანიჭებს. საკასაციო პალატის განმარტებით, „განსახვავებული აზრი“, ეს არის მხოლოდ მისი ავტორის, შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, მისი სამართლებრივი შეხედულება, რომელიც ასახავს მისი ავტორის დამოკიდებულებას სადავო საკითხის მიმართ და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს. შესაბამისად, გადაწყვეტილებით დამდგარ იურიდიულ შედეგს იგი ვერც შეცვლის და ვერც საქმის განსახილველად დიდი პალატისათვის გადაცემას განაპირობებს. სუსგ №ა-2778-ბ-11-2015, 28 სექტემბერი, 2015 წელი.

77. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

78. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მრავალმხრივი ნების გამოვლენის ნამდვილობის, ვალის გადაკისრების, ვალის არსებობის აღიარების სამართლებრივ საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განნჩინებაში.

79. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

80. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ---ი ხ-ეს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ---ი ხ-ეს უკან დაუბრუნდეს 2017 წლის 29 ნოემბერს საგადასახადო დავალება N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (6000 ლარი) 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თ-ი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე