საქმე №ას-938-903-2016 5 მაისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „მ-ა“, სს „მ-ას“ უფლებამონაცვლე ჯ. ხ-ი (მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება/დამატებითი განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივნისის განჩინება და 2016 წლის 21 ივნისის დამატებითი განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების/დამატებითი განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება (ძირითად სარჩელში), ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, თანხის დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის/შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნა და სარჩელის/შეგებებული სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ (შემდგომში _ მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე, აპელანტი, კასატორი, მეიჯარე ან მესაკუთრე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „მ-ას“ (კრედიტორული მოთხოვნის ნაწილში უფლებამონაცვლე ჯ. ხ-ი, იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.12.2015წ. და 29.12.2015წ. განჩინებები, შემდგომში _ მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, მოიჯარე ან მოაღნაგე) მიმართ და მოითხოვა მისთვის 2011 წლის 20 სექტემბრის იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის დავალიანების _ 88 687,61 ლარის, ამავე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის გადახდის ვადის გადაცილების გამო, პირგასამტეხლოს _ 16 519,66 ლარის, 2013 წლის 25 ნოემბრიდან ქირის გადახდის ვალდებულების სრულად შესრულებამდე ყოველდღიურად საიჯარო ქირის 0,1 %-ის, ამავე ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის დარღვევისათვის პირგასამტეხლოს _ 14 800 ლარის, ასევე, 2011 წლის 20 სექტემბრის აღნაგობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, აღნაგობის გადაუხდელი საზღაურის _ 56 977,4 ლარის, ამ თანხის გადახდის ვადის გადაცილების გამო, პირგასამტეხლოს _ 16 479,45 ლარის, 2013 წლის 25 ნოემბრიდან საზღაურის სრულად დაფარვამდე ყოველდღიურად გადაუხდელი თანხის 0,1 %-ისა და ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის დარღვევისათვის პირგასამტეხლოს _ 14 800 ლარის დაკისრება.

1.1.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 სექტემბრის #01-4/419 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის განცხადება და პირდაპირი განკარგვის წესით, იჯარის უფლებით, 49 წლის ვადით გადაეცა 2457 კვ.მ (ს/კ #...) და 1300 კვ.მ (0.1.14.005.157) მიწის ნაკვეთები. ბრძანების თანახმად, იჯარის წლიური თანხა პირველ ქონებაზე განისაზღვრა 41 769 ლარით, ხოლო მეორე ქონებაზე _ 35 100 ლარით. მოიჯარეს ქირა უნდა გადაეხადა წელიწადში ორჯერ (ექვს თვეში ერთხელ) თანაბარწილად. მოიჯარეს ასევე დაევალა კონკრეტულ მიწის ნაკვეთზე, შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად, მოეწყო ღია და დახურული აუზი შესაბამისი ინფრასტრუქტურით (2012 წლის 1 სექტემბრამდე, თუმცა, ეს ვადა შეიცვალა და საბოლოოდ ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო 2012 წლის 31 დეკემბრამდე). ხელშეკრულების 12.2 პუნქტით, საიჯარო ქირის გადაუხდელობის ან გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში, პირგასამტეხლოს ოდენობა განისაზღვრა ქირის 0,1%-ით, მაგრამ, არანაკლებ 1 ლარისა დარღვევის დღიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, ამასთანავე, საიჯარო ხელშეკრულების 2.1. და 2.2. პუნქტების დარღვევის გამო, მოპასუხეს ეკისრებოდა პირგასამტეხლო 100 ლარის ოდენობით ვალდებულების დარღვევიდან მის გამოსწორებამდე. ხელშეკრულების 10.4. პუნქტით, საიჯარო პირობების შეუსრულებლობის განმეორებით გამოვლენის ან/და დაწესებულ ვადაში პირგასამტეხლოს გადაუხდელობა მეიჯარის მიერ მიიჩნევა საიჯარო ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის საფუძვლად. ქონების მიმღებ პირს არ უბრუნდება გადახდილი თანხა და არ აუნაზღაურდება გაწეული ნებისმიერი სხვა ხარჯი. მეიჯარე უფლებამოსილია, ასევე, მოითხოვოს ქონებისათვის მიყენებული და სხვა სახის ზიანის ან/და ზარალის ანაზღაურება. მოიჯარემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მას ერიცხება როგორც ქირის/სასყიდლის, ისე _ პირგასამტეხლოს დავალიანება. სწორედ ამ საფუძვლით შეწყდა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება. მოაღნაგემ ასევე დაარღვია #... მიწის ნაკვეთზე აღნაგობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, რამაც გამოიწვია სახელშეკრულებო ურთიერთობის შეწყვეტა. ამასთან, მას ერიცხება აღნაგობის საზღაური ხელშეკრულების შეწყვეტამდე პერიოდისათვის და პირგასამტეხლო აღნაგობის უფლებით სარგებლობისათვის.

1.2. მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს თავდაპირველი მოსარჩელის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 სექტემბრის #01-4/419 ბრძანებაზე თანდართული იჯარის ხელშეკრულების 10.4 და 10.5 პუნქტების, 2011 წლის 20 სექტემბრის #01-4/420 ბრძანებაზე თანდართული აღნაგობის ხელშეკრულების 8.4 და 8.5 პუნქტების ბათილად ცნობა, შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხისათვის სადავო ხელშეკრულებების ფარგლებში უსასყიდლოდ გადაცემული საბაგიროს ღირებულების - 200 422,5 ევროს ეკვივალენტი ლარისა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მშენებლობისათვის გაწეული ხარჯის _ 152 020,73 ლარის დაკისრება, ასევე, ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურება (სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის 50 128,74 ლარის, ხოლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 4 177,39 ლარის ოდენობით).

1.2.1. შეგებებული სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს დადგენილებით შეგებებული მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის კორექტირების მიზნით ამ უკანასკნელს დაევალა სს „მ-ას“ საკუთრებაში დარჩენილ მიწის ნაკვეთზე ღია და დახურული აუზის მოწყობა; სს „თ-ისათვის“ 22 კვ.მ მიწის საკუთრებაში გადაცემა; იჯარისა და აღნაგობის უფლებით შეგებებულ მოსარჩელეს გადაეცა ორი მიწის ნაკვეთი (ს/კ#... და ს/კ#...) და დაევალა საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მოწყობა; ასევე დაევალა 250 000 აშშ დოლარის ღირებულების საბაგიროს შეძენა და ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა; სს „მ-ას“ საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა გუდაურის სარეკრეაციო ტერიტორიაზე სიმბოლურ ფასად _ 1 ლარად მიწის ნაკვეთი, რომელზეც უნდა აშენებულიყო 100-120 ნომრიანი სასტუმრო. ხსენებული დადგენილების საფუძველზე მოპასუხემ 2011 წლის 20 სექტემბერს გამოსცა ორი ბრძანება 2457 და 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთების სს „მ-ასათვის“ პირდაპირი განკარგვის წესით იჯარისა და აღნაგობის უფლებებით გადაცემის თაობაზე. ქ.თბილისის მთავრობის 2012 წლის 30 ოქტომბრის განკარგულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა 2011 წლის 15 აგვისტოს დადგენილება გუდაურის ტერიტორიაზე მიწის სიმბოლურ ფასად გადაცემისა და სასტუმროს მშენებლობის ნაწილში. შეგებებულმა მოსარჩელემ ამავე დადგენილებით გათვალისწინებული ვალდებულებების ძირითადი ნაწილი შეასრულა, კერძოდ: ავსტრიული კომპანია „ს-ისაგან“ 200 422,50 ევროდ შეიძინა საბაგირო და საკუთრებაში გადასცა სახელმწიფოს; სს „თ-ს“ ასევე საკუთრებაში გადასცა 22 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, აღნაგობისა და იჯარის უფლებით გადაცემულ მიწის ნაკვეთებზე მოაწყო საზოგადოებრივი კვების ობიექტი და ინვესტირებულ იქნა 152 020,73 ლარი; მშენებლობის ნებართვის შესაბამისად, დაიწყო ღია და დახურული საცურაო აუზის მშენებლობა. 2013 წლის 25 ნოემბრის ბრძანებებით სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ შეწყვიტა იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებები და მასვე საკუთრებაში დარჩა, როგორც საბაგირო მოწყობილობა, ისე _ საზოგადოებრივი კვების ობიექტი. შეგებებული სარჩელის თანახმად, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების სადავო პუნქტები ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებიდან გასვლის მარეგულირებელ ნორმებს, ასევე, კეთილსინდისიერების პრინციპს, რის გამოც სასამართლოს მხრიდან ბათილად უნდა იქნას ცნობილი.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. თავდაპირველმა მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ, აღნაგობის საზღაურისა და საიჯარო ქირის დავალიანების ნაწილში ცნო, რაც შეეხება პირგასამტეხლოს, იგი მიიჩნია შეუსაბამოდ ვალდებულების დარღვევასთან და მოითხოვა მისი ოდენობის შემცირება.

2.2. თავდაპირველმა მოსარჩელემ შეგებებული სარჩელის წინააღმდეგ სამართლებრივი შედავება წარადგინა და განმარტა, რომ იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებების პირობები ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის ფარგლებში მიღწეულ შეთანხმებას წარმოადგენს და არ არსებობს სადავო დებულებების ბათილად ცნობის საფუძველი, შესაბამისად, არც მოთხოვნილი თანხის დაკისრების წინაპირობაა სახეზე.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს 2011 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის დავალიანების სახით, მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა 88 687,61 ლარის გადახდა, მასვე, ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირის გადახდის ვადაგადაცილების გამო დაეკისრა პირგასამტეხლოს _ 1 652 ლარის, ხოლო 2013 წლის 25 ნოემბრიდან ვალდებულების შესრულებამდე გადაუხდელი საიჯარო ქირის 0,01 პროცენტის გადახდა, ამავე გადაწყვეტილებით მოაღნაგეს, 2011 წლის 20 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, აღნაგობის საფასურის სახით დაეკისრა 56 977,4 ლარის გადახდა, ხოლო, ამ თანხის გადახდის ვადაგადაცილების გამო პირგასამტეხლოს _ 1 647,9 ლარის, ხოლო, 2013 წლის 25 ნოემბრიდან აღნაგობის გადაუხდელი საფასურის 0,01 პროცენტის გადახდა ვალდებულების შესრულებამდე. დანარჩენ ნაწილში თბილისის მერიის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი: ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 სექტემბრის #01-4/419 ბრძანებაზე თანდართული და მხარეებს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების 10.4 და 10.5 პუნქტები, ასევე, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 სექტემბრის #01-4/420 ბრძანებაზე თანდართული და მხარეებს შორის გაფორმებული აღნაგობის ხელშეკრულების 8.4 და 8.5 პუნქტები, ქ.თბილისის მერიას შეგებებული მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა საბაგიროს ღირებულების - 200 422,5 ევროს ეკვივალენტი ლარისა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მშენებლობისათვის გაწეული ხარჯის _ 152 020,73 ლარის გადახდა. ამავე გადაწყვეტილებით განაწილდა პროცესის ხარჯები.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, ასევე, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების/დამატებითი განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.2. ამავე სასამართლოს 2016 წლის 21 ივნისის დამატებითი განჩინებით აპელანტს მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ დაეკისრა იურიდიული მომსახურების ხარჯის _ 2 500 ლარის ანაზღაურება.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება/დამატებითი განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა განჩინების/დამატებითი განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო განაცხადი და საკასაციო განხილვის პროცესუალური ფარგლები:

1.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი სარჩელი საიჯარო ქირისა და აღნაგობის საზღაურის მოთხოვნის ნაწილში დაკმაყოფილდა სრულად, ხოლო, პირგასამტეხლოს ნაწილში _ ნაწილობრივ. ამავე გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელი მიჩნეულ იქნა საფუძვლიანად ხელშეკრულებაზე უარის თქმის სამართლებრივი შედეგებიდან გამომდინარე, რესტიტუციის გამომრიცხავ დებულებებთან მიმართებაში, შესაბამისად, სასამართლომ ქ.თბილისის მერიას, როგორც სახელშეკრულებო ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის ინიციატორს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა ფულადი კომპენსაციის ანაზღაურების სახით დააკისრა, რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, შეგებებულ მოსარჩელეს უარი ეთქვა მის ანაზღაურებაზე.

1.2. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილების, ასევე, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მხარეთა მიერ არ გასაჩივრებულა, შესაბამისად, იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 264-ე (1) მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შესულია კანონიერ ძალაში და შეფასებას აღარ ექვემდებარება.

1.3. თავის მხრივ, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა რა თავდაპირველი მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზიები, უცვლელად დატოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. ამავე მოცულობითაა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, როგორც პირგასამტეხლოს შემცირების კანონიერება, ისე _ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, რესტიტუციის გამომრიცხავ პირობაზე მხარეთა შეთანხმების მართლზომიერება (სსსკ-ის 409-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ).

1.4. 2016 წლის 9 დეკემბრის განჩინების თანახმად, საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე (5) მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი (დავა მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით), შესაბამისად, ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის საინტერესოა მსჯელობა ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა: ხელშეკრულებიდან გასვლის (ხელშეკრულებაზე უარის თქმის) წინაპირობები და მისი სამართლებრივი შედეგები; მოთხოვნის უზრუნველყოფის ვალდებულებით-სამართლებრივი საშუალების გამოყენება და უზრუნველყოფის საშუალების სამართლიანი ოდენობით განსაზღვრა.

2. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და მათი სავალდებულობა წინამდებარე განჩინების მიმართ:

2.1. ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს #22.24.914 დადგენილებით მიღებულ იქნა შემდეგი გადაწყვეტილება:

ა) განხორციელდეს ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების: ქ.თბილისში, პარკი „მ-ის“ მიერ დაკავებული 129057 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (ს/კ #...) საზღვრების ცვლილება და კორექტირებული საზღვრებით ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად რეგისტრაცია, დანართი 1-ით წარმოდგენილი კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, შემდეგი პირობებით: სს „მ-ამ“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ #...) შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად, უზრუნველყოს 2012 წლის 1 სექტემბრამდე ღია და დახურული აუზის მოწყობა, შესაბამისი ინფრასტრუქტურით;

ბ) მიწის ნაკვეთების კორექტირებული საზღვრებით დარეგისტრირებიდან 1 კვირის ვადაში სს „მ-ამ“ წარმოადგინოს სს „თ-თან“ გაფორმებული ხელშეკრულება, სს „თ-ისათვის“ 22 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, შემდგომში ტრანსფორმატორის განთავსების მიზნით;

გ) გადაეცეს სს „მ-ას“ იჯარითა და აღნაგობის უფლებით, პირდაპირი განკარგვის ფორმით, „მ-ის“ ტერიტორიაზე არსებული, დანართი 2-ში და დანართი 3-ში აღნიშნული მიწის ნაკვეთები 49 წლის ვადით, იმ პირობით, რომ გადაცემულ ტერიტორიაზე პარკი „მ-ის“ რეკონსტრუქციის შესაბამისად, მოაწყობს საზ.კვების ცენტრს (food court), 2012 წლის 4 აგვისტომდე;

დ) სს „მ-ამ“ შეიძინოს 250 000 აშშ დოლარის ღირებულების „moving carpet“ ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის 2011 წლის 25 დეკემბრამდე, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მიზნით;

ე) ამ დადგენილების საფუძველზე, გუდაურის სარეკრეაციო ტერიტორიაზე შეირჩეს და სს „მ-ას“ გადაეცეს მიწის ნაკვეთი სიმბოლურ ფასად - 1 ლარად;

ვ) საპრივატიზაციო პირობებად განისაზღვროს: საპრივატიზაციო საფასურის გადახდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საქართველოს პრეზიდენტთან შეთანხმებიდან 1 თვის ვადაში; საპრივატიზაციო ტერიტორიაზე არანაკლებ 100-120 ნომრიანი სასტუმროს მშენებლობა და დასრულება (ექსპლუატაციაში მიღება) 2012 წლის დეკემბრის ბოლომდე.

2.2. 2011 წლის 20 სექტემბერს ქ.თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ქონების მართვის სააგენტოს მიერ გამოიცა #01-4/419 ბრძანება ქ.თბილისში, „მ-ის“ პარკში არსებული 2457 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (ს/კ #...) სს „მ-ასათვის“ პირდაპირი განკარგვის წესით იჯარით გადაცემის შესახებ. მითითებული ბრძანების დანართს წარმოადგენს ქ.თბილისის მერიასა და სს „მ-ას“ შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულების პირობები, რომლებიც ხელმოწერილია ორივე მხარის მიერ. ამავე ბრძანების საფუძველზე ქ.თბილისის მერიასა და სს „მ-ას“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება შემდეგი პირობებით:

ა) იჯარის ვადა განისაზღვრა 49 წლით და სს „მ-ას“ იჯარით გადაეცა ქ.თბილისში, „მ-ის“ პარკში არსებული 2457 კვ.მ მიწის ნაკვეთი;

ბ) იჯარის ყოველწლიური ღირებულება შეადგენდა 41 769 ლარს, რაც გადახდილი უნდა ყოფილიყო თანაბარწილად ყოველ 6 თვეში ერთხელ არა უგვიანეს ყოველი ექვსთვიანი პერიოდის გასვლის უკანასკნელი დღისა. ვადის ათვლა იწყებოდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს შესაბამისი ბრძანების გამოცემის დღიდან;

გ) ხელშეკრულების 12.2 მუხლის შესაბამისად, საიჯარო ქირის გადაუხდელობის ან გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში, პირგასამტეხლო განსაზღვრულ იქნა ქირის 0.1 %-ით, მაგრამ არანაკლებ 1 ლარისა, ვალდებულების დარღვევის დღიდან, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

დ) 2.1. მუხლით განისაზღვრა, რომ სს „მ-ა“ ვალდებული იყო, #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად, 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოეწყო ღია და დახურული ტიპის საცურაო აუზი, შესაბამისი ინფრასტრუქტურით (ქ.თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 6 აგვისტოს #01-4/86 ბრძანებით ცვლილება იქნა შეტანილი იჯარის ხელშეკრულებაში და ეს ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბრამდე, ხოლო 2012 წლის 31 დეკემბრის #01-4/133 ბრძანებით, ღია და დახურული ტიპის აუზების მშენებლობის ვადა გაგრძელდა 2013 წლის 30 ივნისამდე);

ე) იჯარის ხელშეკრულების 2.2. მუხლის შესაბამისად, სს „მ-ას“ ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის 2011 წლის 25 დეკემბრამდე უსასყიდლოდ საკუთრებაში უნდა გადაეცა 250 000 აშშ დოლარის ღირებულების „moving carpet“;

ვ) საიჯარო პირობების 2.1. და 2.2. მუხლებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მოიჯარეს ეკისრებოდა პირგასამტეხლოს სახით 100 ლარის გადახდის ვალდებულება ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

ზ) 10.4 მუხლის თანახმად, საიჯარო პირობების შეუსრულებლობის (დარღვევის) განმეორებით გამოვლენის შემთხვევა და/ან დაწესებულ ვადაში პირგასამტეხლოს გადაუხდელობა მეიჯარის მიერ მიიჩნეოდა საიჯარო ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის საფუძვლად. ქონების მიმღებ პირს უკან არ უბრუნდებოდა გადახდილი თანხა და არ აუნაზღაურდებოდა გაწეული ნებისმიერი ხარჯი. მეიჯარეს ასევე გააჩნდა უფლება, მოეთხოვა ქონებისთვის მიყენებული და სხვა სახის ზიანის და/ან ზარალის ანაზღაურება;

თ) ხელშეკრულების 10.5 მუხლის შესაბამისად, საიჯარო ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში სარგებლობის უფლების მიმღებ პირს არ უბრუნდებოდა შეტანილი თანხა და არ აუნაზღაურდებოდა გაწეული ხარჯები.

2.3. 2011 წლის 20 სექტემბერს ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ გამოსცა #01-4/420 ბრძანება ქ.თბილისში, „მ-ის“ პარკში არსებული 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (სს/კ #...) სს „მ-ასათვის“ პირდაპირი განკარგვის წესით აღნაგობის უფლებით გადაცემის შესახებ. მითითებული ბრძანების დანართს წარმოადგენს ქ.თბილისის მერიასა და სს „მ-ას“ შორის დადებული აღნაგობის ხელშეკრულება შემდეგი პირობებით:

ა) აღნაგობის ვადა განისაზღვრა 49 წლით და სს „მ-ას“ აღნაგობის უფლებით გადაეცა ქ.თბილისში, „მ-ის“ პარკში არსებული 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი;

ბ) აღნაგობის ყოველწლიური ღირებულება შეადგენდა 35 100 ლარს, რაც გადახდილი უნდა ყოფილიყო თანაბარწილად ყოველ 6 თვეში ერთხელ, არა უგვიანეს ყოველი ექვსთვიანი პერიოდის გასვლის უკანასკნელი დღისა. ვადის ათვლა იწყებოდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს შესაბამისი ბრძანების გამოცემის დღიდან;

გ) აღნაგობის ხელშეკრულების 10.2 მუხლის შესაბამისად, ქირის გადაუხდელობის ან გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში, პირგასამტეხლო განსაზღვრულ იქნა ქირის 0.1%-ით, მაგრამ არანაკლებ 1 ლარისა, ვალდებულების დარღვევის დღიდან, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

დ) 2.1. მუხლით განისაზღვრა სს „მ-ას“ ვალდებულება #... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, შეთანხმებული პროექტის შესაბამისად, 2012 წლის 1 სექტემბრამდე მოეწყო ღია და დახურული ტიპის საცურაო აუზი, შესაბამისი ინფრასტრუქტურით (სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 6 აგვისტოს #01-4/87 ბრძანებით ცვლილება იქნა შეტანილი ხელშეკრულებაში და ეს ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 31 დეკემბრამდე, ხოლო, 2012 წლის 31 დეკემბრის #01-4/132 ბრძანებით, ღია და დახურული ტიპის აუზების მშენებლობის ვადა გაგრძელდა 2013 წლის 30 ივნისამდე);

ე) ხელშეკრულების 2.2. მუხლის შესაბამისად, სს „მ-ას“ სარგებლობის უფლებით გადაცემულ ტერიტორიაზე პარკი „მ-ის“ რეკონსტრუქციის გეგმის შესაბამისად, 2012 წლის 1 სექტემბრამდე უნდა განეხორციელებინა საზ.საკვების ცენტრის (food court) მოწყობა;

ვ) 2.3. მუხლის შესაბამისად, სს „მ-ას“ ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულისათვის 2011 წლის 25 დეკემბრამდე უსასყიდლოდ საკუთრებაში უნდა გადაეცა 250 000 აშშ დოლარის ღირებულების „moving carpet“;

ზ) ხელშეკრულების პირობების 2.1. 2.2. და 2.3. მუხლებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სს „მ-ას“ დაეკისრებოდა პირგასამტეხლო 100 ლარის ოდენობთ ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

თ) 8.4 მუხლის თანახმად, აღნაგობის პირობების შეუსრულებლობის (დარღვევის) განმეორებით გამოვლენის შემთხვევა და/ან დაწესებულ ვადაში პირგასამტეხლოს გადაუხდელობა მესაკუთრის მიერ მიიჩნეოდა საიჯარო ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის საფუძვლად. ქონების მიმღებ პირს უკან არ უბრუნდებოდა გადახდილი თანხა და არ აუნაზღაურდებოდა გაწეული ნებისმიერი სხვა ხარჯი. მესაკუთრე ასევე უფლებამოსილი იყო, მოეთხოვა ქონებისთვის მიყენებული და სხვა სახის ზიანის და/ან ზარალის ანაზღაურება;

ი) აღნაგობის პირობების 8.5 მუხლის შესაბამისად, აღნაგობის ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, სარგებლობის უფლების მიმღებ პირს არ დაუბრუნდებოდა შეტანილი თანხა და არ აუნაზღაურდებოდა გაწეული ხარჯები.

2.4. #... მიწის ნაკვეთი, რომელზეც უნდა აშენებულიყო ღია და დახურული აუზები წარმოადგენდა სს „მ-ას“ საკუთრებას.

2.5. სს „მ-ას“ სრულად არ გადაუხდია იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებებით განსაზღვრული საზღაური. იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება შეადგენს 88 687,61 ლარს, ხოლო, აღნაგობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება _ 56 977,4 ლარს.

2.6. სს „მ-ას“ დავალების საფუძველზე სს „ბ-ამ“ შეიძინა ე.წ „moving carpet“ (საბაგირო მოწყობილობა) და გადასცა ქ.თბილისის მერიას. სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 22 ივნისის წერილით ქ.თბილისის მერიამ მიიღო შესრულება. საბაგირო მოწყობილობის ღირებულებამ შეადგინა 200 422,5 ევრო.

2.7. ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს #22.24.914 დადგენილებით გათვალისწინებული 22 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში გადაეცა სს „თ-ს“.

2.8. 2012 წლის 30 ოქტომბერს ქ.თბილისის მთავრობის #29.36.1085 დადგენილებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების კორექტირებისა და გარკვეული ნაკვეთების სს „მ-ასათვის“ საკუთრებასა და სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 15 აგვისტოს #22.24.914 დადგენილების მე-5 და მე-6 პუნქტები (რომელიც შეეხებოდა გუდაურის სარეკრეაციო ზონაში სს „მ-ასათვის“ მიწის ნაკვეთის სიმბოლურ ფასად გადაცემის საკითხს), დადგენილებაში მითითებულია, რომ ვერ მოხერხდა გუდაურის სარეკრეაციო ტერიტორიაზე მიწის ნაკვეთის გადაცემა კომპანიისათვის, აზრს კარგავს მიწის ნაკვეთის შერჩევა, რადგან საპრივატიზაციო პირობებით განსაზღვრულ ვადაში ვერ მოხდება სასტუმროს მშენებლობა და მისი ექსპლუატაციაში მიღება.

2.9. ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2013 წლის 25 ნოემბრის #01-4/143 და #01-4/144 ბრძანებებით ვალდებულებების დარღვევის მოტივით შეწყდა ქ.თბილისის მერიასა და სს „მ-ას“ შორის გაფორმებული იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებები, რის შესახებაც ელექტრონული ფოსტით სს „მ-ას“ გაეგზავნა შეტყობინება 5 დღის ვადაში მიწის ნაკვეთების პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანისა და მესაკუთრისათვის დაბრუნების შესახებ.

2.10. აღნაგობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების - საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მოსაწყობად სს „მ-ამ“ გააფორმა სხვადასხვა ხელშეკრულება, მათ შორის, მიწის ნაკვეთის დაკვალვის, საპროექტო და ნარდობის ხელშეკრულებები, რომელთა საერთო ღირებულებამ შეადგინა 152 020,73 ლარი. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ ამ მიზნით ასევე შეიძინა სხვადსხვა მასალა, რომელთა საერთო ღირებულებამ შეადგინა 13 902,57 ლარი.

2.11. სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად მიჩნეული ზემოხსენებული გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინების მიმართ, რადგანაც მათ წინააღმდეგ კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)).

3. საკასაციო შედავების საფუძვლები:

3.1. კასატორი სადავოდ ხდის სასამართლოს მხრიდან იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებათა იმ დებულებების ბათილად ცნობას, რომელთა თანახმადაც, მოწინააღმდეგე მხარის მხრიდან ვალდებულების განმეორებით დარღვევის მოტივით ქ.თბილისის მერიის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში, სს „მ-ას“ ქონებრივი რესტიტუცია არ დაიშვებოდა. შესაბამისად, მხარე მიიჩნევს, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლი. მისი მოსაზრებით, სადავო დათქმები ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის (სკ-ის 319.1 მუხლი) ფარგლებში შეთანხმებულ პირობებს წარმოადგენდა, რომელთა მიმართაც მოქმედებდა სტანდარტული ხელშეკრულებების მარეგულირებელი წესები (სკ-ის 342.1 მუხლი). თავად შეთანხმება სრულად შეესაბამებოდა სამოქალაქო კოდექსის 359-ე მუხლის დებულებას, ამ თვალსაზრისით კი ქვემდგომმა სასამართლოებმა არასწორად გამოიყენეს/განმარტეს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი.

3.2. კასატორის აზრით, სწორედ იმ საფუძვლიდან გამომდინარე, რომ მოვალის რესტიტუციის ამკრძალავი სახელშეკრულებო დათქმები ნამდვილია, არ არსებობდა ქ.თბილისის მერიისათვის გადაცემული საბაგირო მოწყობილობის ღირებულების, ასევე, საზ.კვების ობიექტის მშენებლობაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების წინაპირობები, ამასთანავე, სასამართლომ მშენებლობის ხარჯების ოდენობის განსაზღვრისას არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. კასატორს არ ეკისრებოდა ამ კუთხით დოკუმენტების წარდგენის ვალდებულება, არამედ, მოთხოვნილი ოდენობით ხარჯის მიზნობრიობის მტკიცების ვალდებულება სს „მ-ას“ მხარეს იყო, რადგანაც მიზნობრიობის საკითხს შეედავა კასატორი.

3.3. კასატორი აცხადებს, რომ სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, არასწორად შეამცირა ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის დაცვით შეთანხმებული პირგასამტეხლო, კერძოდ, სასამართლოს არ დაუსაბუთებია შემცირების აუცილებლობის წინაპირობები, ამასთანავე, სარჩელით მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ნაწილის დაკისრებაზე ქვემდგომ სასამართლოებს საერთოდ არ უმსჯელიათ.

4. საკასაციო სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები:

4.1. საკასაციო პალატა ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით, თუმცა, არ იზიარებს პრეტენზიებს, რომლებიც ეხება საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას.

4.2. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მხარეები ერთმანეთთან იმყოფებოდნენ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში მათ შორის დაიდო სანივთო-სამართლებრივი გარიგება (აღნაგობა), ხოლო მეორე შემთხვევაში _ ვალდებულებით-სამართლებრივი გარიგება (იჯარა). საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სანივთო სამართლის რეგულაციის სფეროს მიკუთვნებული უფლება-მოვალეობები, სანივთო სამართლის აბსოლუტური ბუნებიდან გამომდინარე, იმპერატიული დანაწესებით ხასიათდება და კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი ჩარევები ამ რეგულაციაში ყოველთვის არ დაიშვება. სანივთო სამართლის იმპერატიულ ბუნებას განაპირობებს ის, რომ ამ წესებით დარეგულირებელია პირთა „ქონებაზე ბატონობით“ განპირობებული შემთხვევები, რის გამოც იგი აბსოლუტური ხასიათით გამოირჩევა (ამ განმარტების ფარგლებში ექცევა მათ შორის სანივთო გარიგებებით მოპოვებული უფლებები, რამეთუ სამოქალაქო კოდექსის 147-ე მუხლის თანახმად, ქონება, ამ კოდექსის მიხედვით, არის ყველა ნივთი და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, რომელთა ფლობაც, სარგებლობა და განკარგვა შეუძლიათ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და რომელთა შეძენაც შეიძლება შეუზღუდავად, თუკი ეს აკრძალული არ არის კანონით ან არ ეწინააღმდეგება ზნეობრივ ნორმებს). რაც შეეხება ვალდებულებითი სამართლიდან გამომდინარე უფლებებსა და მოვალეობებს, ისინი რელატიური ხასიათით გამოირჩევიან, რამეთუ რეგულირების ობიექტი ე.წ „პირადი უფლებებია“, რომლებიც შეძენილია ხელშეკრულებით, დელიქტით, უსაფუძვლო გამდიდრებით ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საშუალებით, შესაბამისად, ფარდობითობის მეტი ელემენტის არსებობაც ამ ნიშნებითაა განპირობებული.

4.3. სამოქალაქო კოდექსის 233-ე (1) მუხლის თანახმად, მიწის ნაკვეთი შეიძლება სხვა პირს გადაეცეს ვადიან სარგებლობაში ისე, რომ მას ჰქონდეს ამ ნაკვეთზე ან მის ქვეშ რაიმე ნაგებობის აღმართვის უფლება, ასევე, ამ უფლების გასხვისების, მემკვიდრეობით გადაცემის, თხოვების, გაქირავების უფლება (აღნაგობის უფლება). დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, დებულება _ „პირს შესაძლოა ჰქონდეს“, არ უნდა იქნას გაგებული სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით, რამდენადაც იგი აღნაგობის ინსტიტუტს დააკარგვინებდა არსს. ნორმის ნამდვილი არსის დასადგენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ განმარტება უნდა განხორციელდეს ტელეოლოგიური მეთოდით. სამოქალაქო კოდექსის 233-ე-241-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ აღნაგობა წარმოადგენს სანივთო გარიგების სპეციალურ სახეს, რომლის მიზანი მიწაზე ან მის ქვეშ ნაგებობის აღმართვაა. ამგვარი შეთანხმებისას მესაკუთრისა და მოაღნაგის მიზანი შემდეგია: მოაღნაგეს, რომელსაც არ გააჩნია უძრავი ქონება საკუთრებაში, სურს მიწის ნაკვეთი შენობის ასაშენებლად, რათა გარკვეული დროის განმავლობაში საკუთარი შეხედულებით ისარგებლოს მისით, ხოლო მიწის მესაკუთრის ინტერესი ამ სარგებლობის შედეგად გარკვეული საზღაურის მიღება/არმიღება და ვადის ამოწურვის შემდგომ შენობის საკუთრებაში დატოვებაა (სკ-ის 234-ე (2) (3), 236-ე (1) და 239-ე მუხლების თანახმად, აღნაგობის უფლების საფუძველზე აშენებული ნაგებობა ითვლება აღნაგობის უფლების არსებით შემადგენელ ნაწილად და რეგისტრირდება აღნაგობის უფლების მქონე პირის საკუთრებად. აღნაგობის უფლების შეწყვეტისას აღნაგობის უფლების საფუძველზე აშენებული ნაგებობა ხდება მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი. აღნაგობის უფლების მქონეს შეიძლება ხელშეკრულებით დაეკისროს საზღაურის გადახდა. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ეს უფლება განუყოფელია ნაკვეთზე საკუთრების უფლებისაგან. სასყიდლიანი აღნაგობის უფლების ვადის გასვლის შემთხვევაში, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრემ აღნაგობის უფლების მქონეს უნდა მისცეს ანაზღაურება ამ ნაკვეთზე აღმართული ნაგებობის ღირებულების ორი მესამედის ოდენობით. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია, აღნაგობის უფლების მქონეს, ანაზღაურების გადახდის სანაცვლოდ, გაუგრძელოს აღნაგობის უფლება ამ ნაკვეთზე აღმართული ნაგებობის არსებობის სავარაუდო ვადით, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. თუ აღნაგობის უფლების მქონე უარს იტყვის აღნაგობის უფლების ვადის გაგრძელებაზე, იგი კარგავს ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებასაც. აღნაგობის უფლების შეწყვეტისას აღნაგობის უფლების მქონეს არა აქვს უფლება წაიღოს ნაგებობა ან მისი შემადგენელი ნაწილები). ამდენად, შეიძლება დავასკვნათ, რომ აღნაგობის უფლების არსებით პირობას წარმოადგენს მიწის ზედაპირზე ან მის ქვეშ შენობის აშენება, რაც აღნაგობის განმავლობაში ამ უფლების, ხოლო აღნაგობის უფლების შეწყვეტის შემდგომ _ მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელს წარმოადგენს.

4.4. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია აღნაგობიდან, როგორც სანივთო-სამართლებრივი გარიგებიდან გასვლის შესაძლებლობა მოაღნაგის მხრიდან ვალდებულების დარღვევისას (როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, მესაკუთრე ქ.თბილისის მერიამ ხელშეკრულებაზე უარის თქმას საფუძვლად დაუდო მოაღნაგის მხრიდან შენობა-ნაგებობის აშენების ვადის დარღვევა, ასევე აღნაგობის საზღაურის გადაუხდელობა) და გასვლის სამართლებრივი შედეგების გამოყენება (სკ-ის 352-ე მუხლი) აღნაგობის სამართლებრივი ინსტიტუტის მიმართ. აღნაგობის მარეგულირებელი ნორმები არ იძლევა პასუხს კითხვაზე, შეუძლია თუ არა მესაკუთრეს სამოქალაქო კოდექსის 236-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევის გარდა, სხვა ვითარებაში გავიდეს ხელშეკრულებიდან ან ამ ურთიერთობის მიმართ გამოიყენება თუ არა გარიგების შეწყვეტის ზოგადი წესები, ასევე, რა უფლება გააჩნია მესაკუთრეს, თუ მოაღნაგე არღვევს მაგალითად ნაგებობის აშენების პირობას. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ აღნაგობის მომწესრიგებელი ნორმები ითვალისწინებენ აღნაგობის ხელშეკრულებიდან გასვლის სპეციალურ წესებს, ეს არ უნდა იქნას გაგებული იმგვარად, რომ აღნაგობა, როგორც გარიგება არ ექვემდებარება გარიგების შეწყვეტის მარეგულირებელი იმ ნორმებით მოწესრიგებას, რომლებიც ვალდებულებითი სამართლის ზოგად ნაწილშია მოცემული, რადგანაც აღნაგობის სანივთო ხასიათის მიუხედავად, მასზე, როგორც გარიგებაზე, ვრცელდება ვალდებულებითი სამართლის ის დანაწესები, რომლებიც აბსოლუტური მოწესრიგების (სანივთო) იმპერატიულ დებულებებს არ ეწინააღმდეგებიან. შესაბამისად, აღნაგობის უფლებასთან მიმართებაში სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული, ხელშეკრულებიდან გასვლის (ხელშეკრულებაზე უარის თქმის) მომწესრიგებელი გენერალური ნორმების (სკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლები) გამოყენება დასაშვებია, თუკი სახეზეა ისეთი წინაპირობები, როგორიცაა ვალდებულების დარღვევა და გასვლის ნების ნამდვილობა, თუმცა, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული სპეციალური ნორმები, რომლებიც აღნაგობის თავშია მოცემული (საზღაურის გადაუხდელობის გამო აღნაგობის უფლება მესაკუთრის მხრიდან შეიძლება ცალმხრივად შეწყდეს ამ ვალდებულების 2 წლის განმავლობაში შეუსრულებლობის შემთხვევაში, თუ მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული (სკ-ის 236.2 მუხლი)).

4.5. მხარეთა შორის სადავო არ არის სს „მ-ას“ მხრიდან ვალდებულების დარღვევა, ასევე ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მხრიდან ხელშეკრულებაზე უარის თქმის ნების ნამდვილობა, უფრო მეტიც, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, მოაღნაგემ მესაკუთრეს დაუბრუნა აღნაგობის საგანი შენობა-ნაგებობასთან ერთად, ანუ სამოქალაქო კოდექსის 352.1 მუხლის საფუძველზე, მესაკუთრის სასარგებლოდ განხორციელდა რესტიტუცია ნატურით, მაგრამ შეგებებული სარჩელის პირობებში, დღის წესრიგში დგას საზოგადოებრივი კვების ობიექტის მშენებლობისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების საფუძვლიანობის საკითხი, ასევე ის, თუ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად რომელი ნორმა უნდა იქნეს გამოყენებული. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ამ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის გამოყენება არარელევანტურია, ვინაიდან დასახელებული ნორმა ვრცელდება მიღებულ შესრულებასა და სარგებელზე. ამავე კოდექსის 353.2 მუხლის მიხედვით, თუ მოვალე საგანს უკან აბრუნებს, ანაზღაურებს ფულით ან, თუ 352-ე მუხლის მე-4 ნაწილის "ა" და "ბ" ქვეპუნქტების მიხედვით დაუშვებელია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა, მაშინ მას უნდა აუნაზღაურდეს აუცილებელი დანახარჯები. სხვა დანახარჯები უნდა ანაზღაურდეს მხოლოდ მაშინ, თუ კრედიტორმა მათ საფუძველზე სარგებელი მიიღო. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოხმობილი ნორმა ყველაზე მეტად მიესადაგება შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნას, ამასთან, სახეზეა ნორმით გათვალისწინებული ელემენტების ფაქტობრივი შემადგენლობა_ მოვალის (მოაღნაგის) მიერ მიწის ნაკვეთის ქ.თბილისის მერიისათვის უკან დაბრუნება; მოვალის მიერ ხარჯების გაწევა; კრედიტორის მიერ სარგებლის მიღება (ამ გარემოებასთან დაკავშირებით კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია).

4.6. პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას მტკიცების ტვირთის განაწილების წესის დარღვევასთან დაკავშირებით და ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ შეგებებულმა მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, წარმოადგინა განკუთვნადი მტკიცებულებები _ ხელშეკრულებები სამუშაოების შესრულების, ქვეკონტრაქტორების დაქირავებისა და მასალების შესყიდვის თაობაზე, ასევე, ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი შესაბამისი ზედნადებები, რომელთა ყოველმხრივი შეფასების შედეგად (სსსკ-ის 105-ე მუხლი) სასამართლოს მართებულად ჩამოუყალიბდა შინაგანი რწმენა შეგებებული მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ოდენობით თანხის გაწევის თაობაზე. ამ გარემოების გაქარწყლება ბუნებრივია, დაეკისრა მოპასუხე მხარეს, რომელსაც წონადი არგუმენტები და უტყუარი მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად), ამგვარ ვითარებაში ხარჯების გაწევა დადასტურებულად მიიჩნევა.

4.7. საკასაციო პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის სამართლებრივ შედავებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მხარეთა შორის დადებული იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებები უნდა განვიხილოთ სამოქალაქო კოდექსის 342-ე მუხლით განსაზღვრულ სტანდარტული პირობებით დადებულ ხელშეკრულებებად, რამდენადაც ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია ამ ნორმის სუბიექტს არ წარმოადგენს. არ შეიძლება მისი ყოველდღიური საქმიანობის საგნად იქნას მიჩნეული იჯარისა და აღნაგობის ხელშეკრულებების დადება, რადგანაც სტანდარტული პირობები გამოიყენება ყველგან, სადაც არსებობს მრავალრიცხოვან მომხმარებელთან საქმიანი ურთიერთობა და ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს ერთი მხარე (შემთავაზებელი) უდგენს მეორე მხარეს. ნორმის სუბიექტუნარიანობიდან გამომდინარე, კასატორის პოზიციის გამართლებად ვერ იქნება მიჩნეული ის გარემოება, რომ გარიგების მეორე მხარე წარმოადგენდა მეწარმე სუბიექტს. საკასაციო პალატა ასევე, უსაფუძვლოდ მიიჩნევს მხარის პოზიციას, რომლის თანახმადაც, ხელშეკრულებათა სადავოდ ქცეული დებულებები შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 359-ე მუხლის დანაწესს, რაც თავის მხრივ, გამორიცხავს ამავე კოდექსის 352-ე მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას და განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 359-ე მუხლი (თუ ხელშეკრულება დადებულია იმ დათქმით, რომ მოვალემ, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, უნდა დაკარგოს თავისი უფლებები, თუკი იგი თავის ვალდებულებებს არ შეასრულებს, მაშინ კრედიტორს ამ შემთხვევის დადგომისას შეუძლია გავიდეს ხელშეკრულებიდან) არ წარმოადგენს მოთხოვნის უფლების შეთანხმებას გაუქმების პირობით (სკ-ის 97-ე მუხლი), არამედ, წარმოადგენს გასვლის დათქმას _ ხელშეკრულებით შეთანხმებულ გასვლის უფლებას, რომელიც იმეორებს კანონისმიერი გასვლის უფლების წინაპირობას (ვალდებულების დარღვევას), მაგრამ უფლებას აძლევს მხარეს, გავიდეს ხელშეკრულებიდან დამატებითი ვადის დაწესების ან გაფრთხილების გარეშე. ეს დანაწესი ითვალისწინებს ორივე მხარის ინტერესებს. კრედიტორისათვის ის ხელსაყრელია იმდენად, რამდენადაც მას ეძლევა არჩევანი ხელშეკრულების შენარჩუნებასა და გასვლას შორის. გაუქმების პირობის შემთხვევაში ხელშეკრულების შენარჩუნება მის ნებაზე აღარ იქნებოდა დამოკიდებული და მოვალეს შეეძლებოდა, ვალდებულების შეუსრულებლობით უარი ეთქვა სამართლებრივ ურთიერთობაზე. მოვალისათვის ეს დანაწესი ხელსაყრელია იმდენად, რამდენადაც გასვლის შემთხვევაში ის ინარჩუნებს საპირისპირო მოთხოვნის უფლებებს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 353-ე მუხლების შესაბამისად. 359-ე მუხლი წარმოადგენს მხოლოდ განმარტების წესს, რომელიც მოქმედებს საეჭვოობისას, ის არ უზღუდავს მხარეებს თავისუფლებას, შეათანხმონ პირგასამტეხლო ან ცალსახად დადონ ხელშეკრულება გაუქმების პირობით.

4.8. ზემოთ განვითარებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომ შეგებებული მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი ხელშეკრულებების დებულებები სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, უცილოდ ბათილია (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს), ამასთანავე, რომც გავიზიაროთ კანონის იმგვარი განმარტება (სკ-ის 359-ე მუხლი), როგორც ამას კასატორი მიიჩნევს, გასათვალისწინებელია, რომ ამ პირობით მხოლოდ კასატორი ნახულობს სარგებელს და იგი მოვალის უფლებების, ასევე, ქონებრივი მდგომარეობის არსებითად გაუარესებას იწვევს. სამოქალაქო კოდექსის 325-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე კი, თუ ვალდებულების შესრულების პირობები უნდა განისაზღვროს ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის ან მესამე პირის მიერ, მაშინ საეჭვოობისას ივარაუდება, რომ ამგვარი განსაზღვრა უნდა მოხდეს სამართლიანობის საფუძველზე. სამართლიანობის კონცეფცია, სამოქალაქო კოდექსის უმთავრესი ქვაკუთხედია, რამეთუ აქსიომატური დებულება კერძო სამართლისათვის არის ის, რომ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი (სკ-ის 8.3. მუხლი). პალატა დამატებით განმარტავს, რომ ნების კანონშესაბამისობის საკითხი წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან შემოწმების აუცილებლობას, განსხვავებით საცილო გარიგებებისაგან, რომელთა ვადაში შეუცილებლობა გარიგების ნამდვილობას და შესაბამისად, ვალდებულების წარმოშობას იწვევს (იხ. სკ-ის 72-ე-89-ე მუხლები), უცილოდ ბათილი გარიგება არწარმოშობილად მიიჩნევა და მას სამართლებრივი შედეგი არ მოსდევს. იმ პირობებშიც კი, თუ სს „მ-ა“ შეგებებული სარჩელით ქონებრივ რესტიტუციასათან ერთად არ მოითხოვდა ამ რესტიტუციის საწინააღმდეგო შეთანხმების ბათილობას, სასამართლო მაინც შეამოწმებდა რესტიტუციის სამართლებრივ წინაპირობებს.

4.9. 4.8. პუნქტში შემოთავაზებული შეფასებები რელევანტურია ასევე შეგებებული მოსარჩელის იმ მოთხოვნასთან მიმართებაში, რომელიც ეხება ქ.თბილისის მერიისათვის სადავო ხელშეკრულებების ფარგლებში უსასყიდლოდ გადაცემული საბაგიროს ღირებულების - 200 422,5 ევროს ეკვივალენტი ლარის დაკისრებას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქონების საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა სამოქალაქო სამართლებრივი თვალსაზრისით წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 524-ე მუხლით გათვალისწინებულ ჩუქების ხელშეკრულებას (ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით), რომელიც ცალმხრივი ხაიათისაა და ნება სწორედ მჩუქებლისაგან უნდა მომდინარეობდეს. სამოქალაქო კანონმდებლობა არ იცნობს ჩუქების იმგვარ ფორმას, როდესაც დასაჩუქრებული წინსწრებით გამოთქვამს ნებას უსასყიდლოდ გადაეცეს საკუთრებაში კონკრეტული ღირებულების ქონება, შესაბამისად, ამგვარი პირობა, როგორც მართლსაწინააღმდეგო, ასევე ბათილად მიიჩნევა (სკ-ის 54-ე მუხლი), ხოლო კონდიქციური ვალდებულებიდან გამომდინარე, ვითომ კრედიტორმა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე (1) მუხლის „ა“ ქვეპუნქტისა და 979-ე (2) მუხლის საფუძველზე უნდა დააბრუნოს უსაფუძვლოდ მიღებული სიკეთე ან მისი ღირებულება ამ სიკეთის დაბრუნების ფაქტობრივი შეუძლებლობის შემთხვევაში (პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა. თუ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის გამო ან, თუ მიმღებს რაიმე მიზეზით არ შეუძლია საგნის უკან დაბრუნება, მაშინ მან უნდა აანაზღაუროს მისი საერთო ღირებულება. ღირებულება განისაზღვრება ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დროის მიხედვით). ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც შედავებული არ არის საბაგირო მოწყობილობის ღირებულება, ასევე ის, რომ ეს მოწყობილობა დამონტაჟებულია და მისი დაბრუნება შეუძლებელია, ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნა ამ ქონების ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე დასაბუთებულია.

4.10. ბოლოს საკასაციო სასამართლო შეეხება პირგასამტეხლოს საკითხს, სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო და ვალდებულებით საშუალებებს, რომელთაგან პირველს გირავნობა (სკ-ის 254-ე მუხლი) და იპოთეკა (სკ-ის 286-ე მუხლი), ხოლო მეორეს _ პირგასამტეხლო, ბე და მოვალის გარანტია (სკ-ის 416-ე მუხლი) განეკუთვნება. მითითებულთაგან ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ საშუალებას სწორედ პირგასამტეხლო წარმოადგენს და იგი მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხაა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის (სკ-ის 417-ე მუხლი). თავის მხრივ, როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, პიგასამტეხლოზე შეთანხმება ხშირად რელატიური ურთიერთობისას გვხვდება სახეზე, თუმცა, მისი გამოყენება დასაშვებია სანივთო გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების მიმართაც. სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლოს დანიშნულება ვალდებულების დარღვევის მინიმალური ზიანის ანგარიშში ამ თანხის ჩათვლაა. ფუნქციური დანიშნულებით, მინიმალური ზიანი არ წარმოადგენს ფაქტობრივად მიღებული ზიანის სრულ ანაზღაურებას, არამედ ესაა თანხა, რომელიც უზრუნველყოფს კრედიტორის მოთხოვნის მინიმალურ დაკმაყოფილებას, სწორედ ამითაა გამართლებული პირგასამტეხლოს სახელშეკრულებო ბუნება, ანუ პირგასამტეხლოს დაკისრებისათვის სავალდებულოა მხარეთა მიერ შესაბამისი ფორმით შეთანხმების მიღწევა, რაც რეგულირებულია სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლის მე-2 ნაწილით. განსხვავებით ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან, რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არ საჭიროებს მხარეთა წინასწარი შეთანხმების არსებობას, პირგასამტეხლო ყოველთვის სახელშეკრულებო პირობად გვევლინება. ზიანის ანაზღაურების სახელშეკრულებო პირობის ერთადერთი გამონაკლისია ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისას პროცენტზე შეთანხმება (სკ-ის 403-ე მუხლი), თუმცა, ეს შემთხვევა სახეზე არ გვაქვს. მართალია, სამოქალაქო კანონმდებლობა პირგასამტეხლოს ნამდვილობას მხარეთა მიერ ნების თავისუფალი გამოვლენის გზით მიღწეულ შეთანხმებას უკავშირებს, თუმცა, იგი არ წარმოადგენს აბსოლუტურ დათქმას და მოვალის შესაგებლის არსებობის პირობებში, სასამართლო უფლებამოსილია, შეაფასოს კრედიტორის მიერ მოთხოვნილი ოდენობის თანხის თანაზომიერება ვალდებულების დარღვევასთან, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია, საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო. ნორმის დასახელებული დანაწესი სასამართლოს მხრიდან მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენით მიღწეულ შეთანხმებაში ჩარევის ლეგიტიმურ საფუძველს წარმოადგენს და ასეთ შემთხვევაში, კონკრეტული საქმის თავისებურების გათვალისწინებით, უნდა შეფასდეს ის სუბიექტური და ობიექტური ფაქტორები, როგორიცაა: მხარეთა ქონებრივი მდგომარეობა, ვალდებულების დარღვევის ხარისხი, კრედიტორის მოლოდინი ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ და სხვა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი სასამართლოების მითითებას იმაზე, რომ აღნაგობისა და იჯარის ხელშეკრულებებთან ერთად მოწინააღმდეგე მხარის მოლოდინი იყო გუდაურის საკურორტო ზონაში ეკონომიკური საქმიანობის მიზნით, კასატორს სიმბოლურ ფასად მისთვის საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი. ეს ვალდებულება არ შესრულებულა და შეწყდა ქ.თბილისის მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით. შეწყვეტის საფუძვლად კი, მითითებულია ის, რომ ვალდებულმა პირმა ვერ შეძლო მიწის დროულად გადაცემა კომპანიისათვის და რადგანაც საპრივატიზაციო პირობებით განსაზღვრულ ვადაში ვერ აშენდებოდა ამ ტერიტორიაზე სასტუმრო, ცალმხრივად ნაკისრი ვალდებულების შესრულება (მიწის გადაცემა) გაუმართლებლად იქნა მიჩნეული. გარდა ამისა, სრულიად სამართლიანია სააპელაციო პალატის პოზიცია, რომელიც პირგასამტეხლოსაგან მოვალის გათავისუფლებას ითვალისწინებს საკუთარ მიწაზე ღია და დახურული აუზის მშენებლობის ვალდებულების დარღვევისათვის. ხელშეკრულებათა შეწყვეტის გამო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ამ ვალდებულების მიმართ თბილისის მერიას აღარ გააჩნდა ინტერესი და ამ ნაწილში არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. გარდა ამისა, გასაჩივრებული განჩინებით დაახლოებით ათჯერაა შემცირებული პირგასამტეხლო, რაც თანაზომიერია ვალდებულების დარღვევისა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში დაცულია როგორც მხარეების ინტერესთა ბალანსი, ისე _ პირგასამტეხლოს ფუნქცია და კასატორის, როგორც კრედიტორის უფლებები. რაც შეეხება მის პოზიციას, რომ სასამართლოს პირგასამტეხლოს ნაწილზე საერთოდ არ უმსჯელია, სასამართლო ამ საკითხს გადაწყვეტილების გაუქმების წინაპირობად ვერ მიიჩნევს და განმარტავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v. France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30). შესაბამისად, კასატორის არც აღნიშნული მსჯელობა შეიძლება დაედოს საფუძვლად გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას, რამდენადაც პირგასამტეხლოს სამართლიანი ოდენობის განსაზღვრის, ასევე, მისი დაკისრების წინაპირობებზე ნამსჯელია, როგორც პირველი ინსტანციის, ისე _ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან.

5. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების სამართლებრივი დასაბუთება:

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით საპროცესო წესების დაცვით სწორად იქნა დადგენილი დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე, ნაწილობრივ მართებულად განხორციელდა მათი სუბსუმირება მატერიალური სამართლის ნორმებთან, ხოლო კასატორს არ წარმოუდგენია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული დასაბუთებული შედავება, რის გამოც, ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის შესაბამისად (საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას) საკასაციო პალატა უცვლელად ტოვებს მას.

6. საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარის თქმის დასაბუთება:

6.1. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ განცხადებით მომართა სასამართლოს და განმარტა, რომ ქ.თბილისის მერია არ წარმოადგენს საბიუჯეტო ორგანიზაციას, შესაბამისად, იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 259¹ მუხლის პირველი ნაწილის სუბიექტია, რომელიც ვალდებული იყო 30-დღიან ვადაში გამოცხადებულიყო სასამართლოში და ჩაებარებინა გადაწყვეტილება. ამ ვალდებულების დარღვევის გამო, მხარე თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება შესულია კანონიერ ძალაში, რის გამოც საკასაციო სამართალწარმოება უნდა შეწყდეს.

6.2. საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოწინააღმდეგე მხარის ამ პოზიციას და განმარტავს შემდეგს: თვითმმართველობის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის დებულება, რომ თვითმმართველობას აქვს საკუთარი ქონება და ბიუჯეტი, ასევე, საბიუჯეტო კოდექსის მე-6 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმადაც ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტი არის ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს (საკრებულოს) მიერ დამტკიცებული, ადგილობრივი ხელისუფლების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა არ ადასტურებს იმას, რომ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია არ წარმოადგენს საბიუჯეტო ორგანიზაციას.

6.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის დისპოზიციიდან გამომდინრე, კასატორი განიხილება ამავე კოდექსის 259¹ მუხლის მე-2 ნაწილის სუბიექტად და მის მიმართ ამავე ნორმის პირველი ნაწილის დებულებები არ მოქმედებს. საკასაციო საჩივრის განსახილველად მიღების ეტაპზე გასაჩივრების საპროცესო ვადა, ბუნებრივია, შემოწმდა პალატის მიერ და არ არსებობს მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობის გაიზიარების წინაპირობა.

7. სასამართლო ხარჯები:

7.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით.

7.2. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დავის საგნის ღირებულებისა და ზემოხსენებული ნორმით განსაზღვრული ცენზის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დააკისრა დამატებითი განჩინებით ქ.თბილისის მერიას მოგებული მხრის სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურების ხარჯის გადახდა, შესაბამისად, მისი ზოგადი პრეტენზია, რომ არ არსებობდა ამ ხარჯის დაკისრების წინაპირობები, ვერ იქნება გაზიარებული პალატის მიერ (სსსკ-ის 393.3 მუხლი), ამასთანავე, ვინაიდან საკასაციო სამართალწარმოება ასევე ქ.თბილისის მერიის წარუმატებლობით დასრულდა, პალატა საფუძვლიანად მიიჩნევს მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობას საკასაციო ეტაპზე იურიდიული მომსახურების ხარჯის სახით 800 ლარის დაკისრების თაობაზე (ამ საკითხთან დაკავშირებით იხ. საქმის მასალები, ასევე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები: „პინკოვა და პინკი ჩეხეთის რესპუბლიკის წინააღმდეგ“; „ასანიძე საქართველოს წინააღმდეგ“).

7.3. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რადგანაც კასატორი ბიუჯეტის მიმართ ანგარიშსწორებისგან გათავისუფლებულია, საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ ხარჯს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის შესაბამისად, გაიღებს სახელმწიფო.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 55-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივნისის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2016 წლის 21 ივნისის დამატებითი განჩინება.

3. ჯ. ხ-ის შუამდგომლობა იურიდიული მომსახურების ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე დაკმაყოფილდეს.

4. ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას (ს/კ #...) ჯ. ხ-ის (პ/ნ ...) სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო სამართალწარმოების გამო იურიდიულ მომსახურებაზე გაწეული ხარჯის _ 800 ლარის ანაზღაურება.

5. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე