საქმე №ას-54-54-2018 13 თებერვალი, 2018 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს “ს-ო" (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ზ. მ-ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი ან დამზღვევი) ქ. თბილისში, ს-ას ქ. # ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეა. მან 2013 წლის 25 სექტემბერს სს ”ს-ან” (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე, მზღვეველი ან სადაზღვევო კომპანია) დადებული ხელშეკრულებით დააზღვია აღნიშნული ქონებისათვის სტიქიური უბედურებით, ცეცხლის ზემოქმედებით, წყლით დატბორვით, მესამე პირის მართლსაწინააღმდეგო, ასევე, სხვა გარეგანი ზემოქმედებით მიყენებული ზიანი. მზღვეველმა გასცა სადაზღვევო მოწმობა (პოლისი), რომლის მიხედვითაც სადაზღვევო თანხა 3000 ლარი იყო და სადაზღვევო ხელშეკრულება 2013 წლის 25 სექტემბრიდან - 2014 წლის 24 სექტემბრის ჩათვლით მოქმედებდა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 799.1-ე, 802-ე, 820-ე და მომდევნო მუხლები).

2. 2014 წლის 30 იანვარს, 22 საათზე, ძლიერმა ქარმა საცხოვრებელ სახლს სახურავი გადახადა, ძლიერი წვიმის შედეგად კი, ჩამოინგრა ჭერი, დეფორმაცია მიიღო დასავლეთის ექსპოზიციის კედელმა და ნაწილობრივ ჩამოინგრა. დამზღვევმა სადაზღვევო კომპანიისაგან ზიანის, 3 000 ლარის, ანაზღაურება მოითხოვა. 2014 წლის 27 მაისს მზღვეველმა დამზღვევს მოთხოვნილი თანხის ნაწილი, 850 ლარი, აუნაზღაურა.

3. მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ, 2014 წლის 30 იანვრის შემთხვევის შედეგად მიღებული ზარალის შეფასების მიზნით, ექსპერტიზა ჩაატარა. 2014 წლის 17 სექტემბრის №... ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე, ექსპერტიზის ჩატარების მომენტში, სახლის სახურავი, სარტყელი და აგურის კედელი აღდგენილი იყო და ამის გამო დაზიანების მიზეზზე, ექსპერტიზამ არ იმსჯელა. დასკვნის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულზე წყლის ზემოქმედების შედეგად, დაზიანებული იყო ოთახის ჭერი და კედლები (ნალესი). უძრავი ქონების მეორე სართულზე შესრულებული და შესასრულებელი სამუშაოების საორიენტაციო სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა და ნორმატიული დანარიცხების გათვალისწინებით, 5 571.41 ლარს შეადგენდა.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება), დამზღვევის სარჩელი დაკმაყოფილდა და სადაზღვევო კომპანიას მოსარჩელის სასარგებლოდ, 2 150 ლარის გადახდა დაეკისრა. ამავე სასამართლოს 2016 წლის 27 ივნისის დამატებითი გადაწყვეტილებით, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, ექსპერტიზისათვის გაწეული ხარჯის - 200 ლარის გადახდაც დაეკისრა. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება მოპასუხემ 2016 წლის 3 აგვისტოს, სადაზღვევო შემთხვევიდან 2 წლისა და 6 თვის შემდეგ აღასრულა.

5. შპს „კ-ის“ მიერ გაცემული ინფორმაციის მიხედვით, 2016 წლის 6 ოქტომბრის მდგომარეობით, მოსარჩელეს ერიცხება დავალიანება 1 871.28 ლარის ოდენობით, საიდანაც სესხის ძირითადი თანხა შეადგენს 600 ლარს, საკომისიო - 78 ლარს, ხოლო პირგასამტეხლო - 1193.28 ლარს.

6. აუდიტორული ფირმის შპს „აუდიტ-ელგოს“ 2016 წლის 5 სექტემბრის შედგენილი დასკვნის მიხედვით, თუ მოსარჩელე 2014 წლის თებერვალში კომერციული ბანკის დეპოზიტზე განათავსებდა 2 350 ლარს, 2016 წლის აგვისტოში მას ანგარიშზე ექნებოდა 3 035.2 ლარი. ამრიგად, მოსარჩელის მიერ 2014 წლის თებერვალში მიუღებელი კუთვნილი 2 350 ლარის ღირებულება, 2016 წლის აგვისტოს მდგომარეობით 3 035.2 ლარი იქნებოდა, შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ 2014 წლის თებერვალში კუთვნილი 2 350 ლარის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანი, 2016 წლის აგვისტოს 685.2, ლარი იყო.

7. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის 2016 წლის 18 ოქტომბრის ინფორმაციით, ლარის ინფლაციის გათვალისწინებით, 2014 წლის 1 თებერვლის 2 350 ლარი, 2016 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობით 2 467.51 ლარი იყო.

8. 2016 წლის 11 ნოემბერს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, 2 673.99 ლარის (საიდანაც 685.2 ლარი წარმოადგენს მიუღებელი შემოსავლის სახით განცდილ ზიანს, 117.51 ლარი - ვალდებულების შესრულების დაყოვნების პერიოდში ინფლაციის გათვალისწინებით განცდილ ზიანს, ხოლო 1 871.28 ლარი აღდგენითი სამუშაოების დაფინანსებისათვის აღებულ კრედიტს (საიდანაც ძირითადი თანხაა - 600 ლარი, მასზე დარიცხული საკომისიო - 78 ლარი და პირგასამტეხლო - 1 193.28 ლარი)) ანაზღაურების მოთხოვნით. მოსარჩელის მტკიცებით, 2014 წლის 30 იანვარს სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზიანდა მისი საცხოვრებელი ბინა, რომელიც დაზღვეული იყო მოპასუხე კომპანიაში. ზიანის თაობაზე დაუყოვნებლივ ეცნობა მზღვეველს, თუმცა მან არ შეასრულა სახელშეკრულებო ვალდებულება. ამის გამო მოსარჩელე იძულებული გახდა ჩაეტარებინა ექსპერტიზა და სასარჩელო განცხადებით მიემართა სასამართლოსთვის. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა და სადაზღვევო კომპანიას, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 2 150 ლარის გადახდა დაეკისრა. ამავე სასამართლოს 2016 წლის 27 ივნისის დამატებითი გადაწყვეტილებით, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ ექსპერტიზისათვის გაწეული ხარჯის - 200 ლარის გადახდაც დაეკისრა. მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან დაზიანებულ უძრავ ქონებაში ჩამოდიოდა წყალი, ასევე, სიცივისა და ქარის გამო, შეუძლებელი იყო ნორმალური საყოფაცხოვრებო პირობების შენარჩუნება და არსებობდა ნგრევის საფრთხე, ამასთან, რადგანაც 2012 წლის 16 სექტემბრიდან 2015 წლის 16 ივნისამდე ის სოციალურად დაუცველი პირი იყო (30 560 ქულით), იღებდა საარსებო შემწეობას და არ გააჩნდა სხვა შემოსავალი, იგი იძულებული გახდა, საკრედიტო დაწესებულებიდან აეღო სესხი, რომლის გასტუმრებასაც აპირებდა სადაზღვევო კომპანიის მიერ გადახდილი თანხით, თუმცა, დამზღვევის მიერ თანხის დროულად გადაუხდელობის გამო, მან ვერ შეძლო სესხის დაფარვა, რის შედეგადაც, 2016 წლის ივლისს გადასახდელი იყო 1 871.28 ლარი. 2014 წლის 1 თებერვლიდან 2016 წლის 1 აგვისტოს ჩათვლით ეროვნულმა ვალუტამ განიცადა ინფლაცია, კერძოდ კი, 2014 წლის 1 თებერვლის 2 350 ლარი, 2016 წლის 1 აგვისტოსთვის 2 467.51 ლარს შეადგენდა. შესაბამისად, მითითებულ პერიოდში მიღებული ზიანი 117.51 ლარი იყო. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხემ სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა 2016 წლის 3 აგვისტოს, 2 წლისა და 6 თვის დაყოვნებით გადაიხადა, რამაც ზიანი მიაყენა, ვინაიდან, აღნიშნული თანხის დეპოზიტზე განთავსებით, იგი 2016 წლის 3 აგვისტოსთვის 685.2 ლარის ოდენობით შემოსავალს მიიღებდა.

9. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი და მიუთითა, რომ სადაზღვევო კომპანიამ 2014 წლის 20 მაისის სადაზღვევო შემთხვევის აქტის საფუძველზე, 2014 წლის 27 მაისს მოსარჩელეს 850 ლარი აუნაზღაურა. წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, გაუგებარი იყო, თუ როდის და რა მიზნით აიღო მოსარჩელემ სესხი, 600 ლარი. ამასთან, თუ 600 ლარი საკმარისი იყო დაზიანებული ქონების შესაკეთებლად, გასათვალისწინებელი იყო, რომ 2014 წლის 27 მაისს კომპანიას უკვე ჰქონდა მოსარჩელისთვის ანაზღაურებული 850 ლარი. მოპასუხემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, აუდიტორული კომპანია ”აუდიტ-ელგოს” დასკვნაში მითითებული 2 350 ლარის გამოთვლის მექანიზმი. მოსარჩელის ინტერესი იყო არა თანხის განთავსება ანაბარზე და ამ გზით სარგებლის მიღება, არამედ სადაზღვევო პოლისის საფუძველზე, თანხის (ზიანის) ანაზღაურება, რაც დაზიანებული სახლის შეკეთების საშუალებას მისცემდა. ნომინალიზმის არსი ისაა, რომ ვალდებული პირი კრედიტორს ფულს იმავე რაოდენობით უბრუნებს, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება და ფულის მსყიდველუნარიანობა მხედველობაში არ მიიღება. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება ინფლაციაზე და აღნიშნულით ზიანის მიყენებაზე, უსაფუძვლო იყო.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 411-ე, 389-ე, 317-ე და 992-ე მუხლები.

11. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

11.1. აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არ დაადგინა ის ფაქტი, რომ სადაზღვევო შემთხვევიდან, სასამართლოს მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის დაკისრებული თანხის მიღებამდე, ის გადახდისუუნარო იყო, რასაც ადასტურებდა სარჩელზე თანდართული სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ცნობა, რომელშიც მისი გადახდისუუნარობის ფაქტი თარიღების მიხედვით იყო ასახული. აღნიშნულ ცნობასთან ერთად წარმოდგენილი იყო ცნობა შემოსავლების სამსახურიდან და ცნობა ინვალიდობის შესახებ. ამ სამი დოკუმენტის ერთობლიობა უტყუარად ადასტურებდა, რომ მოსარჩელე სიღატაკის ზღვარს მიღმა მყოფი პირი იყო, იღებდა საარსებო შემწეობას და მას არ ჰქონია სხვა შემოსავალი;

11.2 აპელანტის განმარტებით, სასამართლოს დადგენილად უნდა მიეჩნია, რომ მოპასუხემ ზიანი დაგვიანებით (გაჭიანურებით) აანაზღაურა.

11.3. აპელანტის მტკიცებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა სსკ-ის 404-ე მუხლი, რომელიც ადგენს, რომ კრედიტორს უფლება აქვს, მოითხოვოს ვადის გადაცილებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. გასათვალისწინებელი იყო, რომ აღდგენითი სამუშაოების დაფინანსებისთვის, მოსარჩელემ აიღო კრედიტი, რომელზეც დარიცხულია საკომისიო და პირგასამტეხლო. მოპასუხისათვის ამ თანხის დაკისრების საკითხზე მსჯელობისას, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის უდავო ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადაზღვევო შემთხვევა 30 იანვარს დადგა, ზიანის დადგომისა და მისი ანაზღაურების თაობაზე შეტყობინება კი, მოპასუხეს პირველად 31 იანვარს, ხოლო მეორედ 2 ივნისს წარედგინა. შპს ,,კრედიტმენეჯმენტის’’ მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, მან სესხი აიღო ორ ეტაპად: 500 ლარი 4 ივნისს, ხოლო 200 ლარი 22 სექტემბერს. 2 ივნისით დათარიღებულ განცხადებას თან ერთვოდა ხარჯთაღრიცხვაც. იმ პირობებში, როდესაც, მოსარჩელე 2012 წლიდან 2015 წლამდე პერიოდში იყო საარსებო შემწეობის მიმღები და არ გააჩნდა შემოსავალი, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ მას არ ექნებოდა შემოსავალი დაზიანებული ქონების აღსადგენად. ამ ვითარებაში, მოსარჩელის მიერ სესხის აღება წარმოადგენდა დაზიანებული ქონების აღდგენისათვის შესაბამის მოქმედებას და, ბუნებრივია, სადაზღვევო კომპანიას სასამართლოს გადაწყვეტილებით თანხის დაკისრებამდე რომ შეესრულებინა ვალდებულება, სესხის აღების საჭიროება აღარ იქნებოდა;

11.4. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მოსთხოვა მოსარჩელეს მტკიცებულების წარდგენა იმის დასადასტურებლად, რომ აღებული სესხი მოხმარდა დაზიანებული ქონების აღდგენას. ფული წარმოადგენს გვაროვნულ ნივთს და შეუძლებელია მატერიალური სახით იმ მტკიცებულების შექმნა, რომ კონკრეტული გვაროვნული ნივთი მოხმარდა კონკრეტული სამუშაოების დაფინანსებას. გვაროვნული ნივთის თვისებებიდან გამომდინარე, მტკიცება ხორციელდება პრეზუმფციით. ვინაიდან ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილია, რომ ქონება აღდგენილია, ამასთან, რადგანაც უდავოა, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა სხვა შემოსავალი, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ამ პერიოდში აღებული კრედიტი სამუშაოების დაფინანსებას მოხმარდა. აპელანტმა მიუთითა სსკ-ის 408.1 მუხლზე და განმარტა, რომ ვინაიდან კრედიტის აღება მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულების დაყოვნების გამო გახდა აუცილებელი, მასზე სარგებლისა და პირგასამტეხლოს დარიცხვაც ვალდებულების დარღვევამ გამოიწვია, ამდენად, ამ ნაწილში სარჩელი საფუძვლიანი იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო;

11.5. რაც შეეხება ინფლაციის გამო გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე უარის დასასაბუთებლად სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებაზე მითითებას, აპელანტმა აღნიშნა, რომ მითითებული გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა განსახილველი საქმისგან მკვეთრად განსხვავებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, სადაც შესასრულებელი ფულადი ვალდებულება განსაზღვრული იყო აშშ დოლარში, ხოლო ვალდებულების ვალუტად კი, განსაზღვრული იყო ლარი. ამ შემთხვევაში, მსგავსი ვითარება არ გამოიკვეთა და, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს ის გადაწყვეტილება, რომელიც სასამართლომ მოიშველია, ვერ აქარწყლებდა მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობას. უდავოა, რომ მოპასუხემ გააჭიანურა ვალდებულების შესრულება და მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრების შემდეგ გადაიხადა ვალი (2 წლისა და 6 თვის დაგვიანებით). გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 389-ე მუხლი, კერძოდ, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ აღნიშნული მუხლი გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როცა ვალდებულების შესრულების ვადა მხარეების მიერ არის შეთანხმებული და ამ ვადის დადგომამდე მცირდება ფულის კურსი ან იცვლება ვალუტა. მოცემულ შემთხვევაში, გადახდის ვადა დადგა 2014 წელს, ხოლო გადახდა განხორციელდა ვადის დადგომიდან 2 წლისა და 6 თვის დაგვიანებით. ამასთან, მნიშვნელოვანი იყო, რომ მოსარჩელე ითხოვდა ინფლაციის გათვალისწინებით განცდილი ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო სსკ-ის 389-ე მუხლი მხოლოდ ფულის ერთეულის ცვლილებასა და ვალუტის შეცვლას ეხება. ამრიგად, დასახელებული ნორმა არ ქმნიდა მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის სამართლებრივ საფუძველს;

11.6. აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ფული წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვაუნარიან ნივთს და მისი ფლობა იწვევს პრეზუმფციას, რომ მისი მფლობელი ფულის გამოყენების შედეგად მიიღებს შემოსავალს. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი იყო აუდიტორული დასკვნა, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიღებული ზიანის ოდენობის შესახებ, ანუ იკვეთებოდა სსკ-ის 411-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობა, რომლის თანახმადაც, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად კი, ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო, შესაბამისად, ამ ნაწილშიც არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2017 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

12.1. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხემ დაარღვია სახელშეკრულებო ვალდებულება და არ გადაიხადა სადაზღვევო თანხა, რომლის გადახდის ვალდებულებაც მას ეკისრეობდა. პალატამ მიაჩნია, რომ ქონებრივი ზიანი, რომელიც აპელანტს, შესაძლოა სადაზღვევო თანხის დროულად გადაუხდელობის გამო სესხის აღებით მისდგომოდა, გამოიხატებოდა არა სესხის ძირითად თანხაში, (600 ლარი) არამედ სასესხო ვალდებულებიდან გამომდინარე სარგებელში, პროცენტსა და პირგასამტეხლოში. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი დადგინდებოდა სასესხო ვალდებულების მიზეზობრივი კავშირი სადაზღვევო ვალდებულების შეუსრულებლობასთან, ზიანი არ ვლინდებოდა, რის გამოც არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობებიც, ვინაიდან, დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელეს კრედიტორის (მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია) წინაშე სასესხო ვალდებულება საერთოდ არ შეუსრულებია და მხარეთა შორის არც სასამართლო დავა მიმდინარეობდა ამ ვალდებულებიდან გამომდინარე. ამასთან, პალატის დასკვნებით, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის მოთხოვნა სასესხო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებით განუხორციელებადი იყო სსკ-ის 129-ე მუხლის დანაწესებიდან გამომდინარე;

12.2. მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით, პალატამ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და მიუთითა, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების სსკ-ის 411-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები არ ვლინდებოდა;

12.3. ინფლაციით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს დენომინაციას, ანუ ფულის ერთეულის (კურსის) გაზრდას ან შემცირებას. ასევე, ვალუტის შეცვლას და ეროვნული ვალუტის ჰიპერინფლაციას. პალატის განმარტებით, ვინაიდან, ქართული ეროვნული ვალუტის – ლარის მიმართ ზემოთმითითებულ პროცესებს ადგილი არ ჰქონია, ფულადი ვალდებულებების შესრულების დროს, სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელი იყო.

13. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, ახალი გადაწყვეტილების მიღებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

13.1. კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილი წარმოადგენს სხვადასხვა სასამართლო გადაწყვეტილებების სამოტივაციო ნაწილების ერთობლიობას, რომელიც არ მოიცავს განსახილველი საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე მსჯელობას;

13.2. მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების შესრულების დაყოვნებით განცდილ ზიანთან დაკავშირებით (რაც საკრედიტო დაწესებულების მიერ მოსარჩელეზე თანხის დარიცხვით გამოიხატა), სასამართლომ უგულებელყო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს ობიექტურ მტკიცებულებათა ერთობლიობა წარუდგინა, მოპასუხე კი, მხოლოდ ახსნა-განმარტებით შემოიფარგლა;

13.3. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ არ დასტურდებოდა აღებული სესხის მიზნობრიობა და სადაზღვევო ვალდებულების შეუსრულებლობასთან მისი კავშირი;

13.4. სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, რომ სადაზღვევო შემთხვევის დადგომიდან, სასამართლოს მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის დაკისრებული თანხის მოსარჩელის მიერ მიღებამდე პერიოდში, ის გადახდისუუნარო იყო.

13.5. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს, განჩინების სამოტივაციო ნაწილში სსკ-ის 129-ე მუხლზე მითითებით, მოთხოვნის განუხორციელებლობაზე არ უნდა ემსჯელა, ვინაიდან აღნიშნულით მან დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი, გამომდინარე იქიდან, რომ მოპასუხეს საქმის პირველი ინსტანციით განხილვის დროს, მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე არ მიუთითებია;

13.6. კასატორმა მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით განმარტა, რომ მოპასუხის მხრიდან ვალდებულების დროულად შეუსრულებლობით მას ზიანი მიადგა, ვინაიდან, წაერთვა შესაძლებლობა, კუთვნილი თანხა დეპოზიტზე განეთავსებინა და ამ გზით მიეღო გარკვეული შემოსავალი;

13.7. მისი აზრით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 389-ე მუხლი. მითითებული ნორმის შინაარსი ცალსახად იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ მოვალეს დაეკისროს ის სხვაობა, რომელიც გამოწვეულია მის მიერ ვალდებულების შესრულების დაყოვნებით.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 იანვრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგანაც იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

16. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

16.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16.2. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ მოპასუხის მხრიდან თანხის 2 წლისა და 6 თვის დაგვიანებით ანაზღაურების გამო, მას ქონებრივი ზიანი მიადგა, რადგანაც სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შემდეგ, ის იძულებული გახდა საკრედიტო დაწესებულებიდან აეღო კრედიტი, რომლის გადახდასაც სადაზღვევო კომპანიიის მიერ ასანაზღაურებელი თანხით აპირებდა, თუმცა გამომდინარე იქიდან, რომ დამზღვევმა ვალდებულება დროულად არ შეასრულა, მან ვერ მოახერხა სესხის დაფარვა, რომელიც 2016 წლის ივლისის მდგომარეობით 1 871.28 ლარს შეადგენდა. კასატორის განმარტებით, მოპასუხეს მის სასარგებლოდ 2014 წლის 1 თებერვლიდან 2016 წლის 1 აგვისტოს ჩათვლით ეროვნული ვალუტის ინფლაციითა და მიუღებელი შემოსავლით (რომელსაც მოსარჩელე მიიღებდა სადაზღვევო კომპანიის მიერ ანაზღაურებული თანხის დეპოზიტზე განთავსების გზით) გამოწვეული ზიანი უნდა აენაზღაურებინა.

16.3. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნის უსაფუძვლობა სსკ-ის 799-ე (დაზღვევის ხელშეკრულებით მზღვეველი მოვალეა აუნაზღაუროს დამზღვევს სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით მიყენებული ზიანი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. მყარად დადგენილი სადაზღვევო თანხით დაზღვევისას მზღვეველი მოვალეა გადაიხადოს სადაზღვევო თანხა ან შეასრულოს სხვა შეპირებული მოქმედება; დამზღვევი ვალდებულია გადაიხადოს სადაზღვევო შესატანი(პრემია)), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის) 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) და 389-ე (თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის) მუხლების წინაპირობების არარსებობამ განაპირობა.

16.4. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას ზიანის იმ ნაწილის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, რომელიც შპს „კ-ან“ აღებულ სასესხო ვალდებულებას შეეხება. პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი განამტკიცებს ვალდებულების დამრღვევი პირის ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და ანიჭებს კრედიტორს ვალდებულების დარღვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას, ხოლო მისი გამოყენების წინაპირობებია მართლწინააღმდეგობა, ბრალი, მიზეზობრივი კავშირი და ზიანი. ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის ინტერესი, რომელიც კრედიტორს ჰქონდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ (სსკ-ის 408-ე მუხლი). ანაზღაურებას ექვემდებარება პირდაპირი ზიანი და არა არაპირდაპირი ზიანი. პირდაპირ ზიანს მიეკუთვნება როგორც დადებითი ზიანი, ისე მიუღებელი შემოსავალი. არაპირდაპირი ზიანი, ეს ისეთი ზიანია, რომელიც გონივრული ვარაუდის ცნებიდან გამომდინარე, ვერ იქნებოდა სავარაუდო საერთოდ მოვალისათვის. როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არარსებობის შემთხვევაში ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი განმტკიცებულია სსკ-ის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ იარსებებდა ვალდებულების დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, ე.ი. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით, სასამართლომ უპირველესად, უნდა შეაფასოს ზიანის, როგორც მეორადი მოთხოვნის, წარმოშობის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა (შდრ. სუსგ №ას-167- 163-2016, 01.07.2016). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ქონებრივი ზიანი რომელიც მოსარჩელეს დასაზღვევო თანხის დროულად გადაუხდელობის გამო, საკრედიტო დაწესებულებიდან სესხის აღებით შესაძლოა მიდგომოდა, გამოიხატება არა სესხის თანხაში (600 ლარი), არამედ სასესხო ვალდებულებიდან გამომდინარე სარგებელში, პროცენტსა და პირგასამტეხლოში. პალატას მიაჩნია, რომ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა სასესხო ვალდებულების მიზეზობრივი კავშირი სადაზღვევო ვალდებულების შეუსრულებლობასთან, ზიანი არ იკვეთება, რადგანაც უდავოა, რომ მოვალეს კრედიტორის (მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის) წინაშე, ვალდებულება საერთოდ არ შეუსრულებია, არ გადაუხდია არც სესხი და არც სასესხო ვალდებულებიდან გამომდინარე სხვა რაიმე თანხა (პროცენტი, პირგასამტეხლო), ამასთან, მხარეთა შორის აღნიშნული ვალდებულებიდან გამომდინარე, არც სასამართლო დავა მიმდინარეობს.

16.5. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნებს, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების მოთხოვნის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებითაც და განმარტავს, რომ სადაზღვევო კომპანიის მიერ გადახდილი თანხები მიმართული უნდა ყოფილიყო სადაზღვევო შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზიანის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და სახლის შეკეთებისკენ, შესაბამისად უსაფუძვლოა კასატორის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ სადაზღვევო კომპანიის მიერ ვალდებულების დროულად შესრულების შემთხვევაში, იგი მიღებული თანხების დეპოზიტზე განთავსებით, რაიმე სახის შემოსავალს მიიღებდა.

საკასაციო სასამართლო, ფულადი ვალდებულების განსაზღვრულ ვადაში შეუსრულებლობის გამო, მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით მოიხმობს საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში ასახულ განმარტებას: „სსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ზემოაღნიშნული ნორმის თანახმად, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს“ (შდრ. სუსგ №ას-459-438-2015, 07.10.15 წ.). პალატას მიაჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების სსკ-ის 411-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები, განსახილველ შემთხვევაში, არ იკვეთებოდა.

16.6. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობასა და დასკვნებს სსკ-ის 389-ე მუხლის განმარტებასთან დაკავშირებით. ამ ნორმის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს დენომინაციას, ანუ ფულის ერთეულის (კურსის) გაზრდას ან შემცირებას. ასევე, ვალუტის შეცვლას და ეროვნული ვალუტის ჰიპერინფლაციას. ვინაიდან, ქართული ეროვნული ვალუტის – ლარის მიმართ ზემოთმითითებულ პროცესებს არ ჰქონია ადგილი, ფულადი ვალდებულებების შესრულების დროს დაუშვებელია სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება. ამ მუხლის გამოყენება დაუშვებელია ასევე, ფულის კურსის ნორმალური გაუარესების დროსაც, რადგანაც აღნიშნული პროცესი ყველა ქვეყანაში აღინიშნება. შესაბამისად, ნორმის ფუნქციური დანიშნულება მდგომარეობს შემდეგში: იგი გამოიყენება მაშინ, როდესაც სახელმწიფო ფულის ნომინალს ცვლის ან კიდევ მაშინ, როდესაც ადგილი აქვს ჰიპერინფლაციას (ძალიან მაღალი ინფლაცია, რომელიც ხშირად განისაზღვრება, როგორც ინფლაცია, რომლის ყოველთვიური დონე, დროის ხანგრძლივი მონაკვეთის განმავლობაში აღემატება 50 პროცენტს.) თუ სახელმწიფოს მიერ ნომინალის შეცვლას ან ჰიპერინფლაციას არ ექნება ადგილი, 389-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელია (შდრ. სუსგ №ას-130-122-2017, 24.03.2017).

17. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები №ას-167-163-2016, 01.07.2016; № ას-459-438-2015, 07.10.2015; № ას-630-593-2012, 11.06.2012; № ას-130-122-2017, 24.03.2017).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დეტალურად აღარ იმსჯელებს განსახილველი საკასაციო საჩივრის ყველა პრეტენზიაზე.

19. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი