საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-13-12-2017 15 მაისი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ა(ა)იპ „ქალაქ რუსთავის საბავშვო ბაგა-ბაღების გაერთიანება“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ნ-ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოსარჩელეები - ვ. ტ-ი, ლ. ბ–ი, ნ. მ-ი, თ. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება –თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და მ. ნ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. ნ-ი (შემდეგში: პირველი მოსარჩელე, პირველი დასაქმებული ან აპელანტი) 2013 წლის 8 იანვრის #02/კ ბრძანებით, შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე ა(ა)იპ რუსთავის ბაგა-ბაღების გაერთიანებაში (შემდეგში: გაერთიანება, ორგანიზაცია, დამსაქმებელი, მოპასუხე ან კასატორი) დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე დაინიშნა. მისი ყოველთვიური ხელფასი 2014 წლის 1 მარტამდე 810 ლარს შეადგენდა, ხოლო 2014 წლის 1 მარტიდან გათავისუფლებამდე - 860 ლარს (იხ. ბრძანება და ცნობა, ტ. 1, ს/ფ 22,31).

2. პირველი მოსარჩელის ფუნქციები იყო: გაერთიანების ფილიალების კვების ბლოკის და სანიტარულ-ჰიგიენური მუშაობის ზედამხედველობა და კონტროლი; პერიოდულად მიწოდებული პროდუქტების ხარისხის შემოწმება სათანადო დოკუმენტაციის მოთხოვნის შესაბამისად (იხ. ბრძანება, ტ. 1, ს/ფ 81).

3. გაერთიანების დირექტორის 2015 წლის 30 იანვრის #17/კ ბრძანებით პირველი დასაქმებული 2015 წლის 2 თებერვლიდან დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა (იხ. ბრძანება, ტ. 1, ს/ფ 57).

4. გაერთიანებაში ასევე დასაქმებულები იყვნენ და შემდეგში სამსახურიდან გათავისუფლდნენ: ვ. ტ-ი, ლ. ბ-ი, ნ. მ-ი, თ. მ-ი (შემდეგში: მოსარჩელეები ან დასაქმებულები).

5. გაერთიანების დირექტორის 2015 წლის 28 იანვრის წერილით დასაქმებულებს ეცნობათ გაფრთხილება 2015 წლის 2 თებერვლიდან დაკავებული თანამდებობებიდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ.

6. დამსაქმებლის 2015 წლის 24 თებერვლის წერილით პირველ დასაქმებულს ეცნობა, რომ იგი სამსახურიდან გათავისუფლდა გაერთიანებაში განხორციელებული სტრუქტურული ცვლილებისა და საშტატო რიცხოვნობის შემცირების გამო (იხ. ტ. 1, ს/ფ 66).

7. სარჩელის საფუძვლები

7.1 დასაქმებულებმა 2015 წლის 2 მარტს სარჩელი აღძრეს დამსაქმებლის წინააღმდეგ, მოითხოვეს სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

7.2 დასაქმებულებმა მიუთითეს წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში აღწერილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნეს, რომ ისინი დასაქმების პერიოდის განმავლობაში კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად ასრულებდნენ დაკისრებულ მოვალეობებს. მოსარჩელეების მტკიცებით, ისინი განიცდიდნენ პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაციას, რადგან გათავისუფლებული თანამშრომლები წარმოადგენენ ოპოზიციური პარტიის „ე-ის“ მხარდამჭერებს, ხოლო ზოგიერთი მათგანი - აღნიშნული პოლიტიკური პარტიის ლიდერის ოჯახის წევრია.

7.3 მოსარჩელეების მოთითებით, მათი გათავისუფლების შემდეგ მოპასუხემ რამდენიმე თანამშრომელი მიიღო სამსახურში, თუმცა, დარჩა ვაკანტური ადგილები, სადაც მათი დასაქმება შესაძლებელი იყო.

8. მოპასუხის შესაგებელი

8.1 მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი იმ დასაბუთებით, რომ 2015 წლის 16 იანვარს დასაქმებულები კანონით დადგენილი წესით გააფრთხილეს სამსახურიდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, რადგან გაერთიანებაში რეორგანიზაცია იგეგმებოდა. მოპასუხის განმარტებით, ორგანიზაციის ხელმძღვანელი თითოეულ მოსარჩელეს შეხვდა ინდივიდუალურად და დეტალურად განუმარტა გათავისუფლების საფუძველი.

8.2 მოპასუხის მტკიცებით, სამსახურის ძველი სტრუქტურა არაეფექტური იყო და მოითხოვდა რეორგანიზაციასა და შტატების ოპტიმიზაციას. ცვლილებების შედეგად მოხდა მენეჯერული ფუნქციის შემცირება დირექტორის დონეზე და სამსახური დაიყო განყოფილებებად. შედეგად ყველა თანამშრომლის დაქვემდებარება და ანგარიშვალდებულება ცალსახად და მკაფიოდ განისაზღვრა. მოპასუხის მითითებით, ახალი სტრუქტურის შექმნის შემდეგ ყველა პოზიციაზე, გარდა მთავარი ბუღალტრისა და იურისტისა, მოხდა კადრების შერჩევა იმ ახალი ფუნქცია-მოვალეობების მიხედვით, რომლებიც ახალი შინაგანაწესით განისაზღვრა. მოპასუხის მტკიცებით, ახალი პოზიციების დასაკომპლექტებლად არსებულ თანამშრომლებში, მათ შორის მოსარჩელეებში, ვერ მოიძებნა შესაბამისი კომპეტენციის კადრები.

8.3 მოპასუხის განმარტებით, დასაქმებულები მათზე დაკისრებულ მოვალეობას კეთილსინდისიერად არ ასრულებდნენ. საბავშვო ბაგა-ბაღების შემოწმებისას გამოვლინდა არა ერთი დარღვევა, რომლებზეც პასუხისმგებლები, თავიანთი მოვალეობის ფარგლებში, დასაქმებულები იყვნენ. მათი საქმისადმი არაკეთილსინდისიერი დამოკიდებულების გამო მონიტორინგი არ ხორციელდებოდა და იმისათვის, რომ დარღვევები გამოვლენილიყო და აღმოფხვრილიყო, კომპეტენტურმა ორგანომ ისინი შესაბამის აქტებში დააფიქსირა.

9. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1 რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

9.2 საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) პირველი, მე-2, 37-ე, 38-ე, მე-40² მუხლებით და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობებში დასაქმებულთა შრომითი უფლებები არ დარღვეულა. შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შესახებ მოსარჩელეები გაფრთხილებულნი იყვნენ კანონით დადგენილი წესით. სასამართლომ იხელმძღვანელა სშკ-ის მე-40² მუხლის დანაწესის მიხედვით და განმარტა, რომ დისკრიმინაციის ფაქტების გამოვლენისა და ამ საფუძვლით სარჩელის აღძვრის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთს კანონმდებელი ავალდებულებს დამსაქმებელს, მაგრამ ეს არ გამორიცხავს მოსარჩელის ვალდებულებას შექმნას საფუძველი დასაბუთებული და გონივრული ვარაუდისათვის დისკრიმინაციის არსებობის შესახებ. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეთა მიერ ვერ იქნა სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურებული მათ მიმართ პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაციის ფაქტი. ვერ იქნა წარდგენილი შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც პარდაპირი ან ირიბი მტკიცების პროცესში სასამართლოს შინაგან რწმენას მაინც შეუქმნიდა ასეთი დისკრიმინაციის არსებობის ვარაუდისათვის.

9.3 სასამართლომ აღნიშნა, რომ პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაცია არის ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით სარგებლობისას პოლიტიკური ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით. სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ გაერთიანებაში დაიგეგმა რეორგანიზაცია, კადრების ოპტიმიზაცია, შეიცვალა საბიუჯეტო სახსრების ოდენობა, შემცირდა შტატები, მათ შორის ისინი, რომელზედაც დასაქმებულნი იყვნენ მოსარჩელეები. აღნიშნული კი ვერ იქნებოდა აღქმული, როგორც დასაქმებულთა წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკური ნიშნის მატარებელი დისკრიმინაცია. სასამართლომ განმარტა, რომ ორგანიზაციული ხასიათის ცვლილებები განეკუთვნება ისეთ საკითხთა კატეგორიას, რომელიც ამ შემთხვევაში დამსაქმებლის ნებაზეა დამოკიდებული და მის განსაკუთრებულ, დისკრეციულ უფლებამოსილებათა ნუსხაში შედის.

10. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

10.1 პირველმა დასაქმებულმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ პრეტენზიებზე დაყრდნობით:

10.1.1. გაერთიანებაში განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად გაუქმდა აპელანტის მიერ დაკავებული თანამდებობა - დირექტორის მოადგილე, მაგრამ შეიქმნა იმავე ფუნქციების მქონე განყოფილება - კვებისა და სანიტარული ნორმების ინსპექტირების განყოფილება. აღნიშნულ განყოფილებაში განისაზღვრა ოთხი საშტატო ერთეული, სადაც ვაკანტური დარჩა სამი საშტატო ერთეული. ასევე, შეიქმნა და დაემატა ფილიალის გამგის მოადგილის 11 შტატი. აღნიშნულ თანამდებობაზე დასაქმებისთვის დასაკმაყოფილებელი კრიტერიუმები აპელანტისათვის მოპასუხეს არ წარუდგენია;

10.1.2 სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმის სახით დაკითხული ორგანიზაციის ყოფილი დირექტორის ჩვენება, რომელმაც დაადასტურა, რომ მასზე ხორციელდებოდა ზეწოლა ქ. რუსთავის გამგეობის წევრთა მხრიდან, რომ სამსახურიდან გაეშვა გარკვეული თანამშრომლები და მათ შორის აპელანტი. მოწმემ ის გარემოებაც დაადასტურა, რომ აპელანტის კვალიფიკაცია და განათლება იძლეოდა მისი ნებისმიერ თანამდებობაზე დასაქმების შესაძლებლობას. აპელანტის კვალიფიკაცია არც ამჟამინდელ დირექტორს გაუხდია სადავოდ;

10.1.3 იმ პირობებში, როდესაც გაერთიანებაში განხორციელებული საშტატო ცვლილებების შედეგად გაუქმდა ფაქტობრივად არსებული ყველა თანამდებობა, გაერთიანების დირექტორმა მხოლოდ ის თანამშრომლები გააფრთხილა, რომლებიც შემდგომ გაათავისუფლეს. ყველა პირი ჩაითვალა გათავისუფლებულად, ხოლო შემდეგ ისინი დასაქმდნენ ახლად შექმნილ საშტატო ერთეულებზე. აპელანტის მტკიცებით, მის მიმართ გამოვლინდა დისკრიმინაცია, ვინაიდან იგი სხვა დასაქმებულ პირებთან მიმართებით არათანაბარ პირობებში აღმოჩნდა. აღნიშნული კი ცხადყოფდა, რომ დირექტორმა წინასწარ გამიზნულად შეიტანა ცვლილებები შტატებში, რათა არასასურველი პირები, რომლებიც გამოირჩეოდნენ განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებით, გაეთავისუფლებინა თანამდებობიდან. ამ ვარაუდს ამყარებდა ის გარემოება, რომ პირები, რომლებიც ამჟამად დასაქმებულნი არიან მოპასუხესთან, არ გამოირჩევიან განსაკუთრებული კვალიფიკაციით და ზოგიერთი მათგანი მინიმალურ კრიტერიუმებსაც ვერ აკმაყოფილებს;

10.1.4 მოსამზადებელ სხდომაზე აპელანტმა იშუამდგომლა გაერთიანებაში დასაქმებულ პირთა კვალიფიკაციის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის გამოთხოვა, თუმცა მოსამართლემ არ დააკმაყოფილა იგი იმ დასაბუთებით, რომ მოთხოვნილი დოკუმენტაცია კონკრეტულ პირთა პერსონალურ მონაცემებს შეიცავდა. ამით აპელანტს წაერთვა უფლება, დაემტკიცებინა სადავოდ გამხდარი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც შეეხებოდა მის კვალიფიკაციასა და შესაბამისობას არსებულ ვაკანტურ თანამდებობასთან;

10.1.5 სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის დანაწესზე მითითებით, აპელანტმა განმარტა, რომ მხოლოდ ორგანიზაციული ცვლილებები საკმარისი არაა დასაქმებულის გათავისუფლებისათვის, არამედ აუცილებელია აღნიშნულ ორგანიზაციულ ცვლილებებს მოჰყვეს სამუშაო ძალის შემცირება, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ მომხდარა. გაურკვეველია, ვაკანტური თანამდებობების არსებობის შემთხვევაში, რატომ არ მოხდა მისი დასაქმება, რაც მის მიმართ განხორციელებული დისკრიმინაციის ვარაუდის საფუძველს ქმნის.

11. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

11.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დამსაქმებლის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი პირველი დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება და მოპასუხეს, აპელანტის სასარგებლოდ, კომპენსაციის 10 320 ლარის გადახდა დაეკისრა.

11.2 სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული გარემოების - მოპასუხე დაწესებულებაში ისეთი ორგანიზაციული ცვლილებების განხორციელების ფაქტი, რომელიც აუცილებელს ხდიდა სამუშაო ძალის შემცირებას, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ დგინდებოდა.

11.3 სასამართლოს მითითებით, რეორგანიზაციის ჩატარების ფაქტი ან მისი მართლზომიერება სასამართლოს განხილვის საგანს არ წარმოადგენდა. თუმცა, რეორგანიზაცია, თუნდაც, მართლზომიერი და საჭიროებისამებრ ჩატარებული, ყოველთვის არ წარმოადგენს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების ლეგიტიმურ საფუძველს. რეორგანიზაციის შედეგად დასაქმებულთა სამსახურიდან გაშვების ერთ-ერთ განმაპირობებელ კანონისმიერ საფუძვლად შეიძლება მიჩნეული იქნეს შტატების შემცირება. სასამართლომ განმარტა, რომ მარტოოდენ რეორგანიზაცია დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების საფუძველი არ უნდა გახდეს, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში, ე.წ. „რეორგანიზაციის“ საფუძვლით, სამსახურიდან პირის გაშვების დისკრიმინაციული მოტივები შეიძლება დაიფაროს. მხოლოდ რეორგანიზაციაზე მითითება აპელანტის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების მტკიცების ტვირთისგან არ ათავისუფლებდა მოპასუხეს.

11.4 სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლზე, ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლსა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე მუხლზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი გადანაწილების შედეგად, დამსაქმებელმა უნდა ამტკიცოს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერება, რა დროსაც, პირველ რიგში, უნდა გამორიცხოს დამსაქმებლის მხრიდან დისკრიმინაცია. ამ მიზნით გაერთიანების მიერ მხოლოდ შიდა ორგანიზაციულ ცვლილებებზე მითითება დისკრიმინაციას არ გამორიცხავდა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის განხორციელება, კერძოდ, იმის დამტკიცება, რომ ჩატარებულმა ორგანიზაციულმა ცვლილებებმა შტატების შემცირება გამოიწვია. სასამართლოს განმარტებით, დამსაქმებლის მიერ აპელანტის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლად დასახელებული რეორგანიზაცია შინაარსობრივად არ გულისხმობდა შტატების შემცირებას და გაერთიანება არ დამდგარა შტატების შემცირებისა და თანამშრომელთა გათავისუფლების აუცილებლობის წინაშე.

11.5 მხარეთა ახსნა - განმარტებებისა და წერილობითი მტკიცებულებების შესწავლის შედეგად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტის გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი თანამდებობა მოცემულ ეტაპზე გაერთიანებაში არ არსებობდა. რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული ფილიალის მენეჯერი წარმოადგენდა ორგანიზაციის დირექტორის მოადგილის ტოლფას თანამდებობას, საქმეში წარდგენილი არ იყო, შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ არსებობდა აპელანტის სამუშაოზე აღდგენის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

11.6 სასამართლომ იხელმძღვანელა სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის დანაწესით და განმარტა, რომ მოპასუხემ აპელანტს უნდა გადაუხადოს კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით, რაც გონივრული და სამართლიანი იქნებოდა, რომ 10 320 ლარით განსაზღვრულიყო.

12. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

12.1 სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გაერთიანებამ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დასაქმებულის სარჩელის უარყოფა.

12.2 საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები ამ განჩინების 8.1.-8.3 ქვეპუნქტებში მითითებული გარემოებების იდენტურია.

12.3 კასატორი დამატებით განმარტავს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივ გარემოება, კერძოდ, აპელანტი თავად აცხადებდა, რომ მის მიმართ განხორციელდა პოლიტიკური ნიშნით დისკრიმინაცია, თუმცა, ასევე უდავო იყო ის ფაქტი, რომ ორგანიზაციაში დასაქმებული არიან იგივე პოლიტიკური გემოვნების სხვა ადამიანები. კასატორის განმარტებით, თუკი დისკრიმინაცია ხორციელდება კონკრეტული ნიშნით, ალოგიკურია მხოლოდ ერთი ადამიანის გათავისუფლება და სხვების სამსახურში დატოვება;

12.4. სასამართლომ შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევით მოპასუხეს იმაზე მეტი მტკიცების ტვირთი დააკისრა, ვიდრე მას ეს კანონით გათვალისიწნებული წესით ევალებოდა. სააპელაციო სასამართლომ დისკრიმინაცია იმ პირობებში დაადგინა, როდესაც მას არ შეუფასებია, თუ რა ნიშნით და ვისთან მიმართებით განხორციელდა დისკრიმინაციული მოპყრობა.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1 მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 17 თებერვლის განჩინებით სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "ე" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება აქვს გამოკვლეული.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ განხილულია ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც სშკ-ის 37-ე და 38-ე მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია:

19.1 სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად ორგანიზაციაში დარჩა ექვსი ვაკანტური თანამდებობა. სასამართლოს განმარტებით, გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული გარემოების - გაერთიანებაში ისეთი ორგანიზაციული ცვლილებების განხორციელების ფაქტი, რომელიც აუცილებელს ხდის სამუშაო ძალის შემცირებას, არ იკვეთება.

19.2 სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილით და განმარტა, რომ სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის ბრძანების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმებთან მიმართებაში უნდა აღინიშნოს, რომ მას კანონის ნორმატიული დანაწესი არ ადგენს და იგი ყოველი კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების შეფასების საფუძველზე სასამართლოს დისკრეციას განეკუთვნება. სასამართლო განმარტავს, რომ კომპენსაციამ შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოს სამართლიანი ბალანსის აღდგენა გათავისუფლების არამართლზომიერების დადგენის შემთხვევაში.

20. საკასაციო სასამართლო, კასატორის პრეტენზიებთან დაკავშირებით, განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა გაერთიანებაში ჩატარებული რეორგანიზაციის შედეგად პირველი დასაქმებულის შტატის შემცირების საჭიროების არარსებობის ფაქტი (იხ. ამ განჩინების 11.4 ქვეპუნქტი), რამაც სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება განაპირობა. სააპელაციო სასამართლოს არც უმსჯელია და არც დაუდგენია, რომ პირველი დასაქმებულის დისკიმინიაცია რომელიმე დაცული ნიშნით მოხდა, ამიტომ კასატორის ეს პრეტენზია საკასაციო სასამართლოს მიერ ვერ შეფასდება.

21. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მტკიცების ტვირთი სწორად გადანაწილდა მხარეებს შორის სწორედ იმ სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, რაც ნიშანდობლივია შრომითსამართლებრივი ურთიერთობისათვის. განსახილველ დავაში დაცულია კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციური პრინციპი, რაც სამართალწარმოებისას უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები) საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას.

22. “რეორგანიზაციის მოტივით პირის სამუშაოდან გათავისუფლება მართლზომიერია, თუკი დადგინდება, რომ რეორგანიზაცია თავისი შინაარსით ეკონომიკური სიდუხჭირის, შტატების ან/და ხელფასის შემცირების ან სხვა ობიექტური გარომოებითაა გამართლებული და დამსაქმებელს აყენებს კონკრეტული თანამდებობიდან მუშაკის გათავისუფლების აუცილებლობის წინაშე” (სუსგ #ას-194-185-2016).

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; შდრ. საქმე # 1124-1080-2016, 10.03.2017წ.).

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81; Hirvisaari v. Finland, §32).

25. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. 22-23-ე პუნქტები).

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. შესაბამისად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

27. კასატორს სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა(ა)იპ „ქალაქ რუსთავის საბავშვო ბაგა-ბაღების გაერთიანების“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა(ა)იპ „ქალაქ რუსთავის საბავშვო ბაგა-ბაღების გაერთიანებას“ (ს/კ 216439325) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 516 ლარის (საგადახდო მოთხოვნა N00755, გადახდის თარიღი 2017 წლის 30 იანვარი), 70% – 361.2 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე