საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-461-429-2017 (ბ) 30 ივნისი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: პაატა ქათამაძე,

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ა(ა)იპ "თბილისის განვითარების ფონდი" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. კ-ე, შ. ლ-ე, ბ. მ–ი, დ. ყ-ე, ხ. შ-ე, ა. ხ-ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შ. ლ-ე, დ. ყ-ე, ხ. შ-ე, ა. ხ-ი, გ. კ-ე და ბ-ი მ-ი (შემდეგში - დასაქმებულები, მოსარჩელეები, აპელანტები, კასატორები) 2014 წლიდან მუშაობდნენ ააიპ ,,თბილისის განვითარების ფონდში (შემდეგში - დამსაქმებელი, მოპასუხე, ფონდი, აპელანტი, კასატორი (საქართველოს შრომის კოდექსის, შემდეგში - სშკ, მე-6 მუხლი; იხ. შრომითი ხელშეკრულებები - ტ.1, ს.ფ. 119-135, 247-254).

2. მოსარჩელეები 2014 წელს, სხვადასხვა დროს, ფონდის თავმჯდომარის ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობებიდან, კერძოდ:

2.1. 2014 წლის 29 აგვისტოს №02-93 ბრძანებით 2014 წლის 1 სექტემბრიდან შ. ლ-ე გათავისუფლდა საფინანსო-ეკონომიკური სამსახურის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”ზ” ქვეპუნქტი;

2.2. 2014 წლის 29 აგვისტოს №02-85 ბრძანებით 2014 წლის 29 აგვისტოდან ბ. მ-ი გათავისუფლდა იურიდიული განყოფილების უფროსის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”თ” ქვეპუნქტი;

2.3.2014 წლის 12 სექტემბრის №02-132 ბრძანებით 2014 წლის 12 სექტემბრიდან დ. ყ-ე გათავისუფლდა მასმედიასთან ურთიერთობის განყოფილების წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”თ” ქვეპუნქტი;

2.4. 2014 წლის 8 სექტემბრის №02-110 ბრძანებით 2014 წლის 9 სექტემბრიდან ხ. შ-ე გათავისუფლდა ინფრასტრუქტურული პროექტების უზრუნველყოფის სამსახურის ტექნიკური ზედამხედველობის მთავარი სპეციალისტის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”ზ” ქვეპუნქტი;

2.5. 2014 წლის 9 სექტემბრის №02-115 ბრძანებით 2014 წლის 9 სექტემბრიდან ა. ხ-ი გათავისუფლდა საფინანსო-ეკონომიკური სამსახურის წამყვანი სპეციალისტის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”ზ” ქვეპუნქტი;

2.6. 2014 წლის 19 აგვისტოს №02- 52 ბრძანებით 2014 წლის 19 აგვისტოდან გ. კ-ე გათავისუფლდა შიდა აუდიტის განყოფილების უფროსის თანამდებობიდან, საფუძველი: სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის ”ზ” ქვეპუნქტი.

3. სარჩელის საფუძვლები

3.1.2014 წლის 30 სექტემბერს ამ განჩინების პირველ პუნქტში დასახელებულმა დასაქმებულებმა სარჩელი აღძრეს დამსაქმებლის წინააღმდეგ და მოითხოვეს წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული ბრძანებების ბათილად ცნობა, თანამდებობებზე აღდგენა და, მოსარჩელეების სასარგებლოდ, მოპასუხისთვის სამსახურიდან გათავისუფლებიდან თანამდებობაზე აღდგენამდე, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრება.

3.2. მოსარჩელეთა განმარტებით, მიუხედავად შრომითი ხელშეკრულებების შეწყვეტის ბრძანებების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული სამართლებრივი საფუძვლისა, ფონდმა არ დაასაბუთა, რაში გამოიხატა დასაქმებულების მიერ შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევა (იხ. სასარჩელო განცხადება - ტ.1, ს.ფ. 1-14).

4. მოპასუხის შესაგებელი

4.1.მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო, იგი უსაფუძვლოდ მიიჩნია და სარჩელის უარყოფა მოითხოვა. მოპასუხის განმარტებით მოსარჩელეები გათავისუფლდნენ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ” და ,,თ” ქვეპუნქტების შესაბამისად, ბრძანებები შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულია კანონმდებლობის სრული დაცვით და არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი (იხ. შესაგებელი - ტ, 1.ს.ფ. 43-53).

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

5.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, დასაქმებულების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

5.1.1.ბათილად იქნა გასაჩივრებული ბრძანებები დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ; მოპასუხეს მოსარჩელეთაგან ხუთის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის სახით 8 თვის ხელფასის თანხის გადახდა, თითოეულის მიმართ ცალ-ცალკე; ხოლო დ. ყ-ის სასარგებლოდ - 5 თვის ხელფასის ოდენობით;

5. 1.2. სასარჩელო მოთხოვნა დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

5.2. სასამართლომ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით გამოიკვლია და დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებანი და დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი, ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლი, სშკ-ის 37-ე და 38-ე მუხლები, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 54-ე, 408.1-ე და 411-ე მუხლები, აგრეთვე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-8, 53-ე, 243-ე, 244-ე, 247-249-ე, 257-ე მუხლები და განმარტა:

5.2.1. დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება არის უკიდურესი ღონისძიება, იგი გამოიყენება მაშინ, როცა სხვა სახის დისციპლინურმა ღონისძიებებმა ვერ გამოიღო შედეგი და სამსახურის გაგრძელება მუშაკთან შეუძლებელია. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეები არღვევდნენ შრომით დისციპლინას, მაგრამ განსახილველ შემთხვევაში ყველა მოსარჩელის მიმართ არ ყოფილა გამოყენებული რაიმე დისციპლინური ღონისძიება. დისციპლინური ღონისძიების სახით გაფრთხილება გამოყენებულია მხოლოდ შემდეგი მოსარჩელეების - ბ. მ-ისა და შ. ლ-ის მიმართ; დ. ყ-ის მიმართ გამოყენებულია - საყვედური, ხოლო ხ.შ-ის, ა. ხ-ისა და გ. კ-ის მიმართ არც ერთი დისციპლინური ღონისძიება არ გატარებულა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეების მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ღონისძიებები ისე გამოიყენებოდა, რომ მათ ამის თაობაზე არ იცოდნენ, არ ეძლეოდათ შესაძლებლობა, რომ წარედგინათ თავიანთი პოზიცია, ან სულაც გაესაჩივრებიათ სახდელი, ზოგიერთ შემთხვევაში კი მცირე გადაცდომები იყო მკაცრი სახდელის დადების საფუძველი.

5.2.2.საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ თუ დარღვევა არის მცირე მნიშვნელობის, მაგრამ სისტემატიურად ხდება, დამსაქმებელს აქვს უფლებამოსილება, მიიღოს შესაბამისი ზომები და დასაქმებულს საფუძვლიანად აუხსნას, რომ ასეთი ქმედება არღვევს სამსახურის შრომის დისციპლინას. ასეთ ღონისძიებას აქვს გამაფრთხილებელი ეფექტი და დასაქმებულს აიძულებს, რომ ყურადღებით მოეკიდოს სამსახურებრივ საქმიანობას და აღარ გაიმეოროს დარღვევა, ხოლო მეორე მხრივ, თუ დასაქმებულს მიაჩნია, რომ არ არღვევს სამსახურებრივ საქმიანობას, მას უფლება აქვს, იდავოს სახდელის კანონიერებაზე. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ფონდში არ იყო დადგენილი მუშაკთა კონკრეტული საქმიანობის დანაწესი, რაც ერთი მხრივ, მუშაკს მისცემდა სწორ ორიენტირს საქმიანობის თაობაზე, ხოლო დამსაქმებელი იქნებოდა უფლებამოსილი, რომ კონკრეტული დავალებები მიეცა მოსარჩელეებისათვის. სშკ-ი პირდაპირ მიუთითებს, რომ შრომის შინაგანაწესის დარღვევა მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება იქნეს გათავისუფლების საფუძვლად მიჩნეული, როცა იგი შრომითი ხელშეკრულების ნაწილია (სშკ-ის 37-ე მუხლი). ამრიგად, კანონმდებელი მიიჩნევს, რომ დასაქმებულს ზუსტად უნდა ეცნობოს თავისი ვალდებულებების თაობაზე და მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში შეიძლება ისეთი მკაცრი ღონისძიების გატარება, როგორიცაა გათავისუფლება. ისეთ ვითარებაში, როცა დასაქმებულებისთვის ცნობილი არაა შინაგანაწესის შესახებ, დაუსაბუთებელია დამსაქმებლის მიერ ისეთი მკაცრი ღონისძიების გატარების კანონიერება, რაც წინამდებარე შემთხვევაშია გამოყენებული.

5.2.3. სშკ-ის 38-ე მუხლის მერვე ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. დასახელებული ნორმა სასამართლოს ანიჭებს დისკრეციას, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში გამოიყენოს ერთ-ერთი ზემოხსენებული ალტერნატივა. სასამართლოს ვალია, ერთი მხრივ, ხელი შეუწყოს უკანონოდ გათავისუფლებულის უფლებების დაცვას, მაგრამ მეორე მხრივ, გასათვალისწინებელია დამსაქმებლის ინტერესებიც. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია გათავისუფლების ბრძანებების ბათილად ცნობის შედეგად არა სამსახურში აღდგენა, არამედ - კომპენსაციის გადახდის დაკისრება (იხ. სასამართლოს გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ. 317-326).

6.მოსარჩელეების და მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი

6.1.საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, როგორც მოსარჩელეებმა, ისე - მოპასუხემ;

6.1.1. დასაქმებულებმა მოითხოვეს სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება, მათ შორის, დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტის დაკისრება მოპასუხისათვის შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

6.1.2.გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, მართალია, ბათილად იქნა ცნობილი ბრძანებები გათავისუფლების შესახებ, თუმცა სამსახურში აღდგენის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილებულა სასამართლოს მიერ. ზოგადსამართლებრივი პრინციპებიდან გამომდინარე, ბათილად ცნობას ყოველთვის უკავშირდება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, რაც გულისხმობს უკანონო მოქმედებათა შედეგების გაუქმება/აღმოფხვრას. ბათილად ცნობილი ბრძანების შედეგის აღმოფხვრაში მოიაზრება პირის სამსახურში აღდგენა მისი გათავისუფლებისას მოქმედი პირობების შესაბამისად და იძულებითი მოცდენის პერიოდისათვის დასაქმებულის სასარგებლოდ დამსაქმებლისათვის განაცდურის დაკისრება. აპელანტების აზრით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი. ზემოაღნიშნული ნორმა იძლევა არა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში ერთ-ერთი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას, არამედ იმპერატიულად ადგენს სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის სამართლებრივ შედეგებს. მათ შორის პირველი ადგილი უკავია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ვალდებულებას. რაც შეეხება დავის გადაწყვეტის ალტერნატიულ შესაძლებლობას, რაც შეიძლება გამოიხატებოდეს ტოლფასი სამუშაოთი უზრუნველყოფის ვალდებულების დაკისრებაში, ამგვარი შედეგი დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე დამსაქმებელი დაასაბუთებს, რომ შეუძლებელია უკანონოდ გათავისუფლებული პირის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა. რაც შეეხება მესამე ალტერნატივას - კომპენსაციას, კომპენსაცია გადაიხდება მაშინ, როდესაც შეუძლებელია წინა ორი ღონისძიების გატარება. აპელანტებმა მიუთითეს, რომ ვინაიდან მოპასუხეს არ წარუდგენია რაიმე სახის მტკიცებულება და მსჯელობის საგანიც არ ყოფილა პირვანდელ სამუშაო ადგილებზე მოსარჩელეთა აღდგენის შეუძლებლობა, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მიერ შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის ამგვარი ინტერპრეტაცია და მისი ამ სახით გამოყენება.

6.2. მოპასუხემ მოითხოვა სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფა შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

6.2.1. დასაქმებულები არათუ არ ასრულებდნენ მათთვის დაკისრებულ მოვალეობებს, არამედ ზიანსაც კი აყენებდნენ ფონდის საქმიანობას. საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ დასაქმებულთა დიდი ნაწილი საერთოდ არ ცხადდებოდა სამსახურში. სასამართლომ დასაქმების შეწყვეტისათვის საპატიო მიზეზების არარსებობა დაადგინა იმ პირობებში, როდესაც მტკიცებულებების სახით წარდგენილია არაერთი მოხსენებითი ბარათი, საყვედური და გაფრთხილებები დასაქმებულთა მიერ ჩადენილ გადაცდომებზე. აღნიშნული გარემოება აბათილებს სასამართლოს მსჯელობას, რომ არ შეიძლება ისეთი უკიდურესი ღონისძიების პირდაპირ გამოყენება, როგორიც შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაა. სასამართლოს მიერ სათანადოდ არ შეფასდა გ. კ-ის სამსახურებრივი დარღვევები, ასევე, ა. ხ-ისა და შ. ლ-ის ქმედებები, რომლებიც, როგორც საფინანსო-ეკონომიკური სამსახურის წამყვანი სპეციალისტები, ვალდებული იყვნენ მატერიალური მარაგების მიღება/აღრიცხვასა და შენახვაზე, მაგრამ არ შეასრულეს დაკისრებული მოვალეობა; სასამართლომ არ შეაფასა, რომ ხ. შ-ემ არ წარადგინა ცნობა ნასამართლობის შესახებ, რომლის წარდგენის ვალდებულებაც ეკისრებოდა როგორც „ფონდის შინაგანაწესის შემუშავებამდე ზოგიერთი შიდასამსახურეობრივი საკითხის გადაწყვეტის თაობაზე“ ფონდის თავმჯდომარის 2014 წლის 15 აგვისტოს N02-38 ბრძანების შესაბამისად, ასევე - ფონდის თავმჯდომარის 2014 წლის 20 აგვისტოს N02-55 ბრძანებით დამტკიცებული ფონდის შრომის შინაგანაწესის თანახმად. თუ დასაქმებულებს მიაჩნდათ, რომ არ არღვევდნენ სამსახურებრივ უფლებამოსილებას, მათ უფლება ჰქონდათ, რომ ედავათ სახდელის კანონიერებაზე, თუმცა განსახილველ შემთხვევაში, არც ერთ მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია არც ერთი დისციპლინური სახდელი. საქმეზე ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილების მისაღებად მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინებაც, რომ დასაქმებულთა მიერ ვალდებულებათა არაჯეროვანი შესრულების პირობებში, მოსარჩელეები ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტიდან არა მხოლოდ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შრომის ანაზღაურებას, არამედ, წახალისების სახით, პრემიებსაც იღებდნენ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილა; მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ნაწილობრივ გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1.2. პუნქტი და მე–2 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და დაკმაყოფილა მოსარჩელეთა მოთხოვნა თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის დამსაქმებლისათვის დაკისრების ნაწილში, კერძოდ:

7.1.1. გ.კ-ე აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.6 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 19 აგვისტოდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 2500 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი; დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით;

7.1.2. შ. ლ-ე აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.1 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 29 აგვისტოდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 1500 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი, დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით;

7.1.3. ბ. მ-ი აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.2 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 29 აგვისტოდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 2500 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი, დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით;

7.1.4. დ. ყ-ე აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.3 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 12 სექტემბრიდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 1500 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი, დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით;

7.1.5.ხ. შ-ე აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.4 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 8 სექტემბრიდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 2000 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი, დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით

7.1.6. ა. ხ-ი აღდგენილ იქნა ამ განჩინების 2.5 ქვეპუნქტში დასახელებულ თანამდებობაზე და მის სასარგებლოდ მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება - 2014 წლის 9 სექტემბრიდან - გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 1500 (საშემოსავლო გადასახადისგან თავისუფალი, დაუბეგრავი) ლარის ოდენობით.

7.1.7. დანარჩენ ნაწილში დასაქმებულების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოები, რომლებიც აღწერილია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში და დამატებით განმარტა:

7.2.1.სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა მოსარჩელეთა პრეტენზიებს იმის თაობაზე, რომ შრომითი ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა საქმეში არსებული მტკიცებულების საფუძველზე არ დასტურდებოდა. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა გასაჩივრებულ ბრძანებებში დასაქმებულთა სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე მითითებულ საფუძვლებზე: სშკ-ის 37-ე მუხლის ,,ზ“ პუნქტი (ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა) და ,,თ“ პუნქტი (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებების დარღვევა, თუ დასაქმებულის მიმართ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებულ იქნა ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინარული პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა);

7.2.2. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქმეში წარდგენილი და დასაქმებულ პირებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანებებში მითითებული მოხსენებითი ბარათები, მათი შინაარსის, მოდავე მხარეთა მიერ გამოთქმული მოსაზრებებისა და საქმის სხვა მასალების გათვალისწინებით, არ იძლეოდა იმგვარი დასკვნების საფუძველს, რომ უტყუარად დადასტურებული იყო დასაქმებულთა მიერ ვალდებულებების უხეში, ან სისტემატიური დარღვევა.

7.3. მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების კვლევისას სააპელაციო სასამართლომ განმარტა:

7.3.1. გ. კ-ის (ფონდის შიდა აუდიტის უფროსი) გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა. ამას დამსაქმებელი ადასტურებს ფონდის თავმჯდომარის მოადგილის მოხსენებით ბარათზე მითითებით; დასახელებულ მოხსენებით ბარათში აღნიშნულია, რომ 2014 წლის 13 აგვისტოს მდგომარეობით და ბოლო ერთი თვის ტაბელის მონაცემებით, ფონდის რამდენიმე თანამშრომელი არ ცხადდებოდა სამსახურში გაურკვეველი მიზეზების გამო, კონკრეტული დასაქმებული კი უგულებელჰყოფდა ამ ფაქტს და სათანადო ზომებს არ ღებულობდა, რაც ამ უკანასკნელის მოვალეობა იყო.

7.3.2. ა. ხ-ის (საფინანსო–ეკონომიკური სამსახურის წამყვანი სპეციალისტი) მხრიდან მასზე დაკისრებული ვალდებულების უხეშ დარღვევად დამსაქმებელი მიიჩნევს ამავე პირის მიერ შედგენილ მოხსენებით ბარათებში ასახული მოვალეობების შეუსრულებლობას; მოგვიანებით დამსაქმებელმა ამ და 7.3.1 ქვეპუნქტში დასახელებული დასაქმებულების მიმართ არსებული პრეტენზია, მათზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის თაობაზე, გაამყარა ფონდის საწყობში არსებული მარაგების არაგეგმიური შიდა აუდიტორული შემოწმების ანგარიშზე მითითებით. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნულ ანგარიშს არ შეიძლება მტკიცებულების ძალა მიეცეს შემდეგი გარემოების გამო: ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის შიდა აუდიტის და მონიტორინგის საქალაქო სამსახურმა მოპასუხის საწყობში არსებული მარაგების არაგეგმიური შიდა აუდიტორული შემოწმების ანგარიში დაამტკიცა 2015 წლის 27 მარტს, დასახელებული პირების სამუშაოდან გათავისუფლებიდან ექვსი თვის შემდეგ. შესაბამისად, ეს მტკიცებულება არ არსებობდა სადავო ბრძანებების გამოცემის დროისათვის და ცხადია, საფუძვლად ვერ დაედებოდა ამ პირებთან შრომითი ხელშეკრულებების შეწყვეტას.

7.3.3. შ. ლ-ის (საფინანსო–ეკონომიკური სამსახურის წამყვანი სპეციალისტი) სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია ის გარემოება, რომ იგი პასუხისმგებელი იყო ფონდისათვის აუცილებელი სამეურნეო და სანიტარულ–ჰიგიენური საშუალებების შეძენის, მიღება/აღრიცხვასა და შენახვაზე; დამსაქმებლის მტკიცებით, ფონდის მიერ მოძიებული ინფორმაციის თანახმად, მისი საჭიროებისათვის შეძენილი საკანცელარიო საქონლის გაცემის აღრიცხვა–ჩაბარება არ ხდებოდა; ასევე დამსაქმებელი მიუთითებს, რომ დასახელებული პირს 2014 წლის 21 აგვისტოს მიეცა გაფრთხილება; აღნიშნულ პირთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად მითითებულია ფონდის კონტროლისა და შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსის 2014 წლის 27 აგვისტოს Nკ–155 მოხსენებითი ბარათი; აღნიშნული მტკიცებულების შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მისი შინაარსი არ იძლეოდა კატეგორიული დასკვნის შესაძლებლობას დასაქმებულის მხრიდან ვალდებულების უხეში დარღვევის თაობაზე; დასკვნაში მითითებულია, ამ დასაქმებულის მიერ მიღებული საკანცელარიო ნივთების თანამშრომლებზე განაწილების და მათი ოთახებში განთავსების პროცესზე გამოთქმული ვარაუდები; აღნიშნულია, რომ ვერ დგინდება, კონკრეტულად რომელი თანამშრომელია ოთახში განთავსებულ ძირითად საშუალებებზე პასუხისმგებელი პირი, რაც არასაკმარისი არგუმენტია პირის გასათავისუფლებლად;

7.3.4. დ. ყ-ესთან (მასმედიასთან ურთიერთობის განყოფილების წამყვანი სპეციალისტი) შრომითი ურთიერთობა დამსაქმებელმა შეწყვიტა 2014 წლის 12 სექტემბერს, ხოლო იმავე წლის 19 სექტემბრის წერილობით დასაბუთებაში აღნიშნა, რომ დასაქმებული არაჯეროვნად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ ვალდებულებას, რაც გამოიხატა ფონდის ვებ–გვერდის მეთვალყურეობის არასათანადოდ განხორციელებაში; ამ ფაქტის გამო დასაქმებულს 2014 წლის 11 სექტემბერს გამოეცხადა საყვედური, ხოლო მეორე დღეს გამოიცა ბრძანება სშკ-ის 37–ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,თ“ პუნქტის საფუძველზე, მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე; დამსაქმებელმა მიუთითა, რომ ამ ღონისძიების გატარება განაპირობა 2014 წლის 12 სექტემბერს დასაქმებულის სამსახურში დაგვიანებით გამოცხადებამ, რაც არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო ,,ჩვეულებრივ, მორიგი დაგვიანების ფაქტად“, რადგან მას წინა დღეს უკვე მიღებული ჰქონდა საყვედური. დამსაქმებელი ასევე აღნიშნავს, რომ ფონდის თავმჯდომარის 2014 წლის 21 აგვისტოს N02–58 ბრძანებით, სამსახურში დაგვიანების გამო, დასაქმებულს გამოცხადებული ჰქონდა გაფრთხილება;

7.3.5. სშკ-ის 37–ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,თ“ პუნქტი დაედო საფუძვლად 2014 წლის 29 აგვიტოს N02–85 ბრძანებას ბ. მ-თან (ფონდის იურიდიული განყოფილების უფროსი) შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე; დამსაქმებელი წერილობით დასაბუთებაში მიუთითებდა, რომ ამ პირს 2014 წლის 21 აგვისტოს სამსახურში დაგვიანებით გამოცხადების გამო დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად განესაზღვრა გაფრთხილება, ხოლო 22 აგვისტოს ბრძანებით - საყვედური, რომლის შეფარდების საფუძველი გახდა მისი მხრიდან ფონდის თავმჯდომარის შეცდომაში შეყვანა; კერძოდ, დამსაქმებელმა მიუთითა, რომ იურიდიული სამსახურის უფროსმა ხელი მოაწერინა ფონდის თავმჯდომარეს იმგვარი შინაარსის წერილზე, რომლითაც ფონდის თავმჯდომარე სთხოვდა ცალკეულ პირებს კუთვნილი შვებულების შეწყვეტას და სამსახურში გამოცხადებას; ფაქტობრივად, ამ პირებს თვითნებურად ჰქონდათ მიტოვებული სამსახური და ამგვარი შინაარსის წერილზე ხელმოწერით შეიქმნა საფუძველი მათი კუთვნილ შვებულებაში ყოფნის ფაქტის აღიარების. ასევე, ფონდის თავმჯდომარის წერილში მითითებულია, რომ ფონდის კონტროლისა და შიდა აუდიტის მოკვლევამ დაადასტურა ამ დასაქმებულის მხრიდან ცალკეული თანამშრომლების არამართლზომიერი ქმედებების დაფარვის ფაქტი და ფონდის თავმჯდომარის მიერ გამოცემული ბრძანებების გაყალბება. აგრეთვე დადასტურდა, რომ დასაქმებული არ ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას და თვეების განმავლობაში არ პასუხობდა მოსახლეობის წერილებს, რომელთა მომზადება იურიდიული განყოფილების კომპეტენციაში შედიოდა;

7.3.6. ხ. შ-ესთან (ფონდის ინფრასტრუქტურული პროექტების უზრუნველყოფის სამსახურის ტექნიკური ზედამხედველობის მთავარი სპეციალისტი) შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, დამსაქმებლის მიერ 2014 წლის 8 სექტემბრის N02–110 ბრძანების საფუძვლად მითითებულია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დასაქმებულმა არ წარადგინა ფონდის თავმჯდომარის 2014 წლის 15 აგვისტოს N 02–38 ბრძანებით განსაზღვრული „ზოგიერთი შიდასამსახურებრივი საკითხის მოწესრიგების დროებითი წესის“ პირველი მუხლის მეორე პუნქტის ,,ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად (შინაგანაწესის შემუშავებამდე), ასევე თავმჯდომარის 2014 წლის 20 აგვისტოს N 02–55 ბრძანებით დამტკიცებული ფონდის შრომის შინაგანაწესის მე–10 მუხლის მე–2 პუნქტის ,,ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ცნობა ნასამართლობის შესახებ; სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებულად მიიჩნია ბრძანება და განმარტა, რომ ნასამართლობის ცნობის ზემოაღნიშნულ ვადებში წარუდგენლობა არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო შრომის შინაგანაწესის უხეშ დარღვევად, რომელიც საფუძვლად დაედებოდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას.

7.4. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება დასაქმებულთა მიერ შრომის შინაგანაწესით დადგენილი წესების დარღვევის თობაზე და განმარტა: ფონდის შრომის შინაგანაწესი 2014 წლის 20 აგვისტოს N02–55 ბრძანებით დამტკიცდა. საქმის მასალებში წარდგენილ შრომით ხელშეკრულებებში, კერძოდ, 8.2 პუნქტში, მითითებულია, რომ ,,დამსაქმებლის მიერ შემოღებული შინაგანაწესი, თანამდებობრივი ინსტრუქციები და დამსაქმებლის საქმიანობის მარეგულირებელი სხვა აქტები, წარმოადგენენ ამ ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს“. დასაქმებულები უარყოფენ დამსაქმებლის მხრიდან შინაგანაწესის გაცნობის ფაქტს და მიუთითებენ, რომ ფონდს არ გააჩნდა შრომის შინაგანაწესი და მათ იგი არ გადასცემიათ, ხოლო თავის მხრივ, ფონდი ვერ ადასტურებდა, რომ მან არა მხოლოდ ფორმალურად მიუთითა შრომითი ხელშეკრულებების მე-8 მუხლის 8.2 პუნქტით შინაგანაწესზე, როგორც ამ ხელშეკრულებების განუყოფელ ნაწილზე, არამედ გააცნო კიდეც ის დასაქმებულებს;

7.4.1. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებაზე: ,,შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე- 5 ნაწილის თანახმად, ამ პირობის დადგომისათვის სავალდებულოა დასტურდებოდეს შრომითი ხელშეკრულების დადებამდე დასაქმებულისათვის შინაგანაწესის გაცნობის, ხოლო შემდგომ - მასში შეტანილი ცვლილებების გაცნობის ფაქტი. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102- მუხლი/ (საქმე“ Nას-1157-1088-2015; 22.01.2016წ)“. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა აღნიშნული მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია და სასამართლოში დავის განხილვისას ვერ წარადგინა კონკრეტული მტკიცებულება, რაც დასაქმებულთათვის შინაგანაწესის გაცნობის ფაქტს დაადასტურებდა; ამ გარემოების დასაბუთებისას იგი შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ზოგადი და ზეპირი მითითებებით.

7.5. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს იმ მსჯელობასაც, რომ თუ დარღვევა არის მცირე მნიშვნელობის, მაგრამ სისტემატიური, დამსაქმებელს აქვს უფლებამოსილება, მიიღოს შესაბამისი ზომები და დასაქმებულს საფუძვლიანად აუხსნას, რომ ასეთი ქმედება არღვევს სამსახურის შრომის დისციპლინას. ასეთ ღონისძიებას აქვს გამაფრთხილებელი ეფექტი და დასაქმებულს აიძულებს, რომ ყურადღებით მოეკიდოს სამსახურებრივ საქმიანობას და აღარ გაიმეოროს დარღვევა. მეორე მხრივ, თუ დასაქმებულს მიაჩნია, რომ არ არღვევს სამსახურებრივ საქმიანობას, მას უფლება აქვს იდავოს სანქციის კანონიერებაზე. საქმის მასალების მიხედვით, მოსარჩელეების მიმართ გამოიყენებოდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ღონისძიებები ისე, რომ ადმინისტრაციის მხრიდან მათი ინფორმირება არ ხდებოდა. შესაბამისად, არ დასტურდება არც ის გარემოება, რომ მათ ეძლეოდათ შესაძლებლობა წარედგინათ თავიანთი პოზიცია, ან სულაც გაესაჩივრებინათ სანქცია. გასათვალისწინებელი იყო ისიც, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში მცირე გადაცდომები იყო მკაცრი სახდელის გამოყენების საფუძველი.

7.6. სშკ-ის 38-ე მუხლის მერვე ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ზემოხსენებული ნორმით კანონმდებელი ადგენს დასაქმებულის დარღვეული შრომითი უფლების აღდგენის სტანდარტს და ითვალისწინებს უფლების აღდგენის ყველა შესაძლებლობას, რაც უპირველესად დასაქმებულის სამსახურში აღდგენაში უნდა გამოიხატოს, მაგრამ ამ შესაძლებლობის გამორიცხვის შემთხვევაში, დამსაქმებელს ეკისრება კომპენსაციის გადახდა, რათა აღდგენილ იქნეს დარღვეული შრომითი უფლება, რომელიც დამსაქმებლის უკანონო გადაწყვეტილებით იქნა შელახული. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ისე დააკისრა დამსაქმებელს კომპენსაციის გადახდა, რომ არ გამოუკვლევია, იყო თუ არა შესაძლებელი დასაქმებულების აღდგენა სამსახურში. სშკ-ის 38.8-ე მუხლი, უპირველესად, დასაქმებულის სამსახურში აღდგენას ითვალისწინებს და აღნიშნულის შეუძლებლობის შემთხვევაში უნდა მოხდეს შემდგომი ორი ალტერნატივის განსაზღვრა. კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. შრომის კოდექსის ზემოხსნებული ნორმა დამსაქმებელს ავალდებულებს „პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით“. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (იხ. სუსგ №ას 951-901-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი). მოსარჩელეების მოთხოვნას წარმოადგენდა სამსახურში აღდგენა. ამ მოთხოვნის საწინააღმდეგო შეპასუხება მოპასუხეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ განუხორციელებია; შესაბამისად, ამ პირობებში, სათანადო არგუმენტებისა და მტკიცებულებების წარუდგენლად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მხოლოდ ზეპირი მითითება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეთა სამსახურში აღდგენა შეუძლებელია, საკმარისად არ მიიჩნია სასამართლომ.

7.7.სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა დასაქმებულთა მოთხოვნა, მოსარჩელეთა სასარგებლოდ კომპენსაციის გადახდის ნაწილში, რაც მოიცავდა სამუშაოდან გათავისუფლებიდან – სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, თითოეულის დასაქმებულის მიმართ ყოველთვიური ხელფასის გათვალისწინებით, დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტის მოპასუხისათვის დაკისრებას. სასამართლომ განმარტა: სშკ-ის 31–ე მუხლის მე–3 ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. დამსაქმებელს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტის გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ შემთხვევაში, თუ ადგილი აქვს დამსაქმებლის მიერ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობას, ანუ სახეზეა გადახდის ვალდებულების არსებობა და საბოლოო ანგარიშსწორების გადაუხდელობა - ხელფასის, გამოუყენებელი შვებულების სახით, რაც შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გასაცემ თანხას წარმოადგენს. ნებისმიერ ანაზღაურებაში, რომლის დაყოვნებასაც კანონი უკავშირებს დაყოვნებული თანხის 0.07 %–ის ყოველი დაყოვნებული დღისათვის გადახდის ვალდებულებას, არ შეიძლება მოვიაზროთ სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილით გათვალისწინებული კომპენსაცია, ვინაიდან კომპენსაცია წარმოადგენს არა სახელშეკრულებო შეთანხმების, არამედ დასაქმებულისათვის დამდგარი ზიანის ანაზღაურების სახეს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში სარჩელის დასაკმაყოფილებლად შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობის გამო, ამ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება არ უნდა მომხდარიყო (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება- ტ.2, ს.ფ.233-270 ).

8. მოპასუხის საკასაციო საჩივარი

8.1. მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ, დასაქმებულთა ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული მოთხოვნის ნაწილში და, ახალი გადაწყვეტილების მიღება, სააპელაციო პრეტენზიების იდენტურ გარემოებებზე დაყრდნობით (იხ. ამ განჩინების 6.2 და 6.2.1. ქვეპუნქტები).

9 . საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

9.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინებით დამსაქმებლის საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ ფონდის (მოპასუხის) საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

11. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81)

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

14. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

15. განსახილველ შემთხვევაში, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა მტკიცების ტვირთი მხარეებს შორის გადაანაწილეს სწორედ იმ სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, რაც ახასიათებს შრომითსამართლებრივ ურთიერთობას და იცავს კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის კონსტიტუციურ პრინციპს. აღნიშნული უზრუნველყოფს სამართალწარმოებისას მხარეთა შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის საფუძველზე დავის განხილვასა და გადაწყვეტას (სსსკ-ის მე-4-5 მუხლები).

16. მოპასუხე წარმოადგენს საკასაციო შედავებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი. კერძოდ, სასამართლომ განსაზღვრა, რომ დასაქმებულის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს იმ გარემოების დადასტურება, რომ დამსაქმებელ ორგანიზაციაში შეუძლებელია მოხდეს პირის აღდგენა იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე, აღნიშნული გარემოება სარჩელის ავტორმა უნდა დაამტკიცოს და არა სარჩელის ადრესატმა. მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებას მოჰყვა ის, რომ დასაქმებულებები აღადგინეს სამსახურში ისე, რომ დამსაქმებელს ამის შესაძლებლობა არ გააჩნია.

16.1. ზემოხსენებული საკასაციო შედავების საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო განმარტავს: საქართველოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სამართალწარმოება ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (სსსკ-ის 4.1- ე მუხლი). თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102.1-ე მუხლი). საპროცესო კანონის მიზანს წარმოადგენს არა მარტო მოსარჩელის დავალდებულება, წარუდგინოს სასამართლოს ის მტკიცებულებები, რომლებიც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის მის სასარგებლოდ გამოყენების წინაპირობებს ქმნიან, არამედ მოიაზრებს მოპასუხის დავალდებულებასაც, შესაგებლის ფარგლებში უზრუნველჰყოს მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებათა გაქარწყლება (სსსკ-ის 201-ე მუხლი).

16.1.1. როგორც წინამდებარე განჩინების მე-15 პუნქტში აღინიშნა, მტკიცების ტვირთის განაწილებას სპეციფიკური ხასიათი გააჩნია შრომითსამართლებრივ დავებში. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე საქმის გადასაწყვეტად დადგენილ სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტებსა და მათ სამართლებრივ შეფასებებს და განმარტავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად არის განსაზღვრული, როგორც მტკიცების ტვირთი და მტკიცებაზე ვალდებულ პირთა, ასევე მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებათა წრე. მოპასუხე ვალდებული იყო, გაექარწყლებინა მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: რამ განაპირობა მოსარჩელეების სამსახურიდან გათავისუფლება, რამდენად სერიოზული იყო გადაცდომები, რომლებმაც რიგი დასაქმებულების დისციპლინურ ღონისძიებათა გამოყენების გარეშე გათავისუფლება განაპირობა, იყო თუ არა გამოკვეთილი სშკ-ის 37-ე მუხლის შემადგენლობა, რასაც შეეძლო ბრძანებების საფუძვლიანობა დაემტკიცებინა, ხომ არ ჰქონია დამსაქმებლის მხრიდან უფლებამოსილების არამართლზომიერ გამოყენებას ადგილი (სსკ-ის 115-ე მუხლი); სასამართლოს მიერ ბრძანების არაკანონიერად ცნობის შემთხვევაში, არის თუ არა შესაძლებელი დასაქმებულთა აღდგენა იმავე ან ტოლფას თანამდებობებზე.

16.1.2. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც დამსაქმებელი წარმოადგენს იურიდიულ პირს, რომელიც თავად განსაზღვრავს მისი სტრუქტურული წარმონაქმნებისა და საშტატო ერთეულების ვალდებულებათა/უფლებამოსილებათა წრესა და ფარგლებს, ალოგიკური იქნებოდა მტკიცების ტვირთი დაკისრებოდა დასაქმებულს, რომელიც ამ ვალდებულებათა შესრულების მიზნით დაქირავებულ პირს წარმოადგენს და არა უფლებამოსილებათა აღწერასა და მიკუთვნებაზე გადაწყვეტილების მიმღებ სუბიექტს. სწორედ დამსაქმებლისა და დასაქმებულის სუბორდინაციული ხასიათი განაპირობებს იმას, რომ დამსაქმებელს, ტექნიკურადაც და ნორმატიულადაც, ხელეწიფება ამტკიცოს მის საწარმოში არსებული თანამდებობების (შესასრულებელი ფუნქციების) არსებობა-არარსებობა. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ დავაში დაცულია მტკიცების ტვირთის ის გონივრული სტანდარტი, რაც დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის წარმოშობილი დავებისთვისაა დამახასიათებელია და რაც მტკიცების ტვირთს (როგორც ბრძანების დასაბუთებულობის, ასევე იგივე, ან ტოლფასი თანამდებობის არარსებობის ნაწილში) უბრუნებს მოპასუხეს, რადგან სწორედ ეს უკანასკნელია ვალდებული, ამტკიცოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლიანობა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ობიექტური შეუძლებლობა. ერთ-ერთ საქმეზე, რომელიც დასაქმებულის გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძვლების კვლევას ეხება, სასამართლომ განმარტა: „დამსაქმებელს გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მას, კონკრეტულ შემთხვევაში საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით, აღარ ესაჭიროებოდა იმ ფუნქციური დატვირთვის მქონე საშტატო ერთეული, რომელზეც მოსარჩელე იყო დასაქმებული..... განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ მოპასუხე იყო ვალდებული, სათანადო მტკიცებულებებით დაედასტურებინა მოსარჩელის საშტატო ერთეულის გაუქმების კანონიერების საკითხი“ (იხ. სუსგ-ები: №ას-646-612-2015, 23.08.2015წ.)

16.1.3.განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხეს არ წარუდგენია ამის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (იხ. სუსგ-ები: Nას-705-659-2017, 12.09.2017წ; N ას-416-399-16, 29.06. 2016 წ; Nას-812-779-2016, 19.10.2016 წ; Nას-1276-1216-2014, 18.03.2015 წ; Nას-483-457-2015, 07.10.2015წ. ).

17. კასატორის მორიგი შედავება მიმართულია იმისკენ, რომ სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია დადგენილად დასაქმებულების მიერ ვალდებულებების არაერთგზისი დარღვევის ფაქტი, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ დასაქმებულების წინააღმდეგ გატარებული იქნა დისციპლინური ღონისძიებები, რაც მათ სადავოდ არასოდეს გაუხდიათ, რამდენიმე მათგანი კი დისციპლინური გაფრთხილების გარეშე გათავისუფლდა, რადგან დარღვევა იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ დამსაქმებელს არ შეიძლებოდა, ჰქონოდა შრომითი ურთიერთობის შენარჩუნების ინტერესი.

17.1. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს იმ მსჯელობას, რომელიც წინამდებარე განჩინების მე-7 პუნქტშია ასახული. სააპელაციო სასამართლომ ინდივიდუალურად განიხილა თითოეული დასაქმებულის მიმართ არსებული მტკიცებულებები და ინდივიდუალურად შეაფასა ისინი. საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახულ სასამართლო შეფასებებს (დარღვევის სიმძიმის ნაკლები ხარისხი, ზედმეტად მკაცრი სახდელი მცირე მნიშვნელობის გადაცდომაზე, შინაგანაწესისა და დისციპლინურ ღონისძიებათა გამოყენების შესახებ თაობაზე დასაქმებულთა არაინფორმირებულობა, დასაქმებულთა მიერ მათზე დაკისრებული სახდელის გასაჩივრების შეუძლებლობა, მიყენებული ზიანისა და შესაძლო რისკების დაუდგენლობა, და ა.შ.) და აღნიშნულთან დაკავშირებით უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას მოიხმობს: „შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, მართალია, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი მუშაკის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ანდა შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევაცაა, თუმცა, ნიშანდობლივია, დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპი, რომლის შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობა. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის“ (იხ. სუსგ ას-416-399-2016, 29.06.2016წ.)

17.2.საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სწორედ ამ მიზნის განხორციელებას ემსახურება საქართველოს შრომის კოდექსში 2013 წლის 12 ივნისს შესული ცვლილებები, რომელთა შესაბამისად, ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ დასაქმებულის გათავისუფლების შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ-ები N ას-416-399-16, 2016 წლის 29 ივნისის განჩინება; Nას-812-779-2016, 2016 წლის 19 ოქტომბრის განჩინება; Nას-1276-1216-2014, 2015 წლის 18 მარტის განჩინება; Nას-483-457-2015, 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინება). საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში დაადგინა, რომ დამსაქმებლისთვის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონით მინიჭებული უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად (სსკ-ის 115-ე მუხლი; იხ. სუსგ-ები №ას-1155-1086-2015, 2016 წლის 2 თებერვლის განჩინება; №ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება; № ას-549-517-2010, 2010 წლის 19 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, № ას-545-513-2012, 2012 წლის 5 ოქტომბრის განჩინება).

18. კასატორი საკასაციო შედავებას წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მიერ სშკ-ის 32-ე მუხლის შინაარსის („თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით“), არასწორად განმარტებასთან მიმართებითაც. კასატორს მიაჩნია, რომ დამსაქმებლისთვის განაცდურის დაკისრება არასწორია, რადგან სშკ-ის 32-ე მუხლი განაცდურის დაკისრებას უკავშირებს მხოლოდ იმ შემთხვევას, როცა დასაქმებულის გათავისუფლებაში ბრალი მიუძღვის დამსაქმებელს, ხოლო ბრალის ელემენტის არსებობა სააპელაციო სასამართლოს დამსაქმებლისთვის არ დაუდგენია, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად განმარტა ნორმის თანმდევი შედეგიც.

18.1. კასატორის ზემოაღნიშნული შედავების საპირისპიროდ საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სშკ-ის 32-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, აღნიშნული ნორმა დასაქმებულისთვის დაცვითი ფუნქციის მატარებელია, იგი დამსაქმებლის ბრალით იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას ითვალისწინებს მთელი პერიოდისთვის, ხოლო „ბრალეულობას“, რომელზეც კასატორი მიუთითებს, სასამართლო იმ კანონმდებლობიდან გამომდინარე ადგენს, რომელიც სამსახურიდან მუშაკის დათხოვნის და დათხოვნილი მუშაკისათვის მიყენებული ზიანის სამართლებრივი საფუძვლების განმსაზღვრელია. ამ მიზნებისათვის სასამართლო მიმართავს შრომის კოდექსს და სამოქალაქო კოდექსს, რომელიც ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს განსაზღვრავს. შრომითსამართლებრივ დავასთან დაკავშირებული ზიანის (განაცდურის) ანაზღაურების შესახებ საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა: „მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც განხორციელებული იყო სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 411-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი წანამძღვრები: დამსაქმებელმა უკანონოდ შეწყვიტა, შრომითი ურთიერთობა დასაქმებულთან, რითაც დაარღვია სშკ-ის 37-ე მუხლის მოთხოვნები, ანუ სახეზეა ა). საწარმოს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული მოქმედება; ბ) დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით დასაქმებულს მიადგა ზიანი, მან ვერ მიიღო შრომის ანაზღაურების სახით ის შემოსავალი, რასაც იგი მიიღებდა, რომ არა საწარმოს უკანონო მოქმედება......... განვითარებული მსჯელობის გათვალისწინებით, სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის დეფინიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დამსაქმებლის უკანონო ბრძანების საფუძველზე, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად, დასაქმებულს მიადგა ზიანი, რაც გამოიხატა მის მიერ შრომითი მოვალეობების შესრულების შეუძლებლობასა და კუთვნილი ანაზღაურების (ხელფასის) მიუღებლობაში. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იძულებითი განაცდური წარმოადგენს სწორედ იმ ზიანს, რომელიც ეკუთვნის დასაქმებულს, რათა მოხდეს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა იმ სახით, რომელიც არ იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.“ (იხ.სუსგ # ას-951-901-2015, 29.01.2016წ.).

19. კასატორი შედავებას წარმოადგენს იმ თვალსაზრისით, რომ სასამართლომ დავა გააჭიანურა, რითაც დაირღვა ის კანონიერი ნდობა, რომელიც სამართლწარმოების მხარესა და სახელმწიფო ორგანოს შორის საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობის საფუძველზე წარმოიშობა, აღნიშნულმა გარემოებამ კი კასატორის პასუხისმგებლობის დამძიმება გამოიწვია.

19.1. საკასაციო სასამართლო ვერც ამ შედავებას გაიზიარებს მისი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო: კასატორი არ განმარტავს და კონკრეტულად არ უთითებს, რა კავშირი აქვს ამ გარემოებას სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფასთან, ან მოთხოვნის გამომრიცხველ გარემოებათა დადასტურებასთან; მოსარჩელის ან მოპასუხის მტკიცების ტვირთის რომელ ეპიზოდს უზრუნველყოფს ან გამორიცხავს აღნიშნული შედავება, რაში გამოიხატა დამსაქმბელის პასუხისმგებლობის დამძიმება, ან რა სახის და ოდენობის ზიანი განიცადა მოპასუხემ?! საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია დასაქმებულთა არამართლზომიერი გათავისუფლება, რაც უკანონოდ გამოცემული ბრძანებების ბათილობის საფუძველია და გამოიკვეთა დასაქმებულებისათვის იძულებითი განაცდურის გაცემის სამართლებრივი საფუძველი, რაც, ცხადია, მოპასუხეს დაეკისრა. აღნიშნული გადასახდელი ზუსტადაა განსაზღვრული სშკ-ის 32-ე მუხლით (დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით) და მისი შესაბამისია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. ამდენად, უსაფუძვლოა დამსაქმებლის შედავება, რომ მისი პასუხისმგებლობა (ზიანის ანაზღაურება გასაცემი შრომის ანაზღაურების ფარგლებში) დამძიმდა.

20. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ გამოიკვლია და შეაფასა საქმისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და დადგენილ ფაქტებს მართებული იურიდიული კვალიფიკაცია მისცა, ხოლო კასატორს არ წარუდგენია არც ერთი არგუმენტი, დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობილი წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი. აღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ, დასაქმებულებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დაუსაბუთებულობა ყოველმხრივ და ობიექტურად გამოიკვლია, შესაბამისად, გადაწყვეტილება გამოიტანა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში და შრომითსამართლებრივ დავებზე დადგენილი მტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, რაც გასაჩივრებული განჩინების კანონიერებაზე მიუთითებს.

22. საკასაციო სასამართლო დასკვნის სახით აღნიშნავს, რომ „საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. სუსგ # ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; შდრ. საქმე # 1124-1080-2016, 10.03.2017წ.).

23. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სამართლიანობის, კანონიერებისა და მხარეთა კეთილსინდისიერების პრინციპების, შრომითი დავის განხილვისას მხარეთა შორის თანაზომიერი ბალანსის დაცვის გათვალისწინებით, დასაბუთებულია და კანონიერი, შესაბამიად, არ არსებობს დამსაქმებლის საკასაციო განაცხადის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

24. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა(ა)იპ "თბილისის განვითარების ფონდის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა(ა)იპ "თბილისის განვითარების ფონდს" (ს/კ 404384974) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის (საგადახდო მოთხოვნა N00964, გადახდის თარიღი 2017 წლის 15 მარტი), 70% – 5 600 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე