საქმე №ას-1004-925-2017 10 ნოემბერი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ეკატერინე გასიტაშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ო.“ (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

მოწინააღმდეგე მხარე – „ბ-ი“ (B-d) (მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე), „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა, შპს „თ-ნ“ (მოპასუხე)

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი _ „ბ-ი“ (B-d) (მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „ო.“ (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა: 1. მტკიცებულება დასაშვებად ცნობის შესახებ საოქმო განჩინების, ასევე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ბ-ის“ (B-d), „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობისა და შპს „თ-ნის“ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ასევე, სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან მტკიცებულება გამოთხოვა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, სამართლიანი და გონივრული ფასის დაწესება, გარიგებების ბილად ცნობა, ქონების უკან დაბრუნება (თავდაპირველ სარჩელში), ზიანის ანაზღაურება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. შპს „ო-მ“ (შემდგომში _ მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე ან კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში „ბ-ის“ (B-d), „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობისა და შპს „თ-ნის“ (შემდგომში _ მოპასუხეები, აპელანტები, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეები, „ბ-ი“ (B-d) ასევე წოდებული, როგორც შეგებებული მოსარჩელე ან შეგებებული კასატორი) მიმართ და მოითხოვა:

ა) „ბ-სა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროთ შესყიდვა-გაყიდვის არასამართლიანი ფასების დაწესებისა და სავაჭრო პირობების უკანონოდ დადგენის შედეგად მიყენებული ზიანის _ 100 537 172 აშშ დოლარის ანაზღაურება;

ბ) მოპასუხეებს დაევალოთ, არ მოახდინონ პროდუქციის რეალიზაცია თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად;

გ) ბილად იქნას ცნობილი „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობასა და შპს „თ-ს“ შორის 2016 წლის 4 ივლისის შემდეგ დადებული სიგარეტის ნასყიდობის გარიგებები და ამ თარიღის შემდეგ გასხვისებული სიგარეტის პროდუქცია საკუთრებაში დაუბრუნდეს „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას.

1.1.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: შპს „ო.“ არის საქართველოს რეზიდენტი იურიდიული პირი, რომელიც შედის „ო-ის“ შემადგენლობაში და წლების განმავლობაში ახორციელებს თამბაქოს პროდუქციის წარმოებასა და რეალიზაციას საქართველოში. „ბ-ი“ (B-d) არის არარეზიდენტი იურიდიული პირი, რეგისტრირებული ინგლისისა და უელსის კანონმდებლობის შესაბამისად და მისი თბილისის წარმომადგენლობის მეშვეობით ეწევა ბ-ოს ბრენდის სიგარეტების („კ-ი“, „რ-ს“, „პ-ლ“ და ა.შ) იმპორტსა და რეალიზაციას. მოპასუხე შპს „თ.“ წარმოადგენს საქართველოს რეზიდენტ კომპანიას, რომელიც უკვე რამდენიმე წელია წარმოადგენს „ბ-ის“ (B-d) ექსკლუზიურ დისტრიბუტორს საქართველოს ტერიტორიაზე. მრავალი წლის განმავლობაში მოპასუხე აწარმოებდა დემპინგურ პოლიტიკას საქართველოს ბაზარზე. მისი მხრიდან ადგილი ჰქონდა არასამართლიანი ფასების დაწესებას, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ ყველაზე პოპულარული სახეობის პროდუქტს ბაზარზე ჰყიდდა საბაჟოზე დაფიქსირებული იმავე პროდუქტის თვითღირებულებაზე ნაკლებ და ამდენად, არასამართლიან ფასად. ამის შედეგად, მოსარჩელე იძულებული იყო დაბალი და წამგებიანი ფასებით შესულიყო ბაზარზე, რითაც ადგებოდა მნიშვნელოვანი ზიანი. მოპასუხე საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ მაღაზიებთან და სადისტრიბუციო ქსელებთან დებდა ისეთ კაბალურ და დისკრიმინაციულ ხელშეკრულებებს, რომლითაც მოსარჩელეს მთლიანად ეზღუდებოდა საკუთარი პროდუქციის გამოსაჩენ და მომხმარებელთათვის ხელმისაწვდომ ადგილებზე განთავსების უფლება. აღნიშნული კონტრაქტებით აკრძალული იყო მოსარჩელის სიგარეტის პროდუქციის რაიმე სახით რეკლამირება, სარეკლამო მასალების განთავსება და სხვა მარკეტინგული აქტივობა. დამოუკიდებელი აუდიტის მიერ მომზადებული დასკვნა ადასტურებს, რომ მოპასუხის მსგავსი ქმედებით ბოლო სამი წლის განმავლობაში (2016 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით) მოსარჩელის მიერ განცდილი პირდაპირი ზიანი, მიუღებელი სუფთა მოგების სახით, შეადგენს 243 528 575 ლარს, რაც შესაბამისი პერიოდისთვის არსებული კურსის მიხედვით წარმოადგენს 126 461 581 აშშ დოლარს, საიდანაც მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით გამოწვეული ზიანი სუფთა მოგების მიუღებლობაში შეადგენს 100 537 172 აშშ დოლარს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 4 ივლისის განჩინებით შპს „ო-ს“ მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ყადაღა დაედო მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მთლიან სიგარეტის პროდუქციას და 15 ერთეულ ავტომობილს. აღნიშნული განჩინების საფუძველზე, 2016 წლის 6 ივლისს, აღმასრულებელი გამოცხადდა მოვალის წარმომადგენლის ოფისში, გააცნო წარმომადგენლობის ხელმძღვანელს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი, თუმცა ვერ შეძლო ქონების აღწერა და დაყადაღება 2016 წლის 7 ივლისამდე იმ მიზეზით, რომ მოპასუხის უფლებამოსილმა პირმა დატოვა ოფისის ტერიტორია, შესაბამისად, 2016 წლის 7 ივლისს შედგა აქტი ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ. ამ პერიოდისთვის მოპასუხის საკუთრებაში აღმოჩნდა მხოლოდ 101 000 კოლოფი („ლ-ისა“ და „რ-სის“) და 4 400 კოლოფი სხვადასხვა დასახელების სიგარეტი, რაც წარმოადგენს მიზერულ ოდენობას საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე დისტრიბუციის მიზნებისთვის. „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ უკანონოდ გაასხვისა ქონება და განჩინების გამოტანის შემდგომ, 2016 წლის 4 ივლისიდან მას და შპს „თ-ს“ შორის გაფორმებული ნასყიდობის გარიგებები ბილად უნდა იქნას ცნობილი და გადაცემული ქონება დაუბრუნდეს მოპასუხე კომპანიას.

1.2. „ბ-მა“ (B-d) შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს „ო-ს“ მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის (შეგებებულ სარჩელზე) შეგებებული მოსარჩელის სასარგებლოდ 107 581 004 აშშ დოლარისა და 23 875 313.84 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

1.2.1. შეგებებული სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: „ბ-ი“ (B-d) იურიდიული პირია, რომელიც საქართველოში არსებული წარმომადგენლობისა და დისტრიბუტორი კომპანიის მეშვეობით ახორციელებს „ბ-ოს“ ბრენდის სიგარეტების („კ-ი“, „რ-სი“, „ლ-ი“ და ა.შ) რეალიზაციას მთელს მსოფლიოში, მათ შორის - საქართველოში. აღნიშნული კომპანიის გარდა, საქართველოს ტერიტორიაზე სიგარეტისა და თამბაქოს ნაწარმის რეალიზაციას ახორციელებენ სხვა კომპანიებიც, მათ შორის -„ჯ-ი“, „ფ-ი“ და შპს „ო.“. შპს „ო.“ ეწევა არაკეთილსინდისიერ კონკურენციას, რაც გამოიხატება „ფ- ინტერნეიშენალისაგან“ სიგარეტისა და თამბაქოს ნაწარმის შესყიდვისა და გაყიდვის არასამართლიანი ფასების პირდაპირ დადგენასა და თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციაში, ასევე, სარეალიზაციო ქსელებსა და მაღაზიებში არასამართლიანი სავაჭრო პირობების დადგენაში და სხვა მსგავსი საქმიანობით დაკავებული ეკონომიკური აგენტების არაკონკურენტულ გარემოში ჩაყენებაში. აღნიშნული ქმედებით შეგებებულ მოსარჩელეს მიადგა 131 456 317.84 აშშ დოლარის ზარალი. ბოლო სამი წლის განმავლობაში შპს „ო.“ საკუთარ პროდუქციასთან ერთად ახორციელებს „ფ-ის“ საგარეტების თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციას საქართველოში, რამაც, კონკურენციის კანონმდებლობის მოთხოვნების დარღვევის გამო, მოსარჩელეს მიაყენა 107 581 004 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით. გარდა ზემოაღნიშნულისა, შპს „ო.“ საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ მაღაზიებთან და სადისტრიბუციო ქსელებთან დებდა იმგვარი შინაარსის ხელშეკრულებებს, რომლებითაც ხდებოდა არასამართლიანი სავაჭრო პირობების პირდაპირი და არაპირდაპირი დადგენა. ამ ხელშეკრულებების საფუძველზე თამბაქოს პროდუქციის რეალიზაცია მთლიანად ეზღუდებოდა შეგებებულ მოსარჩელეს, რომელმაც აღნიშნული ქმედების გამო ვერ მიიღო შემოსავალი 23 875 313.84 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით. ამგვარი ქმედებების გამო, ბაზარზე შეგებებულ მოსარჩელეს შეუმცირდა წილი მთლიანი მოცულობის 14%-ით. გარდა ამისა, მოპასუხის მიერ ნაწარმოები თამბაქოს პროდუქცია არ აკმაყოფილებს კანონით დადგენილ მოთხოვნებს.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. „ბ-იმა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ისინი არ ეწევიან დემპინგურ პოლიტიკას. არ დაუწესებიათ არასამართლიანი ფასები თავიანთ პროდუქციაზე და არ უწარმოებიათ თვითღირებულებაზე დაბალ ფასებში სიგარეტის რეალიზაცია, ვინაიდან, ასეთ შემთხვევაში, „ბ-ო“ („ბ“) ჯგუფი ვერ მიიღებდა მოგებას. არასწორია მოსარჩელის განმარტება, თითქოს „ბ-ის“ მიერ განხორციელებული დემპინგის გამო მოსარჩელე იძულებული გახდა დაბალი და წამგებიანი ფასით შესულიყო ბაზარზე. აღნიშნულის დასადასტურებლად სარჩელზე დართულ „გ-ის“ დასკვნაზე მხარის აპელირება უსაფუძვლოა, რადგან ეს დასკვნა არის დაუსაბუთებელი. გარდა ამისა, სარჩელის დაუსაბუთებლობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ შპს „ო-ს“ არ აქვს მითითებული მათ განკარგვაში არსებული კონკრეტულად რომელი სიგარეტის ბრენდის დაბალ ფასად რეალიზაცია მოუწია, ამასთან, „ბ-ის“ და შპს „ო-ს“ ნაწარმოები სიგარეტები არ არის ერთი კლასის და შესაბამისად არც ერთმანეთის კონკურენტებს წარმოადგენენ. ამის მიუხედავად, მოპასუხე კომპანიებს საქართველოს ბაზარზე არასოდეს უწარმოებიათ „მტაცებლური პოლიტიკა“ და არც ერთი ქმედება არ განუხორციელებიათ იმ მიზნით, რომ მოეპოვებინათ ბაზარზე მოსარჩელეთა წილი მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებებით ან კონკურენციის წესების დარღვევით, შესაბამისად, მოპასუხის როლი მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ნაწილში არ იკვეთება. მოპასუხეები, მოთხოვნის უსაფუძვლობის გამო, არ ცნობენ სარჩელს ზიანის ანაზღაურების მათთვის დაკისრების თაობაზე, გარდა ამისა, არ ეთანხმებიან იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომლის მიხედვითაც მათ მიერ ხდებოდა კაბალური ხელშეკრულებების გაფორმება მაღაზიებთან. „ბ-ო ჯორჯიან ლიმიტედს“ არასოდეს გაუფორმებია კაბალური და დისკრიმინაციული ხელშეკრულებები მაღაზიებთან თუ სადისტრიბუციო ქსელებთან და ამგვარი მოტივით მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება არასოდეს გამხდარა სადავო. 2016 წლის 6 ივლისს „ბ-ის“ წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი არ ყოფილა ინფორმირებული 2016 წლის 4 ივლისის განჩინებისა და სააღსრულებო ფურცლის შინაარსის, მოპასუხის სიგარეტის პროდუქციასა და ავტომანქანებზე დადებული ყადაღის თაობაზე. ამგვარი ინფორმაცია მან მიიღო მხოლოდ 2016 წლის 7 ივლისს, როდესაც შედგა ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტი. ამდენად, 2016 წლის 4 ივლისიდან მოყოლებული გარიგებების ბილად ცნობის ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლოა, გარდა ამისა, ყველა ხელშეკრულება არის ნამდვილი და არ არის მოჩვენებითი, რადგან მათ მოჰყვა სათანადო იურიდიული შედეგები. მოპასუხემ უარყო შპს „ო.“ ის მოთხოვნაც, რომლის თანახმად, მოსარჩელე მოითხოვს დაევალოს მოპასუხეს არ მოახდინოს პროდუქციის რეალიზაცია თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად. გარდა უსაფუძვლობისა, მოთხოვნა დაუსაბუთებელიცაა და დასაკონკრეტებელია რომელი სიგარეტის სარეალიზაციო ფასი უნდა გაიზარდოს და რა არის სამართლიანი ფასის ნიშნული. ამგვარი მოთხოვნა - ფასების დადგენა, ფასთწარმოქმნის იძულება მეწარმე სუბიექტებისთვის არ რეგულირდება არც ერთი ნორმით და არაკონსტიტუციურია. „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონი არ მოიცავს რაიმე წესებს, რომელიც შეზღუდავდა ნებისმიერი საქონლის, მათ შორის, თამბაქოს ნაწარმის რეალიზაციას ან მის რაიმე სხვა ფორმით განკარგვას თვითღირებულებაზე უფრო დაბალ ფასად. გარდა ამისა, კანონი არ კრძალავს საქონლის, მათ შორის, თამბაქოს ნაწარმის რეალიზაციას თვითღირებულებაზე უფრო დაბალ ფასად. კანონის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტში მითითებული „არასამართლიანი ფასი“, არ შეიძლება გაგებული იყოს იმგვარად, თითქოს ეს მოიცავს თვითღირებულებაზე დაბალ ფასს. კანონში მითითებული წესები ეხება დომინანტ საწარმოებს, ხოლო „ბ-ი“ (B-d) არ არის აღიარებული დომინირებული მდგომარეობის მქონე ეკონომიკურ აგენტად (ვერ დაადასტურა აღნიშნული მოსარჩელემ) და შესაბამისად, მასზე არ ვრცელდება ზემოაღნიშნული დებულებები;

2.2. ამავე ფაქტობრივ-სამართლებრივ გარემოებებზე მითითებით ძირითადი სარჩელი არ ცნო ასევე შპს „თ-ნმა“;

2.3. შეგებებული სარჩელი ასევე არ ცნო თავდაპირველმა მოსარჩელემ და განმარტა, რომ იგი არ ახორციელებს არაკეთილსინდისიერ კონკურენციას, კერძოდ, „ფ. ინტერნეიშენალისგან“ სიგარეტისა და თამბაქოს ნაწარმის შესყიდვა-გაყიდვის არასამართლიანი ფასების პირდაპირი დადგენისა და თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციის მეშვეობით, სარეალიზაციო ქსელებსა და მაღაზიებში არასამართლიანი სავაჭრო პირობების დადგენითა და სხვა ეკონომიკური აგენტების არაკონკურენტულ მდგომარეობაში ჩაყენებით, მეტიც, მხარე აღნიშნავს, რომ „ფ. ინტერნეიშენალის“ ინტერესებში სიგარეტის ბაზრისთვის მიწოდება/დისტრიბუცია შპს „ო-ს“ არასოდეს განუხორციელებია. 2012 წლის 25 ივლისამდე შპს „ო.“ „ფ. ინტერნეიშენალის“ კუთვნილ სიგარეტებს აწარმოებდა ლიცენზიით, ხოლო აღნიშნული სიგარეტების ბაზრისთვის მიწოდებას/დისტრიბუციას ახორციელებდა სხვა სადისტრიბუციო კომპანია. გარდა ამისა, 2012 წლიდან 2015 წლის 30 სექტემბრამდე მოსარჩელეს ხსენებულ კომპანიასთან გაფორმებული ჰქონდა ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც შპს „ო.“ შპს „ფ. საქართველოს“ შეკვეთით აწარმოებდა „ფ. საქართველოს“ სიგარეტის პროდუქციას და აწვდიდა მხოლოდ ამ საზოგადოებას. ამგვარად, მოპასუხეს (შეგებებულ სარჩელზე) არც 2012 წლამდე და არც მის შემდგომ ბაზარზე სარეალიზაციო ფასების დადგენაში არ მიუღია მონაწილეობა. სარეალიზაციო ქსელებსა და მაღაზიებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით შპს „ო-მ“ აღნიშნა, რომ არავითარი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა იმ მიზეზით, რომ იგი მხოლოდ მწარმოებელი იყო, რომელიც პროდუქციას აწვდიდა დამკვეთს ან სხვა დისტრიბუტორს. შეგებებულ სარჩელში კონკრეტულად მითითებული არ არის თვითღირებულებაზე ნაკლებ ფასად რა პროდუქციის რეალიზაცია მოხდა ან საიდან გამომდინარეობს ზიანის ოდენობა. დაუსაბუთებელია მითითება იმის თაობაზე, რომ „ბ-ის“ წილი ბაზარზე შემცირდა შპს „ო-ს“ ქმედების გამო, პირიქით, მხარის ინფორმაციით, კი არ შემცირდა, არამედ გაიზარდა, რასაც ძირითად სარჩელში მის მიერ წარდგენილი დასკვნაც ადასტურებს. დაუსაბუთებელია შეგებებული მოსარჩელის მითითება მისი პროდუქციის ხარისხთან დაკავშირებით, რადგანაც შპს „ო-ს“ პროდუქცია შეესაბამება დადგენილ სტანდარტებს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ა) „ბ-სა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას შპს „ო-ს“ სასარგებლოდ დაეკისრათ ზიანის _ 100 537 172 აშშ დოლარის ანაზღაურება;

ბ) „ბ-სა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას დაევალათ არ მოახდინონ პროდუქციის რეალიზაცია თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად;

გ) ბილად იქნა ცნობილი „ბ-ის საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობასა“ და შპს „თ-ნს“ შორის 2016 წლის 4 ივლისის შემდეგ დადებული სიგარეტის ნასყიდობის გარიგებები და ამ გარიგებების შედეგად გასხვისებული პროდუქცია საკუთრებაში დაუბრუნდა „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობას;

დ) „ბ-ის“ (B-d) შეგებებული სარჩელი შპს „ო-ს“ მიმართ 131 456 317,84 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა (თავდაპირველ სარჩელზე), შპს „თ-ნმა“ მოითხოვა მისი გაუქმება და თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო „ბ-მა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობამ - თავდაპირველი სარჩელის დამაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „თ-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, „ბ-ისა“ (B-d) და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილება და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „ო-ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის/შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა:

6.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ (სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში), ასევე, მტკიცებულება დასაშვებად ცნობის შესახებ საოქმო განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით „ბ-ის“ (B-d), „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობისა და შპს „თ-ნის“ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება;

6.2. საკასაციო სასამართლოს შეგებებული საკასაციო საჩივრით მომართა „ბ-მაც“ (B-d), რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ (შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში) გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ასევე - სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან მტკიცებულება გამოთხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო/შეგებებული საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ ისინი დაუშვებელია შემდეგ გარემოება გამო:

1. ძირითადი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლება და ძირითად თავისუფლება დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლება ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. შპს „ო.“ არის სამეწარმეო სუბიექტი, რომელიც საქართველოში აწარმოებს და ახორციელებს სხვადასხვა სახის თამბაქოს ნაწარმის რეალიზაციას;

1.2.2. „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა არის ინგლისისა და უელსის კომპანიათა სარეგისტრაციო ოფისში რეგისტრირებული იურიდიული პირის - „ბ-ის“ ფილიალი, რომლის მეშვეობითაც „ბ-ი“ ეწევა თამბაქოს ნაწარმის იმპორტსა და რეალიზაციას საქართველოში;

1.2.3. 2013-2015 წლებში შპს „ო-ს“ მიუღებელი შემოსავლი არ არის გამოწვეული „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის მიერ სიგარეტის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციით. საქმის მასალებით არ დასტურდება მოპასუხის მიერ პროდუქციის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად გაყიდვის ფაქტი. მტკიცებულება, რომლითაც გამოკვლეული იქნებოდა მოპასუხის სიგარეტის თვითღირებულება და სარეალიზაციო ფასი, რაც სასამართლოს საშუალებას მისცემდა, დაედგინა მათ შორის სხვაობა, საქმეში არ მოიპოვება. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობა სიგარეტის რეალიზაციას თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად მოახდენდა, სათანადო მტკიცებულება, რომელიც აღნიშნულ ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივ კავშირს დაადასტურებდა წარმოდგენილი არ არის. მოსარჩელე მოპასუხის მიერ სიგარეტის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად გაყიდვით მისთვის მიყენებული ზიანის ფაქტს შპს „გ-ის“ მიუღებელი შემოსავლების შეფასების ანგარიშითა და ა(ა)იპ „კ-ის“ კვლევის ანგარიშით ადასტურებს, თუმცა აღნიშნული მტკიცებულებები მითითებული ფაქტის დასადასტურებლად არასათანადოა, ვინაიდან არც ერთ მათგანში არ არის ნახსენები მოპასუხის მიერ პროდუქციის თვითღირებულებაზე ნაკლებ ან არასამართლიან ფასად გაყიდვისა და ამით მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. შპს „გ-ის“ ანგარიში წარმოადგენს შპს „ო-ს“ მიუღებელი შემოსავლის შეფასების კვლევას, რომელიც ადგენს, რომ „შპს „ო-ს“ შეეძლო, გამოემუშავებინა 243 000 000 ლარი სუფთა მოგების სახით, რომ არა კონკურენტების დესტრუქციული ქმედებები თამბაქოს ბაზარზე“. იმ ფაქტს, რომ „B-ს“ წვლილი შპს „ო-ს“ მიერ მიუღებელ სუფთა მოგებაში შეადგენს დაახლოებით 100 537 172 აშშ დოლარს, ასკვნის ა(ა)იპ „კ-ის“ მიერ მომზადებული ბაზრის ანგარიშის საფუძველზე: „ბაზრის ანგარიშის მიხედვით დადგინდა, რომ შპს „ო.“ ოპერირებს „დაბალი ღირებულების“ სეგმენტში და „B“ არის მოცემული სეგმენტის ლიდერი კომპანია, რომელიც სეგმენტის 79.5% წილს იკავებს. ამდენად, „B“ არის კომპანია, რომელმაც ყველაზე დიდი წვლილი შეიტანა მოცემულ სეგმენტში მომხდარ ცვლილებებში და შესაბამისად მისი ქმედებები არის ამ ცვლილება შედეგების განმსაზღვრელი“. ანგარიშის თანახმად, „როგორც ზემოხსენებული საბაზრო კვლევების მიხედვით აღვნიშნეთ, „B“ იკავებს სეგმენტის 79.5% წილს. ამდენად, კონსულტანტის გათვლების მიხედვით „B-ს“ წვლილი შპს „ო-ს“ მიერ მიუღებელ სუფთა მოგებაში შეადგენს დაახლოებით 100 537 172 აშშ დოლარს“. თავად შპს „გ-ის“ ანგარიში არ იკვლევს „ბ-ის“ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს - შპს „ო-ს“ ზიანს შორის კავშირს, არამედ, აღნიშნული კავშირის დასადგენად, როგორც ვახსენეთ, ეყრდნობა ა(ა)იპ „კ-ის“ კვლევის ანგარიშს. თავის მხრივ, „ო-ს“ კონკურენტული გარემოს ანალიზის ანგარიშში არ არის გამოკვლეული მოპასუხეთა პროდუქციის თვითღირებულება ან სარეალიზაციო ფასი. „ანგარიშის“ დასკვნითი ნაწილის თანახმად, შპს „ო-ს“ ზარალი გამოწვეულია: კონკურენტი კომპანიების მარკეტინგული სტრატეგიებით (კონკურენციის შეზღუდვით); შპს „ო-ს“ პროდუქციის დისკრიმინაციულ პირობებში რეალიზაციით; საქონლის პოზიციონირების პირობების შეზღუდვით და ა.შ, თუმცა, მასში დიდწილად მითითებულია, რომ იგი გამოწვეულია სიგარეტის სარეალიზაციო ობიექტებში სხვა კომპანიების ბრენდების პოზიციონირების საუკეთესო პირობებითა და მათ შესახებ ინფორმაციის გავრცელებით, ხოლო შპს „ო-სათვის“ იგივე აქტივობების შეზღუდვით. მითითებული კვლევის ანგარიში შპს „ო-სათვის“ არაკონკურენტული გარემოს შექმნას საერთოდ არ უკავშირებს პროდუქციის ფასს. მოსარჩელის მითითებით, შპს „გ-ის“ კვლევით, 2015 წელს შპს „ო-ს“ შემოსავლები განახევრდა, თუმცა, აღნიშნული „ანგარიშით“ შეფასებულია არა მხოლოდ მოგება-ზარალი, არამედ _ მათი მიზეზები. დასკვნის თანახმად, „P-ის“ (ფ. ინთერნეიშენალი) გაყიდვების შემცირება წარმოადგენს შემოსავლების მონაცემების ამგვარი ვარდნის ძირითად ფაქტორს. 2013 წელთან შედარებით, 2014 წელს „P-ით“ მიღებული შემოსავალი შემცირდა დაახლოებით 17 000 000 ლარით, ხოლო _ 2015 წელს „P-ის“ მიერ გენერალური შემოსავლები შემცირდა კიდევ 30 000 000 ლარით. მთლიანობაში 2013-2015 წელს „P-ისაგან“ მიღებული შემოსავალი შემცირდა 76%-ით, მოსარჩელეები კი დავობენ ზარალს, რომელიც მათ მიადგათ ბაზარზე დაბალი და წამგებიანი ფასებით შესვლის გამო და არა სიგარეტის რეალიზაციის შემცირების გამო. მოსარჩელის პოზიციის გაზიარების შემთხვევაშიც კი, ა(ა)იპ „კ-ის“ კვლევის ანგარიშში არ არის მითითებული, რომ „P-ის“ სიგარეტის ბრენდების კონკურენტი სწორედ „B-ის“ ბრენდები იყო და „P-ის“ გაყიდვების შემცირება „B-ის“ მიერ იგივე სეგმენტის სიგარეტის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციამ გამოიწვია. უფრო მეტიც, კვლევის დროს „P-ი“ „B-თან“ და „J-სთან“ ერთად უკვე შპს „ო-ს“ კონკურენტი კომპანიაა. გარდა ამისა, რეალიზაციისა და ფასის ურთიერთმიმართების დასადგენად მნიშვნელოვანია ცალკეული პერიოდების შედარება კონკრეტულ დროში, ვინაიდან სამი წლის განმავლობაში კომპანიის ზარალის მიზეზი მრავალი ფაქტორი შეიძლება გახდეს (საკონსულტაციო ხარჯების ზრდა, ეროვნული ვალუტის დევალვაცია, როგორც ეს დასკვნაშია მითითებული), ხოლო აღნიშნული ზიანი არის თუ არა გამოწვეული კონკრეტული კომპანიის მიერ პროდუქციის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციის შედეგად, კონკრეტული თვის ან რამდენიმე თვის შედარებითი ანალიზით უნდა გამოიკვეთოს. ამგვარი ანალიზის საფუძველს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შპს „გ-ის“ კვლევა არ იძლევა. ამდენად, მიუხედავად „ბ-ის“ პროდუქციის ფასისა, შპს „ო.“ ვერ აირიდებდა იმ შედეგს, რაც სხვადასხვა მიზეზით იყო გამოწვეული. აღნიშნულ შედეგს არ აქვს კავშირი მოპასუხის ქმედებასთან, რაც, მისდამი მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობას გამორიცხავს. შპს „გ-ის“ დასკვნის მიხედვით, „შპს „ო-ს“ შეეძლო, გამოემუშავებინა 243 000 000 ლარი სუფთა მოგების სახით (რომელიც მოცემული დროისათვის ითვლება დაკარგულად) რომ არა კონკურენტების დესტრუქციული ქმედებები თამბაქოს ბაზარზე“, თუმცა, მან ვერ მოახერხა საკუთარი მოთხოვნის დასაბუთება, კერძოდ, „თამბაქოს კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევის (თამბაქოს ნაწარმის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციისა და აღნიშნული ქმედებით მისთვის ზიანის მიყენება) ფაქტები. მისივე მითითებით, ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით არის გამოწვეული და სახეზეა „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევის ფაქტი. პირველი ინსტანციის სასამართლომაც დაადგინა, რომ „მოპასუხე კომპანიების მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით შპს „ო-ს“ პროდუქციის მიმართ ჩამოყალიბებულია დისკრიმინაციული კონკურენტული გარემო“. მართალია, თავისი შინაარსით მოთხოვნილი ზიანის ანაზღაურება ანტიკონკურენციულ ქმედებებს უკავშირდება, თუმცა მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა მოთხოვნის საფუძვლების არსებობა, კერძოდ ის, რომ იგი პირდაპირი მსხვერპლია მოპასუხის მიერ დაწესებული არასამართლიანი ფასებისა;

1.2.4. სადავო პერიოდში „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის დომინირებული მდგომარეობა შესაბამის ბაზარზე ვერ დაამტკიცა მოსარჩელემ, შესაბამისად, არ დასტურდება მის მიერ ამგვარი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება არასამართლიანი ფასების დადგენის გზით: საქმის მასალებით არ დგინდება „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის დომინირებული მდგომარეობა სადავო პერიოდში შესაბამის ბაზარზე, საქმეში ასევე არ მოიპოვება „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ან საბაზრო ძალაუფლების განმსაზღვრელი სხვა ფაქტორის დამადასტურებელი მტკიცებულება (მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი კონკურენციის სააგენტოს #02/1487 წერილით დგინდება, რომ 2016 წლის 17 აგვისტოს მდგომარეობით სააგენტოს არ აქვს განსაზღვრული „ბ-ისა“ და „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის საბაზრო წილთა ოდენობა. მტკიცებულება, რომლითაც მოსარჩელე ადასტურებს, რომ შესაბამის ბაზარზე „ბ-ის“ წილი 40%-ს აღემატება ა(ა)იპ „კ-ის“ მიერ განხორციელებული „კომპანია „ო-ს“ კონკურენტული გარემოს კვლევის ანალიზია“, რომლის თანახმადაც, „საკვლევ სეგმენტში B-ის ორი ბრენდი: პ-ი და რ-სი 79.5%-ს იკავებს...“, თუმცა ეს კვლევა არ აკმაყოფილებს „ბაზრის ანალიზის მეთოდური მითითებების დამტკიცების თაობაზე“ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2014 წლის 30 სექტემბრის #30/09-3 ბრძანების მოთხოვნებს, რომლის 16.1 მუხლის თანახმად, შესაბამის ბაზარზე ეკონომიკური აგენტის (მიმწოდებლის) წილი გაიანგარიშება პროცენტებში, სასაქონლო ბაზრის მოცულობასთან შეფარდებით. ბრძანების მე-15 მუხლის მიხედვით, ბაზრის მოცულობა წარმოადგენს დროის განსაზღვრულ პერიოდში ბაზარზე მიწოდებული საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის მოცულობას. შესაბამისი ბაზრის მოცულობა განისაზღვრება ამ ბაზარზე მოქმედი ეკონომიკური აგენტების მიერ რეალიზებული საქონლის/მომსახურების მოცულობა ჯამით. ქვეყნის შესაბამისი სასაქონლო ბაზრის მოცულობა განისაზღვრება ქვეყანაში წარმოებული, ქვეყნიდან ექსპორტირებული და იმპორტირებული საქონლის მოცულობების გათვალისწინებით. დასკვნაში არ არის შესწავლილი თავად მოსარჩელის წილი ბაზარზე. ანგარიშში ისე არის მითითებული „ბ-ის“ საბაზრო წილად 79.5%, რომ შპს „ო-ს“ წილი საერთოდ არ არის განსაზღვრული. კვლევიდანვე დგინდება, რომ შპს „ო-ს“ კონკურენტ კომპანიებს „B-თან“ ერთად „J“ და „P“ წარმოადგენენ, თუმცა, არც მათი წილებია განსაზღვრული ბაზარზე. გარდა ამისა, კვლევის ჩატარების პერიოდი არ მოიცავს დასკვნაში მოცემულ პერიოდს - 2013-2016 წლებს. ა(ა)იპ „კ-ის“ მიერ კვლევის დიდი ნაწილი - აღწერითი და რაოდენობრივი კვლევა 2016 წლის ივლის-აგვისტოს თვეებში ჩატარდა და სწორედ ასეთ კვლევას დააფუძნა შპს „გ-ის“ კვლევამ დასკვნა 2013-2016 წლებში მოსარჩელის მიუღებელ შემოსავალში მოპასუხის წვლილის თაობაზე, ხოლო, ბაზრის კვლევის 2013-2016 წლების მეორადი ინფორმაციის ანალიზი განხორციელდა მხოლოდ შპს „ო-ს“ მიერ მიწოდებული სტატისტიკური ინფორმაციის საფუძველზე. მოპასუხის მიერ წარდგენილ შპს „ა-ის“ 2017 წლის 8 თებერვლის დასკვნის თანახმად, „კომპანია „ო-ს“ კონკურენტული გარემოს ანალიზი“ არ ეფუძნება შესაბამისი დასკვნის მისაღებად აუცილებელ ინფორმაციას, ჩატარებული კვლევა არ მოიცავს გადართვადობას, მომხმარებლის ბრენდიდან ბრენდზე გადასვლის მტკიცებულებას, კვლევა ჩატარებულია ერთჯერადად. კვლევის სისწორეში ეჭვის შეტანის საფუძველს ასევე იძლევა ის გარემოება, რომ შეფასების ოთხივე პერიოდში - 2013-2016 წლებში მოპასუხე კომპანიის ბაზრის წილი ერთიდაიგივეა, (79.5%). კვლევა სეგმენტში წილის განსასაზღვრად B-ის მხოლოდ 2 სიგარეტს, პ-სა და რ-ს ითვალისწინებს. მართალია, დომინირებული მდგომარეობის ფლობის აუცილებელ პირობას არ წარმოადგენს ეკონომიკური აგენტის დომინირება მთლიან სეტორში, საკმარისია დომინირებული მდგომარეობა სექტორის კონკრეტულ სეგმენტში, თუმცა, მიუღებელი შემოსავლის დათვლისას 79.5%-ია გამოყენებული ბიზნესის მთლიანი პორთფელისთვის, მიუხედავად იმისა, რომ კომპანია შპს „ო.“ თავის პორთფელში ფლობს როგორც ფილტრიან, ისე _ უფილტრო სიგარეტებს. „ა-ის“ 2017 წლის 8 თებერვლის დასკვნით, მითითებული გაანგარიშება შეცდომას წარმოადგენს. ეკონომიკური აგენტის მიერ შესაბამის ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობის ფლობის განსაზღვრისათვის საჭიროა სხვადასხვა კრიტერიუმების გათვალისწინება. შესაბამის პროდუქტთან მიმართებაში, საბაზრო წილის ფლობის კრიტერიუმს ენიჭება ცენტრალური როლი). მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებითვე ირკვევა, რომ „ბ-ს“ ბაზარზე სხვა მსხვილი კონკურენტი ეკონომიკური აგენტებიც ჰყავს, რის გამოც იგი ვერ იმოქმედებს დამოუკიდებლად და არსებით გავლენას ვერ მოახდენს კონკურენციის შეზღუდვის გზით. „ბ-ის“ ქმედებით შპს „ო-სათვის“ ზიანის მიყენების ფაქტის დამტკიცების შემთხვევაშიც კი, ეს არ იქნება ის ზიანი, რომელსაც „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონი იცავს. სამართლიან, კონკურენტულ გარემოში, მომხმარებელმა უნდა მიანიჭოს უპირატესობა კონკრეტულ პროდუქტს ან მომსახურებას ბაზარზე არსებულ სხვა ანალოგიურ პროდუქციასთან შედარებით. უპირატესობის მინიჭებას განაპირობებს მრავალი ფაქტორი: ფასი, ხარისხი, პროდუქტის დადებითი რეპუტაცია, სიახლე (ინოვაცია), შეძენით მიღებული სარგებელი და ა.შ. ჯანსაღი კონკურენციით მიყენებული ზიანი არ არის საკმარისი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნისათვის. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ მითითებულ კონკურენციის სამართალში საერთაშორისოდ აღიარებულ ე.წ „მტაცებლურ ფასს“, საქონლის ან მომსახურების არასამართლიან ფასად გაყიდვისას, არასამართლიან ფასში იგულისხმება როგორც შეუსაბამოდ მაღალი, ასევე _ დაბალი ფასი. შეუსაბამოდ დაბალი ფასის შემთხვევაში, შეიძლება არსებობდეს ე.წ „მტაცებლური ფასი“. ბაზარზე კონკურენტული ფასი დგინდება ბაზრის თავისებურებებიდან გამომდინარე, ეკონომიკური ანალიზის შედეგად. აღნიშნული ფასი პირდაპირ კავშირშია წარმოების დანახარჯთან, თუმცა, წარმოების დანახარჯზე დაბალ ფასად პროდუქციის გაყიდვა ყოველთვის „მტაცებლური ფასის“ დაწესებას არ გულისხმობს. ევროპული სასამართლოს განმარტებით, როდესაც ფასი საშუალო მთლიან დანახარჯზე ნაკლებია, მაგრამ საშუალო ცვლად დანახარჯზე მეტია, ის მტაცებლურია მხოლოდ მაშინ, თუ ფასის დაწესება კონკურენტის ბაზრიდან გაძევების მიზნის ნაწილია. თუ ფასი საშუალო ცვლად დანახარჯზე ნაკლებია, მოქმედებს მტაცებლური ფასების დაწესების პრეზუმფცია, რომლის გაბილების საშუალებაც ეძლევა დომინირებული მდგომარეობის მქონე პირს. მსგავსად ზემოაღნიშნულისა, ეროვნული კანონმდებლობა ბაზარზე არადომინირებული აგენტის მიერ „მტაცებლური ფასის“ დაწესებას არ ითვალისწინებს. რის გამოც, თუ დომინირებული მდგომარეობის არსებობა არ დადგინდა, ბოროტად გამოყენებისა და არასამართლიანი ფასის ანალიზის ეტაპიც არ დგება;

1.2.5. საქმის მასალებით არ დასტურდება „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის მიერ სხვა ეკონომიკურ აგენტთან ისეთი ხელშეკრულების დადების ან ისეთი შეთანხმებული ქმედების განხორციელების ფაქტი, რომლის მიზანი ან შედეგი შესაბამის ბაზარზე კონკურენციის შეზღუდვა, დაუშვებლობა ან/და აკრძალვა იქნებოდა. მოსარჩელე აპელირებს ვერტიკალური შეთანხმების არსებობის თაობაზე მოპასუხესა და ერთ-ერთ კომპანიას (რომელიც საცალო ვაჭრობის ობიექტებში ყიდის თამბაქოს) შორის, რომლითაც მოპასუხემ დაადგინა სავაჭრო პირობები. აღნიშნულ ფაქტს იგი სარჩელზე თანდართული ხელშეკრულებით ადასტურებს. მითითებული ხელშეკრულება წარმოდგენილია იმგვარი ასლის სახით, რომ შეუძლებელია მისი წაკითხვა და შინაარსის დადგენა. ასეთი სახით წარმოდგენილი ხელშეკრულების ასლი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს კანონის მოთხოვნის დაცვით წარმოდგენილ მტკიცებულებად (სსსკ-ის 134-ე მუხლი). ამასთან, კონკურენციის საწინააღმდეგო შეთანხმების არსებობისათვის სახეზე უნდა იყოს შემდეგი ელემენტები: სუბიექტები, სუბიექტების ქმედება, ქმედების კონკურენციის საწინააღმდეგო ხასიათი და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი. „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზნებისათვის, ტერმინი „ხელშეკრულება“ ფართოდ განიმარტება და საკმარისია სულ მცირე ორი ეკონომიკური აგენტის ნება თანხვედრა შესაბამის ბაზარზე გარკვეული სახის მოქმედებების განხორციელებაზე, თუმცა, მოსარჩელე ამგვარ ნება თანხვედრას ვერ ადასტურებს;

1.2.6. საქმის მასალებით არ დასტურდება შპს „ო-ს“ მიერ პროდუქციის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად გაყიდვისა და აღნიშნული ქმედებით „ბ-ისათვის“ ზიანის მიყენების, ასევე, შპს „ო-ს“ მიერ არასამართლიანი სავაჭრო პირობების დადგენის ფაქტი. „სხვა სავაჭრო პირობების პირდაპირ/არაპირდაპირ დადგენაში“ მოიაზრება ნებისმიერი სავაჭრო პირობა, რომელზე შეთანხმებამაც შესაძლოა, ხელი შეუშალოს ჯანსაღ კონკურენციას. არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც ხსენებულ ფაქტებს დაადასტურებდა შეგებებულ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. ძირითადი საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება მხარის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე სამართლის ნორმებთან შესაბამისობაში არ გამოიკვლია საქმის მასალები, ამასთან, რიგ შემთხვევაში მტკიცებულება გამოკვლევა იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების დასაბუთება მეტწილად წინააღმდეგობრივია. სააპელაციო პალატამ შპს „გ-ისა“ და ა(ა)იპ „კ-ის“ დასკვნები ისე მიიჩნია არასათანადო მტკიცებულებებად, რომ ჯეროვნად არ გაცნობია მათ შინაარსს, წარმოდგენილი დოკუმენტებით კი დასტურდება, რომ მოპასუხეები ახორციელებდნენ თვითღირებულებაზე _ საზღვარზე დაფიქსირებულზე დაბალ ფასად საქონლის რეალიზაციას, რაც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა, მიზნად ისახავს კონკურენტების ბაზრიდან განდევნას, შესაბამისად, დგინდება, რომ მოპასუხე აწესებდა ე.წ „მტაცებლურ ფასს“; გარდა ამისა, მოწინააღმდეგე მხარეს გააჩნდა დომინანტური მდგომარეობა ბაზრის შესაბამის სეგმენტზე, რაც მას დამოუკიდებლად მოქმედებისა და საქონლის მიმოქცევის საერთო პირობებზე ფასის რეგულაციის გზით ზეგავლენის მოხდენის შესაძლებლობას აძლევდა; იგი ახორციელებდა კონკურენციის შემზღუდველი ვერტიკალური შეთანხმებების გაფორმებას, რომლის საფუძველზეც კასატორს შეზღუდული ჰქონდა საკუთარი პროდუქციის პოზიციონირება და რეკლამირება; ხსენებული არამართლზომიერი ქმედებების შედეგად მოწინააღმდეგე მხარე ზღუდავდა კონკურენციას და ბაზრიდან განდევნიდა კონკურენტებს. ამ ქმედებებს კი, შედეგად კასატორისათვის ზიანის მიყენება მოჰყვა, რომლის ოდენობამაც 100 537 172 აშშ დოლარი შეადგინა;

1.4.2. სააპელაციო პალატამ, არასწორად განმარტა „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე მოპასუხის დომინანტური მდგომარეობის მტკიცების ტვირთის საკითხი. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება მოპასუხის სწორედ იმგვარი მდგომარეობა, რომელიც მას საშუალებას მისცემდა ემოქმედა დამოუკიდებლად, არსებითი გავლენა მოეხდინა ბაზარზე საქონლის მიმოქცევის საერთო პირობებზე და შეეზღუდა კონკურენცია. სასამართლომ საქმეზე არასწორი დასკვნების გამოტანის შედეგად იმსჯელა პირველ სასარჩელო მოთხოვნაზე, მიიჩნია რა იგი უსაფუძვლოდ, დანარჩენი მოთხოვნების საფუძვლიანობა არც კი შეუმოწმებია, კერძოდ: მოსარჩელის მოთხოვნა პროდუქციის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციის აკრძალვასთან დაკავშირებით სრულ შესაბამისობაშია საკანონმდებლო დანაწესებთან, ისევე, როგორც მესამე მოთხოვნა _ „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობასა და შპს „თ-ნს“ შორის 2016 წლის 4 ივლისის შემდგომ გაფორმებული ხელშეკრულებების ბილად ცნობა და ამ გარიგების შედეგად გასხვისებული პროდუქციის „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობისათვის საკუთარებაში დაბრუნება, რამდენადაც სადავო ხელშეკრულებების დადებისას უკვე არსებობდა სასამართლოს განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის (ქონების დაყადაღების) თაობაზე, ხოლო სადავო ხელშეკრულებები ემსახურებოდა მოპასუხის პროდუქციის საწარმოს ტერიტორიიდან მიმალვას, მოწინააღმდეგე მხარისათვის ცნობილი იყო, რომ მოუწევდა შპს „ო-სათვის“ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება და ის იმთავითვე ცდილობდა მისაღები გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის ხელის შეშლას;

1.4.3. სააპელაციო პალატამ საქმის ზემდგომი წესით განხილვისას დასაშვებად მიიჩნია მოპასუხის მიერ წარდგენილი ისეთი დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს ჯერ კიდევ პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას შეეძლო, თუმცა, მხარეს მსგავსი საშუალება არ გამოუყენებია კანონით დადგენილი წესით, კერძოდ: სასამართლოს მთავარი სხდომის დაწყებამდე, მიუხედავად მოსამართლის შეკითხვისა, ჰქონდათ თუ არა მხარეებს შუამდგომლობა, მოპასუხემ საკუთარ წერილობით განცხადებას მხარი არ დაუჭირა და არ მოითხოვა წერილობითი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვა, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის შესახებ აპელანტის მიერ წარდგენილი არგუმენტაცია და სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მოთხოვნებს, ხოლო, დაუშვებელი მტკიცებულების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილება უკანონოა. სააპელაციო პალატას, ხსენებული მტკიცებულებების განხილვისას არც კი გაუანალიზებია შპს „ო-ს“ მიერ წარდგენილი არგუმენტები, რომლებიც მოწმობენ სადავო დოკუმენტებში ასახული კრიტიკის არაკომპეტენტურობას;

1.4.4. სასამართლოს მიერ დარღვეულ იქნა ადამიანის უფლება და თავისუფლება დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნები, რომელიც, პრეცედენტული სამართლით ფართო განმარტებას ექვემდებარება (Delcourt v. Belgium; Airey v. Irland). საქმის სამართლიანი განხილვა რამდენიმე ძირეულ ასპექტს მოიცავს: მხარეთა თანასწორობა; განხილვის შეჯიბრებითი ხასიათი; დასაბუთებული სასამართლო გადაწყვეტილება (Ruiz-Mateos v. Spain; De Haes and Gijsels v. Belgium; Feldbrugge v. Netherlands; Alekseyenko v. Russia; Balut v. Ausria; Borgers v. Belgium; APEH Uldozotteinek Szovetsege and others v. Hungary). საპროცესო ნორმათა დარღვევით აპელანტის მიერ სააპელაციო განხილვის ეტაპზე წარდგენილმა მტკიცებულებებმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს საქმის შედეგზე. აპელანტის პოზიციის სრული გათვალისწინებით არ მომხდარა არა თუ ოპონენტის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების შეფასება, რომელიც სრულად გამორიცხავდა სადავო დოკუმენტში არსებულ შეფასებებსა და მათ მართლზომიერებას, არამედ, მათი არსებობა არც კი აღნიშნულა გადაწყვეტილებაში. ამგვარი ქმედება სწორედ ევროკონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევაზე მიუთითებს (Yvon v. France). მხარეებს უნდა მისცემოდათ თანაბარი შესაძლებლობა ექსპერტთა მოსაზრებების წარდგენის კუთხითაც, ვინაიდან ეს მტკიცებულებები მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ საქმის გადაწყვეტის ბედზე (Mantovanelli v. France). სასამართლოს არ გამოუხატავს დაინტერესება შპს „ო-ს“ მიერ წარდგენილი ექსპერტთა მოსაზრებების ანალიზის მიმართ, აღნიშნული არც გადაწყვეტილების მიღების ეტაპზე განხორციელებულა, რადგანაც შეუძლებელი იყო ამ დოკუმენტების ანალიზი ისეთ შემჭიდროებულ ვადებში, როგორც ეს პალატის მიერ განხორციელდა. კონვენციის მე-6 მუხლი მოითხოვს, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა საკუთარი გადაწყვეტილება დაასაბუთონ (H. v. Belgium; Hirvisaari v. Finland). იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე წერილობითი არგუმენტი დიდ მნიშვნელობას ასრულებს საქმეში, სასამართლო ვალდებულია, ეს გადაწყვეტილებაში მიუთითოს (T and V v. The United Kingdom; Hiro Balani v. Spain; Ruiz Torija v. Spain). იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო სასამართლომ სრულად შეცვალა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, მას უნდა წარედგინა აბსოლუტურად დასაბუთებული გადაწყვეტილება ორივე მხარის პოზიციების შეჯერებით და მხოლოდ ციტირება არ უნდა მოეხდინა აპელანტისა და მისი ექსპერტების მიერ წარდგენილი დასკვნებისა, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციის გამომრიცხველი არგუმენტების განხილვის გარეშე (Helle v. Finland);

1.4.5. მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის მიყენებაში მოწინააღმდეგე მხარის ბრალის გამორიცხვისას სასამართლოს არ შეუფასებია შპს „ო-ს“ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები: საბაჟო დეკლარაციები და საქონლის რეალიზაციის ამსახველი სასაქონლო ზედნადებები, ფასთა გაანგარიშების ცხრილი, რომლებიც სასამართლოს აძლევდა შესაძლებლობას, შეედარებინა სიგარეტის შემოტანისა და რეალიზაციის ფასები. ამ დოკუმენტების პასუხად მოპასუხეს საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე არ წარუდგენია მათში ასახულ მონაცემთა სიმცდარის დამადასტურებელი ან მისი გამომრიცხველი მტკიცებულებები, შესაბამისად, პალატას ჰქონდა შესაძლებლობა, დაედგინა პროდუქციის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად რეალიზაციის ფაქტი. ამ მხრივ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა შპს „გ-ის“ დასკვნას, რომელიც კასატორის მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზეა შედგენილი და ადასტურებს მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის მიყენების ფაქტს, ასევე, ზიანის ოდენობას. ამ დასკვნაში მოცემული ანალიზი არასწორად იქნა აღქმული სააპელაციო პალატის მხრიდან. ანალიზში მთავარი ხაზი უნდა გაესვას იმ გარემოებას, რომ დასკვნაში იმ მიუღებელი შემოსავლის ოდენობაა დაანგარიშებული, რომელიც შპს „ო-ს“ შეეძლო მიეღო საანგარიშო პერიოდის გათვალისწინებით, ანუ თუ ბაზარზე არ იქნებოდა „მტაცებლური ფასი“ და შპს „ო-ს“ ბრენდები არ გაიყიდებოდა დისკრიმინაციულ პირობებში, მაშინ კომპანიას საკუთარი ბრენდების რეალიზაციისას შეეძლო დაანგარიშებული მიუღებელი შემოსავლის გენერირება. გარდა ამისა, რადგანაც 2013-2016 წლებში კასატორის მიერ ადგილობრივი სიგარეტის ბრენდების რეალიზაციის შედეგად მიღებული შემოსავალი, აქციზის გაზრდილი გადასახადის გათვალისწინებით, ძირითადად უცვლელია და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ კონკრეტული სეგმენტის სიგარეტის ბრენდების ზუსტი წილობრივი მაჩვენებელი არ არის საჯარო ინფორმაცია, მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული კვლევის შედეგად მიღებული 2016 წლის მაჩვენებლის გავრცელება ადრეულ პერიოდზე;

1.4.6. სააპელაციო სასამართლომ, მოწინააღმდეგე მხარის დომინირებული მდგომარეობის უარსაყოფად გამოიყენა არარელევანტური მტკიცებულებები: მან არასწორად იხელმძღვანელა კონკურენციის სააგენტოს წერილითა და ამავე სააგენტოს თავმჯდომარის ბრძანებით, რადგანაც საკითხის გადასაწყვეტად სრულიად არაარსებითი იყო, სააგენტოს განსაზღვრული ჰქონდა თუ არა მოპასუხეების საბაზრო წილთა ოდენობა და რა წესია სააგენტოში წილთა გაანგარიშების მიმართ დადგენილი. მოსარჩელის მტკიცების საგანს წარმოადგენდა არა მოპასუხის წილის მაჩვენებლის განსაზღვრა ბაზრის სათანადო სეგმენტთან დაკავშირებით, რომელიც არაპირდაპირ, მაგრამ მაინც გამომდინარეობს წარდგენილი დასკვნიდან, არამედ, მოპასუხის იმგვარი მდგომარეობის დემონსტრირება, რომელიც მას საშუალებას აძლევდა, ემოქმედა დამოუკიდებლად, გავლენა მოეხდინა საქონლის მიმოქცევის საერთო პირობებზე და შეეზღუდა კონკურენცია. გადაწყვეტილების თანახმად, 79,5%, კვლევის მიხედვით, არ წარმოადგენს „ბ-ის“ საბაზრო წილს მთელ ბაზარზე ან თუნდაც შპს „ო-ს“ მიზნობრივ საბაზრო სეგმენტთან მიმართებაში, თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ ანგარიშში მიზნობრივი საბაზრო სეგმენტის ბრენდებიდან გამოკლებულია ის ბრენდები, რომლებიც დაზარალებულ ბრენდებს წარმოადგენენ, დარჩენილი ბრენდების წონების მიხედვით შესაძლებელია მსჯელობა იმაზე, თუ რომელია დომინანტური, ეს ჩამონათვალი განიხილება, როგორც ჰიპოთეტურად დამაზარალებელი ბრენდები. 79,5% წილი წარმოადგენს სტატისტიკურად შეფასებულ მაჩვენებელს, რომლის გამოყვანაც მოხდა მიზნობრივი სეგმენტის შედარებით მაღალკონკურენტუნარიანი, ჰიპოთეტურად დამაზარალებელი ნაწილის მიხედვით, ამიტომ, მთლიანი მიზნობრივი სეგმენტის წილად ვერ ჩაითვლება. 79,5%-ის ფორმირებისას პალატამ არასწორად გამოთქვა მოსაზრება, რომ შპს „ო-ს“ წილი არ ფიგურირებს. ბრენდის მაჩვენებელ გრაფიკზე შპს „ო.“ არ ჩანს იმიტომ, რომ მისი პროდუქციის ძირითად ბრენდებთან მოხმარების სიხშირეები რელევანტური საფასო სეგმენტების გათვალისწინებით, 1%-ზე ნაკლებია, შესაბამისად, ის ინტეგრირებულა ჯგუფში „სხვა“, რომლის მოცულობაც 6,45-ია და რომელშიც მინიმალური მაჩვენებელია თავმოყრილი. საგულისხმოა, რომ პალატა სადავოდ მიიჩნევს მხოლოდ 79,5%-ის დაანგარიშების მეთოდოლოგიას, ხოლო ის ფაქტი, რომ კასატორი ბაზრის დაზარალებული მხარეა, არც მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებითაა შედავებული და არც სააპელაციო სასამართლოს მიერ მისცემია ამას შეფასება. გარდა ამისა, სასამართლომ გაანგარიშების სისწორეში ეჭვი შეიტანა იმ საფუძვლით, რომ ოთხივე პერიოდში (2013-2016წ.) მოპასუხე კომპანიის ბაზრის წილი 79,5%-ია, თუმცა, როგორც აღინიშნა, ეს მაჩვენებელი არ გამოხატავს ბაზრის წილს იმგვარად, როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო განმარტავს, არამედ, ეს არის სტატისტიკური მაჩვენებელი, რომელიც არაზუსტი მეცნიერებაა, გარდა ამისა, ამ პერიოდში შპს „ო-ს“ ადგილობრივი სიგარეტის ბრენდების რეალიზაციის შედეგად მიღებული შემოსავალი, აქციზის გაზრდილი გადასახადის გათვალისწინებით, ძირითადად უცვლელია. სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ მოპასუხეს ბაზარზე სხვა მსხვილი კონკურენტებიც ჰყავს, რის გამოც მისი დამოუკიდებლად მოქმედება გამორიცხულია, მცდარია. სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა შპს „ა-ის“ დასკვნა ბრენდის შეცვლის მოტივაციის კუთხით, ამ ნაწილში მტკიცებულების განხილვა არაკორექტულია, რადგანაც: ა) კონკურენტებს არ აქვთ თანაბარი წვდომა პოტენციურ მომხმარებელთან; ბ) გაუგებარია, რატომ უნდა მოხდეს ძირითადი ბრენდის შეცვლის მოტივაციის განხილვა, რადგანაც მოსარჩელისათვის დაწესებული შეზღუდვა ძირითადი ბრენდის თავდაპირველ არჩევაზეც მოქმედებს; გ) ამ ორი ბრენდის მობილობის მაჩვენებელი რეკლამისა და გაყიდვების სტიმულირების შედეგებს წარმოადგენს და არა მიზეზს, ანუ საკითხი არსებითად იმას კი არ ეხება, ერთ-ერთი აქტორისათვის არსებითად შეზღუდვის პირობებში ვინ სად გადავიდა, არამედ, თანაბარი შესაძლებლობის პირობებში ყველა კომპანიის ბრენდის გათვალისწინებით, სხვა რეალობა იქნებოდა თუ არა; დ) მომხმარებლის მიერ დასახელებული ე.წ მიზეზები სინამდვილეში წარმოადგენს რეკლამის შედეგად დამყარებულ ცრუ ასოციაციებს სიგარეტის ბრენდსა და ისეთ მახასიათებელს შორის, რომელიც სიგარეტს ობიექტურად არ გააჩნია, გარდა ამისა, ბრენდის შეცვლის მოტივაციის განხილვა კვლევის ეთიკის თვალსაზრისითაც გაუმართლებელია და არ შეესაბამება თამბაქოს წინააღმდეგ ბრძოლის ჩარჩო-კონვენციის ფუძემდებლურ პრინციპებს. არ არსებობს უკეთესი ან უარესი სიგარეტი, არსებობს მხოლოდ უკეთესი ან უარესი რეკლამა სიგარეტის შესახებ, იმისათვის, რომ სიგარეტის ორი რეკლამა ერთმანეთს შედარდეს, მათ თანაბარ აუდიტორიასთან უნდა ჰქონდეთ წვდომა. მტკიცებას არ საჭიროებს ის გარემოება, რომ რეკლამის ან გაყიდვების სტიმულირების შეზღუდვა საქონლის გაყიდვების მაჩვენებელზე კანონზომიერად, თანაც არსებითად აისახება. ასევე მტკიცებას არ საჭიროებს ის ფაქტი, რომ პროდუქტი, რომელიც მაღაზიაში არ ჩანს, სწორედ ამ მიზეზით არ იყიდება. საქონლის თვალსაჩინო ადგილას განთავსება და სათანადო რეკლამირება, მისი გაყიდვის ხელშემწყობი ფაქტორია. რეკლამის ფაქტორი სიგარეტის გაყიდვასთან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგანაც სიგარეტი კლავს და იგი არ წარმოადგენს ბუნებრივ მოთხოვნილებას, თუმცა, მწეველთა უდიდესი ნაწილი დაბალი და საშუალო ეკონომიკური შემოსავლის მქონე ქვეყნებზე მოდის და დაბალი შემოსავლის მქონე ადამიანს მისი ჯანმრთელობის დამაზიანებელ პროდუქტში ფულის გადახდას სწორედ რეკლამა აიძულებს. რეკლამის გავლენა შპს „ო-ს“ მაჩვენებელზეც შეინიშნება, რადგანაც იმ მაღაზიებში, რომლებშიც კომპანიის პრომაქტივობები არ არის შეზღუდული, შეინიშნება გაყიდვების ზრდის ტენდენცია. მომხმარებელი თამბაქოს ბრენდის შეცვლის გადაწყვეტილებას სწორედ რეკლამის ზემოქმედებით იღებს, სწორედ ამიტომ იბრძვიან თამბაქოს მწარმოებლები, რომ ბაზარზე არა მხოლოდ მათი ბრენდი გაჩნდეს, არამედ _ სხვა ბრენდი არ გაჩნდეს. ამ კუთხით კითხვებს ბადებს შპს „ა-ის“ დასკვნა, რომელიც მაჩვენებლებს მათ შორის სიგარეტის ხარისხზე ამყარებს, ხოლო სასამართლოს მიერ გამოტანილი დასკვნები ამ მხრივ დაუსაბუთებელია. როგორც არაერთხელ აღინიშნა, სასამართლოს მოსარჩელის მიერ გამოთქმული შეფასებები მოპასუხის კრიტიკასთან მიმართებით არ შეუსწავლია, რის გამოც მცდარია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები შპს „ა-ის“ მოსაზრებების გაზიარებასთან მიმართებით, რომელიც მიუღებელი შემოსავლის საკითხს შეეხება. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სასამართლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილ კვლევას ბაზარზე მოპასუხის წილის განსაზღვრის თვალსაზრისით გაიზიარებდა, შესაძლებელი გახდებოდა იმ ტენდენციის დაფიქსირება, რომელიც წილთან მიმართებით ფიგურირებს. როგორც თავად კვლევაშია აღნიშნული, იგი ჩატარდა მაღაზიებში, რომლებიც საქართველოში არსებულ სიგარეტის რეკლმისა და გაყიდვის სტიმულირების ნაწილობრივ შეზღუდვის პირობებში, სიგარეტის რეკლამირების ძირითად წყაროს წარმოადგენს;

1.4.7. არასწორია სასამართლოს დასკვნა, რომ „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის მიერ სხვა ეკონომიკურ აგენტთან კონკურენციის შემზღუდველი/ამკრძალავი ხელშეკრულების დადება არ დგინდებოდა. საქმეში წარმოდგენილი „ბ-ის“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობასა და შპს „პევას“ შორის დადებული ხელშეკრულების 3.3. და 3.4. პუნქტებით მხარეთა სწორედ ამგვარი შეთანხმების არსებობა დგინდება, შესაბამისად, სასამართლოს მხრიდან მოცემული დოკუმენტის შეფასება არამართლზომიერია, რადგან მისი შინაარსი კანონმდებლობით დადგენილი დანაწესის დარღვევას ადასტურებდა.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის ზემოხსენებულ არგუმენტებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა (სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლები). საკასაციო პრეტენზიებთან დაკავშირებით პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სასამართლოს მხრიდან შეჯიბრებითობის პრინციპში ჩარევა მნიშვნელოვან დარღვევად განიხილება, რადგანაც სამოქალაქო სამართალწარმოება ამავდროულად მხარეთა თანასწორობის საწყისებზე ხორციელდება (იხ. სსსკ-ის მე-5 მუხლი). სასამართლოს ფუნქციას შეჯიბრებითობის იმგვარად წარმართვა წარმოადგენს, რომლის შედეგადაც მხარეებს საპროცესო თავდაცვის თანაბარი შესაძლებლობა ექნებ. ამ ფარგლებში სასამართლო, სადავო ფაქტების გათვალისწინებით, განსაზღვრავს მტკიცების საგანს და საპროცესო თუ მატერიალური კანონმდებლობის დანაწესებიდან გამომდინარე, მხარეთა შორის ანაწილებს მტკიცების ტვირთს. საკასაციო პალატა ძირითადი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში აღნიშნავს, რომ მხარის მოთხოვნა მიმართულია სარჩელის დაკმაყოფილებისკენ, შესაბამისად, საკასაციო პრეტენზიათა გათვალისწინებით, ამოწმებს ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილებას თითოეულ სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებაში.

1.5.2. მოსარჩელის ძირითად მოთხოვნას მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს, რომელიც ბაზარზე არასამართლიანი ფასების დაწესებასა და სავაჭრო პირობების დარღვევას უკავშირდება. ამ მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმებს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე (326-ე), 411-ე და 412-ე მუხლები წარმოადგენენ. მითითებული ნორმების გამოყენებისთვის კი, სახეზე უნდა იყოს შემდეგი ელემენტები: მოპასუხის ქმედების მართლწინააღმდეგობრიობა (განზრახი/გაუფრთხილებელი), დამდგარი ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ამავდროულად, მოსარჩელის მხრიდან მტკიცებას ექვემდებარება ანაცდენი შემოსავლის მიღების ფაქტობრივი წინაპირობების არსებობა, მისი ოდენობა და ვალდებული პირის შესაძლებლობა, გაეთვალისწინებინა მართლწინააღმდეგობრივი ქმედების შედეგები. საქმეში წარმოდგენილი შესაგებლით, მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ ფაქტებს, როგორც ზიანის მიყენების, ისე _ მისი ანაზღაურების წინაპირობებთან მიმართებით, უფრო მეტიც, მან სადავო გახადა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტის/სპეციალისტის დასკვნები და წარადგინა მათი გამაბილებელი მტკიცებულება (რომლის დასაშვებობის საკითხზე ქვემოთ იმსჯელებს საკასაციო სასამართლო), შესაბამისად, მტკიცების საგანში შემავალ გარემოება წრე სწორედ მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმების აღწერილობით ნაწილში გადმოცემული წინაპირობებით განისაზღვრება. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ სამართლის თეორიაში დამკვიდრებული მოსაზრების თანახმად, სამოქალაქო კანონმდებლობა ბრალეული ქმედების პრინციპს არ აღიარებს, არამედ, პრეზუმირებულია, რომ სამოქალაქო გარიგებები ბრუნვის მონაწილეთა კეთილსინდისიერ, კანონიერ ქმედებებს ემყარება და პირს, რომელიც დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე მოთხოვნას აყენებს, ეკისრება დელიქტის წინაპირობების დამტკიცება, მოპასუხე მხარე ამის შემდეგაა ვალდებული, გააქარწყლოს დელიქტის წინაპირობები და ამტკიცოს საკუთარი ქმედების კანონიერება. საკასაციო პალატა ამ თვალსაზრისით იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებას და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ სწორედ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი სტანდარტით შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც მას სურდა დელიქტური ვალდებულების წინაპირობების დამტკიცება, ხოლო სასამართლომ ამ მტკიცებულებებს მართებულად დაუპირისპირა მოპასუხის მიერ წარდგენილი დასკვნა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მტკიცების ტვირთის განაწილების თვალსაზრისით სააპელაციო პალატამ სწორად განმარტა, როგორც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის, ისე _ სპეციალური კანონის _ „კონკურენციის შესახებ“ დანაწესები და იმ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელემ ერთმნიშვნელოვნად ვერ დაძლია კანონით მასზე დაკისრებული ვალდებულება, მართებულად დაასკვნა, რომ არ არსებობდა ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები;

1.5.3. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის შედავებას ბაზარზე მოწინააღმდეგე მხარის დომინირებული მდგომარეობის შესახებ და მიიჩნევს, რომ „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის კონტექსტში, მოპასუხის დომინირებული მდგომარეობა სათანადო მტკიცებულებით არ დგინდება (იხ. ამავე კანონის 5.2. მუხლი). ამ თვალსაზრით სასამართლო მხედველობაში იღებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კრიტიკას მოსარჩელის მიერ წარდგენილი კვლევის შეფასებით ნაწილთან მიმართებაში და თვლის, რომ კასატორის შედავების გათვალისწინებით, ამ კვლევების შესწავლა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისაგან განსხვავებული დასკვნის საფუძველს არ იძლევა.

1.5.4. მტკიცებულება შეფასების თვალსაზრისით, ზემოთ გამოთქმული მოსაზრების მსგავსად, სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს მოსარჩელის მოთხოვნას მოპასუხისათვის თვითღირებულებაზე დაბალ ფასად პროდუქციის რეალიზაციის აკრძალვის შესახებ. ამ მხრივ, სასამართლომ იურიდიული სანდოობის კუთხით შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულება და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის შესაბამისად, ამორიცხა იგი საქმიდან, რის წინააღმდეგაც საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულ შედავებას არ შეიცავს. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დასკვნის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან შეფასებას, ამ მხრივ კასატორი აპელირებს სააპელაციო პალატის მიერ მტკიცებულება არასრულყოფილ გამოკვლევაზე (საბაჟო დეკლარაციები, სასაქონლო ზედდებულები და სხვა), თუმცა გაურკვეველია, მან თავად რატომ არ წარუდგინა ექსპერტს/სპეციალისტს ეს მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი დასკვნების შედგენისას, რომელიც, სასამართლოსაგან განსხვავებით, ეკონომიკურ საქმიანობაში სპეციალური ცოდნით გამოირჩევა და მეტი კომპეტენცია გააჩნია იმ საკითხის დასადგენად, საგადასახადო ან სხვა ეკონომიკური ხასიათის დოკუმენტებით დგინდება თუ არა არასამართლიანი ფასი. პალატა ხსენებული მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლიანობასთან მიმართებით ხელმძღვანელობს „კონკურენციის შესახებ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებით (დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებად შეიძლება ჩაითვალოს შემდეგი ქმედებები: ა) შესყიდვის ან გაყიდვის არასამართლიანი ფასების ან სხვა არასამართლიანი სავაჭრო პირობების პირდაპირ ან არაპირდაპირ დადგენა; დ) ხელშეკრულების წინაპირობად გარიგების იმგვარი პირობის დაწესება, რომელიც გარიგების მეორე მხარეს ისეთ დამატებით ვალდებულებას აკისრებს, რომელიც დაკავშირებული არ არის გარიგების საგანთან, და სხვა) და მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებით არასამართლიანი ფასის დაწესება და არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის ფაქტი არ დგინდება;

1.5.5. რაც შეეხება 2016 წლის 4 ივლისის შემდგომ მოპასუხეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბილად ცნობასა და ნასყიდობის საგნის გამყიდველის საკუთრებაში დაბრუნების საკითხს, საკასაციო პალატა ამ თვალსაზრისით ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის პოზიციას, თუმცა, მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ვერ გახდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი (სსსკ-ის 393.3 მუხლი). ამ კონტექსტში სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს „სააღსრულებო წარმოება შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებზე, რომელთა თანახმადაც, მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის – ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების – აკრძალვის გამოცხადებას ან/და ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში (1). ბილია ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების შემდეგ ამ მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნული გარიგება (2). მოცემულ შემთხვევაში, მხარე აპელირებს იმაზე, რომ მოპასუხემ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებისა და პროდუქციაზე ყადაღის დადების შემდგომ გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის ხელშეშლის მიზნით გაასხვისა ქონება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლის ფარგლებში სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება წარმოადგენს დროებით ზომას, რომელიც დავის საგნის დაცვას ემსახურება და ემყარება ალბობის მაღალი ხარისხით სასარჩელო მოთხოვნის შესაძლო წარმატებულობას. იმის მიხედვით, თუ რამდენად გამართლებული გამოდგება დროებითი ღინისძიება, კანონი მოპასუხეს ამ ღონისძიებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებითაც კი აღჭურავს (სსსკ-ის 199-ე მუხლი). ასეც რომ არ იყოს, „სააღსრულებო წარმოება შესახებ“ საქართველოს კანონი ერთმანეთისაგან არ მიჯნავს ყადაღის გამოყენების სამართლებრივ შედეგებს (იქნება ეს სააღსრულებო წარმოების თუ სასამართლო განხილვის ფარგლებში), არამედ, ერთმნიშვნელოვნად ითვალისწინებს დაყადაღებული ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ბილობას, თუმცა, კასატორის ამ პრეტენზიას სასამართლო დავის მიმართ დამდგარ მატერიალურ შედეგთან მიმართებაში ამოწმებს. ამ მხრივ მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ სარჩელის აღძვრამდე მისი უზრუნველყოფის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 4 ივლისის განჩინება ამავე სასამართლოს 2016 წლის 19 ივლისის განჩინებით გაუქმდა და იგი არ გასაჩივრებულა, უფრო მეტიც, სარჩელის წარუმატებლობის გამო, გაურკვეველი რჩება კასატორის ინტერესი (დადასტურების შემთხვევაში) იმ გარიგება ბილად ცნობის მიმართ, რომლებიც წინამდებარე დავაზე გავლენას ვერ იქონიებენ.

1.6. პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად მოიძია სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები, სწორად განსაზღვრა მათი აბსტრაქტული ელემენტები და სწორადვე გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელემ ვერ შეძლო საკუთარი მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლიანობის დადასტურება.

1.7. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც დელიქტიდან ნაწარმოები ვალდებულების შესრულების საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლებოდა ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე, ხოლო, კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლება და ძირითად თავისუფლება დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლება ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან (ევროკონვენციის მე-6 მუხლის დარღვევასთან მიმართებით ქვემოთ იმსჯელებს სასამართლო), რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.8. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ზიანის მიმყენებლის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. შეგებებული საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შეიცავს. ამავე კოდექსის 379-ე მუხლის ბოლო წინადადებით კი, დადგენილია, რომ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის ან მისი განუხილველად დატოვების შემთხვევაში, შეგებებული სააპელაციო საჩივარი არ განიხილება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეგებებული საკასაციო საჩივარი ორგანულადაა დაკავშირებული ძირითად საკასაციო საჩივართან, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ კასატორი უარს იტყვის თავის საკასაციო საჩივარზე ან საკასაციო სასამართლო განუხილველად დატოვებს მას, მაშინ შეგებებული საკასაციო საჩივარიც იმავე სამართლებრივი ბედის მატარებელი გახდება. მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი, როგორც ძირითადი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, განუხილველად იქნა დატოვებული დაუშვებლობის გამო, შეგებებული საკასაციო საჩივარიც, მისი პროცესუალური ბუნებიდან გამომდინარე, დაუშვებლობის მოტივით განუხილველად დატოვებას ექვემდებარება (იხ. სუსგ. №ას-127-470-07, 30 აპრილი, 2007 წელი).

3. მხარეთა შუამდგომლობები:

3.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს, აგრეთვე, სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

3.2. კასატორი შპს „ო.“ სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობს სააპელაციო პალატის იმ განჩინების გაუქმების თაობაზე, რომლითაც პალატამ დასაშვებად მიიჩნია მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი შპს „ა-ის“ დასკვნა. ამ პრეტენზიას მხარე, ერთი მხრივ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის, ხოლო, მეორე მხრივ, ადამიანის უფლება და ძირითად თავისუფლება დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლისა და ევროსასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის დარღვევას უკავშირებს. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან მტკიცებულების მიღებით დარღვეულია შეჯიბრებითობის პრინციპი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მხარის პრეტენზია არ არის დასაბუთებული, კერძოდ:

3.2.1. სასამართლო, უპირველესად, აღნიშნავს, რომ სრულად იზიარებს ადამიანის უფლება ევროსასამართლოს პრაქტიკას კონვენციის მე-6 მუხლის განმარტებასთან მიმართებით (მათ შორის მხარის მიერ მითითებულ გადაწყვეტილებებში ასახულ მსჯელობას), რომელიც სწორედ რომ მართლმსაჯულების მიუკერძოებელ განხორციელებას უზრუნველყოფს მხარეთა თანასწორობის საყოველთაო უფლების გათვალისწინებით. ამ მხრივ, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება არა თუ ზემოხსენებული პრინციპების დარღვევას, არამედ მის ხელშეწყობას ემსახურებოდა.

3.2.2. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო ფაქტების დამდგენ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს წარმოადგენს, რომელიც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ხოლო 380-ე მუხლის პირველი ნაწილით დასაშვებია, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები. აღნიშნული საპროცესო შესაძლებლობა არ არის აბსოლუტური და ამავე ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო, წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

3.2.3. საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 2 თებერვლის მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხემ განმარტა, რომ სარჩელში მოსარჩელე არ აკონკრეტებდა მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლებს, ამასთან, იტოვებდა უფლებას მტკიცებულებები წარედგინა მოგვიანებით. როგორც კი წარადგინა კონკრეტული ორი დასკვნა, მოპასუხემ მოიწვია აუდიტორი საპასუხო დასკვნის მოსამზადებლად, რათა არათანაბარ მდგომარეობაში არ აღმოჩენილიყო მოსარჩელესთან შედარებით და სასამართლოს მხრიდან ითხოვა საპირისპირო მტკიცებულების წარდგენისათვის 1-თვიანი ვადა (იხ. სხდომის ოქმი 14:10:39 სთ). საქალაქო სასამართლომ შუამდგომლობა ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და სასამართლოს მთავარი სხდომა 2017 წლის 10 თებერვალს ჩანიშნა, სწორედ ამ დრომდე განესაზღვრა მხარესაც შესაბამისი მტკიცებულების წარდგენისათვის ვადა (იხ. სხდომის ოქმი 14:22:45 სთ). საქმეში წარმოდგენილი განცხადების თანახმად, მოპასუხემ 2017 წლის 9 თებერვალს მიმართა სასამართლოს წერილობითი მტკიცებულებებით, თუმცა, 2017 წლის 10 თებერვალს სასამართლომ გახსნა რა მთავარი სხდომა, მოისმინა მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, ხოლო მოპასუხის შუამდგომლობაზე, საპირისპირო მტკიცებულების საქმისათვის დართვის შესახებ, აღნიშნა, რომ შუამდგომლობის თაობაზე მოპასუხეს სხდომის დაწყებამდე პოზიცია არ გაუჟღერებია. საბოლოოდ, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მტკიცებულების საქმისათვის დართვა არ უკავშირდებოდა სასარჩელო მოთხოვნის გადაწყვეტას, სასამართლოს განმარტებით, შეისწავლიდა წინა სხდომის ოქმს, მათ შორის, დაკმაყოფილებული შუამდგომლობის შინაარსს და შემდეგ შეაფასებდა დოკუმენტებს (იხ. სხდომის ოქმი 16:48:13 სთ). აღნიშნული საპროცესო მოქმედების შემდგომ სასამართლომ საქმის განხილვა გააგრძელა პაექრობის ეტაპიდან და ამავე სხდომაზე გამოაცხადა მიღებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი.

3.2.4. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს ზემოხსენებული ქმედება თავად არღვევდა პროცესის ფუნდამენტურ პრინციპებს და მოპასუხეს არათანაბარ მდგომარეობაში აყენებდა მოსარჩელესთან შედარებით, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლით განსაზღვრული უფლებამოსილების განკარგვა მოხდა მართლზომიერად, რომლის შედეგადაც არა თუ დაირღვა, არამედ, ხელი შეეწყო ადამიანის უფლება ევროკონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელებას, რის გამოც კასატორის მოთხოვნა მტკიცებულების საქმისათვის დართვის შესახებ საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

3.3. რაც შეეხება შეგებებული კასატორის შუამდგომლობას მტკიცებულება გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების შუალედური განჩინებების გაუქმების, სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან მტკიცებულებების გამოთხოვის, ასევე, „რ-ის“ 2017 წლის 9 თებერვლისა და 23 მარტის დასკვნების საქმისათვის დართვის თაობაზე პალატა არ ეთანხმება მას და იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ მოპასუხე მხარემ საფუძვლიანად ვერ დაასაბუთა გამოსათხოვი მტკიცებულებების შემხებლობა დავის საგანთან, შესაბამისად, თვლის, რომ ამ მხრივ არ არსებობს სადავო საოქმო განჩინებების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით განსაზღვრული წინაპირობები, უფრო მეტიც, ამ განჩინების სამოტივაციო ნაწილის მე-2 პუნქტში შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან მიმართებით განვითარებული მსჯელობის გათვალისწინებით ასევე არ არსებობს მხარის შედავების საფუძლიანად მიჩნევის წინაპირობა. მტკიცებულება დართვის საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და განმარტავს, რომ ამ ინსტანციის სამართალწარმოების თავისებურებიდან გამომდინარე, ახალი მტკიცებულებების მიღებას კრძალავს მოქმედი კანონმდებლობა, საკასაციო განხილვა-შეფასების საგანი საქმეში უკვე არსებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა განმარტებების შეფასებით შემოიფარგლება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ვინაიდან კანონითვეა აკრძალული ახალი მტკიცებულებების მიღების შესაძლებლობა, პალატა უარყოფს შუამდგომლობას და არ აკმაყოფილებს მას.

4. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორ შპს „ო-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 02.10.2017წ. #828 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი, ხოლო, „ბ-ს“ (B-d) _ მის მიერ 02.10.2017წ. #828 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 379-ე, 391-ე, 399-ე, 401-ე, 404-ე, 407-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ო-ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. „ბ-ის“ (B-d) შეგებებული საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

3. შპს „ო-ს“ შუამდგომლობა მტკიცებულების დართვის შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საოქმო განჩინების გაუქმებისა და შპს „ა-ის“ დასკვნის დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს.

4. „ბ-ის“ (B-d) შუამდგომლობა მტკიცებულება გამოთხოვაზე უარის თქმის შესახებ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების შუალედური განჩინებების გაუქმების, სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან მტკიცებულებების გამოთხოვის, ასევე, „რ-ის“ 2017 წლის 9 თებერვლისა და 23 მარტის დასკვნების საქმისათვის დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

5. კასატორ შპს „ო-ს“ (ს/კ #...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან („სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 02.10.2017წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

6. კასატორ „ბ-ს“ (B-d) (ს/კ #...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან („სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს „ბ-ი“ საქართველოს, თბილისის წარმომადგენლობის მიერ 09.10.2017წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე