საქმე №ას-1264-1284-2011 4 ივნისი, 2012 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..“, მ. გ-ა, დ. გ-ა, ვ. ბ-ე, მ. კ-ა, მ. მ-ე, ა. ჯ-ი, მ. ბ-ე, მ. კ-ე, მ. თ-ა, დ. ქ-ა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ჯ. ლ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ამხანაგობის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, საერთო საკუთრებიდან წილის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ჯ. ლ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს“ მიმართ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის, სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 180-ე და 183-ე მუხლების საფუძველზე ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..“ 1992 წლის 25 იანვრის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და სერთო საკუთრებიდან კუთვნილი წილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

1989 წლიდან ჯ. ლ-ე ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 და 1989 წლის 18 ოქტომბრის №20.137.2578 გადაწყვეტილებების საფუძველზე, სხვა ფიზიკურ პირებთან ერთად, არის ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს“ წევრი. იგი ამხანაგობაში გაწევრიანდა სახელმწიფო საბინაო ფონდიდან ბინის უსასყიდლოდ მიღების აღრიცხვიდან მოხსნის საფუძველზე. აღნიშნული გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად უფლება მიეცა, საბინაო პირობების გაუმჯობესების მიზნით, საკუთარი სახსრებით ქ.თბილისში, მ-ს ქ. №4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე აეშენებინა ბინა. ჯ.ლ-ე საბინაო პირობების გაუმჯობესების აღრიცხვაზე იმყოფება 1982 წლიდან. ამხანაგობა „..“ საკუთარი წევრებისათვის მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენების მიზნით შეიქმნა 1989 წელს, რისთვისაც სახელმწიფო ფონდიდან გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ს ქ №4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, თუმცა ამხანაგობას სახლი არ აუშენებია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2000 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს“ საკუთრებად დარეგისტრირდა მის მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონება _ 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 1992 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით ჯ. ლ-ე არ ითვლება ამხანაგობის წევრად, თუმცა აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის არ იყო ცნობილი და ამის შესახებ მან გაიგო 2010 წელს სასამართლო სხდომაზე. მოსარჩელე გაწევრიანდა რა ამხანაგობაში, გახდა მისი სრულფასოვანი წევრი და მას შემდეგ, რაც ამხანაგობისათვის დამაგრებული მიწის ნაკვეთი ამხანაგობის საკუთრებად გატარდა საჯარო რეესტრში, მას თანასაკუთრების უფლება წარმოეშვა აღნიშნულ ქონებაზე, რასაც არ აღიარებს ამხანაგობა „..“. 1992 წლის 25 იანვრის №5 ოქმიდან არ ჩანს, რომ ამხანაგობამ მოსარჩელის პერსონალური საკითხის განხილვისას ჯ. ლ-ე მოიწვია საერთო კრებაში მონაწილეობის მისაღებად მაშინ, როცა იგი აღმასკომის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 გადაწყვეტილებით უპირობოდ იქნა გაწევრიანებული ამხანაგობა „..-ს“ წევრად. მოსარჩელე ამხანაგობაში გაწევრიანების სანაცვლოდ მოხსნილ იქნა კოოპერატიული ბინათმშენებლობის აღრიცხვიდან. ჯ.ლ-მ არაერთგზის მიმართა, ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს“ თავმჯდომარე მ. გ-ს ამხანაგობის საერთო საკუთრების უძრავი ქონებიდან მისი წილის განსაზღვრისა და ამ მიზნით ამხანაგობის წევრთა შესახებ დოკუმენტაციის გადმოცემის მოთხოვნით, რაც მოპასუხემ არ შეასრულა. აღნიშნულით დაირღვა ჯ. ლ-ს კონსტიტუციური უფლება მის წილ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ.

მოპასუხე ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს” თავმჯდომარე მ. გ-მ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 გადაწყვეტილება მართლაც მიიღო ადმინისტრაციამ, მაგრამ მისი რეალიზაცია არ მომხდარა და ამხანაგობას ჯ. ლ-ე წევრად არ მიუღია. თუნდაც მიჩნეულ იქნას, რომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელე ავტომატურად გახდა ამხანაგობის წევრი, მან შემდგომ მაინც დაკარგა ეს სტატუსი ამხანაგობის საერთო კრების 1992 წლის 25 იანვრის №5 საოქმო გადაწყვეტილებით, რომლითაც იგი გამოყვანილ იქნა ამხანაგობის წევრობიდან. სასარჩელო მოთხოვნა წარდგენილია არასათანადო მოპასუხის მიმართ, ვინაიდან, ჯ.ლ-ს მოთხოვნა მიმართულია საერთო საქმიანობის ამხანაგობის ქონებიდან მისი წილის გამოყოფისაკენ, შესაბამისად, მოპასუხეს წარმოადგენს არა ამხანაგობა, არამედ მისი ცალკეული წევრები. მოსარჩელის მიერ ქონების გამოყოფით მცირდება დანარჩენი წევრების წილი საერთო ქონებაში, რითაც ილახება მათი ქონებრივი უფლებები.

მოპასუხე ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „..-ს“ წევრმა დ. გ-მ ასევე არ ცნო სარჩელი შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ამხანაგობის სადავო გადაწყვეტილების მიღება განხორციელდა მისი მონაწილეობის გარეშე, თუმცა ეს ვერ გახდება სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, რადგანაც აღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ყველა იმ ფორმალური და პროცედურული მოთხოვნის დაცვით, რომელიც დადგენილი იყო ამხანაგობის იურიდიული დოკუმენტაციით, ასევე იგი ხელმოწერილია სათანადო უფლებამოსილების მქონე პირების მიერ. მოსარჩელის მონაწილეობა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებაზე მაინც ვერ გამოიწვევდა განსახილველ საკითხზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას, რადგან საერთო კრების გადაწყვეტილებები მიიღება ხმათა უმრავლესობით, ხოლო, მოცემულ შემთხვევაში, ამხანაგობის წევრობიდან ჯ. ლ-ს გამოყვანას მხარი დაუჭირა ამხანაგობის ყველა წევრმა. რეგისტრაციის შემდეგ ამხანაგობა წარმოადგენს იურიდიულ პირს და მას, როგორც დამოუკიდებელ სამართალსუბიექტს, შეუძლია თავად მიიღოს გადაწყვეტილებები იმ საკითხებთან დაკავშირებით, რომელიც მას უკავშირდება, აქედან გამომდინარე, გადაწყვეტილების მიღებისას აღმასკომის ან სხვა რომელიმე ადმინისტრაციული ორგანოს მონაწილეობა ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული და გაუმართლებელია მოსარჩელის მიერ ამ გარემოებაზე მითითება. ამხანაგობა შექმნილია არა აღმასკომის, არამედ მისი დამფუძნებელი ფიზიკური პირების მიერ, შესაბამისად, აღნიშნული ამხანაგობის წევრთა სტატუსის განსაზღვრა და პირის ამხანაგობაში გაწევრიანება თავად ამხანაგობის კომპეტენციას წარმოადგენს და არა მისი მარეგისტრირებელი ადმინისტრაციული ორგანოს პრეროგატივას. ქ.თბილისის 26 კომისრების სახელობის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 გადაწყვეტილებით განისაზღვრა არა ჯ. ლ.ს ამხანაგობაში გაწევრიანება, არამედ განხორციელდა ამხანაგობის რეგისტრაცია. თუ აღმასკომი გამოთქვამდა თანხმობას პირის ამხანაგობაში შესაძლო გაწევრიანების თაობაზე, ეს არ იქნებოდა საკმარისი წევრის სტატუსის მისანიჭებლად და ამის სრულყოფისათვის აუცილებელი იქნებოდა თავად ამხანაგობის გადაწყვეტილება, მოცემულ შემთხვევაში კი, ასეთი აქტი არ მიღებულა. ჯ. ლ-ს ამხანაგობაში გაწევრიანებას გამორიცხავდა ისიც, რომ, ამხანაგობის სამოქმედო დებულების მე-3 პუნქტის თანახმად, ამხანაგობა შედგება ორი ან მეტი წევრისაგან ინდივიდუალური ამხანაგობის საცხოვრებელი სახლების მიბმული პროექტის შესაბამისად, ხოლო ამხანაგობა „..-ს“ მიერ ასაშენებელი საცხოვრებელი სახლის არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების შესახებ ბრძანებითა და მშენებლობის წარმოების ნებართვით, დადასტურებულია, რომ ამხანაგობისათვის უნდა აშენებულიყო რვაბინიანი სახლი. შესაბამისად, ამხანაგობის წევრთა რაოდენობაც ადეკვატური ოდენობით უნდა განსაზღვრულიყო, რაც იმ ეტაპისათვის შესრულდა კიდეც, მაგრამ მოსარჩელე არ ფიქსირდებოდა აღნიშნულ პირთა შორის. ჯ. ლ-ს ამხანაგობის სრულფასოვან წევრად მიჩნევის შემთხვევაში მას უნდა გაეცნობიერებინა, რომ ეკისრებოდა გარკვეული ვალდებულებებიც, რაც გამოიხატებოდა ამხანაგობასთან მჭიდრო კონტაქტის დამყარებითა და მის ყოველდღიურ საქმიანობაში აქტიურად ჩართვით, მით უფრო მაშინ, როცა მოსარჩელის უფლებრივი მდგომარეობა ამხანაგობასთან დამოკიდებული იყო სამომავლო მოვლენაზე, კერძოდ, ამხანაგობისათვის გამოყოფილ მიწის ნაკვეთზე მშენებარე მრავალბინიან სახლზე დამატებითი ფართების დაშენებაზე, რომლის გარეშეც, მას ვერ განესაზღვრებოდა რაიმე უფლება ამხანაგობაში. მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო მისი სამომავლო უფლების კავშირი საბინაო პირობების გაუმჯობესებასთან, რომელიც დამოკიდებული იყო ამხანაგობისათვის უკვე შეთანხმებულ არქიტექტურულ პროექტში დამატებითი ფართის დაშენების აუცილებლობაზე, რომლის პერსპექტიულ ღონისძიებებზე თავად მოსარჩელეს უნდა ეზრუნა. ჯ. ლ-ე 18 წლის განმავლობაში არ დაინტერესებულა ამხანაგობის ბედით, რაც მოპასუხეს საკმარის საფუძველს უქმნიდა იმისათვის, რომ მან იცოდა თავისი სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ, ხოლო, თუ იგი თავს ამხანაგობის წევრად მიიჩნევდა, მას დროულად უნდა გამოეჩინა ინტერესი თავის უფლებრივ მდგომარეობასთან დაკავშირებით და შეეტყო ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების სადავო გადაწყვეტილების თაობაზე. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სარჩელი ხანდაზმულია.

ამხანაგობა „..-ს“ წევრებმა: მ. მ-მ, მ. კ-მ, მ. კ-მ, ა. ჯ-მ, მ. ბ-მ, ვ. ბ-მ, დ. ქ-მ და მ. თ-მ იმავე სამართლებრივი საფუძვლებით არ ცნეს ჯ. ლ-ს სარჩელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. ლ-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ლ-მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით ჯ. ლ-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ წევრების 1992 წლის 25 იანვრის საერთო კრების №5 ოქმი ჯ. ლ-ს ამხანაგობიდან გაყვანილად ჩათვლის ნაწილში და აღიარებულ იქნა მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..“ სახელზე რიცხულ ქონებაზე, ჯ. ლ-ე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №...) თანამესაკუთრედ შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1989 წლის 11 ივნისს ამხანაგობის კრებაზე ი.ჯ-მ, ა.ს-მ, მ.მ-მ, გ.გ-მ, მ.გ-მ, თ.ჩ-ს-მ და მ.თ-მ მიიღეს გადაწყვეტილება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის შექმნის შესახებ. ამავე გადაწყვეტილებით სთხოვეს რაიაღმასკომს საკითხის გადაწყვეტა იმის გათვალისწინებით, რომ ყველა ჩამოთვლილი პირი საჭიროებდა პირობების გაუმჯობესებას. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 8 ივნისის №11.42.209 გადაწყვეტილებით 26 კომისრის სახელობის რაიაღმასკომს ნება დაერთო მ-ს ქ№4-ში გამოთავისუფლებულ ნაკვეთზე ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების ჩამოყალიბებაზე. თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოქალაქეების: ი.ჯ-ს, ა.ს-ს, მ.მ-ს, გ.გ-ს, მ.გ-ს, თ.ჩ-ს-ს და მ.თ-ს თხოვნა და თ.ლ-ს, ი.ფ-ს, ჯ.ლ-ს, მ.თ-ს, დ.ხ-ს, ი.ჯ-ს, გ.ს-სა და მ.ა-ს გამოეყოთ მ-ს ქ№4-ში გამოთავისუფლებული მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობისათვის და აღნიშნული პირები მოიხსნენ ბინის მიღების აღრიცხვიდან. 1989 წლის 18 ოქტომბერს ამავე წლის 16 აგვისტოს რეგისტრირებულ ამხანაგობაში გაწევრიანდნენ მ. გ-ა, ა. ს-ი, ნ ჯ-მ-ი, ა. ბ-ე. 1991 წლის 18 მაისს ისნის რაიონის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ წევრთა კრებაზე დაისვა საკითხი ახლად გაწევრიანებულთა მდგომარეობის გარკვევის შესახებ, კერძოდ, ამხანაგობის თავმჯდომარის ი.ჯ-ს მიერ გამოითქვა აზრი, რომ თუკი აღმასკომის მიერ გაწევრიანებული პირები არ მოაგვარებენ სხვა ამხანაგობაში გადასვლის საკითხს, ისინი ჩაითვალონ ამხანაგობიდან გასულად. ამხანაგობის თავმჯდომარე ი.ჯ-სა და ნ.გ-ს დაევალათ ახლად გაწევრიანებულთა მდგომარეობის გარკვევის საკითხის დაყენება აღმასკომის წინაშე. აღმასკომს ამ საკითხზე რაიმე გადაწყვეტილება არ მიუღია. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ 1992 წლის 25 იანვრის №5 კრების დადგენილების მიხედვით, ამხანაგობის შემადგენლობიდან გასულად ჩაითვალნენ ამხანაგობაში აღმასკომის მიერ მათთვის კანონით მინიჭებული პროცენტის გადაჭარბებით გაწევრიანებული მოქალაქეები: ნ.ჯ-მ-ი, მ.ა-ე, ჯ.ლ-ე, გ.ს-ი და დ.ხ-ი. ქ.თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1991 წლის 1 მარტის №230 ბრძანების მიხედვით, შეთანხმებულად ჩაითვალა ქ.თბილისში, მ-ს ქ. №4-ში გამოთავისუფლებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობისათვის ახალი ხუთსართულიანი (ოთხი საცხოვრებელი სართულით), რვაბინიანი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის პროექტი. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, მ-ს ქუჩა №4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებულია ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად კი მითითებულია შემდეგი: კანონი ,,ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“; ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 18 ოქტომბრის №20.137.2578 გადაწყვეტილება; ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 გადაწყვეტილება; ქალაქ თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ 2000 წლის 13 მარტს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ კონკრეტულ მიზანს წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის განხორციელება ამხანაგობის წევრ ი. ჯ-ს საცხოვრებელი სახლის დანგრევის შედეგად გათავისუფლებულ 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რაც ვერ განხორციელდა. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ თავმჯდომარე ი. ჯ-მ 1990 წლის 17 სექტემბერს განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის ისნის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის საბინაო სამმართველოს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობების სექტორის უფროსს და სხვადასხვა საკითხებთან ერთად აცნობა, რომ ვერ მოხერხდებოდა ამხანაგობაში აღმასკომის გადაწყვეტილებაში მითითებული პირების _ ჯ.ლ-ს, თ.ლ-ს, ი.ფ-ს, დ.ხ-ს, ნ.ჯ-ს, გ.ს-სა და მ.ა-ს გაწევრიანება და აღნიშნულის შესახებ მათაც იცოდნენ, რაზეც პასუხი არ მიუღიათ. 2009 წლის 8 მაისს ჯ. ლ-მ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, მესამე პირის _ ინდ.მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ თავმჯდომარე მ.გ-ს მიმართ, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 23 მარტის №882009073085 გადაწყვეტილების, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 23 აპრილის №71329 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ქმედების განხორციელების მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით მოცემულ საქმეზე შეწყდა წარმოება ჯ. ლ-ს მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო. მხარეები სადავოდ არ ხდიან, რომ აღნიშნული დავის წამოწყების საფუძველს წარმოადგენდა საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილება, ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე 1045 კვ.მ უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრედ ჯ. ლ-ს რეგისტრაციის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, რომელიც ჯ. ლ-ს მიერ გასაჩივრებულ იქნა სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა ჯ. ლ-ს ამხანაგობის წევრად არყოფნის თაობაზე მოპასუხის პოზიციის უარყოფის შესახებ, კერძოდ, პალატამ ჩათვალა, რომ ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს №16.30.2100 გადაწყვეტილებით ჯ.ლ-ე მოხსნილ იქნა საბინაო პირობების გაუმჯობესების აღრიცხვიდან იმის გამო, რომ იგი გაწევრიანდა ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში. ამასთან, ამხანაგობა ,,..-ს“ 1991 წლის 18 მაისის №4 კრების ოქმის მიხედვით, ამხანაგობის წევრთა შორის მოხსენებულია, რომ კრებას ესწრება ჯ. ლ-ე. ჯ.ლ-ს ამხანაგობის წევრობის დამადასტურებელია ის გარემოებაც, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 1992 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით ჯ.ლ-ე ჩაითვალა ამხანაგობიდან გასულად, შესაბამისად, თუ მოსარჩელე ამხანაგობის წევრი არ იყო, იგი ვერც ამხანაგობის წევრობიდან ჩაითვლებოდა გასულად. სასამართლოს განმარტებით, ამხანაგობა, როგორც უფლებაუნარიანი სუბიექტი, წარმოიშვა 1989 წელს, 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, სადაც წევრად მითითებულია ჯ.ლ-ე. სწორედ ამ დროიდან მოხდა მისი რეგისტრაცია აღმასკომის გადაწყვეტილებით. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის) 23-ე მუხლით, ამხანაგობები ფუნქციონირებენ იურიდიული პირის სახით. ამხანაგობის დებულების მე-7 პუნქტით, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა იურიდიული პირის უფლებას იძენს აღმასკომში რეგისტრაციის შემდეგ. დებულებით ამხანაგობები იქმნებოდა აღმასკომებთან და, შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობა არ იყო მხარეთა ნების ავტონომიაზე დაფუძნებული ურთიერთობა, ვინაიდან, საბოლოო გადაწყვეტილებები, მათ შორის, წევრთა კომპლექტაციის თაობაზე, მიიღებოდა აღმასკომების მიერ. აღნიშნული საკანონმდებლო დანაწესი თვით ამხანაგობის წევრთათვისაც ცნობილი იყო, რაც დასტურდება მათივე გადაწყვეტილებიდან, სადაც სთხოვდნენ აღმასკომს, რომ ცვლილება შესულიყო დებულებაში და უპირატესობა მიეცათ ,,თავისით შეკრებილი“ ამხანაგობის აზრისათვის ამხანაგობის დაკომპლექტებისას. თავის მხრივ, ე.წ ,,აღმასკომის ინიციატივით“ პირთა ამხანაგობაში გაწევრიანების სახით სახელმწიფო პასუხისმგებლობას იხსნიდა ამ პირების მიმართ, რაც გამოიხატა მოსარჩელესთან მიმართებით და იგი მოხსნილ იქნა ბინის მიღების აღრიცხვიდან. განსხვავებით მოქმედი კანონმდებლობისგან, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა, რომელიც იქმნებოდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით, სახელმწიფოს ჩარევის გარეშე ვერ მიაღწევდა მიზანს, რადგან მიწა, რომელიც ამხანაგობის საქმიანობისთვის სავალდებულო იყო, წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებას, კონკრეტულ შემთხვევაში, ამხანაგობას გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი. პალატამ მიუთითა ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმადაც, ამხანაგობას (თ.ლ-ს, ი.ფ-ს, ჯ.ლ-ს, მ.თ-ს, დ.ხ-ს, ი.ჯ-ს, გ.ს-ს, მ.ა-ს) გამოეყო მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული გადაწყვეტილება ,,ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის ,,ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ამხანაგობისთვის გამოყოფილ მიწას წარმოადგენს, რომელიც, ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, ამხანაგობის საკუთრებად გამოცხადდა 1998 წლიდან, რაც დადასტურებულია კიდეც წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით. 1997 წლის 25 ნოემბრიდან ამხანაგობები აღარ არსებობდნენ იურიდიული პირების სახით (1509-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართლის იურიდიული პირები, რომელთა ჩამონათვალში ამხანაგობა მითითებული არ არის), შესაბამისად, აღმასკომის ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე, მიწის დადგენილი წესით სარგებლობის უფლების მქონე სუბიექტებს 1998 წლის ნოემბრისათვის (,,ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების დროისათვის) წარმოადგენდნენ ამხანაგობის წევრები. ამხანაგობისათვის გადაცემული მიწებიც მათივე საკუთრებად გამოცხადდა. 2000 წელს საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოსა და ქ.თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებები და არა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ წევრთა საერთო კრების სადავო მე-5 ოქმი, შესაბამისად, ,,ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე სწორედ ამ გადაწყვეტილებებში მითითებულმა იმ პირებმა მოიპოვეს მიწაზე თანასაკუთრების უფლება, რომლებიც არ ყოფილან ამხანაგობის წევრობიდან გაყვანილნი 1997 წლის 25 ნოემბრამდე აღმასკომის, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან, ამხანაგობის წევრთა გადაწყვეტილებით. პალატის განმარტებით, უფლების რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს აღმასკომის გადაწყვეტილებები და არა, მაგალითად, 1989 წლის 11 ივნისის კრების ოქმი, რადგან კრების გადაწყვეტილება აღმასკომის მიერ მის დადასტურებამდე და გადაწყვეტილებაში ასახვამდე არ წარმოადგენდა იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტს, შესაბამისად, საფუძვლიანია მოსარჩელის მოთხოვნა მე-5 ოქმის, როგორც კანონით დადგენილი დანაწესის საწინააღმდეგო დოკუმენტის ბათილად აღიარებაზე, ვინაიდან, მას არ შეიძლებოდა სამართლებრივი შედეგი მოჰყოლოდა.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით და ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს გააჩნია ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ 1992 წლის 25 იანვრის №5 კრების ოქმის სასამართლოს მეშვეობით ბათილად აღიარების ინტერესი, ვინაიდან, აღნიშნული ოქმის საფუძველზე მოპასუხეები მას ეცილებიან უფლებაში. №5 კრების ოქმის იურიდიული ძალის მქონედ მიჩნევისათვის საჭირო იყო 1997 წლამდე მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად აღნიშნული გადაწყვეტილების დადასტურება რაიონული აღმასკომის მიერ. იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტს წარმოადგენდა აღმასკომის გადაწყვეტილება და არა კრების ოქმი. შესაბამისად, ამხანაგობის მიერ 1997 წლის 25 ნოემბრამდე (სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე) მიღებული გადაწყვეტილება, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობიდან წევრის გაყვანის შესახებ, არ შეიძლება ჩაითვალოს სამართლებრივი შედეგის მომტან დოკუმენტად.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 219-ე, 377-ე და 380-ე მუხლების საფუძველზე არ გაიზიარა ახალი ფაქტები იმასთან დაკავშირებით, რომ კრების ოქმი მიღებულია არაუფლებამოსილ პირთა მიერ და კვორუმის დაუცველად, კერძოდ, საერთო კრების მონაწილე 12 პირიდან, მხოლოდ 5 პირი იყო ამხანაგობის წევრი. ასევე არ იქნა გაზიარებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება ხანდაზმულობის თაობაზე, ვინაიდან, მსგავსად მოქმედი კანონმდებლობისა, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მე-80 მუხლიც ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დასაწყისად მიიჩნევდა არა მოვლენის დადგომას _ ობიექტურ ფაქტორს, არამედ სუბიექტურ ფაქტორს, იმ მომენტს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. იმის გათვალისწინებით, რომ ჯ.ლ-ს წევრობიდან გარიცხვის თაობაზე უფლებამოსილ ორგანოს _ აღმასკომს გადაწყვეტილება არ მიუღია, ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს 2009 წლიდან, რა დროსაც ადგილი ჰქონდა უფლების შედავებას, კერძოდ, როდესაც ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისას ჯ.ლ-ს ჩაბარდა სადავო ოქმი. 1991 წლის 18 მაისის შემდეგ (რასაც მოწინააღმდეგე მხარე მიუთითებს ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დასაწყისად), მოსარჩელეს შეეძლო თავისი უფლების მდგომარეობა გადაემოწმებინა ან აღმასკომისადმი მიმართვით (ვინაიდან, მისი წევრობიდან გაყვანაზე მხოლოდ ეს ორგანო იყო უფლებამოსილი მიეღო სამართლებრივი შედეგის მქონე გადაწყვეტილება), ხოლო 1998 წლიდან (,,ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებით) _ საჯარო რეესტრში. არც ერთ ამ ორგანოში არ დაფიქსირებულა მოსარჩელის, როგორც ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის წევრის უფლების დარღვევის ფაქტი. სასამართლოს განმარტებით, მოთხოვნის ხანდაზმულობის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს ევალება, მან უნდა დაადასტუროს, რომ მოსარჩელემ იცოდა უფლების დარღვევის შესახებ ან არსებობს ისეთი ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც ადასტურებს, რომ მოსარჩელეს შეეძლო, სცოდნოდა მისი უფლების დარღვევის შესახებ. ასეთ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ უნდა დასახელდეს თარიღი ან მოვლენა, რომლის დადგომასთან დაკავშირებული უნდა იქნეს დაზარალებულის ეჭვის გაჩენა, რაც მას მოტივაციას აძლევს იაქტიუროს და გაარკვიოს თავისი უფლებრივი მდგომარეობა. ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დასაწყისი მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს მომენტი, როცა პირს უნდა სცოდნოდა უფლების დარღვევის შესახებ, თუკი პირს აქვს ობიექტური შესაძლებლობა ლეგიტიმური საშუალებებით აკონტროლოს თავისი უფლების მდგომარეობა. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ჯ. ლ-ე წარმოადგენს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ წევრს, ჩათვალა, რომ აღიარებულ უნდა იქნას მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ სახელზე რიცხულ ქონებაზე და ჯ. ლ-ე ცნობილ უნდა იქნას ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №...) თანამესაკუთრედ.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-მ“, მ. გ-მ, დ. გ-მ, ვ. ბ-მ, მ. კ-მ, მ. მ-მ, ა. ჯ-მ, მ. ბ.მ, მ. კ-მ, მ. თ-მ და დ. ქ-მ. kasatorebma მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა, როგორც სამართლებრივი, ისე ფაქტობრივი დასაბუთების თვალსაზრისით. პალატამ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა გამოყენებული სამართლის ნორმები. განჩინება არაკანონიერია არა მხოლოდ სადავო საკითხის მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, არამედ გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმების არსებითი დარღვევით, რაც იმაში გამოიხატა, რომ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს მცდარი და ურთიერთსაწინააღმდეგო შეფასებები მიეცა, მნიშვნელოვან გარემოებებზე გადაწყვეტილება საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას, იგი მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევა-შეფასების გარეშე, რადგანაც სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, ერთი მხრივ, გამორიცხავს მისი უსაფუძვლობა, ხოლო, მეორე მხრივ, ხანდაზმულობა. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები, რომელიც ასახულია გასაჩივრებულ განჩინებაში, ეფუძნება მცდარ სამართლებრივ შეფასებებს. პალატამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ამხანაგობის, როგორც იურიდიული პირის სახით ჩამოყალიბებული ორგანიზებული წარმონაქმნის სამართლებრივ ბუნებას. პალატამ ვერ მოიხმო სამართლის კონკრეტული ნორმა, რომელიც ითვალისწინებს უკვე ჩამოყალიბებული, ამხანაგობიდან მისი რომელიმე წევრის გაყვანის აღმასკომის კომპეტენციისადმი მიკუთვნებას. სინამდვილეში, სადავო პერიოდში მსგავსი დანაწესის დამდგენი ნორმა მართლაც არ არსებობდა და გაუგებარია, თუ რომელ ნორმატიულ საფუძველს ემყარება სასამართლოს დასკვნა ამხანაგობიდან რომელიმე წევრის გაყვანის აღმასკომის კომპეტენციის თაობაზე. გადაწყვეტილების ზემოაღნიშნული მსჯელობა ეწინააღმდეგება ამხანაგობის, როგორც ორგანიზებული წარმონაქმნის იურიდიულ სტატუსსა და დანიშნულებას, რადგან მას შემდეგ, რაც ამხანაგობა ჩამოყალიბდებოდა და შეიძენდა იურიდიული პირის სტატუსს იგი უფლებამოსილი იყო, დამოუკიდებლად გადაეწყვიტა როგორც შიდაორგანიზაციული, მათ შორის წევრთა სამართლებრივ მდგომარეობასთან დაკავშირებული, ისე მესამე პირებთან სამართლებრივი ურთიერთობის წარმართვასთან არსებული საკითხები, რაშიც აღმასკომის ჩარევა მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს. ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატის მსჯელობის გაზიარებისა და ამხანაგობიდან მისი რომელიმე წევრის გაყვანის საკითხთან დაკავშირებით აღმასკომის კომპეტენციის დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, მოქმედი კანონმდებლობის ფარგლებში, ვინაიდან აღარ არსებობს აღმასკომები და მათ სამართალმემკვიდრეებს რაიონის გამგეობები წარმოადგენენ, ამხანაგობის წევრის გასვლის საკითხიც მათზე იქნება დამოკიდებული, რაც ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას.

დაუსაბუთებელია პალატის მსჯელობა, რომ წევრის ამხანაგობიდან გაყვანის თაობაზე კრების ოქმს იურიდიული ძალა არ გააჩნდა, ვინაიდან, ასეთ შემთხვევაშიც არც მისი ბათილად ცნობის აუცილებლობა იარსებებდა, ასევე დაუსაბუთებელია, თუ რა იურიდიული ინტერესი გააჩნდა მოსარჩელეს აღნიშნულ მოთხოვნასთან მიმართებით, თუკი კრების ოქმი შედეგს ვერ გამოიწვევდა, თუმცა ფაქტია, რომ მოსარჩელემ სარჩელის აღძვრით მოითხოვა ოქმის ბათილად ცნობა, რომლის გარეშეც ვერ მიაღწევდა ამხანაგობის წევრად აღდგენის თაობაზე აღძრული მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზანს. აღმასკომის 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილება ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან მიმართებით არ შეიძლებოდა გამხდარიყო ამხანაგობის რომელიმე წევრის ინდივიდუალური უფლების განმსაზღვრელი დოკუმენტი, რადგან ამხანაგობის წევრთა ვინაობისა და მათი უფლებების განსაზღვრა დაფუძნების შემდეგ მიწის რეგისტრაციამდე სხვა დოკუმენტებითაც ხდებოდა, რომლებითაც ამხანაგობის წევრთა შემადგენლობამ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის მომენტამდე გარკვეული ცვლილებები განიცადა და, ბუნებრივია, რომ იგი იმ შემადგენლობით, რაც აღმასკომში რეგისტრაციის ეტაპზე არსებობდა, ვერ გახდებოდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე. გასაჩივრებული განჩინება არაკანონიერია იმ თვალსაზრისითაც, რომ მოსარჩელეს მიეკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა, კერძოდ, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით ჯ. ლ-ე თანამესაკუთრედ იქნა ცნობილი ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, მაშინ, როდესაც მოსარჩელის მოთხოვნა ამხანაგობის წევრად ცნობა იყო. მიწის ნაკვეთზე თანამესაკუთრედ ცნობა არამართებული მოთხოვნა იქნებოდა, რადგანაც მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულია არა ამხანაგობის თითოეული წევრის, არამედ მთლიანი ამხანაგობის, როგორც დამოუკიდებელი სუბიექტისა და ორგანიზებული წარმონაქმნის უფლება. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით კი, ჯ.ლ-ე ცნობილ იქნა ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ წილის მითითების გარეშე, რაც სამართლებრივად გამოიწვევს იმას, რომ იგი აღირიცხება მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ, ხოლო ამხანაგობა ცალკე იქნა მითითებული მეორე თანამესაკუთრედ, აღნიშნული საბოლოოდ ნიშნავს იმას, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას განესაზღვრებათ 1/2-1/2 იდეალური წილები, ანუ ჯ. ლ-ე იქცევა მთლიანი მიწის ფართობის ნახევრის მესაკუთრედ, რისი სამართლებრივი წინაპირობაც არ არსებობს. სასამართლომ არ გამოიკვლია, თუ რას შეადგენს ჯ. ლ-სათვის განკუთვნილი წილი, ყოველივე ამით კი, არსებითად ილახება ამხანაგობის უფლება და ინტერესი, ასევე არასწორად იმსჯელა სასარჩელო ხანდაზმულობის საკითხთან მიმართებითაც.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო კრების ოქმის გაფორმებამდე ამხანაგობამ ჩაატარა არაერთი კრება, რომელსაც თავად ჯ. ლ-ც ესწრებოდა და რომელთან მიმართებითაც კრებაზე მიმდინარეობდა დისკუსია მისი ამხანაგობიდან გაყვანის შესახებ, თუ იგი არ განახორციელებდა კონკრეტულ ღონისძიებებს. მოსარჩელემ ვერ შეძლო დაემტკიცებინა დაკისრებული მოვალეობების შესრულების ფაქტი, ხოლო, იმავე კრების ოქმით დადგენილი იყო, რომ ვალდებულების განუხორციელებლობა ჩაითვლებოდა ამხანაგობიდან გასვლად და აღნიშნულის დეკლარირება ამხანაგობამ მოახდინა 1992 წლის №5 კრების ოქმით. წინამორბედ კრებებზე განხილული საკითხის არსიდან და დამდგარი შედეგებიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს უნდა გამოეჩინა წინდახედულება და დაინტერესებულიყო, კვლავ ითვლებოდა თუ არა იგი ამხანაგობის წევრად მით უფრო 18-წლიანი პერიოდის განმავლობაში, როცა მოსარჩელეს ერთხელაც არ დაუმყარებია კონტაქტი ამხანაგობასთან.

მოსარჩელის მითითება, რომ მას სადავო კრების ოქმი გადაეცა სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე, ვერ აბათილებს სარჩელის ხანდაზმულობას, რადგან ამხანაგობის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ბუნებიდან ასევე, შექმნისა და არსებობის მიზნებიდან გამომდინარე, აღნიშნული სუბიექტის ნორმალური ფუნქციონირება დაკავშირებულია თითოეული წევრის ჩართულობასა და აქტივობასთან ამხანაგობის ყოველდღიურ საქმიანობაში. მოსარჩელემ თავისი ბრალითა და დაუდევრობით ვერ შეიტყო უფლების „დარღვევის“ შესახებ, რაც ხანდაზმულობის ვადის ათვლის საწყისი მომენტის განსაზღვრასთან დაკავშირებული სუბიექტური ფაქტორის არსებობაზე მიუთითებს.

კასატორთა განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 130-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ არასწორად განმარტა ხანდაზმულობის საკითხი, ამასთან, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე და მე-80 მუხლები ასევე განსხვავებულად არეგულირებდნენ ხანდაზმულობის ვადის ათვლის საკითხს. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ უკვე შეთანხმებულ პროექტში საჭირო გახდებოდა ახალი ფართების დამატება, რის თაობაზეც სწორედ ჯ.ლ-ს უნდა ეზრუნა, აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობა კი მისი ამხანაგობიდან გასვლის წინაპირობას წარმოადგენდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად და საქმის განხილვა, ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემობათა გამო:

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონეა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 8 ივნისის №11.42.209 გადაწყვეტილებით 26 კომისრის სახელობის რაიაღმასკომს ნება დაერთო ....ქ№4-ში გამოთავისუფლებულ ნაკვეთზე ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების ჩამოყალიბებაზე.

1989 წლის 11 ივნისს ამხანაგობის კრებაზე ი.ჯ-მ, ა.ს-მ, მ.მ-მ, გ.გ-მ, მ.გ-მ, თ.ჩ-ს-მ და მ.თ-მ მიიღეს გადაწყვეტილება ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის შექმნის შესახებ. ამავე გადაწყვეტილებით სთხოვეს რაიაღმასკომს საკითხის გადაწყვეტა.

თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოქალაქეების: ი.ჯ-ს, ა.ს-ს, მ.მ-ს, გ.გ-ს, მ.გ-ს, თ.ჩ-ს-სა და მ.თ-ს თხოვნა და თ.ლ-ს, ი.ფ-ს, ჯ.ლ-ს, მ.თ-ს, დ.ხ-ს, ი.ჯ-ს, გ.ს-სა და მ.ა-ს გამოეყოთ მ-ს ქ№4-ში გამოთავისუფლებული მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობისათვის და აღნიშნული პირები მოიხსნენ ბინის მიღების აღრიცხვიდან. ამ დროიდან წარმოადგენს ჯ.ლ-ე ამხანაგობის წევრს.

1991 წლის 18 მაისს ისნის რაიონის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ წევრთა კრებაზე დაისვა საკითხი ახლად გაწევრიანებულთა მდგომარეობის გარკვევის შესახებ, კერძოდ, ამხანაგობის თავმჯდომარის ი.ჯ-ს მიერ გამოითქვა აზრი, რომ თუკი აღმასკომის მიერ გაწევრიანებული პირები არ მოაგვარებენ სხვა ამხანაგობაში გადასვლის საკითხს, ისინი ჩაითვლებოდნენ ამხანაგობიდან გასულად. ამხანაგობის თავმჯდომარე ი.ჯ-სა და ნ.გ-ს დაევალათ ახლად გაწევრიანებულთა მდგომარეობის გარკვევის საკითხის დაყენება აღმასკომის წინაშე. აღმასკომს ამ საკითხზე რაიმე გადაწყვეტილება არ მიუღია.

ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ 1992 წლის 25 იანვრის №5 კრების დადგენილების მიხედვით, ამხანაგობის შემადგენლობიდან გასულად ჩაითვალნენ ამხანაგობაში აღმასკომის მიერ მათთვის კანონით მინიჭებული პროცენტის გადაჭარბებით გაწევრიანებული მოქალაქეები, მათ შორის მოსარჩელე ჯ.ლ-ე. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის საფუძველზე არ გაიზიარა ახალი ფაქტები იმასთან დაკავშირებით, რომ კრების ოქმი მიღებულია არაუფლებამოსილ პირთა მიერ და კვორუმის დაუცველად,

ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ კონკრეტულ მიზანს წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის განხორციელება ამხანაგობის წევრ ი. ჯ-ს საცხოვრებელი სახლის დანგრევის შედეგად გათავისუფლებულ 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რაც ვერ განხორციელდა. ქ.თბილისში, მ-ს ქუჩა №4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დღეისათვის რეგისტრირებულია ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ საკუთრებად.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით დადგენილია ის წინაპირობები, თუ რა მიიჩნევა როგორც მატერიალური კანონის, ასევე საპროცესო კანონის დარღვევად. სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ _ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა; გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა; არასწორად განმარტა კანონი. ამასთან, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან ირკვევა, რომ კასატორის პრეტენზია ეხება სასამართლოს მხრიდან როგორც სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლების არასწორად განსაზღვრას, ასევე საპროცესო სამართლის ნორმათა იმგვარ დარღვევას, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა. საკასაციო სასამართლო კასატორთა პრეტენზიის დასაბუთებულობისა და საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე:

საქმის შესწავლით დგინდება, რომ მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნა სარჩელის აღძვრის დღიდან (15.04.2010წ.) რამდენჯერმე იქნა დაზუსტებული, საბოლოოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელემ მოითხოვა: ინდმენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“ წევრთა საერთო კრების 1992 წლის 25 იანვრის ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა; ამხანაგობის სახელზე რიცხულ ქონებაში მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარება და მისი მესაკუთრედ ცნობა საერთო საკუთრების წილზე (იხ. დაზუსტებული სარჩელი, ტ.I, ს.ფ.124-135). ხარვეზის შევსების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ განცხადებაში (იხ. ტ.II, ს.ფ.13) მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მისი წილის 1/8-ის შესაბამისი ფართობია 130,625 კვ.მეტრი. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნას კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობასთან ერთად წარმოადგენდა ქ.თბილისში, მ-ს ქუჩა №4-ში მდებარე 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 130,625 კვ.მეტრზე, როგორც მოსარჩელის წილზე მისი საკუთრების უფლების აღიარება და მესაკუთრედ ცნობა.

პირველ მოთხოვნასთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელე ჯ.ლ-ე თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით გაწევრიანდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ში“ და იმავდროულად მოიხსნა ბინის მიღების აღრიცხვიდან. მართალია, კასატორები არ ეთანხმებიან სასამართლოს ამ დასკვნას, მაგრამ მათ აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საგულისხმოა კასატორების განმარტებები იმასთან დაკავშირებით, რომ 1991 წლის 18 მაისს ჩატარდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“ საერთო კრება, რომელსაც ესწრებოდა ჯ.ლ-ე და სადაც განხილულ იქნა მისი ამხანაგობიდან გაყვანის საკითხი. ამდენად ფაქტია, რომ ამხანაგობა „..-ს“ წევრთა საერთო კრების 1992 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილების მიღებამდე ჯ.ლ-ს თვით ამხანაგობა განიხილავდა როგორც მის წევრს.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების არგუმენტებს იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ამხანაგობის, როგორც იურიდიული პირის სახით ჩამოყალიბებული ორგანიზებული წარმონაქმნის სამართლებრივ ბუნებას. ასევე სასამართლომ ვერ მოიხმო სამართლის კონკრეტული ნორმა, რომელიც ითვალისწინებს უკვე ჩამოყალიბებული, ამხანაგობიდან მისი რომელიმე წევრის გაყვანის აღმასკომის კომპეტენციისადმი მიკუთვნებას. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ კვალიფიკაციას, კერძოდ: სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის) 23-ე მუხლით, ამხანაგობები ფუნქციონირებდნენ იურიდიული პირის სახით. თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 8 სექტემბრის №15.48.582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ.თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ“ დროებითი დებულების პირველი პუნქტის შესაბამისად, მრავალბინიანი ინდივიდულური საცხოვრებელი სახლების მშენებლობისა და ექსპლუატაციის მიზნით სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოების აღმასკომებთან იქნებოდა ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობები. ამგვარი ამხანაგობები იქმნებოდა აგრეთვე სახელმწიფო, კოოპერატიულ და საზოგადოებრივ საწარმოებსა და დაწესებულებებში, რაისაბჭოების აღმასკომებში შემდგომი რეგისტრაციით. ამავე დებულების მე-7 პუნქტის თანახმად, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობა იურიდიული პირის უფლებას იძენდა რაიონული საბჭოს აღმასკომში რეგისტრაციის შემდეგ. განსხვავებით მოქმედი კანონმდებლობისგან, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა, რომელიც იქმნებოდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით, სახელმწიფოს ჩარევის გარეშე ვერ მიაღწევდა მიზანს, რადგან მიწა, რომელიც ამხანაგობის საქმიანობისთვის სავალდებულო იყო, წარმოადგენდა მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებას. ამგვარი ჩარევის ლეგიტიმურობას ადასტურებს საქართველოს საერთო სასამართლოებში წარმოებული არაერთი ადმინისტრაციული დავა (იხ.სუსგ, 3 noemberi, 2004 weli, #bs-532-458-k-04; სუსგ, 27 dekemberi, 2002 wელი, #3g-ad-249-k-02; სუსგ, 7 marti, 2006 wელი, #bs-1226-801(k-05).

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის შესაბამისი გადაწყვეტილების არარსებობის პირობებში ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,..-ს“ 1992 წლის 25 იანვრის №5 კრების ოქმი ჯ.ლ-ს ამხანაგობიდან გაყვანის თაობაზე ვერ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს. რაც შეეხება დასახელებული კრების გადაწყვეტილების ბათილად აღიარების იურიდიულ ინტერესს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაასაბუთა ამგვარი ინტერესის რეალურად არსებობა. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ ამხანაგობამ ვერ მიაღწია დასახულ მიზანს _ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის განხორციელებას, ფაქტია, რომ ამხანაგობა დღესაც არსებობს. შესაბამისად სადავო კრების ოქმის მოსარჩელის ნაწილში ბათილად აღიარებით, მოსარჩელე უზრუნველყოფს იმ სიკეთის დაცვას, რომელსაც ეცილებიან.

საკასაციო პალატა ეთანხმება საკასაციო საჩივარში გამოთქმულ პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელეს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა, როგორც ზემოთ ვახსენეთ, მოსარჩელის მეორე მოთხოვნას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, მ-ს ქუჩა №4-ში მდებარე ინდ.მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“ საკუთრებაში არსებული 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მოსარჩელის წილზე _130,625 კვ.მეტრზე, საკუთრების უფლების აღიარება. პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, თუ რას შეადგენდა ჯ.ლ-ს კუთვნილი წილი ამხანაგობაში. შესაბამისად, წილის მითითების გარეშე ჯ.ლ-ს ამხანაგობის სახელზე რიცხულ ქონებაზე თანამესაკუთრედ აღიარებით სასამართლო უდავოდ გასცდა მოსარჩელის მოთხოვნას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების ფარგლები, კერძოდ, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ამ ნაწილში კასატორებმა წარმოადგინეს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ჯ.ლ-ს ამხანაგობაში გაწევრიანების დროისათვის მოქმედი საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 449-ე მუხლის მიხედვით, საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეების ფულადი ან სხვა ქონებრივი შენატანები, აგრეთვე საერთო საქმიანობის შედეგად შექმნილი ან შეძენილი ქონება მათ საერთო საკუთრებას წარმოადგენს. ანალოგიური პრინციპია განმტკიცებული მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლში, რომლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შესატანები წარმოადგენს მონაწილეთა საერთო საკუთრებას. მონაწილეთა საერთო საკუთრებას შეადგენს ისიც, რაც შეძენილია საერთო საკუთრებაში არსებული უფლების საფუძველზე, ანდა მიღებულია ანაზღაურების სახით საერთო ქონების განადგურების, დაზიანების ან ამოღების გამო. პალატის მოსაზრებით, კანონმდებლის ამგვარი ნება გამომდინარეობს თვით ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობიდან, - საერთო მიზნის არსებობა და ამ მიზნის მისაღწევად ერთობლივად მოქმედება. აღსანიშნავია ასევე ის სამართლებრივი წინაპირობა, რომელიც განმტკიცებულია სამოქალაქო კოდექსის 938-ე მუხლის მე-3 ნაწილში და რაც ითვალისწინებს გამსვლელი მონაწილისათვის წილის კომპენსაციის მიცემას და არა საერთო საკუთრებიდან ქონების ნატურით გამოყოფას.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორების პრეტენზიას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და თვლის, რომ ამ კუთხით სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა კანონი, ასევე სწორად მიუთითა ხანდაზმულობის სუბიექტურ ფაქტორზე. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოთხოვნის ხანდაზმულობის მტკიცების ტვირთი მოპასუხე მხარეს, რაც ვერ იქნა დაძლეული.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ პირველ სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამასთან, კასატორებს არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას, კასატორების პრეტენზია გაზიარებულ იქნა, რაც სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. ამასთან, სახეზე არ არის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არა უმეტეს ამ კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ოდენობისა. ამავე ნორმის მე-2 და მე-3 ნაწილებით კი, განსაზღვრულია, რომ ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

მოცემული დავის საგანი ამხანაგობის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და ამხანაგობის სახელზე რიცხულ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარება, საერთო საკუთრებიდან წილზე მესაკუთრედ ცნობაა. საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ მოსარჩელე ჯ. ლ-მ საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას სახელმწიფო ბაჟის სახით გადაიხადა 120 ლარი, ხოლო სააპელაციო საჩივრის გამო - 150 და 59 ლარი, სულ 209 ლარი. მოცემულ საქმეზე მოპასუხის მიერ გაღებულ ხარჯებს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი შეადგენს. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საერთო საკუთრებიდან წილის მიკუთვნების ნაწილში და ამ ნაწილში ჯ.ლ-ს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო ამხანაგობის კრების ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯები უნდა განისაზღვროს შემდეგნაირად: ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს ჯ. ლ-ს სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ მოსარჩელის მიერ სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნახევარი - 329 ლარის ნახევარი - 164,5 ლარი (სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის პროპორციულად), ხოლო ჯ. ლ-ს, კასატორების სასარგებლოდ მათ მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის ნახევარი - 150 ლარი, ამასთან, მხარეთა შორის ურთიერთვალდებულება უნდა გაიქვითოს და საბოლოოდ ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს ჯ. ლ-ს სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ 14,5 ლარი (164,5-150).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“ სახელზე რიცხულ 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ჯ. ლ-ს თანასაკუთრების აღიარების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება.

3. ჯ. ლ-ს სარჩელი ქ.თბილისში, მ-ს ქ№4-ში მდებარე ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“ სახელზე რიცხულ 1045 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისა და საერთო საკუთრებიდან წილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს.

4. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

5. ინდივიდიუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „..-ს“, მ. გ-ს, დ. გ-ს, ვ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. მ-ს, ა. ჯ-ს, მ. ბ-ს, მ. კ-ს, მ. თ-სა და დ. ქ-ს ჯ. ლ-ს სასარგებლოდ დაეკისროთ მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 14,5 ლარის ანაზღაურება.

6. საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

7. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.