საქმე №ას-150-150-2018 16 მარტი, 2018 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ე- ხ--ა (მოსარჩელე,აპელანტი)
მოწინააღმდეგე მხარე - ნ- შ–ია (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. №--63 სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, 2012 წლის 12 იანვრიდან, ე--ი ხ--ას (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო ქ. ზ---ში, მ–-ის ქუჩა №4-ში მდებარე 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი (ს/კ: №--) (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება).
2. 2014 წლის 30 სექტემბრის სანოტარო აქტით - მინდობილობა, მოსარჩელემ, ზ-ის რაიონის სოფელ ჩ-ი მცხოვრებ შვილს - ა--- გ--იას (შემდეგში: მოსარჩელის შვილი) მიანიჭა საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილება.
3. 2015 წლის 23 იანვარს, ნოტარიუსმა მოსარჩელის მოთხოვნით დაამოწმა სანოტარო აქტი - მინდობილობის გაუქმების შესახებ, რომლის საფუძველზე გაუქმდა მოსარჩელის მიერ 2014 წლის 30 სექტემბერს, თავისი შვილისათვის მიცემული მინდობილობა უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე.
4. მინდობილობის გაუქმებით, მოსარჩელის შვილს მარწმუნებლისაგან - მოსარჩელისაგან ჩამოერთვა მოსარჩელის სახელზე, რეგისტრირებული უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილება.
5. 2015 წლის 14 მაისს, მოსარჩელის შვილმა ქ. ზ--ში, კ--ას ქუჩა №54-ში მდებარე სანოტარო ბიუროში, ნოტარიუსს ნ---- შ--–იას (შემდეგში: ნოტარიუსი ან მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) განუცხადა, რომ მოსარჩელის მიერ, 2014 წლის 30 სექტემბერს მიცემული მინდობილობის (რეგისტრაციის №--6) საფუძველზე სურდა, ამ უკანასკნელის კუთვნილი, სადავო უძრავი ქონების გასხვისება გ-- ვ-----ზე (შემდეგში: მესამე პირი ან შემძენი).
6. ნოტარიუსმა აღნიშნული სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე თანხმობა განაცხადა და 14.05.2015 წელს განახორციელა სანოტარო მოქმედება უძრავი ქონების ნასყიდობის სახით (რეგისტრაციის №---), რომლითაც მოსარჩელის შვილმა, როგორც მოსარჩელის მინდობილმა პირმა, მესამე პირს 20 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა სადავო უძრავი ქონება, რომლის საფუძველზე მესამე პირის სახელზე აღირიცხა სადავო უძრავი ქონება.
7. 14.05.2015 წელს განხორციელებული სანოტარო მოქმედების (რეგისტრაციის №---) გამო, ნოტარიუსის მიმართ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, რომელზეც 2017 წლის 15 მარტს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მიერ გამოტანილი იქნა გამამტყუნებელი განაჩენი, სახელდობრ, მოპასუხე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 342-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში და ძირითადი სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა ჯარიმა 1000 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 მარტის განაჩენით დადგენილი იქნა შემდეგი გარემოებები: ,,ნოტარიატის შესახებ’’ საქართველოს კანონის და მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის’’ შესაბამისად, ნოტარიუსი ვალდებული იყო დაედგინა სანოტარო მოქმედების მონაწილის, რწმუნებულის უფლებამოსილება, რა მიზნითაც შეეძლო გადაემოწმებინა საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე განთავსებული ბანერი - ელექტრონული სანოტარო რეესტრი, რითაც დაადგენდა, იყო თუ არა ძალაში ნოტარიუსს მაია ფუტკარაძის მიერ გაცემული №1-- მინდობილობა (მოსარჩელის მიერ რწუნებულისათვს უძრავი ქონების მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე) და შეიტყობდა, რომ აღნიშნული მინდობილობა 2015 წლის 23 იანვრიდან გაუქმებული იყო ნოტარიუს ხათუნა ჯანაშიას №--- სანოტარო აქტით. აღნიშნულის მიუხედავად, ნოტარიუსმა/მოპასუხე, მისდამი დაუდევარი დამოკიდებულების შედეგად, კანონით დაკისრებული მოვალეობა შეასრულა არაჯეროვნად, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მან ვერ უზრუნველყო სანოტარო მოქმედების მონაწილე პირის უფლებამოსილების დადგენა, რის შედეგაც, ნოტარუიუსმა იმავე დღეს, 2015 წლის 14 მაისს შეადგინა და გასცა ყალბი სანოტარო აქტი - ძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოპასუხე ნოტარიუსის, როგორც სახელმწიფოებრივი უფლებამოსილების განმახორციელებელი პირის ქმედებას შედეგად მოჰყვა ის, რომ მოსარჩელის ნების გამოვლენის გარეშე, გასხვისებული იქნა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება, რითაც ამ უკანასკნელს მოესპო საკუთრების უფლება მითითებულ უძრავ ქონებაზე და რამაც მოსარჩელის უფლების და სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია. სასამართლომ, მოსარჩელის სასჯელის დანიშვნის დროს, გაითვალისწინა მოსარჩელის არაგულისხმიერი ქმედება, კერძოდ, რომ მინდობილობის გაუქმების შესახებ არ აცნობა თავის შვილს, რომლის შეტყობინების ვალდებულებაც აღებული ჰქონდა 2015 წლის 23 იანვრის სანოტარო აქტით, რამაც გარკვეულწილად ხელი შეუწყო მოპასუხე ნოტარიუსის მხრიდან მოვალეობისადმი არაჯეროვან შესრულებას.
8. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ ზიანის 20 000 აშშ დოლარის და მიუღებელი შემოსავლის - 4600 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით.
9. ზ--ის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სარჩელით მოთხოვნილი თანხიდან დაეკისრა 7000 აშშ დოლარი.
10. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით წარდგენილი მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი უარყოფილი იქნა.
11. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ: 1-8.
12. იმავდროულად, აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობდა დელიქტური ურთიერთობიდან და სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს იმ საკითხის გარკვევა, მოპასუხე ნოტარიუსის მიერ დანაშაულებრივი ქმედებით ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო თუ არა დაზარალებულის - მოსარჩელის მოქმედებამაც და ასეთის დადასტურების შემთხვევაში, უფრო მეტად, რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. აღნიშნული საკითხების კვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან, ის, რაც დაზარალებულის ბრალით არის გამოწვეული, არ შეიძლება ტვირთად დააწვეს მოვალეს. ყველა პასუხს აგებს, მხოლოდ საკუთარი ბრალეული მოქმედებისათვის.
13. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) სსკ-ის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე ზიანი შეიძლება ანაზღაურდეს ნაწილობრივ, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამ. ასეთ შემთხვევაში (როდესაც ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამ), ზიანის მიმყენებლის მიერ სრული ანაზღაურება უსამართლოა და გამოიწვევს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრებას. ამ მუხლის თანახმად, დაზარალებულის თანამონაწილეობა ზიანის დადგომაში შეიძლება გამოიხატოს, როგორც მის უშუალო მოქმედებაში, ასევე ისეთი მოვლენის დადგომაში, რომლის მიმართაც თვითონაა რისკის მატარებელი. აღნიშნულ თანამონაწილეობას შეიძლება ადგილი ჰქონდეს, როგორც სახელშეკრულებო ისე არასახელშეკრულებო ურთიერთობებში. უფრო მეტად, რომელი მხარის მოქმედებით არის ზიანი გამოწვეული, ეს დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ფორმისა და ხარისხის ქმედებასთან გვაქვს საქმე. ცალკეულ შემთხვევებში, შესაძლებელია, რომ დაზარალებულის მოქმედებამ სულაც აიცდინოს ზიანის მიყენება, ანდა მისი შემცირება გამოიწვიოს. ამდენად, თუ დაზარალებულს შეუძლია თავისი მოქმედებით აიცდინოს, ანდა შეამციროს ზიანი და იგი ამას არ აკეთებს, მისი ასეთი უმოქმედობა შეიძლება განვიხილოთ, როგორც „ბრალეული უმოქმედობა”. სამოქალაქო სსკ-ის მე-8.3 და 115-ე მუხლების თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას.
14. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილი იქნა, რომ მოსარჩელეს აღებული ჰქონდა ვალდებულება, თავად ეცნობებინა მინდობილობის გაუქმების თაობაზე თავისი შვილისათვის. ასეთის განხორციელების შემთხვევაში, აიცილებდა მისი ნების საწინააღმდეგოდ საკუთრების დაკარგვას.
15. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, მოსარჩელეს მხრიდან წინდაუხედაობის გამოჩენამ, არაგულისხმიერმა ქმედებამ (უმოქმედობამ), ანუ შვილისათვის მინდობილობის გაუქმების შეუტყობინებლობამ, რასაც დაემატა მოპასუხე ნოტარიუსის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულებაც, გამოიწვია საკუთების უფლების დაკარგვა.
16. ისეთ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ნამდვილ გარიგებად არის ცნობილი, რაც მოსარჩელეს აძლევს შესაძლებლობას მიიღოს ნასყიდობის საგნის საფასური - 20000 აშშ დოლარი. ამასთან, მოცემულ საქმეზე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის 7000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსკ-ის 415-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოპასუხე ნოტარიუსისათვის დანაშაულებრივი ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით, 7000 აშშ დოლარზე მეტი ოდენობით თანხის დაკისრება არამართებულია.
17. აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე ნოტარიუსის დანაშაულებრივი ქმედებით მიყენებული ზიანი გამოიხატა ბინის ქირის მიუღებლობაში არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ. ვინაიდან ამ ფაქტზე მოსარჩელეს სარჩელში არ მიუთითებია და აღნიშნული სასამართლოს მსჯელობის საგანი არ ყოფილა.
18. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით აპელანტმა წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
19. კასატორს უმართებულოდ მიაჩნია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოპასუხე ნოტარიუსს დაეკისრა 7000 აშშ დოლარი და ამ ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფლებულია, ხოლო მოსარჩელე წარმოადგენს აპელანტს, გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული 7000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში. კასატორის მოსაზრებით, ეს არ უნდა გამხდარიყო სარჩელის დანარჩენი ნაწილის უარყოფის იურიდიული საფუძველი.
20. კასატორი ასევე თვლის, რომ არ არსებობს სამართლებრივი საფუძველი იმისა, რომ დადგენილად ჩაითვალოს მხარეთა შერეული ბრალი. შესაბამისად იგი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არ იხელმძღვანელა სარჩელზე დართული კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენით.
21. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ ნ--შ--იას მიერ ზიანის მიყენების ფაქტი ზიანის გამომწვევ ნაკლებად მნიშვნელოვან ქმედებად ჩათვალა, ხოლო დაზარალებული მოსარჩელის არაგულისხმიერი ქმედება (მინდობილობის გაუქმების არ შეტყობინება) უფრო მძიმე ქმედებად ვიდრე დანაშაული და მეტწილად 2/3-ით ზიანის გამომწვევად. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის მიერ დანაშაულის და არაგულისხმიერი ქმედების წინამდებარე სამართლებრივი შეფასება ასევე არ არის დასაბუთებული იურიდიულად.
22. საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ გამოიყენა სსკ-ის 415 მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან მოცემული დავა გამომდინარეობს დელიქტური სამართალურთიერთობიდან და დავას საფუძვლად დაედო კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 15.03.2017 წლის საქმე N 1/4398-16 განაჩენის არსებობა. სსკ-ის 415 მუხლი კი, არეგულირებს სახელშეკრულებო ურთიერთობას ხელშეკრულების მხარეებს შორის და მისი გამოყენება დელიქტური დავის გადასაწყვეტად უკანონოა. კასატორი აღნიშნავს, რომ წინამდებარე განაჩენით დადგენილია არა ის გარემოება, რომ უფრო მეტად ზიანი გამოწვეულია მოსარჩელის ქმედებით, არამედ ცალსახად და ერთპიროვნულად დამნაშავედ არის ცნობილი მხოლოდ ნოტარიუსი მოსარჩელისათვის 20 000 აშშ დოლარი ოდენობით ზიანის მიყენებაში. ასევე განაჩენით არ დადგენილა, რომ ზიანის დადგომას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებამაც, რაც შეიძლებოდა ყოფილიყო პასუხისმგებლობის გადანაწილების საფუძველი.
23. კასატორი მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 30920 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სასამართლო შეზღუდულია და ეყრდნობა მხოლოდ განაჩენს, მას არ აქვს უფლება ეძიოს ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი სხვა პირები გარდა უშუალოდ დამნაშავისა. სასამართლოს არ აქვს უფლება ამხილოს სხვა პირი შერეულ ბრალში ან მისი არაგულისხმიერი ქმედება, მინდობილობის გაუქმების შეუტყობინებლობა, მინდობილი პირისათვის დააკვალიფიციროს შერეულ ბრალად და უფრო მეტად ზიანის გამომწვევად მიიჩნიოს ვიდრე ამავე განაჩენით დადგენილი ერთ-ერთი დამნაშავე.
24. საკასაციო საჩივრის ავტორი თვლის, რომ სააპელაციო პალატა განჩინების 4.6 პუნქტში სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის და 115-ე მუხლების გამოყენებით შეეცადა მოსარჩელის დადანაშაულება შერეული ბრალის ჩადენაში და ნოტარიუსის ბრალის 2/3-ით შემსუბუქება, მაშინ როდესაც მოსარჩელის მიერ მისი შვლისათვის მინდობილობის გაუქმების შეუტყობნებლობა დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სახელშეკრულებო ურთიერთობაა და წარმოშობს ვალდებულებას ამ ორ პირს შორის და არშეიცავს მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ნიშნებს.
25. კასატორი ასევე აღნიშნვს, რომ სასამართლოს შეფასება მოსარჩელის ქმედების მიმართ, რომ მან არამართლზომიერად გამოიყენა სამართლებრივი უფლება რათა ზიანი მიდგომოდა სხვას, უადგილოა, ვინაიდან მოსარჩელე მინდობილობის გაუქმებით შეეცადა თავიდან აეცილებინა მოსალოდნელი ზიანი, მაგრამ ამაოდ, რადგან ნოტარიუსმა გაუქმებული მინდობილობის საფუძველზე გააფორმა ყალბი ნასყიდობის ხელშეკრულება.
26. კასატორის განმარტების თანახმად, გამოძიებითა და სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სანოტარო პალატის ელექტრონული გვერდი გამართულად მუშაობდა, შესაბამისად შეუძლებელი იყო ნოტარიუსს არ დაენახა ინფორმაცია 6 თვით ადრე მინდობილობის გაუქმებაზე. ხოლო თუკი ელექტრონული გვერდი გათიშული იყო, კასატორს მიაჩნია, რომ მაშინ ნოტარიუსი არც უნდა მომსახურებოდა ნასყიდობის მხარეებს და ზარალი არ დადგებოდა. ამ უკანასკნელთან მიმართებით კასატორი მიიჩნევს, რომ ზიანის გამომწვევი ქმედება არა შეუტყობინებლობა, არამედ ყალბი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებაა.
27. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში შეული განაჩენით დადგენილია, რომ ნოტარიუსმა ჩაიდინა შერაცხული დანაშაული, რის შედეგადაც მოსარჩელემ დაკარგა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე და რომ არა მის მიერ ჩადენილი დანაშაული მოსარჩელეს არ მიადგებოდა ზიანი და არ გასხვისდებოდა მისი კუთვნილი ქონება.
28. საკასაციო საჩივარში ასევე მითითებულია, რომ გადაწყვეტილების 6.3 პუნქტში მოსამართლემ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებია, კერძოდ ს.კ. 411-ე მუხლი, მაგრამ არასწორად განმარტა ის. კასატორი აღნიშნავს, რომ ნოტარიუსის ბრალეული ქმედების შედეგად მოსარჩელეს მიადგა ქონებრივი ზიანი, რაც გამოიხატა მიუღებელ შემოსავალში, რომელსაც ის მიიღებდა, რომ არ მომხდარიყო მისი კუთვნილი ქონების გასხვისება ყალბი სანოტარო აქტის საფუძველზე არაუფლებამოსილი პირის მიერ. მიუხედავად აღნიშნულისა, შემძენი სასამართლოს მიერ იქნა მიჩნეული კეთილსინდისიერ შემძენად და ნასყიდობის ხელშეკრულება არ გაბათილებულა. შესაბამისად შეუძლებელია პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და მოსარჩელეს პრეტენზია შესაძლებელია გააჩნდეს მხოლოდ დაკარგული ქონების ღირებულებაზე, ნასყიდობის საფასურზე 20 000 აშშ დოლარზე, რომელიც ვერ მიიღო მოსარჩელემ და რომლის ბანკში ან მიკრო საფინანსო ორგანიზაციაში განთავსების შემთხვევაში მიიღებდა საპროცენტოო სარგებელს თვეში 1%-ის ოდენობით. ეს უკანასკნელი კი, მოცემულ შემთხვევაში 12.05.2015 წლიდან ანუ ქონებს გასხვისების დღიდან სარჩელით სასამართლოში მიმართვის დღემდე ანუ, 12.04.2017 წლამდე სულ შეადგენს 23 თვეს, 20 000 აშშ დოლარის 23%-ს - 4600 აშშ დოლარს, რისი გადახდის ვალდებულებაც ეკისრება მოპასუხეს. კასატორი განმარტავს, რომ უძრავი ქონება არ გამორიცხავს შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას მისი გაქირავების გზით, კერძოდ მოსარჩელეს ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე გაქირავებული ქონდა ქონება და იღებდა გაცილებით მეტ შემოსავალს ვიდრე მოთხოვნილი მინიუმი 4600 აშშ დოლარია და შეეძლო მისი მიღება შემდგომშიც. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსამართლის ზემოაღნიშნული მცდარი შეფასება გაზიარებული იქნა პალატის მიერ განჩინების 4.8 პუნქტში და არასწორი ინტერპრეტაცია მიეცა მას, ვინაიდან სარჩელში მითითებული მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა ეფუძნებოდა არა ქირის მიუღებლობას, არამედ შესაძლო საპროცენტო სარგებლის მიუღებლობას.
29. საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ მოსამართლემ არ გამოიყენა კანონი რომელიც უნდა გამოეყენებია, კერძოდ, სსკ-ის 992-ე და 997-ე მუხლები. შესაბამისად, მიღებული იქნა მცდარი გადაწყვეტილება და მცდარი განჩინება, ვინაიდან ამ მუხლების თანახმად ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელია მართლსაწინააღმდეგო, განზრახ ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით ზიანის მიმყენებელი პირი ანუ მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსი.
30. კასატორი განმარტავს, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი რომელიც უნდა გამოეყენებია, კერძოდ, სსსკ-ის 30916, 30917, 309 20.
31. საბოლოოდ, კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებით სააპელაციო პალატა სრულ წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკისგან, კერძოდ, საქმე Nას-18-169-2015 გადაწყვეტილებასთან, რომლის თანახმადაც ნოტარიუსს პასუხისმგებლობა დაეკისრა ზიანის ანაზღაურებაზე, სანოტარო მოქმედებაში მონაწილე პირის ინდენტიფიკაციის წესის დარღვევის გამო. ნოტარიატის შესახებ კანონის 48-ე მუხლის დარღვევაზე აპელირებითა და სრული მოცულობით სხვა სისხლის სამართლის წესით დამნაშავედ ცნობილ პირთან ერთად, დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება მოსარჩელისათვის/ დაზარალებული პირისათვის.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
33. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
34. განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა დელიქტით გამოწვეული ზიანის და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღურებისათვის აუცილებელი წინაპირობების არსებობა. კასატორს მიაჩნია, რომ სახეზეა დანაშაულით მიყენებული ზიანის სრული მოცულობით ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებები და ეყრდნობა კანონიერ ძალაში შესულ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 მარტის განაჩენს, რომელიც სსკ-ის 992-ე და 997-ე მუხლების შესაბამისად ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობას აკისრებს ზიანის მიმყენებელ პირს - მოცემულ შემთხვევაში, ნოტარიუსს.
35. საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს ამ განჩინების პ-8-ში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლის მიმართ კასატორს პრეტენზია არ წარმოუდგენია [სსსკ-ის 407.2 მუხლი], პირიქით, კასატორი სწორედ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას ეყრდნობა (თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 მარტის განაჩენი) და მიიჩნევს რომ კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის მიხედვით ნოტარიუსი სრული მოცულობითაა პასუხისმგებელი მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე და რომ მითითებულ განაჩენში საუბარი არაა მოსარჩელის მხრიდან ზიანის გამოწვევის შერეულ ბრალზე
36. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს დავის საგანს, რომელსაც წინამდებარე შემთხვევაში დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს. სსკ-ის 992-ე მუხლის შესაბამისად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. აღნიშნული დანაწესის შესაბამისად, არასახელშეკრულებოდ მიიჩნევა ზიანი, რომელიც მიყენებული იყო ისეთი დარღვევის შედეგად, როდესაც მხარეები არ იმყოფებოდნენ ვალდებულებით ურთიერთობაში და ქმედება ატარებს მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს, რაც გულიხმობს დადგენილი წესებისა თუ წინდახედულობის ნორმების უგულვებელყოფის შედეგად მხარისათვის მიყენებულ ქონებრივ დანაკლისს. ნოტარიატის შესახებ კანონის 22-ე მუხლით განსაზღვრულია ნოტარიუსის ქონებრივი პასუხისმგებლობა, რომლის თანახმად, ნოტარიუსს ეკისრება ქონებრივი პასუხისმგებლობა ზიანისათვის, რომელიც გამოიწვია მისმა განზრახმა ან გაუფრთხილებელმა ქმედებამ. ერთ-ერთ საქმეში, რომელიც შეეხებოდა სანოტარო მოქმედებათა შესრულებისას სანოტარო მოქმედების მონაწილე პირის იდენტიფიცირებას დაადასტურა ნოტარიუსის გაუფრთხილებელი მოქმედების შედეგად ზიანის მიყენებისა და აქედან გამომდინარე, მისთვის პასუხისმგებლობის საფუძვლის არსებობას (ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედებაში მონაწილე პირის იდენტიფიცირების ვალდებულების შეუსრულებლობის შედეგად უძრავი ნივთის მესაკუთრის უფლებების დარღვევის სამართლებრივი რეგულირების შესახებ შდრ: სუსგ №ას-182-169-2015, 27 აპრილი, 2015 წელი; სუს 14.07.2014წ.-ის განჩინება საქმეზე Nას-375-352-2014) საკასაციო პალტამ განმარტა, რომ ზიანის დაკისრების მატერიალურ საფუძველს ქმნის სსკ-ის 992-ე მუხლი (დელიქტური პასუხისმგებლობის დაკისრების მარეგულირებელი ნორმა), რომელიც იმავდროულად განსაზღვრავს პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობებს და შედგება შემდეგი კომპონენტების ერთობლიობისაგან: ზიანი, მიზეზშედეგობრივი კავშირი და ბრალი. იმისათვის, რომ პირს დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება, საჭიროა ერთდროულად არსებობდეს რამდენიმე პირობა, კერძოდ, ქმედება უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო, მართლწინააღმდეგობა გამოწვეული უნდა იყოს განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედებით, ქმედებას უნდა მოჰყვეს ზიანი, ქმედებასა და მიღებულ შედეგს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი. ამ პირობათა ერთობლიობა სავალდებულოა ზიანის იურიდიული შემადგენლობისათვის, ანუ დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისათვის. დასახელებულ საქმეზე დადგენილი კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით, საქმის განმხილველი სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ ნოტარიუსის ქმედება სანოტარო მოქმედების შესრულებისას ატარებდა მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს, რაც გულისხმობდა და მოიაზრებდა დადგენილი წესებისა თუ, წინდახედულობის ნორმების უგულვებელყოფის შედეგად მხარისათვის მიყენებულ ქონებრივ დანაკლისს. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების მიზნით, გამოყენებული იქნა ნოტარიუსის შესახებ კანონის 22-ე მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია ნოტარიუსის ქონებრივი პასუხისმგებლობა, რომლის თანახმად, ნოტარიუსს ეკისრება ქონებრივი პასუხისმგებლობა ზიანისათვის, რომელიც გამოიწვია მისმა განზრახმა ან გაუფრთხილებელმა ქმედებამ.
37. განსახილველ შემთვევაშიც, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობდა დელიქტური ურთიერთობიდან და იმავდროულად, იმსჯელა მოპასუხე ნოტარიუსის მიერ დანაშაულებრივი ქმედებით ზიანის წარმოშობაზე დაზარალებულის - მოსარჩელის მოქმედების ან უმოქმედობობის საკითხზე, რაც ასეთის დადასტურების შემთხვევაში, მოითხოვდა გარკვევას იმაში უფრო მეტად, რომელი მხარის ბრალით იყო ზიანი გამოწვეული (იხ., ამ განჩინების პ -13).
38. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობა იყო მართებული, ვინაიდან, თუ ზიანის დადგომაში არსებობდა დაზარალებულის მხრიდან გამოწვეული მოქმედება თუ უმოქმედობა, ზიანის ანაზღაურება არ შეიძლება ტვირთად დაჰკისრებოდა მხოლოდ ვალდებულ პირს.
39. განსახილველ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილია, რომ მოსარჩელის არაგულისხმიერმა ქმედებამ, კერძოდ, მინდობილობის გაუქმების შესახებ რწმუნებულისათვის - შვილისათვის შეუტყობინებლობამ, რომელმაც თითქოსდა არ იცოდა, რომ გაუქმებული მინდობილობის საფუძველზე გაასხვისა დედის ქონება (მინდობილობა გაფორმდა 23.01.2015წ-ს ე.ი თითქმის 4 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში მან ვერ მოახერხა შვილისათვის ეთქვა მინდობილობის გაუქმების შესახებ) გარკვეულწილად ხელი შეუწყო ნოტარიუსის მხრიდან მოვალეობის არაჯეროვან შესრულებას (იხ., ს,ფ, 20). იმავდროულად, დადგენილადაა მიჩნეული, რომ მოსარჩელეს აღებული ჰქონდა ვალდებულება, თავად ეცნობებინა მინდობილობის გაუქმების თაობაზე თავისი შვილისათვის (იხ., მინდობილობა ს.ფ. 27). ასეთის განხორციელების შემთხვევაში კი, არსებობდა გონივრული ვარაუდის საფუძველი, რომ მოსარჩელე/მარწმუნებელი/მესაკუთრე მთლიანად აიცილებდა მისი ნების საწინააღმდეგოდ საკუთრების განკარგვას. მართალია, ნოტარიუსის ვალდებულებაც იმაში მდგომარეობს, რომ შეამოწმოს ,,ნოტარიატის შესახებ’’ საქართველოს კანონის და „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის’’ შესაბამისად, სანოტარო მოქმედების მონაწილის, რწმუნებულის უფლებამოსილება, რომელი ვალდებულებაც მოცემულ შემთხვევაში შეასრულა არაჯეროვნად (იხ., განაჩენი), რაც გამოიხატა იმაში, რომ მან ვერ უზრუნველყო სანოტარო მოქმედების მონაწილე პირის უფლებამოსილების დადგენა, რის შედეგაც, ნოტარუიუსმა იმავე დღეს, 2015 წლის 14 მაისს შეადგინა და გასცა ყალბი სანოტარო აქტი - უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოპასუხე ნოტარიუსის, როგორც სახელმწიფოებრივი უფლებამოსილების განმახორციელებელი პირის ქმედებას შედეგად მოჰყვა ის, რომ მოსარჩელის ნების გამოვლენის გარეშე, გასხვისებული იქნა მისი კუთვნილი უძრავი ქონება, რითაც ამ უკანასკნელს მოესპო საკუთრების უფლება მითითებულ უძრავ ქონებაზე და რამაც მოსარჩელის უფლების და სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია.
40. სწორედ იმიტომ რომ ნოტარიუსის მხრიდან დაღვეული იქნა ეს ვალდებულება, მას ნოტარიატის შესახებ კანონის 22-ე მუხლის მიხედვით ეკისრება ქონებრივი პასუხისმგებლობა ზიანისათვის, რომელიც გამოიწვია მისმა განზრახმა ან გაუფრთხილებელმა ქმედებამ. თუმცა, საგულისხმოა, რომ როდესაც დადგენილია დაზრალეულის ქმედების ან უმოქმედობის გარემოება, მხოლოდ ნოტარიუსი როდია პასუხისმგებელი სრული ზიანის ანაზღაურებაზე.
41. სსკ-ის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული.
42. ამდენად, მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა იცნობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მხარისათვის მიყენებული ზიანი შეიძლება გამოწვეული იყო ორივე მხარის მიზეზით და არსებობდეს მხარეთა ე.წ. „შერეული ბრალი“. ასეთ დროს სასამართლო ვალდებულია, დაადგინოს, რომელ მხარეს რა მოცულობით ეკისრებათ მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებლობა და მისი ანაზღაურების ოდენობაც აღნიშნული მოცულობის პროპორციულად განსაზღვროს.
43. ერთ-ერთ საქმეზე (იხ., სუსგ №ას-278-263-2017, 21 აპრილი, 2017 წელი) საკასაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ მოპასუხეთა ბრალეულობა კასატორის შვილის გარდაცვალებასა და კასატორისათვის მიყენებული მატერიალური დანაკლისის მიმართ, თუმცა მიიჩნია, რომ ზიანის წარმომშობი ფაქტი გარკვეულწილად გამოიწვია კასატორის შვილის მხრიდან წინდაუხედაობის გამოჩენამ (აგრეთვე, შდრ: 07 აპრილი, 2017 წელი, №ას-135-127-2017).
44. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს ამ განჩინების პპ:21-23-ში კასატორის მიერ მითითებულ მოსაზრებებს და სსკ-ის 326-ე და 415-ე მუხლების საფუძველზე მიაჩნია, რომ ზიანის - 7000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში, სწორად დადგინდა ნოტარიუსის მიერ ასანაზღაურებელი ზიანის მოცულობა, რაც დაუსაბუთებელს ხდის სარჩელის დარჩენილ მოთხოვნას.
45. ხოლო რაც შეეხება მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების ვალდებულებას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიუღებელი შემოსავლისათვის ზიანის დაკისრება გათვალისწინებულია სსკ-ის 411-ე მუხლში და მისი წარმომშობი ფაქტობრივი გარემოებები სხვადასხვაგვარია, მათ შორისაა, საბანკო კრედიტის სახით საპროცენტო სარგებლის მიღების შესაძლებლობა, უძრავი ნივთის გაქირავების შესაძლებლობა და ა.შ. თუმცა, საგულისხმოა, რომ მისი დაკისრებისათვის წარმოშობილი უნდა იყოს ნორმის გამოყენებისთვის რელევანტური ფაქტობრივი გარემოებები იმის მიხედვით, რომელ გარემოებაზეა მოთხოვნა დამყარებული.
46. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ/კასატორი მიუღებელი შემოსავლის წარმომშობ გარემოებად დასახელა საბანკო კრედიტის სახით სარგებლის მიღების შესაძლებლობა. აღნიშნულ სამართლებრივ საფუძველთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განმარტებული აქვს შემდეგი (იხ., სუსგ №ას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი): მოსარჩელემ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება მხოლოდ მინიმალური საანაბრო პროცენტის კუთხით დააყენა, რამაც სარჩელის წარუმატებლობა განაპირობა სსკ-ის 411-ე მუხლის ყველა სამართლებრივი წანამძღვრის არარსებობის გამო. მოსარჩელემ ვერ შეძლო სახელშეკრულებო თანხის ანაბარზე შეტანისა და აქედან, სარგებლის მიღების რეალური შესაძლებლობის მტკიცების ტვირთის რეალიზება. საგულისხმოა, რომ სწორედ ამ კუთხით აქვს მოსარჩელეს დაყენებული მოთხოვნა სარჩელში (იხ., ს.ფ. 4), რომელ გარემოებასაც არ გააჩნია გაზიარების და სსკ-ის 411-ე მუხლის გამოყენების სამართლებირივად ვარგისი საფუძველი, რადგან სადავოა რა დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, ზიანის წარმოშობას მოსარჩელე უკავშირებს ნოტარიუსის ქმედების (იხ., განაჩენი) შედეგად საკუთრების უფლების დაკარგვას.
47. აღსანიშნავია, რომ საკასაციო საჩივარში, მოსარჩელე მიუღებელი შემოსავლის წარმომშობ გარემოებად მიუთითებს ბინის გაქირავების და აქედან შემოსავლის მიღების შესაძლებლობას (აღნიშნული ფაქტობრივი საფუძვლით მოთხოვნის წარმატებულობის კვლევისათვის შდრ: №ას-945-895-2015, 14 მარტი, 2016 წელი), თუმცა საგულისხმოა, რომ კონკრეტულ საქმეში გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ეს საკითხი მოსარჩელეს სარჩელში არ დაუყენებია (ამ განჩინების პ - 17).
48. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.
49. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. დელიქტით მიყენებული ზიანის და მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილი ასახულია განჩინებაში.
50. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ე- ხ--ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი
ბ. ალავიძე