საქმე №ას-1509-1429-2017 02 მარტი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ- ტ-ე, ბმა „ა-ი” (მოპასუხე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „რ--” (მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა

აღწერილობითი ნაწილი:

1. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა-რის“ (შემდეგში: ბმა ან მოპასუხე) 2014 წლის 7 აპრილის კრების გადაწყვეტილებით (შემდეგში: ბმა-ს კრების სადავო ოქმი ან ბმა-ს კრების სადავო გადაწყვეტილება) ნ-ტ---ეს (შემდეგში: შემძენი ან მეორე მოპასუხე) ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაეცა და უფლება მიეცა საჯარო რეესტრში დაერეგისტრირებინა ბმა-ს საერთო საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, ფ---ას N22-ში (შემდეგში: სადავო მისამართზე) მდებარე უძრავი ნივთის ნაწილი - 15,93 ფართის მქონე ნახევარსარდაფი (შენობა ნაგებობა 6/1 ის ქვეშ არსებული).

2. ბმა-ს კრების სადავო გადაწყვეტილება ბმა-ს ოქმის მიხედვით მხარდაჭერილია ბმას-ს წევრთა 2/3-ზე მეტის მიერ.

3. ბმა-ს დასახელებულ კრების ოქმზე კრების თავმჯდომარის ხელმოწერის ნამდვილობა დადასტურებულია სანოტარო წესით იმავე დღეს და დარეგისტრირებულია სანოტარო მოქმედებათა რეესტრში ნომრით 1--.

4. 2014 წლის 7 აპრილის ბმა-ს კრების ოქმის საფუძველზე შემძენი აღირიცხა სადავო მისამართზე მდებარე - 15.93 კვ.მ.ნახევარსარდაფის მესაკუთრედ (იხ. ტ 1, ს.ფ. 62).

5. ბმა-ს კრების სადავო გადაწყვეტილებით შემძენისათვის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემული სადავო 15,93 კვ.მ. ფართი (ნახევარსარდაფი) მდებარეობს ბმა-ს საერთო საკუთრებაში არსებული 1131.00 კ.მ. მიწის ნაკვეთზე და წარმოადგენს მის შემადგენელს.

6. შპს „რ---მა” (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი აღძრა შემძენის (მეორე მოპასუხე) და მოპასუხის მიმართ სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით [საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 180-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 54-ე მუხლი და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) მე-10 მუხლი].

7. მოთხოვნის იურიდიულ ინტერესად მოსარჩელემ მიუთითა სპეციალური კანონის მე-10 მუხლის წინაპირობების არარსებობაზე და აღნიშნა, რომ კრების სადავო ოქმით შემძენისათვის გადაცემული ფართი წარმოადგენდა დერეფნის ნაწილს, რომლის განკარგვა, მისივე დანიშნულებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა ბმა-ს საერთო ქონების გამოყენებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, საჭირო იყო ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ბმა-ს კრების ოქმი, რომლის საფუძველზე შემძენს საკუთრებაში გადაეცა 15,93 კვ.მ ფართი.

9. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით წარდგენილი სააპელაციო საჩივარი უარყოფილია.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ამ განჩინების პპ:1-4 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

11. იმავდროულად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო კრების ჩატარების დროისათვის, ბმა-ს წევრებს წარმოადგენდნენ: ლ---ი, დ--ი, ს--ი, ლ--ი, ი–ი, მოსარჩელე და ე- ლ--ი. აღნიშნულის შესაბამისად, დასტურდებოდა, რომ მეორე მოპასუხე სადავო კრების ჩატარების მომენტისათვის არ წარმოადგენდა ბმა-ს წევრს (მესაკუთრეს).

12. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი მოწესრიგების თვალსაზრისით, სააპელაციო პალატამ უპირველესად აღნიშნა, რომ ვინაიდან ბმა-ს არ გააჩნდა წესდება, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა სპეციალური კანონის მე-6 მუხლის მე-4 და 5 პუნქტებისაგან, ასევე, სპეციალური კანონის სხვა ნორმებისაგან განსხვავებული რეგულაცია, ამიტომ, განსახილევლი დავა მოწესრიგებადი იყო სპეციალური კანონისა და სსკ-ის ნორმატიული დებულებებით.

13. იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე შემძენი არ წარმოადგენდა ბმა -ს წევრს, სააპელაციო პალატამ სპეციალური კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის, მე-6 მუხლის მე-4 და 5 პუნქტების, ასევე, ამავე კანონის მე-10 მუხლით გათვალისწინებულ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ შემძენისათვის, როგორც ბმა-ს არაწევრი პირისათვის ბმა-ს საერთო საკუთრებაში არსებული 15,93 კვ.მ ფართის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემისათვის აუცილებელი იყო ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობა და არა წევრთა მხოლოდ 2/3 -ის თანხმობა.

14. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული წესით ე.ი ამხანაგობის წევრების ხმათა 2/3-ით ინდივიდუალურ საკუთრებაში ბინათმესაკუთრეთა საერთო საკუთრების საგანი შეიძლება გადაეცეს მხოლოდ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრს (რომელიც კანონის მიღებისათვის მართლზომიერად ფლობს საერთო საკუთრების ფართს) და არა მესამე პირს.

15. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზარა აპელანტების პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ შემძენი წარმოადგენდა სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელს და მას კანონიერად გადაეცა ფართი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპელანტს (მოპასუხეს) არ წარმოუდგენია იმ გარემოების უტყუარი მტკიცებულება, რომ მის მიერ ბმა-ს საერთო საკუთრებაში არსებულ რომელიმე ფართზე (მაგ: მოპასუხის მიერ მითითებულ 84 კვ.მ. ფართსა ან/და სადავო 15,93 კვ.მ. ფართზე) მართლზომიერი მფლობელობა გააჩნდა, რაც ამ ფართზე მისი საკუთრების უფლების აღიარების და შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრობის საფუძველს წარმოშობდა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ შემძენი მიუხედავად მართლზომიერი მფლობელობის შესახებ მის მიერ მითითებული გარემოებებისა არ გამხდარა ბმა-ს წევრი (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ კანონის მე-19 მუხ.). შესაბამისად, მისთვის, როგორც ბმა-ს არაწევრისათვის (მესამე პირისათვის) ამხანაგობის საერთო საკუთრებიდან რაიმე ფართის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისათვის საკმარისი არ არის ბინათმესაკუთრეთა 2/3-ის თანხმობა.

16. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო სამართლომ მიიჩნია, ბმა-ს კრების სადავო ოქმი მიღებული იყო კანონის დარღვევით და შემძენს სადავო ოქმის საფუძველზე ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობით არ გადასცემია სადავო ფართი საკუთრებაში, ამიტომ სადავო კრების ოქმი, როგორც კანონსაწინააღმდეგო მრავალმხრივი გარიგება, რომელიც არღვევდა სპეციალური კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტით, ასევე, მე-10 მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ მოთხოვნას, ბათილი იყო სსკ-ის 54-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით მოპასუხემ და მეორე მოპასუხემ (შემძენი) წარმოადგინეს საკასაციო საჩივარი

18. კასატორები განმარტავენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებასა და შესაბამისად, დადგენილი ფაქტობრივი გრემოებების შეფასების მიზნით გამოყენებულ მატერიალურსამართლებრივ ნორმათა რელევანტურობაზე.

19. სააპელაციო სასამართლოში აპელანტებმა წარმოადგინეს გადაწყვეტილება, რომლითაც უდავოდ დადგენილია მათი მართლზომიერი მფლობელობა არამარტო სადავო ფართზე, ასევე, იმავე საკადასტრო მისამართზე დამატებით 84,91 კვ.მ. ნახევარსარდაფზე.

20. კასატორები სსკ-ის 158-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნავენ, რომ უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელი არის ამ ნივთის მესაკუთრე და ამავე დროს სპეციალური კანონის შესაბამისად ამხანაგობის წევრიც.

21. კასატორები მიუთითებენ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებით დამკვიდრებულ სასამართლო პრაქტიკასა და სსკ-ის 158-162-ე მუხლების გამოყენებასთან დაკავშირებით სამოსამართლო სამართლის დებულებებზე, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა, იმ მოტივით, რომ საქართველო კონტინენტური სამართლის ქვეყნებს მიეკუთვნება, ხოლო სააპელაციო პალატამ მათზე საერთოდ მსჯელობა არ იქონია.

22. კასატორები მიუთითებენ განსახილველ საქმეში სსსკ-ის 99-ე მუხლის გამოყენებადობაზე, ვინაიდან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის სათანადოდ უფლებამოსილი წარმომადგენლები არ მონაწილეობდნენ, რაც მოცემულ საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი გახდებოდა.

23. კასატორები მიუთითებენ, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია უდავოდ დადგენილ გარემოებად, რომ კასატორი (მეორე მოპასუხე) არ იყო ბმა-ს წევრი და არ გაითვალისწინა სსკ-ის ნორმების დებულებები, რომლებიც თავიანთი შინაარსით კი არ ეწინააღმდეგებიან სპეციალურ კანონს, არამედ ავსებენ მას.

24. კასატორები მიიჩნევენ, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში სასამართლოს არ უმსჯელია კასატორის არამართლზომიერ მესაკუთრედ მიჩნევისა და მის მიერ დასახელებული ნორმების გამოუყენებლობის საფუძვლებზე.

25. კასატორები მიუთითებენ, რომ სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ მეორე მოპასუხეს სადავო ფართის მის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე ბმა-ს მიმართვამდე ხელთ ჰქონდა საჯარო რეესტრის საინფორმაციო ხასიათის წერილი - ფაქტობრივი ინსტრუქცია, რომ ბმა-ს წევრთა ხმების 2/3 სრულიად საკმარისი იყო ამ კონკრეტული ფართის კასატორის საკუთრებად დარეგისტრირებისთვის. აღნიშნულს ადასტურებს საქმეში არსებული მტკიცებულება (საკასაციო საჩივრის დანართი N1).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 04 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2018 წლის 09 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საპროცესოსამართლებრივი საფუძვლით.

27. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგი მოტივაციით:

28. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს, რომ მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა შემძენისა და მოპასუხის მიმართ ბმა-ს სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით და მოთხოვნის იურიდიულ ინტერესად დაასახელა სპეციალური კანონის მე-10 მუხლის წინაპირობების არარსებობა. მან აღნიშნა, რომ კრების სადავო ოქმით შემძენისათვის გადაცემული ფართი წარმოადგენდა დერეფნის ნაწილს, რომლის განკარგვა, მისივე დანიშნულებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა ბმა-ს საერთო ქონების გამოყენებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, საჭირო იყო ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობა (იხ., სარჩელი).

29. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

30. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელი აღძრულია სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის მოთხოვნით [სსსკ-ის 180-ე მუხლი, სსკ-ის 54-ე მუხლი და სპეციალური კანონი მე-10 მუხლი]. ამასთან, მოთხოვნის იურიდიული ინტერესის არსებობა მოსარჩელემ დაასაბუთა სპეციალური კანონის მე-10 მუხლის წინაპირობების არარსებობით და აღნიშნა, რომ კრების სადავო ოქმით შემძენისათვის გადაცემული ფართი წარმოადგენდა დერეფნის ნაწილს, რომლის განკარგვა, მისივე დანიშნულებიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა ბმა-ს საერთო ქონების გამოყენებაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, საჭირო იყო ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობა.

31. აღიარებითი სარჩელის სამართლებრივი ბუნების შესახებ საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ: აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის, ისევე, როგორც მისი დასაბუთებულობის საკითხის შემოწმება სამართლის საკითხია და აქედან გამომდინარე, სასამართლომ პროცესის მონაწილე მხარის პრეტენზიის არარსებობის პირობებშიც, საკუთარი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობა საქმისწარმოების ნებისმიერ ეტაპზე. კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, აღიარებითი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს, მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ - უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიურია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია, თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმეზე # ას-664-635-2016, 02.03.2017წ; შეადარეთ ასევე, სუსგ-ებს: # 1089-1009-2017, 05.12.2017წ; # ას-437-409-17 29.09.17, #-ას 916—857-17 12.09.17, #ას-302-285-17, 16.06.17, #ას-244-232-17 19.05,17 #ას-937-887-2015, 10.11.2015წ.; # ას- 17-14-2015, 01.07.2015წ.; # ას-1069-1008-2015, 16.12.2015წ.; #ას-869-819-2015, 11.12.2015წ.; # ას- 773-730-2015, 08.09.205წ.; # ას-181-174-2016, 06.05.2016წ.; #ას-1025-967-2015, 23.12.2015წ.; # ას- 323-308, 2016, 03.06.2016წ.; #ას-407-390-2016, 10.6.2016წ; #ას-375-359-2016, 17.06.2016წ; საქმე №ას-595-554-2017, 15 დეკემბერი, 2017 წელი).

32. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის სახეებად დაყოფას (მიკუთვნებითი, გარდაქმნითი და აღიარებითი) პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია და უზრუნველყოფს პირის კანონით დაცული უფლებისა და ინტერესების სასამართლო წესით დაცვას. როგორც წესი, მოსარჩელის ინტერესი განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას უკავშირდება (მაგ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, ქონების დაბრუნება, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება და ა.შ), რომელიც მხოლოდ მიკუთვნებითი სარჩელით მიიღწევა და ასეთ შემთხვევაში, აღიარებითი სარჩელის აღძვრა დაუშვებელია, რადგანაც, საპროცესო ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, დარღვეული უფლების აღდგენასა და სამართლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესებას პირმა ერთი და არა რამდენიმე სარჩელის აღძვრის გზით უნდა მიაღწიოს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისათვის მისთვის სასარგებლო შედეგი უნდა მოჰქონდეს და მიკუთვნებითი სარჩელის აღძვრის საჭიროება აღარ უნდა არსებობდეს.

33. განსახილველ შემთხვევაში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა ეფუძნება დასკვნას, რომ სადავო კრების ოქმი მიღებული იყო კანონის დარღვევით და შემძენს სადავო ოქმის საფუძველზე ბმა-ს ყველა წევრის თანხმობით არ გადასცემია სადავო ფართი საკუთრებაში, თუმცა, იმის გათვალისიწნებით, რომ სასამართლოს მსჯელობის საგანი იყო მოთხოვნა სადავო კრების ოქის ბათილად ცნობის თაობაზე, ვიდრე სასამართლო იმსჯელებდა სარჩელის დასაბუთებულობაზე, პირველყოვლისა, უნდა ემსჯელა მის იურდიულ დასაშვებობაზე - მოსარჩელის მიმართ მართლზომერი იურიდიული ინტერესის არსებობაზე [სსსკ-ის 180-ე მუხლი].

34. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ, საბოლოოდ არ აყენებს მოსარჩელისათვის სასარგებლო იურიდიულ შედეგს და მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკმაყოფილებული გადაწყვეტილების აღსრულების ეტაპზე, კრების ოქმის ბათილად ცნობით არ მიიღწევა მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღრიცხვა სადავო ფართზე.

35. სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვა წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის სსსკ-ის 372-ე მუხლით, ანუ საქმე ხელმეორედ არსებითად იხილება. აქედან გამომდინარე, სსსკ-ის 380-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები.

36. მოცემულ შემთხვევაში, უწინარესად, უნდა აღინიშნოს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა, მოსარჩელის მოთხოვნიდან გამომდინარე არ შეამოწმა სარჩელის გამართულობა (დასაბუთებულობა), რა დროსაც სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა, თუ რა სურდა მოსარჩელეს. მართლმსაჯულების ეფექტიანობა მის საპროცესო ეკონომიაშიც გამოიხატება და სწორედ ამ პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლოს მოსარჩელისათვის შეკითხვების მეშვეობით უნდა მიეცა სასარჩელო მოთხოვნის დაკონკრეტების (დაზუსტების) შესაძლებლობა (სსსკ-ის 83-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი), რადგანაც ამ შემთხვევაში კრების ოქმის ბათილობა, სავარაუდოდ იმის წინაპირობას წარმოადგენს, რისი მიღწევაც სურს მოსარჩელეს, ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ სარჩელის დაზუსტება, მოთხოვნის გამართულად ჩამოყალიბება არ წარმოადგენს იმ შემთხვევას, რომელიც დადგენილია სსსკ-ის 381-ე მუხლით და დაუშვებლად მიიჩნევს სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დავის საგნის შეცვლას ან გადიდებას.

37. სწორედ აღნიშნული საპროცესო დანაწესის ფარგლებში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად არის შესაძლებელი მიკუთვნებითი მოთხოვნის დაყენება ანუ არა არსებული ფაქტობრივი გარემოებების ან ახალი მტკიცებულებების წარდგენის/მითითების გზით, არამედ - უკვე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, რათა მოსარჩელემ მიაღწიოს მისთვის სასურველ იურიდიულ შედეგს, რომელიც აღსრულებადი იქნება. სამართალწარმოების მიზანი პირის დარღვეული უფლების დაცვა და აღდგენაა, რაც მოიცავს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების პროცესს. გადაწყვეტილება აღსრულებადი უნდა იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხარისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილებითაც კი ვერ დაკმაყოფილდება მისი სამართლებრივი ინტერესი.

38. საქმის ხელახალი განხილვის დროს სააპელაციო სასამართლომ თვითონ უნდა გამოიკვლიოს, თუ რა სახის მიკუთვნებითი მოთხოვნა შეიძლება გააჩნდეს მოსარჩელეს მოპასუხის მიმართ და მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე სარჩელის გარემოებებსა და მოთხოვნას დააზუსტებს, უნდა დაადგინოს რომელი სამართლის ნორმიდან ან ნორმებიდან შეიძლება გამომდინარეობდეს ამგვარი მოთხოვნა (სახელშეკრულებო, თუ კანონისმიერი) და შესრულებულია თუ არა იმ სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომლის მიღწევაც მოსარჩელეს სურს.

39. სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

40. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ-- ტ-ისა და ბმა „ა-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 ოქტომბრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

ბ. ალავიძე