საქმე №ას-387-360-2017 23 ივნისი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ს. მ-ის უფლებამონაცვლე სსიპ „საქართველოს ევანგელურ-ბაპტისტური ეკლესია“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ჯ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – აუცილებელი გზის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. ა. ჯ-ემ (შემდგომში _ მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. მ-ის (უფლებამონაცვლე სსიპ „საქართველოს ევანგელურ-ბაპტისტური ეკლესია“, იხ. სააპელაციო სასამართლოს 08.11.2016წ. საოქმო განჩინება, შემდგომში _ მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) მიმართ და მოითხოვა საჯარო რეესტრში მოპასუხის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების რეგისტრაციამდე არსებული სატრანსპორტო მისასვლელი აუცილებელი გზის დადგენა და უკვე აშენებული ღობის დემონტაჟი.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: ქ.ბ-ში, გ-ის ქ#...-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე 2011 წლის 5 ივლისს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე მოპასუხემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს, რაც 2011 წლის 2 აგვისტოს დაკმაყოფილდა და საცხოვრებელ სახლთან ერთად მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა ის მიწის ნაკვეთიც, რომელიც მოსარჩელის საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელ ერთადერთ სატრანსპორტო საშუალებას წარმოადგენდა. სადავო საკითხზე მიმართულ იქნა ბ-ის მუნიციპალიტეტისადმი, რომელმაც შეაჩერა ქვის ღობის მშენებლობა, თუმცა, მოპასუხემ შეიძინა საშენი მასალები და შეუდგა ტერიტორიის შემოღობვას. ამჯერად ქვის ღობე ამოშენებულია, რის გამოც მოსარჩელე ფაქტობრივად ვერ განკარგავს საკუთრებას. 2015 წლის 29 მაისს მოსარჩელემ მის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული ქონების რეგისტრაცია განახორციელა საჯარო რეესტრში. უძრავი ნივთის მისამართია ქ.ბ-ი, გ-ის ქ#...^ა. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრებამდე მისასვლელი გზა, რაც მას დააკავშირებს საჯარო გზასთან, შესაძლებელია, მოეწყოს ნაკვეთის სამხრეთ ნაწილიდან (მოასფალტებული გზის გაგრძელებაზე) მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის გავლით, რისთვისაც საჭიროა მოპასუხის მიწის ნაკვეთის აღმოსავლეთ ნაწილში განთავსებული ბლოკის ღობის დემონტაჟი.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ 1996 წლის 14 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხეს წარმოეშვა საკუთრების უფლება ქ.ბ-ში, გ-ის ქ#...-ში მდებარე 585 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ სახლზე, რაც, 2011 წლის 2 აგვისტოდან რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში საკადასტრო კოდით .... მოპასუხემ საცხოვრებელი სახლი შეიძინა პ. ქ-ეს ძე ლ-ისაგან, რომელსაც სახლის მშენებლობაზე მიღებული ჰქონდა ნებართვა 1973 წელს, მოსარჩელეს მშენებლობის პროექტი მიღებული აქვს 1992 წლის 4 აპრილს. ორივე სამშენებლო პროექტის ანალიზი ცხადყოფს, რომ გ-ე #...-ში მდებარე სახლს აქვს ალტერნატიული მისასვლელი გზა, რომელსაც რაიმე შემხებლობა არ აქვს #...-ში მდებარე უძრავ ქონებასთან. ქალაქის თვითმმართველობა არ გასცემდა სამშენებლო პროექტს, თუ არ ექნებოდა დადგენილი მიწის ნაკვეთის შესაბამისი საზღვრები და მისასვლელი გზა. 1992 წლიდან 2013 წლამდე მოსარჩელეს არ გასჩენია პრეტენზია საავტომობილო გზით მისასვლელზე. ქ.ბ-ი განლაგებულია მთაგორიან რელიეფზე, ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლები აშენებულია კლდის დამრეც მხარეს. საცხოვრებელი სახლების საკმაო რაოდენობას აქვს მხოლოდ საფეხმავლო გზა. ქალაქის ამგვარი განაშენიანება არ ნიშნავს იმას, რომ ტრანსპორტით მისასვლელი გზა მოეწყოს ვინმეს სასარგებლოდ, რომელიმე ფიზიკური პირის საკუთრების უფლების შეზღუდვით. ეზოს ის ნაწილი, სადაც მოსარჩელე ითხოვს საავტომობილო გზის გაყვანას, წარმოადგენს ნაშალი გრუნტის არამყარ ფენას, რასაც ამაგრებს სამხრეთ მხარეს აგებული შემაკავებელი (დამცავი) კედელი, რომელიც დაბზარულია და ავტოტრანსპორტის მოძრაობის შედეგად გამოწვეულმა რყევამ შესაძლოა მოახდინოს დამცავი კედლის რღვევა. მოსარჩელის სახლს ასევე უკავშირდება შემოსასვლელი გზა, რომელიც მოსაწყობია. მოსარჩელე მოპასუხის საკუთრების უფლებას სადავოდ არ გაუხდია თუმცა სარჩელის დაკმაყოფილება საკუთრების უფლების შეზღუდვასა და საკუთრების კონსტიტუციით მინიჭებულ არსს დაარღვევს, აშენებული კედლის დანგრევით კი, მოპასუხეს მიადგება ქონებრივი ზიანი, ასევე, სარჩელი რაიმე კომპენსაციის გადახდას არ ითვალისწინებს. მოპასუხემ ჯერ კიდევ 1996 წელს შეიძინა ზემოხსენებული უძრავი ქონება სანოტარო წესით დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რის შემდეგაც საკუთარი შეხედულებისამებრ ფლობდა და სარგებლობდა მისით. ეს ქონება 2013 წლამდე იყო შემოფარგლული ღობით, ამასთან, აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე არავითარი სატრანსპორტო გზა არ გადიოდა და არც ამჟამად გადის.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან (ს/კ ...) დასაკავშირებლად დაუდგინდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე (ს/კ ....) აუცილებელი სატრანსპორტო გზის უფლება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 26 ნოემბრის #... დასკვნის შესაბამისად. მოპასუხეს დაევალა მის საკუთრებაში არსებული ქ.ბ-ში, გ-ის ქ#...-ში მდებარე (ს/კ ....) მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან (ს/კ ...) დამაკავშირებელ აუცილებელ სატრანსპორტო გზაზე აშენებული ღობის მოშლა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი, ასევე, დოკუმენტის წარდგენისათვის გონივრული ვადის განსაზღვრაზე უარის თქმის, საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის, ვიდეოჩანაწერის წარდგენისა და დამატებითი მტკიცებულებების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული დანაწესები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. ქ.ბ-ში, გ-ის #...^ა-ში მდებარე 300 კვ.მ (დაზუსტებული ფართობი) არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და ზედ განთავსებული შენობა-ნაგებობები (ობიექტი 1 საცხოვრებელი სახლი, ობიექტი 2 - შენობა-ნაგებობა) წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას;

1.2.2. 2015 წლის 13 ივლისის ამონაწერის თანახმად, ქ.ბ-ში, გ-ის #...-ში მდებარე 585 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (დაზუსტებული ფართობი) და ზედ განთავსებული საცხოვრებელი წარმოადგენს მოპასუხის საკუთრებას, ხოლო 2016 წლის 27 სექტემბრის ამონაწერის თანახმად _ მოპასუხის უფლებამონაცვლის საკუთრებას, უფლების დამდგენი დოკუმენტი კი, 2016 წლის 22 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაა);

1.2.3. ქ.ბ-ში, გ-ის ქუჩა #...^ა-ში მდებარე ა. ჯ-ის საკუთრებაში არსებულ ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს არ გააჩნია ჯეროვანი გამოყენებისათვის საავტომობილო კავშირი საჯარო გზასთან. მას აქვს მხოლოდ საფეხმავლო მისასვლელი გზა, რომლის ნაწილი წარმოადგენს კიბეს, ნაწილი ბილიკს, მდებარეობს მის სამხრეთ ნაწილში და უკავშირდება გ-ის ქუჩას;

1.2.4. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპეტიზის დასკვნის თანახმად, ქ.ბ-ში, გ-ის ქუჩა #...^ა-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან საავტომობილო კავშირი საჯარო გზასთან ფაქტობრივი მდგომარეობისა და ქანობიანი რელიეფის გათვალისწინებით შესაძლებელია, მოეწყოს ნაკვეთის სამხრეთ ნაწილიდან (მოასფალტებული გზის გაგრძელებაზე), ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის გავლით. ექსპერტიზის დასკვნის კვლევითი ნაწილის შესაბამისად, მოპასუხის კუთვნილ მიწის ნაკვეთს ფაქტობრივი მდგომარეობით არ გააჩნია საავტომობილო კავშირი საჯარო გზასთან. საკვლევ მიწის ნაკვეთს გააჩნია მხოლოდ საფეხმავლო მისასვლელი გზა (ნაწილი წარმოადგენს კიბეს, ნაწილი ბილიკს), რომელიც მდებარეობს მის სამხრეთ ნაწილში და უკავშირდება გ-ის ქუჩას. აღნიშნული საფეხმავლო გზის მინიმალური სიგანე შეადგენს 2,5 მ-ს, ხოლო, მაქსიმალური 3,5 მ-ს. ... დასკვნის თანახმად, სამშენებლო ნორმებისა და წესების (სნ და წ 2.07.01-89) მიხედვით, ქალაქში განთავსებული მეორეხარისხოვანი გასასვლელების (საავტომობილო გზების) მინიმალური სიგანე უნდა იყოს 3,5 მეტრი. ამ დასკვნის გაბათილებისა და იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ სადავო გზა არ წარმოადგენს აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარისათვის საჯარო გზასთან დამაკავშირებელ ერთადერთ და აუცილებელ გზას, აპელანტმა მიუთითა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს #... ექსპერტიზის დასკვნზე, რომლის თანახმად, ქ.ბ-ში, გ-ის ქუჩა #...^ა-ში მდებარე ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან საავტომობილო გზის მოწყობა ტექნიკური თვალსაზრისით, ისე, რომ არ გაიაროს #... მიწის ნაკვეთი, შესაძლებელია მოეწყოს ნაკვეთის სამხრეთ ნაწილიდან, სადაც ფაქტობრივად მდებარეობს საფეხმავლო მისასვლელი გზა. დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრებაში მყოფ მიწის ნაკვეთს ფაქტობრივი მდგომარეობით არ გააჩნია საავტომობილო კავშირი საჯარო გზასთან. საკვლევ მიწის ნაკვეთს გააჩნია მხოლოდ საფეხმავლო მისასვლელი გზა (ნაწილი წარმოადგენს კიბეს, ნაწილი ბილიკს), რომელიც მდებარეობს მის სამხრეთ ნაწილში და რომელიც უკავშირდება გ-ის ქუჩას. აღნიშნული საფეხმავლო გზის მინიმალური სიგანე შეადგენს 2,5 მ-ს, ხოლო, მაქსიმალური 3,5 მ-ს. ... დასკვნის თანახმად, სამშენებლო ნორმებისა და წესების (სნ და წ 2.07.01-89) მიხედვით ქალაქში განთავსებული მეორეხარისხოვანი გასასვლელების (საავტომობილო გზების) მინიმალური სიგანე უნდა იყოს 3,5 მეტრი. აღნიშნული მიწის ნაკვეთთან დასაკავშირებელი საავტომობილო გზის მოწყობის შემთხვევაში, საჭირო იქნება ფაქტობრივად არსებული საფეხმავლო მისასვლელი გზის ნაწილის გაფართოება, რომელიც გამოიწვევს მის გვერდზე არსებული შემოღობილი ნაკვეთების (რომელიც დღეის მდგომარეობით საჯარო რეესტრში დაზუსტებული ფართით რეგისტრირებული არ არის) საზღვრების ცვლილებას. აღნიშნული და სხვა საჭირო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები უნდა განხორციელდეს შესაბამისი საპროექტო და სანებართვო პირობების მოთხოვნების შესაბამისად, ამასთან, დასკვნაში მითითებულია, რომ ზემოაღნიშნული გზის მოწყობის სამუშაოების ღირებულება დაკავშირებულია მნიშვნელოვან დანახარჯებთან;

1.2.5. ექსპერტების: გ. გ-იასა და ლ. კ-ის ჩვენებების თანახმად, ყველაზე უფრო მარტივად და ნაკლები დანახარჯებით მოსარჩელის საკუთრებამდე მისასვლელი აუცილებელი გზის მოწყობა შესაძლებელია მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ზემოაღნიშნული ნაკვეთის გავლით, ექსპერტიზის დასკვნა ...-ის შესაბამისად;

1.2.6. მოსარჩელე საავტომობილო გზასთან დასაკავშირებლად სარგებლობდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთით, მანამ, ვიდრე მოპასუხე მას ქვით (ბლოკით) არ შემოღობავდა და გადაკეტავდა.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის შედავება იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი, რომელიც აუცილებელი გზის ცნებაში საავტომობილო გზას არ გულისხმობს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტება განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკისაგან (სუსგ #ას-102-100-2011, 24 მაისი, 2011 წელი). ქ.ბ-ში, მისი არქიტექტურული დაგეგმარებისა და რელიეფის გათვალისწინებით, უძრავ ქონებათა უმეტესობას არ გააჩნია საავტომობილო გზა, რაც, ბუნებრვია, რადგანაც ქალაქში მდებარე უძრავი ქონების ჯეროვანი გამოყენებისათვის საავტომობილო გზა არ არის აუცილებელი. იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო ჩათვლის, რომ აუცილებელი გზის კომპონენტი საავტომობილო გზაა, ეს გამოიწვევს არასტაბილურობას უძრავი ქონების ბაზარზე და შელახავს არაერთი მესაკუთრის ინტერესებს. ანალოგიურ განმარტებას აუცილებელი გზის უფლებასთან დაკავშირებით ითვალისწინებს იტალიის, საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების სამოქალაქო კოდექსები. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ აუცილებელი გზა უნდა უზრუნველყოფდეს სახანძრო, სასწრაფო და საპატრულო ეკიპაჟების წვდომას უძრავ ქონებასთან, რადგანაც საქმის განხილვის დროს დადგენილია, რომ ამ საკითხის მარეგულირებელი ტექნიკური რეგლამენტის პირობები დაკმაყოფილებულია, აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია, მოწინააღმდეგე მხარემ ასევე არ გაითვალისწინა სასამართლოს შეთავაზება მორიგების თაობაზე, რომლის შემთხვევაშიც, მას სრული შესაძლებლობა ექნებოდა, საჭიროების შემთხვევაში, ესარგებლა კასატორის ეზოთი იმ პირობით, რომ ეს ხელს არ შეუშლიდა რელიგიურ მსახურებას, ასევე, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელე საავტომობილო გზამდე მისასვლელად სარგებლობდა კასატორის კუთვნილი ეზოთი, რადგანაც, შესაძლებელია, წინა მესაკუთრის დროს მან ერთჯერადად ისარგებლა ეზოთი, თუმცა, ეს არ შეიძლება გახდეს იმ პრეზუმფციის დაშვების საფუძველი, რომ სარგებლობას ჰქონდა ხანგრძლივი ხასიათი;

1.4.2. სააპელაციო პალატას განჩინების მიღებსას არ გაუთვალისწინებია ინტერესთა კონფლიქტი, აუცილებელი გზის უფლების დადგენის შემთხვევაში რა იყო უპირატესი: უფლების მქონე პირის ინტერესები თუ დატვირთული ქონების მესაკუთრისათვის მიყენებული ზიანი. მოცემულ შემთხვევაში, საუბარია რელიგიური გაერთიანებისათვის კუთვნილ ქონებაზე, რომელიც წარმოადგენს ეკლესიას, იმართება მსახურება და სხვა რელიგიური რიტუალი, უძრავი ქონების ფართობი საკმაოდ მცირეა და მასზე გზის მოწყობა შეუძლებელს გახდის ეკლესიის ფუნქციონირებას. ამგვარი მიდგომა ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებს, რამდენადაც კასატორი, როგორც რელიგიური გაერთიანება, კარგავს ეკლესიას, რაც საკუთრებით სარგებლობის გაუმართლებელი შეზღუდვაა;

1.4.3. კასატორის საქმეში ჩაება უფლებამონაცვლედ მაშინ, როდესაც ყველა პირობა არსებობდა მის სათანადო მოსარჩელედ მიჩნევისა, სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის საფუძველზე უნდა დაედგინა, რომ აპელანტი არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატამ ასევე დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი, როდესაც აპელანტის მიერ წარდგენილი ახალი მტკიცებულებები არ მიიღო იმ დასაბუთებით, რომ უფლებამონაცვლე აპელანტთან გათანაბრებულ პირს წარმოადგენდა და მტკიცებულებები განხილვის წინა ეტაპზე უნდა ყოფილიყო წარდგენილი. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ ფიზიკური პირის რელიგიური გაერთიანებით ჩანაცვლების გამო წარმოიშვა ახალი გარემოებები და ეს უკანასკნელი ადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ჯეროვანი კავშირი საავტომობილო გზასთან არ გულისხმობდა საავტომობილო გზის არსებობას;

1.4.4. ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-9 მუხლი იცავს რელიგიის თავისუფლებას, რომელიც ფუნდამენტურ უფლებას წარმოადგენს (კოკინაკისი საბერძნეთის წინააღმდეგ), ამავე კონვენციის მე-13 მუხლით აღიარებულია სახელმწიფოს მხრიდან სამართლებრივი დაცვის ეფექტური საშუალებით უზრუნველყოფის აუცილებლობა მხარისა, რომლის უფლებაც დარღვეულია. ევროსასამართლომ განმარტა, რომ დაცვის საშუალება ეროვნულ დონეზე უნდა იყოს „ეფექტური პრაქტიკულად“ (აქსიო თურქეთის წინააღმდეგ). აღნიშნული მოწმობს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

1.5. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიებს და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინების დასკვნები შეესაბამება, როგორც კანონის, ისე _ ეროვნული სასამართლო პრაქტიკის მოთხოვნებს, ამასთანავე, კასატორი ვერ ასაბუთებს მიღებული გადაწყვეტილების/განჩინების წინააღმდეგობრიობას ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის კონვენციისა (შემდგომში _ ევროპული კონვენცია) და ევროსასამართლოს პრეცედენტული სამართლის მოთხოვნებთან, შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, არ არსებობს მიღებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობები. პალატა საკასაციო პრეტენზიებთან მიმართებით დამატებით განმარტავს შემდეგს:

1.5.1. აუცილებელი გზის უფლების დადგენის მარეგულირებელ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი წარმოადგენს, რომელიც მესაკუთრეს საკუთრებით სარგებლობის თმენის ვალდებულებას უდგენს და ეს საკუთრების კანონისმიერი ბოჭვის სამართლებრივი მექანიზმია. ამ ნორმით გათვალისწინებული ბოჭვის უფლების ამ ხარისხით გამოყენება განპირობებული უნდა იყოს ისეთი ობიექტური ფაქტორებით, რომლის არსებობის შემთხვევაში, პრაქტიკულად შეუძლებელია მესაკუთრის მიერ თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება მეზობელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გარეშე. მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება ნიშნავს საჯარო გზებთან, ელექტრო, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან აუცილებელი კავშირის არსებობას. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ამ კავშირის არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტურ მიზანშეწონილობასა და არჩევანზე, არამედ ობიექტურად არსებულ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც უთითებენ აუცილებელ, უალტერნატივო კავშირზე საჯარო გზებთან და ა.შ. სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევა კანონისმიერი ბოჭვის ამსახველ ისეთ დანაწესს წარმოადგენს, როდესაც მხოლოდ აუცილებლობა, ობიექტური გარემოება (სხვა გზის არარსებობა, რაც ნივთის ჯეროვანი გამოყენების საშუალებას არ იძლევა და ამით ნივთის დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობა მცირდება ან საერთოდ იკარგება) წარმოშობს სხვისი ნივთით სარგებლობის უალტერნატივო წინაპირობას. სხვისი საკუთრებით სარგებლობის უფლების მხოლოდ ამგვარ შემთხვევებში დადგენა განპირობებულია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლითა და სამოქალაქო კოდექსის 170 (1) მუხლით აღიარებული საკუთრების უფლების თავისუფლებით, რომლის შეზღუდვა დაშვებულია მხოლოდ აუცილებელი ბოჭვის ფარგლებში (იხ. სუსგ №ას-70-68-2014, 6 აპრილი, 2015 წელი). მოცემულ შემთხვევაში, პალატა არ იზიარებს კასატორის პოზიციას, რომ მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმით რეგულირებული „ჯეროვანი კავშირი“ არ მოიცავს საავტომობილო გზით სარგებლობის შესაძლებლობას, რადგანაც უძრავი ქონების მესაკუთრეს კანონი აძლევს სრულ შესაძლებლობას, გამოიყენოს საკუთრება სრულყოფილი სახით. ისეთ პირობებში, როდესაც მესაკუთრეს ფაქტობრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე, შეზღუდული აქვს საჯარო გზებთან კომუნიკაციის ჯეროვანი შესაძლებლობა, კანონი თავად ადგენს ბალანსს სხვა მესაკუთრის უფლებასა და ამ პირის ინტერესებს შორის და აღნიშნული შეზღუდული საკუთრების მატარებელი პირის სასარგებლოდ წყდება, უფრო მეტიც, იმის მიხედვით, თუ რამდენად ზიანის მომტანია სხვა მესაკუთრისათვის მისი ქონებით სარგებლობა, კანონი ადგენს კომპენსაციის უფლებას, რათა აღიკვეთოს უფლების დარღვევა, თუმცა, ეს საკითხი, საკასაციო პალატის შეფასების საგანს არ წარმოადგენს შესაბამისი მოთხოვნის არარსებობის პირობებში. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად, სარწმუნოდ დაასაბუთა აუცილებელი გზის დადგენის წინაპირობების არსებობა, ამ მხრივ, სასამართლოს დასკვნები ემყარება საქმის მასალების, მათ შორის, ექსპერტთა დასკვნების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით კვლევას, რომლის წინააღმდეგაც საკასაციო საჩივარი დასაშვებ შედავებას არ შეიცავს (ასეთად ვერ იქნება განხილული მხარის მითითება სხვადასხვა ქვეყნების სამოქალაქო კოდექსებით დადგენილი რეგულაციების თაობაზე), მხოლოდ ის გარემოება, რომ ქონების მესაკუთრე რელიგიური გაერთიანებაა, ვერ იქნება განხილული აუცილებელი გზის უფლების დადგენაზე უარის თქმის საფუძვლად, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც კასატორი, ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე მიუთითებს, რომ სარგებლობის უფლების მოპასუხისათვის მიკუთვნება ხელს შეუშლის რელიგიურ მსახურებას. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ აუცილებელი გზის უფლების საკითხის გადაწყვეტისას სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი და სწორად შეუსაბამა მის ფაქტობრივ შემადგენლობას საქმეზე დადგენილი გარემოებები, ამასთანავე, სასამართლოს მსჯელობა სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლის შესაბამისად, ნაგებობის დემონტაჟის ნაწილში ასევე სრულად შეესაბამება სამართლის ნორმებსა და საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკას (იხ. სუსგ №ას-122-116-2014, 25 მაისი, 2015 წელი).

1.5.2. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პოზიციას პროცესუალურ ნორმათა დარღვევის თაობაზე და უპირველესად, ყურადღებას იმ გარემოებაზე გაამახვილებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი წესით მხარეს შუალედური განჩინებები არ გაუსაჩივრებია, თუმცა, საპირისპირო ვითარებაშიც კი, გასათვალისწინებელია, რომ მოპასუხის შეცვლას საფუძვლად უფლების მესაკუთრის ცვლილება დაედო, რაც დავის პროცესში წარმოიშვა, ეს გარემოება კი, სამოქალაქო საპოცესო კოდექსის 92-ე მულით გათვალისწინებულ უფლებამონაცვლეობას ითვალისწინებს, რომლისგანაც აბსოლუტურად განსხვავდება არასათანადო მოპასუხის ინსტიტუტი (სსსკ-ის 85-ე მუხლი) და ამ საკითხზე მითითება ამ ეტაპზე ცდება პროცესუალურ ლოგიკას. გასათვალისწინებელია, რომ უფლებამონაცვლე სადავოდ ვერ გახდის მისი სამართლებრივი წინამორბედის მიერ შესრულებულ საპროცესო მოქმედებებს (სსსკ-ის 92.2 მუხლი), ამასთანავე, საკასაციო საჩივრის პრეტენზიის ანალიზით დასტურდება, რომ რაიმე ახალ, არსებით გარემოებაზე არ მიუთითებია, არამედ, კვლავ აღნიშნავს, რომ აუცილებელი გზა არ მოიაზრებს საავტომობილო გზის არსებობას, შესაბამისად, პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის დარღვევა არ იკვეთება;

1.5.3. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით არ იზიარებს კასატორის პოზიციას მის მიმართ ევროპული კონვენციის მე-9 მუხლის, კონკრეტულად _ რელიგიის თავისუფლების დარვევის თაობაზე. სასამართლოს მოსაზრებით, მოხმობილი საერთაშორისო ნორმა ადგენს, რომ ეს უფლება მოიცავს რელიგიის ან რწმენის შეცვლის თავისუფლებას და აგრეთვე, თავისუფლებას, პირმა როგორც ინდივიდუალურად, ისე _ სხვებთან ერთად, საქვეყნოდ ან განკერძოებით, გააცხადოს თავისი რელიგია თუ რწმენა აღმსარებლობით, სწავლებით, წესების დაცვითა და რიტუალების აღსრულებით (იხ. 9 (1) მუხლი), მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანი აუცილებელი უფლების დადგენაა და შესაბამისად, არც სასამართლო განხილვის საგანს წარმოადგენს ნორმით დაცულ სიკეთეთა რეალიზაციის საკითხი, ამ თვალსაზრისით მართალია, კასატორი მიუთითებს, რომ საავტომობილო გზის მოწყობის შემთხვევაში, ეს უარყოფითად იმოქმედებს რელიგიურ მსახურებაზე, თუმცა, მტკიცებაზე რომც არაფერი ვთქვათ, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს ფორმალურ მითითებას, თუ რას მიიჩნევს იგი მსახურების ხელშეშლაში. აქვე არ ეთანხმება სასამართლო მხარის პოზიციას ამავე კონვენციის მე-13 მუხლის დარღვევის თაობაზე, რამეთუ იგი არ შეიძლება კონვენციით აღიარებული რომელიმე უფლების დარღვევისაგან ცალკე არსებობდეს, ამასთანავე, თავად ნორმა ადგენს „ეროვნული ხელისუფლებისაგან ქმედითი სამართლებრივი მისაგებლის“ უფლებას და თუ რას მოიაზრებს კასატორი ამ ცნების დარღვევაში, საკასაციო საჩივრით ვერ ასაბუთებს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ რელიგიის თავისუფლების უფლების დარღვევის საკითხზე კასატორის მიერ მითითებული ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებასთან მიმართებით რა თვალსაზრისით განსხვავდება ეროვნული სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, საკასაციო საჩივრით ასევე დასაბუთებული არ არის.

1.6. ამდენად, განსახილველი დავა არ წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას, რომელიც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას, რადგანაც აუცილებელი გზის უფლების დადგენის საკითხზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა. კასატორი ვერ მიუთითებს იმგვარ გარემოებებზე, რაც სასამართლოს მისცემდა ვარაუდის საფუძველს, რომ საქმის არსებითი განხილვის შედეგად მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილება შეიძლება ყოფილიყო მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს არ წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თოაბაზე, ხოლო, კასატორი ვერც ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებებისა და დასკვნების წინააღმდეგობრიობას ამტკიცებს მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დებულებებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს შ. თ-ის მიერ 15.03.2017წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. მ-ის უფლებამონაცვლე სსიპ „საქართველოს ევანგელურ-ბაპტისტური ეკლესიის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სსიპ „საქართველოს ევანგელურ-ბაპტისტურ ეკლესიას“ (ს/კ #...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს შ. თ-ის მიერ 15.03.2017წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე