ას-812-1084-05 18 აპრილი, 2006 წ.

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი,

მ. ცისკაძე

დავის საგანი: ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ი. ბ-ელმა, რომელიც 1995 წლიდან იმყოფებოდა რეგისტრირებულ ქორწინებაში ი. წ-ურთან, მიმართა სასამართლოს სარჩელით მოპასუხე ი.წ-ურის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში. ... მდებარე ¹65 ბინის თანამესაკუთრედ ცნობა, აგრეთვე ამ ბინის გასხვისების შესახებ ი. წ-ურსა და ი. ჭ-ძეს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 1/2 წილზე.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ ცოლ-ქმარმა ერთად ცხოვრების პერიოდში 1997 წელს შეიძინეს ქ.თბილისში, ... მდებარე ¹65 ბინა, რომელიც აღირიცხა ი. წ-ურის სახელზე. სკ-ის თანახმად, ბინა წარმოადგენს მეუღლეთა საერთო საკუთრებას, რის გამოც მოითხოვა ბინის 1/2-ზე მესაკუთრედ ცნობა, მან, აგრეთვე, მოითხოვა 2003წ. 22 მაისს ი. წ-ურსა და ი. ჭ-ძეს შორის დადებული ამ ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა 1/2 წილზე იმ საფუძვლით, რომ ბინის ნახევარი არის მისი საკუთრება და ი. წ-ურს არ ჰქონდა უფლება, მისი ნებართვის გარეშე დაედო გარიგება ი. ჭ-ძესთან და გაესხვისებინა სადავო ბინა.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი.ბ-ელის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და იგი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ... მდებარე ¹65 ბინის თანამესაკუთრედ. არ დაკმაყოფილდა მისი მოთხოვნა ყიდვა-გაყიდვის გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. ი.ბ-ელმა მოითხოვა გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც მას უარი ეთქვა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე, იმ მოტივით, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სკ-ის 185-ე მუხლი და მყიდველი ი. ჭ-ძე არასწორად ჩათვალა კეთილსინდისიერ მყიდველად, მაშინ’ როდესაც ის საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული როგორც მესაკუთრე.

მოპასუხე ი.წ-ურმა კი მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც ი.ბ-ელი ცნობილ იქნა სადავო ფართის 1/2-ის მესაკუთრედ.

ორივე მხარემ მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილების მიღება მათ მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 17 მაისის განჩინებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. ი. წ-ურმა მოითხოვა გადაწყვეტილების გასაჩივრებული ნაწილის გაუქმება იმ საფუძვლით, რომ ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებას სკ-ის 1158-ე მუხლი უპირობოდ და დათქმის გარეშე არ ცნობს მეუღლეთა თანასაკუთრებად და სააპელაციო პალატას უნდა დაედგინა ვისი სახსრებით იქნა იგი შეძენილი. ხოლო ი. ბ-ელის წარმომადგენელმა რ. ა-ძემ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გასაჩივრებული ნაწილის გაუქმება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო პალატამ გამოიყენა სკ-ის 185-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან ი. წ-ური არ არის კეთილსინდისიერი შემძენი და არ გამოიყენა სკ-ის 183-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რასაც მოცემული გარიგება მოკლებულია.

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივრები და 2004წ. 3 დეკემბრის განჩინებით გააუქმა მოცემულ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 17 მაისის განჩინება, რომელიც, სსკ-ის 394-ე მუხლის თანახმად, ჩათვალა კანონის დარღვევით მიღებულად, რადგან იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული, დასაბუთება არასრულია და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება ისე დატოვა უცვლელად, რომ არ გაარკვია, ვისი უფლება იქნა საბოლოოდ აღიარებული სადავო ნივთზე _ ი. ბ-ელისა, რომელიც ცნობილ იქნა სადავო ფართის 1/2-ზე მესაკუთრედ, თუ ი. ჭ-ძისა, რომელთან დადებული გარიგებაც დარჩა ძალაში, ასევე, მიუთითა, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის საჭიროა დადგინდეს ჭ-ძესა და წ-ურს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ნამდვილობა და არა ის, მოხდა თუ არა მისი შემდგომი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, ასევე უნდა დადგინდეს, მეუღლეთა მიერ შეძენილი სადავო ქონების წარმომავლობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 20 აპრილის გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 10 ნოემბრის გადაწყვეტილება ი. ბ-ელის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ი. ბ-ელის სარჩელი ქ.თბილისში, ... მდებარე ¹65 ბინის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ. სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საკასაციო პალატის მითითება სადავო ქონების წარმომავლობის თაობაზე და საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგინა, რომ აღნიშნულ მისამართზე მდებარე სადავო ბინა წარმოადგენს მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილ ქონებას და, აქედან გამომდინარე, სკ-ის 1158-ე მუხლის თანახმად, ის არის მათი თანასაკუთრება. ასევე დაადგინა, რომ ი.ბ-ელს ბინის 1/2-ზე თავისი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში არ მოუხდენია, ამდენად, 2003წ. 22 მაისის ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას შემძენი ჭ-ძისთვის ბინაზე ი.ბ-ელის უფლების შესახებ ცნობილი ვერ იქნებოდა და სკ-ის 185-ე მუხლის თანახმად, ის მიიჩნია კეთილსინდისიერ შემძენად.

სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სადავო ბინაზე ი.ბ-ელის მესაკუთრედ ცნობა, თუმცა ჩათვალა იგი, სკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უფლებამოსილ პირად, რომლის სამართლებრივი სიკეთე ხელყვეს მისი თანხმობის გარეშე და რომელსაც შეუძლია მოითხოვოს ბინის გასხვისებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება გამსხვისებლისაგან.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ბ-ელის წარმომადგენელმა რ.ა-ძემ, რომელმაც 2005წ. 15 ნოემბერს დააზუსტა თავისი საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა სააპელაციო პალატის 2005წ. 20 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ი.ჭ-ძე არის კეთილსინდისიერი შემძენი, ასევე, არასწორად განმარტა კანონი _ სკ-ის 183-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ბინის მესაკუთრეა მისი ყოფილი მეუღლე ი.წ-ური, რომლის სახელზეცაა დღემდე ბინა აღრიცხული და არა ი.ჭ-ძე, რომელსაც გააჩნია მხოლოდ სანოტარო საბუთი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე ანუ სააპელაციო პალატამ არასწორი განმარტება გააკეთა რეგისტრაციის მნიშვნელობის შეფასების დროს.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ ასევე არ გამოიყენა სკ-ის 1150-ე და 1159-ე მუხლები, რომლის საფუძველზეც ის თანამესაკუთრედ უნდა ეცნოთ სადავო ბინაზე, უნდა გაეუქმებინათ ი.წ-ურსა და ი.ჭ-ძეს შორის დადებული 2003წ. 22 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულება, ვინაიდან მითითებული მუხლების საფუძველზე მას გააჩნია თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ი.წ-ურთან ერთად თანაბარი უფლება და ქონების განკარგვა მისი შეთანხმების გარეშე არ უნდა განხორციელებულიყო.

აღნიშნულ საკასაციო საჩივარზე შესაგებელი წარმოადგინა მოწინააღმდეგე მხარემ მოპასუხე ი.წ-ურმა და ი. ჭ-ძისა და ე. გ-ის წარმომადგენელმა, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ საჩივარი უსაფუძვლოა, ვინაიდან სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონის დაცვითაა მიღებული, ხოლო კანონის არგამოყენება ან არასწორი გამოყენება მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნება გამოტანილი. საპროცესო ნორმათა მსგავსი დარღვევის დამადასტურებელ გარემოებებს და მტკიცებულებებს კი აღნიშნული კასაცია არ შეიცავს. სასამართლოს მიერ სწორად იქნა მითითებული, რომ მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მესამე პირების მიმართ რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, რაც ასევე განმარტებულია უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის მიერ 2002წ. 9 დეკემბრის ¹3/932-02 განჩინებით. ამდენად, ი.წ-ურს ყველანაირი უფლება ჰქონდა გაესხვისებინა სადავო ბინა თავისი მეუღლის თანხმობის გარეშე, ხოლო ბინის შემძენი ი.ჭ-ძე კი სკ-ის 187-ე მუხლით დადგენილი ნორმის თანახმად არის კეთილსინდისიერი შემძენი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელი უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 20 აპრილის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არ არსებობს, ხოლო კანონის არგამოყენება, ან არასწორი გამოყენება, მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნება გამოტანილი.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება არის კანონის დაცვით მიღებული. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელე მხარეს ი. ბ-ელს, რომელიც ითხოვს ი. წ-ურთან ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქ.თბილისში, ... განთავსებულ სადავო ბინაზე თანამესაკუთრედ ცნობას, არ მოუხდენია სკ-ის 1159-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლების რეალიზაცია. მან სკ-ის 311-ე მუხლის თანახმად, არ დაარეგისტრირა სადავო ბინის ½-ზე თავისი საკუთრების უფლება არც ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში და არც საჯარო რეესტრში, რის საშუალებაც მას ჰქონდა ბინის შეძენის დროიდან 1997წ. 3 ივლისიდან სადავო ბინის გასხვისებამდე - 2003წ. 22 მაისამდე.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ი.ჭ-ძე ბინის არაკეთილსინდისიერი შემძენია. სკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ბინის შემძენის არაკეთილსინდისიერების ფაქტს, საქმეში წარმოდგენილი არ არის, ასეთზე არ არის მითითება საკასაციო საჩივარშიც.

სკ-ის 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. აღნიშნული ნორმა იცავს კეთილსინდისიერ შემძენს და ამ მუხლის თანახმად მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია შეიძლება გაბათილდეს მხოლოდ შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულებით გამსხვისებელთან, რაც გამოიხატება მის მიერ იმ გარემოების ცოდნაში, რომ გამსხვისებელი არ არის მესაკუთრე. ყველა სხვა შემთხვევაში რეესტრში რეგისტრირებული გამსხვისებელი აღჭურვილია მესაკუთრისათვის კანონით მინიჭებული ყველა უფლებით და შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე იგი ჩაითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი რეესტრში რეგისტრირებულია ასეთად.

დღეის მდგომარეობით სადავო ბინის შემძენი ი. ჭ-ძეა, რომელმაც ბინა შეიძინა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრირებული პირისაგან. ამიტომ მისი ინტერესებიდან გამომდინარე მხოლოდ ი. წ-ური უნდა იქნეს ცნობილი გამსხვისებლად, ხოლო როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ ი. ჭ-ძის არაკეთილსინდისიერების ფაქტი საქმის გარემოებებით არ დგინდება, მან კანონით დადგენილი წესით შეიძინა ბინა და არ არსებობს ამ გარიგების კანონით გათვალისწინებული ბათილობის საფუძველი. ი. ბ-ელის თანამესაკუთრის უფლება კი შეუძლებელია აღსდგეს ბინაზე, რომელიც გასხვისებულია კანონით დადგენილი წესით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ი. ბ-ელის წარმომადგენელ რ.ა-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 20 აპრილის გადაწყვეტილება.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.