№ას-468-442-2014 28 იანვარი, 2016 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

პაატა ქათამაძე (მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი – შპს „რ.ფ.მ.“ (მოპასუხე)

წარმომადგენლები – ნ.კ., ზ.ბ.

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ტ.“ (მოსარჩელე)

წარმომადგენლები – რ.მ., მ.ს. (კომპანიის დირექტორი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შესრულებული სამუშაოს ღირებულებისა და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შპს „რ. ფ.მ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც შემკვეთი, მოპასუხე, მეორე აპელანტი ან კასატორი) მიერ „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე გამოცხადებულ ტენდერში შპს „ტ–ს“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მენარდე, მოსარჩელე, პირველი აპელანტი ან მოწინააღმდეგე მხარე) სატენდერო წინადადებამ გაიმარჯვა და 2012 წლის 11 ოქტომბერს მხარეებს შორის გაფორმდა ქ.სამტრედიაში ვაგონ-ცისტერნის გამრეცხის სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულება (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ხელშეკრულება), (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 629.1 მუხლი).

2. მოპასუხესა და კომპანია „I.B.I.Z.G.”-ის საქართველოს ფილიალს (წარმომადგენლობას) (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „ა.“, ზედამხედველი კომპანია ან ინჟინერი) შორის 2012 წლის 30 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ხელშეკრულების შესრულებაზე კონტროლის განხორციელებისათვის ზედამხედველ კომპანიად მოპასუხემ „ა.“ დანიშნა, რის თაობაზეც მენარდეს 2012 წლის 5 დეკემბერს აცნობა (ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების მესამე პუნქტი).

3. მოპასუხის დამფუძნებლისა და 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორის - სს „ს.რ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პარტნიორი, დამფუძნებელი) დირექტორთა საბჭომ 2013 წლის 22 იანვრის დადგენილებით მიიღო გადაწყვეტილება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, რის თაობაზეც შემკვეთმა მენარდეს იმავე წლის 28 იანვარს აცნობა (ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების 15.5 პუნქტი).

4. 2013 წლის 8 თებერვალს მენარდემ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, ზედამხედველ კომპანიაში წარადგინა გაწეული ხარჯების ნუსხა და შესაბამისი დოკუმენტაცია.

5. 2013 წლის 25 მარტს ინჟინერმა შემკვეთს გაუგზავნა წერილობითი დასკვნა მენარდისათვის ასანაზღაურებელი თანხის შესახებ. საპასუხოდ შემკვეთმა აცნობა, რომ იგი არ ეთანხმებოდა ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგებს, მენარდისათვის ასანაზღაურებელ ხარჯსა და მათ დამადასტურებელ დოკუმენტაციას. ინჟინერმა 2013 წლის 29 მარტის წერილით კვლავ დაადასტურა დასკვნაში მითითებული ხარჯების რეალობა, ამასთან, გასცა გადახდის საბოლოო სერთიფიკატი, რომლის მიხედვითაც ასანაზღაურებელი ხარჯი 163 402.52 ლარს შეადგენდა (ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების 14.13 პუნქტი).

6. შემკვეთმა მენარდეს გადახდის საბოლოო სერთიფიკატში მითითებული თანხა არ გადაუხადა.

7. 2013 წლის 23 მაისს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხეს დაჰკისრებოდა:

7.1. შესრულებული სამუშაოს ღირებულება - 154 940,66 ლარი;

7.2. დღგ-ის თანხა - 27 889.32 ლარი, რომელიც მოსარჩელის მიერ შესრულებული სამუშაოსათვის უნდა ყოფილიყო გადახდილი;

7.3. მიუღებელი შემოსავალი მთლიანი სახელშეკრულებო ღირებულების 8% - 425 703.70 აშშ დოლარი;

7.4. დღგ-ს გადაუხდელობის გამო დარიცხული საურავი - 27 889.32 ლარის 0.06% ყოველდღიურად - 2013 წლის 15 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

7.5. სს „ს.ბ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ბანკი) მიერ მოსარჩელეზე დარიცხული ჯარიმა - 32 316.80 აშშ დოლარი;

8. მოსარჩელე ამტკიცებდა, რომ მოპასუხემ თავისი ინიციატივით ვადამდე შეწყვიტა ხელშეკრულება და დაარღვია ხელშეკრულებითვე გათვალისწინებული მოსარჩელისათვის ხარჯების გადახდის წესი. 2013 წლის 29 მარტს ზედამხედველმა კომპანიამ წარადგინა ხარჯების გადახდის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საფუძველი - საბოლოო გადახდის სერტიფიკატი, რომელშიც ხარჯები „ფიდიკის კონტრაქტით“ გათვალისწინებული პროცედურებისა და ვადების დაცვით შეფასდა. მოპასუხემ ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში შესაბამისი თანხა არ გადაიხადა. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხეს დამატებით უნდა დაჰკისრებოდა საგარანტიო წერილის გაცემის ერთჯერადი საკომისიოსა და ორი თვის ყოველთვიური მომსახურების საკომისიოს გადაუხდელობის გამო ბანკის მიერ დარიცხული ჯარიმა, რომელიც საბოლოო გადახის სერტიფიკატში შეტანილი არ იყო, რადგან ინჟინერს დოკუმენტები, ჯარიმის დარიცხვამდე, 2013 წლის 28 იანვარს წარედგინა. მოსარჩელე მიუღებელი შემოსავალის სახით 8%-ის ანაზღაურებას ითხოვდა, ვინაიდან ხარჯთაღრიცხვაში დაგეგმილი მოგება სწორედ ამ ოდენობით იყო გათვალისწინებული.

9. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან წარადგინა მოთხოვნის წარმოშობის დამაბრკოლებელი შესაგებელი და მიუთითა, რომ ხელშეკრულება შეწყდა არა ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების 15.5. პუნქტის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს ხელშეკრულების შეწყვეტის ზოგად უფლებამოსილებას, არამედ კონტრაქტის საერთო პირობების 17.3. პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კერძოდ, პარტნიორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წარმოადგენდა ხელშეკრულების შეწყვეტის მისგან დამოუკიდებელ მიზეზს, რომლის გამოც ვეღარ გააგრძელებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას. ასეთ დროს კი, შემსყიდველი ვალდებულია, მიმწოდებელს აუნაზღაუროს ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ღირებულება (ზოგადი პირობების 17.4. პუნქტი).

მოპასუხის მტკიცებით, საბოლოო სერტიფიკატი შედგენილია არასწორად და კანონდარღვევით, კერძოდ, ის ითვალისწინებს როგორც შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურებას, ისე ზიანის ანაზღაურებას. ხელშეკრულება მხარეთა შორის „ფიდიკის კონტრაქტით“ გათვალისწინებული პროცედურებისა და ვადების დაცვით არ გაფორმებულა („ფიდიკის” ზოგადი პირობები ბაზისია ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობებისათვის). იგი დაიდო „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე, რომლის მიხედვითაც შემსყიდველის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში იგი პასუხს არ აგებს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად გამოწვეული ზიანისათვის.

ამასთან, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც ექსპერტიზის დასკვნა) თანახმად, შესრულებული სამუშაოების ღირებულება მხოლოდ გეოლოგიურ-საინჟინრო ნაწილში დადგინდა (6000 ლარი დღგ-ის გარეშე), ხოლო დარჩენილ ნაწილზე, არასრულად წარდგენილი დოკუმენტაციის გამო, ღირებულების დადგენა ვერ მოხერხდა.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

10.1. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების - 47 439.19 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა;

10.2. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დღგ-ის სახით გადასახდელი თანხის 8 539.05 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა;

10.3. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად სსკ-ის 50-ე, 316.1, 317.1, 361-ე, 629.1, 636-ე, 648-ე, 407.1, 410-ე მუხლები და „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონის 16¹.1¹ მუხლი გამოიყენა. მან არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება ინჟინრის მიერ შესრულებული გადახდის საბოლოო სერტიფიკატში მითითებული თანხის უპირობოდ ანაზღაურების თაობაზე და განმარტა, რომ, მართალია, ინჟინერი მხარეთა შეთანხმებით იყო დანიშნული, მაგრამ კონტრაქტი არ კრძალავდა ამ უკანასკნელის მიერ შედგენილი დასკვნის გადასინჯვასა და მასში შესწორებების შეტანას. შესაბამისად, შესაძლებელი იყო, რომ ინჟინრის მიერ გაცემული საბოლოო სერტიფიკატი მხარეებს სადავოდ გაეხადათ.

12. სასამართლომ გადახდის საბოლოო სერტიფიკატში მითითებული ხარჯის საფუძვლიანობის შეფასებისას გაიზიარა ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმადაც ვერ დადგინდა მოსარჩელის მიერ შესაბამისი ხარჯების გაწევის ფაქტი. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, ინჟინრის მიერ წერილში გაკეთებული განმარტება, რომ მოცემული ხარჯები მას გონივრულად მიაჩნდა და ამიტომ ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად ვერ გამოდგებოდა.

13. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა და არც ზემოაღნიშნული წერილებიდან და ექსპერტიზის დასკვნიდან არ დგინდებოდა შემდეგი ხარჯების გაღების ფაქტი: სანოტარო მომსახურების ხარჯი - 76.44 ლარი; ლაბორატორიის, გეგმარების, ავეჯისა და სპეცაპარატურის აღჭურვაზე, ტესტ-მეთოდების შერჩევა-კვლევასა და ესკიზი-გეგმარებაზე გაწეული ხარჯი - 8 400 ლარი; ტოპოგეოდეზიური სამუშაოების, ასევე საპროექტო სამუშაოების-რკინიგზის ლიანდაგის ხარჯები - შესაბამისად, 6 300 ლარი და 9 170.70 ლარი; 61 800 ლარი, რაც გაწეულ იქნა შრომით ხარჯებზე; ადმინისტრაციულ-საოფისე, სამეურნეო, სატრანსპორტო და სხვა ხარჯები -10 001.16 ლარი.

14. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მხრიდან ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა საინჟინრო-გეოლოგიურ კვლევებზე მოსარჩელის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულება 6 000 ლარი, თუმცა სადავო არ იყო, რომ აღნიშნული თანხა მოპასუხემ მოსარჩელეს სასამართლოში დავის მიმდინარეობის დროს აუნაზღაურა, რის გამოც მისი კვლავ მოპასუხეზე დაკისრების საფუძველი არ არსებობდა. ინჟინრის მიერ სერტიფიკატში მითითებულ „ჩისტი მირ მ“-ის მოთხოვნილ ხარჯთან (პროექტირების ხარჯი - 24 034 ლარი და სხვა სახის ხარჯი 17 406.51 ლარი) დაკავშირებით სასამართლომ ექსპერტიზის დასკვნა გაიზიარა და მოპასუხეს მხოლოდ პროექტირების ხარჯი - 24 034 ლარი დააკისრა.

15. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის შესრულების გარანტიის: 2 321.45 ლარის, საავანსო გარანტიის გაცემის საკომისიოს - 5 756.48 ლარის, საავანსო გარანტიის დეკემბრის თვის საკომისიოს 7 663.63 ლარის, აგრეთვე საავანსო გარანტიის იანვრის თვის საკომისიოს 7 663.63 ლარის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანი იყო და დააკმაყოფილა. სასამართლომ განმარტა, რომ მოპასუხეს აღნიშნული თანხების საფუძვლიანობა არც ინჟინრისადმი მიწერილ წერილში გაუხდია სადავოდ და არც სასამართლო სხდომაზე წარუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია.

16. სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა შეთანხმებით ხელშეკრულების ღირებულება დღგ-ის ჩათვლით განისაზღვრა, შესაბამისად, საფუძვლიანად მიიჩნია მოპასუხისათვის შესრულებული სამუშაოს ღირებულებაზე (47 439.19 ლარი) დარიცხული დღგ-ის - 8 539.05 ლარის დაკისრება.

17. სასამართლომ განმარტა, რომ „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ” საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მხოლოდ მენარდის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებოდა, რის გამოც ზიანის ანაზღაურების ნაწილში მისი მოთხოვნა უარყო.

18. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებებზე მითითებით მოითხოვა:

18.1. ინჟინერი მხარეთა შეთანხმებით არ დანიშნულა, ის თავად მოპასუხემ დანიშნა, რის თაობაზეც მოსარჩელეს წერილობით აცნობა, შესაბამისად, ინჟინერი შემკვეთის სახელით მოქმედი პირი იყო. ხელშეკრულების (14.11, 14.12 პუნქტების) მიხედვით, ინჟინერი დამკვეთს გადასცემდა საბოლოო გადახდის სერთიფიკატს. სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ ის შეიძლებოდა სადავო გამხდარიყო. „საბოლოო გადასახდელი თანხა“ ნიშნავს საბოლოოს, რომლის მოპასუხის მიერ ცალმხრივად შეცვლის მექანიზმი, კონტრაქტის მიხედვით, არ არსებობდა.

18.2. ექსპერტიზის დასკვნაში არ იყო განმარტებული, თუ რატომ ვერ დაადგინა ექსპერტმა გარკვეული სამუშაოების ღირებულება. ამასთან, მათი დაუდგენლობა არ ნიშნავდა იმას, რომ მოსარჩელემ უფასოდ, ხარჯის გარეშე გასწია სამუშაოები. სასამართლოს მიერ ხარჯის დაანგარიშება არასწორი იყო, ვინაიდან იგი არც ინჟინრის და არც ექსპერტიზის დასკვნის არსებით განხილვაში არ უნდა შესულიყო.

18.3. სასამართლომ უგულებელჰყო კონტრაქტის 14.7 და 14.8 პუნქტები, რომელთა მიხედვითაც, დამკვეთს კონტრაქტორისათვის უნდა გადაეხადა საბოლოო გადახდის სერტიფიკატში მითითებული თანხა, მისი მიღებიდან 30 დღის ვადაში, ხოლო გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში, შემკვეთი ვალდებული იყო, გადაეხადა დაგვიანების პერიოდში დარიცხული ხარჯები.

18.4. სასამართლომ ზიანის საკითხებთან დაკავშირებული ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონი სამოქალაქო კანონმდებლობასთან შედარებით უფრო სპეციალურად მიიჩნია. სასამართლომ მიკერძოებულად განმარტა სსკ-ის 411-ე, 412-ე და 414-ე მუხლები, უგულებელჰყო ამავე კოდექსის 404-ე მუხლი და, ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, არ დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა ბანკის მიერ დარიცხული ჯარიმის, დღგ-ის გადაუხდელობის გამო დარიცხული საურავისა და მიუღებელი შემოსავალის სახით 8%-ის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში.

19. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით მოითხოვა:

19.1. მხარეებს შორის არსებული ურთიერთობა „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ სპეციალური კანონით რეგულირებადი იყო და არ იყო კლასიკური ნარდობის ხელშეკრულება. მითითებული კანონით კი, იმპერატიულადაა დადგენილი, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში, ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა მხოლოდ შეწყვეტის მომენტამდე შესრულებული სამუშაოს ღირებულება.

19.2. მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოპასუხისათვის დაკისრება დაუსაბუთებელი იყო, ვინაიდან აღნიშნული ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია - ინვოისები, მიღება-ჩაბარების აქტები მოსარჩელეს არ წარუდგენია.

20. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით:

20.1. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

20.2. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

20.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და მენარდის სარჩელი დაკმაყოფილდა;

20.4. შემკვეთს მენარდის სასარგებლოდ დაეკისრა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება – 154 940.66 ლარი, დღგ – 27 889.32 ლარი, მიუღებელი შემოსავალი – 425 703.70 ლარი, დღგ-ის გადაუხდელობის გამო დარიცხული საურავი – 27 889.32 ლარის 0.06% ყოველდღიურად 2013 წლის 15 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ბანკის მიერ მოსარჩელეზე დარიცხული ჯარიმა – 32 316.80 აშშ დოლარი.

21. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხელშეკრულება შეწყდა 15.5 პუნქტის შესაბამისად, რის გამოც შემკვეთს თანხა ხელშეკრულების 19.6 პუნქტის მიხედვით უნდა გადაეხადა. მითითებული პუნქტი კი ადგენს, რომ ხელშეკრულების ამ წესით შეწყვეტის შემთხვევაში, ინჟინერი უკვე შესრულებული სამუშაოების ღირებულებას დაადგენს და გამოსცემს გადახდის სერთიფიკატს, რომელიც, მათ შორის, მოიცავს ნებისმიერ იმ ხარჯს ან ვალდებულებას, რომელიც მოცემულ გარემოებაში სამართლიანად წარმოექმნა კონტრაქტორს სამუშაოების დასრულების მოლოდინში.

22. პალატამ სადავო სამართალურთიერთობებში „ინჟინრის“ როლზეც გაამახვილა ყურადღება და იგი კონტრაქტში მითითებული უფლებამოსილებების განხორციელებისას, დამკვეთის სახელით მოქმედ პირად მიიჩნია. ამასთან, აღნიშნა, რომ სადავო შემთხვევაში ინჟინრის მიერ განხორციელებული უფლებამოსილება არ განეკუთვნებოდა არცერთ იმ შემთხვევას, რომლისთვისაც კონტრაქტი მის მიერ შემკვეთისგან სპეციალური თანხმობის მიღებას ადგენდა.

23. პალატამ დაასკვნა, რომ შემკვეთს უფლება არ ჰქონდა სადავოდ გაეხადა მის მიერ ხელშეკრულების საფუძველზე დანიშნული და მისივე სახელით მოქმედი ინჟინრის მიერ გაცემული „გადახდის საბოლოო სერთიფიკატი“. სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ განსახილველი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის საფუძველზე წარმოშობილი ფულადი ვალდებულების შესრულების, გადახდის სერთიფიკატის შედგენისა და გამოცემის წესებს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ადგენდა, რომლის შეცვლის უფლება დამკვეთს ცალმხრივად არ ჰქონდა. ამასთან, ის გარემოება, რომ სწორედ „გადახდის სერთიფიკატი“ იყო გადახდის საფუძველი, ერთმნიშვნელოვნად ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების, სსკ-ის 52-ე მუხლის საფუძველზე, განმარტებიდან გამომდინარეობდა.

24. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ხელშეკრულების ის პუნქტები (11.9, 15.3 და 15.4), რომელთა საშუალებითაც პირველი ინსტანციის სასამართლო ცდილობდა დაესაბუთებინა მოსაზრება, რომ „საბოლოო გადახდის სერთიფიკატი“ არ იყო საბოლოო, განსახილველ დავასთან შემხებლობაში არ იყო, რადგან ისინი სხვა შემთხვევებს არეგულირებდა. კერძოდ, კონტრაქტის 11.9 პუნქტი „შესრულების სერთიფიკატს“ შეეხებოდა, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, საკითხი შეეხებოდა საწყის სტადიაზევე შემკვეთის ინიციატივით ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო გაცემულ „გადახდის საბოლოო სერთიფიკატს“ და ასეთ ვითარებაში „შესრულების სერთიფიკატის“ გაცემას კონტრაქტის 15.5 და 19.6 პუნქტები არ ითვალისწინებდა. ხელშეკრულების 15.3 და 15.4 პუნქტების გამოყენება დაუშვებელი იყო, რადგან არ არსებობდა 15.2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რომლითაც დადგენილია შემკვეთის უფლებამოსილება, შეწყვიტოს კონტრაქტი კონტრაქტორის ბრალეული ქმედების გამო. სააპელაციო პალატამ ამავე დასაბუთებით არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრებები 14.6 პუნქტის გამოყენებასთან დაკავშირებით. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში არც 14.11 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა არსებობდა, რადგან ინჟინერსა და მენარდეს შორის რაიმე უთანხმოება გაანგარიშების საკითხზე არ წარმოშობილა, ეს უკანასკნელი დაეთანხმა გაანგარიშებას, რის გამოც ინჟინერმა შემკვეთს წარუდგინა არა „შუალედური გადახდის სერთიფიკატი“, არამედ „საბოლოო გადახდის სერთიფიკატი“. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეებმა დავის გადაწყვეტის მეოცე მუხლით განმტკიცებულ წესზე (საჩივრები, დავა, არბიტრაჟი) ნებაყოფლობით თქვეს უარი.

25. პალატამ მხარეთა შორის ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლად ნარდობის ხელშეკრულება მიიჩნია და არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ზიანის ანაზღაურების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, რომელიც „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 16¹ მუხლის 1¹ პუნქტს ეფუძნებოდა. აღნიშნული დანაწესის მიხედვით, შემსყიდველის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, იგი პასუხს არ აგებს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად გამოწვეული ზიანისთვის, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შემთხვევებისა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემული შემთხვევა სწორედ ამ ნორმით გათვალისწინებულ საგამონაკლისო შემთხვევა იყო, რადგან სამოქალაქო კოდექსში სახელშეკრულებო სამართლის მარეგულირებელი ზოგადი ნორმები (იგულისხმება 394.1, 408-ე, 411-ე, 412-ე, 414-ე მუხლები) ადგენს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ხელშეკრულების დამრღვევი მხარის მიერ. გარდა ზოგადი ნორმებისა, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას პირდაპირ ითვალისწინებს სადავო სამართალურთიერთობის მარეგულირებელი სპეციალური ნორმა - სსკ-ის 636-ე მუხლი. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, კონტრაქტის პირობების დამრღვევი მხარის მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ხელშეკრულების არაერთი პუნქტით იყო განმტკიცებული (8.9, 14.8, 19.6 პუნქტები).

26. რაც შეეხება მოპასუხის მიერ მითითებულ ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველს, იმას, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო ვერ შეძლო, რის გამოც მხოლოდ ფაქტიურად შესრულებული სამუშაოს ღირებულება უნდა აანაზღუროს (17.3 და 17.4 პუნქტები), პალატამ მიუთითა, რომ პარტნიორის გადაწყვეტილება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, ვერ ჩაითვლებოდა „შემკვეთისაგან დამოუკიდებელ მიზეზად“. ამასთან, განსახილველი სადავო საკითხი (კონტრაქტორისთვის თანხების ანაზღაურება შემკვეთის ინიციატივით ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში) პირდაპირ იყო დარეგულირებული ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების 15.5 და 19.6 პუნქტებით. ეს უკანასკნელი კი, შესრულებული სამუშაოების თანხასთან ერთად, ითვალისწინებდა დამკვეთის ვალდებულებას კონტრაქტორის მიერ გაწეული (გასაწევი) სხვადასხვა ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე. ამასთან, განსაკუთრებულ პირობებს (ე.წ. „ფიდიკის წესებს“) უპირატესობა ენიჭებოდა საერთო პირობებთან შედარებით.

27. მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2012 წლის 12 ივლისის N1–1/1463 ბრძანებაზე, რომელიც ადგენს გეგმიური მოგების ოდენობას არაუმეტეს 8%-ის ოდენობით. სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის ხარჯთაღრიცხვაში დაგეგმილი მოგების სახით გათვალისწინებული 8% შესული იყო დამტკიცებული ხარჯთაღრიცხვის შესაბამისი ერთეულების ღირებულებაში. შესაბამისად, არსებობდა „კანონისმიერი პრეზუმფცია“, რომ მენარდე სადავო ხელშეკრულების პირობებში მიიღებდა მოგებას მითითებული ოდენობით. ეს „კანონისმიერი პრეზუმფცია“ მოპასუხეს, სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებით დადგენილი წესით, არ გაუქარწყლებია.

28. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

28.1. მოსარჩელეს გაწეული ხარჯების დამადასტურებელი ის მტკიცებულებები, რომელიც ინჟინერსაც გადასცა, სასამართლოში არ წარმოუდგენია. აღნიშნული ხარჯების გაწევის მტკიცების ტვირთი კი, მას ეკისრებოდა.

28.2. სასამართლომ დაადგინა ინჟინრის მიერ შედგენილი საბოლოო გადახდის სერთიფიკატის უტყურობისა და სისრულის პრეზუმფცია და საერთოდ აკრძალა მისი გასაჩივრების უფლება. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული სერტიფიკატი არ წარმოადგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, რომლის უპირობო შესრულების ვალდებულება კონსტიტუციით არის დადგენილი. ფიდიკის წესები (3.5 მუხლი) ადგენს, რომ ინჟინრის მიერ გამოცემული გადახდის სერტიფიკატი გადასინჯვას მეოცე მუხლის ფარგლებში ექვემდებარება. ამასთან, მართლია, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული დავების საბჭოს არ მიმართავდნენ, მაგრამ იქვე დათქვეს, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავებს საერთო სასამართლოები განიხილავდნენ.

28.3. გადახდის სერტიფიკატის შედგენის დროს ინჟინერმა თავად დაარღვია ხელშეკრულება, კერძოდ, როდესაც კასატორმა მას ხარჯებთნ დაკავშირებით განმარტება მოსთხოვა, მისი პასუხი, რომ მითითებული ხარჯები გონივრულად მიაჩნდა, დაუსაბუთებელი იყო. გარდა ამისა, ინჟინერი არ დაელოდა მისი გადაწყვეტილების შემკვეთის მიერ გადასინჯვას და იმავე დღეს გამოსცა გადახდის საბოლოო სერთიფიკატი, რაც მის ტენდენციურობასა და არაობიექტურობაზე მიუთითებს.

28.4. ხელშეკრულება „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დაიდო, ამიტომ ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სასამართლოს ამ კანონით უნდა ეხელმძღვანელა. ამასთან, ხელშეკრულების თავისუფლებისა და ნების ავტონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შემსყიდველი ვალდებულია, მიმწოდებელს აუნაზღაუროს ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ღირებულება (17.4 პუნქტი). მართალია, სსკ-ის 636-ე მუხლი ადგენს, რომ შემკვეთმა მენარდეს უნდა აუნაზღაუროს ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი, მაგრამ მხარეებმა, სსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულების დარღვევის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაზე უარი თქვეს.

28.5. არასწორია სასამართლოს შეფასება, რომ დამფუძნებლის გადაწყვეტილება ხელშეკრულების შეწყვეტაზე შემკვეთისაგან დამოუკიდებელი მიზეზი არ არის. მხარეებს შორის მოქმედი ხელშეკრულების დაფინანსების წყაროს ბანკიდან აღებული კრედიტი წარმოადგენდა. პარტნიორის გადაწყვეტილებით კი, საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება შეწყდა. ამასთან, შემკვეთს, დამფუძნებლის თანხმობის გარეშე, საბანკო კრედიტის მხოლოდ 20 000 ლარის ოდენობით აღების უფლება ჰქონდა.

28.6. სასამართლომ ხელშეკრულების 17.3 და 17.4 პუნქტები არ გამოიყენა იმ მოტივით, რომ ისინი ხელშეკრულების ზოგად ნაწილში იყო განთავსებული და განსაკუთრებულ ნაწილს ეწინააღმდეგებოდა, კოლიზიისას კი, ამ უკანასკნელს უპირატესობა ენიჭებოდა. მოცემულ შემთხვევაში, ზოგად და განსაკუთრებულ ნაწილს შორის კოლიზია არ არსებობს. ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში კონტრაქტორისათვის ასანაზღაურებელი ხარჯის განმარტება განსაკუთრებული პირობების 1.1.4.3. ქვეპუნქტშია მოცემული, რომლის თანახმადაც „ხარჯი“ ნიშნავს კონტრაქტორის მიერ გაწეულ ნებისმიერ გონივრულ ხარჯს როგორც სამუშაოს ადგილას, ასევე მის ფარგლებს გარეთ ზედნადები და სხვა ხარჯების ჩთვლით, მაგრამ არ მოიცავს მოგებას.

28.7. მენარდეს 28 დღის განმავლობაში სადავოდ არ გაუხდია ინჟინრის მიერ გამოცემული საბოლოო გადახდის სერტიფიკატი (განსაკუთრებული პირობების 20.1 პუნქტი), რაც ნიშნავს იმას, რომ იგი დაეთანხმა სერთიფიკატში მითითებულ თანხას და დამატებით მიუღებელი შემოსავლის, დღგ-სა და სხვა ზიანის მოთხოვნის უფლება აღარა აქვს. მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებასთან დაკავშირებით, სასამართლო ენდო მოსარჩელის მიერ მითითებულ 12.07.2012 წლის N1–1/1463 ბრძანებას და არ გაითვალისწინა, რომ მოგების მარჟა იანგარიშება პირდაპირი დანახარჯებიდან, რომელიც არათუ სასამართლომ, კონტრაქტორმაც კი არ იცის პროექტის დასრულებამდე. გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია ბანკის მიერ დარიცხული ჯარიმის, დღგ-ისა და დღგ-ის გადაუხდელობის გამო დარიცხული საურავის დაკისრების ნაწილშიც, ვინაიდან საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც მითითებული თანხების მოსარჩელეზე დარიცხვას დაადასტურებდა.

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 მაისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულ იქნა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

30. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზიები, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტები და არასწორადვე განმარტა კანონი, რასაც შედეგად მოჰყვა სამართლებრივად დაუსაბუთებელი დასკვნები სარჩელის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით, ნაწილობრივ გასაზიარებელია.

31. მოსარჩელის პირველი მოთხოვნა ნარდობის ხელშეკრულებიდან (სსკ-ის 629.1 მუხლის მიხედვით, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს, შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია, გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური) გამომდინარე შესრულებული სამუშაოს ღირებულების - 154 940.66 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებაა. წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-6 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 636-ე (შემკვეთს უფლება აქვს, სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი) მუხლი.

32. სსკ-ის 636-ე მუხლით გათვალისწინებული შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების წინაპირობებია: მხარეთა შორის ნარდობის ხელშეკრულების დადება; მენარდის მიერ შეთანხმებული სამუშაოს ნაწილის შესრულება; სამუშაოს დასრულებამდე შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტა. ამდენად, ნარდობის ხელშეკრულების მოშლა არ ათავისუფლებს შემკვეთს მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურების მოვალეობისგან. აღნიშნულს არც შემკვეთი არ ხდის სადავოდ. კასატორის პრეტენზია ისაა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება.

33. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს შესრულებული სამუშაოს ღირებულება დააკისრა, რომელიც ინჟინრის მიერ გაცემული გადახდის საბოლოო სერტიფიკატის მიხედვით დღგ-ის გარეშე 154 940.66 ლარს შეადგენდა. კასატორი მიიჩნევს, რომ საბოლოო სერტიფიკატი შედგენილია არასწორად და კანონდარღვევით. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, შესრულებული სამუშაოების ღირებულება მხოლოდ გეოლოგიურ-საინჟინრო ნაწილში დადგინდა (6000 ლარი დღგ-ის გარეშე), ხოლო დარჩენილ ნაწილზე, არასრულად წარდგენილი დოკუმენტაციის გამო, ღირებულების დადგენა ვერ მოხერხდა. ამ ხარჯების გაწევის მტკიცების ტვირთი კი, მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რაც მან ვერ შეძლო. სასამართლომ ისე გაიზიარა ინჟინრის მიერ შედგენილი საბოლოო გადახდის სერტიფიკატში მითითებული ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა, რომ სისწორე არ შეუმოწმებია.

34. პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ინჟინრის მიერ გამოცემული გადახდის სერტიფიკატის შესაბამისად ანაზღაურების თაობაზე, მართებულია შემდეგ გარემოებათა გამო:

34.1. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულება შეწყდა მისი განსაკუთრებული პირობების 15.5 პუნქტის საფუძველზე, ვინაიდან დამფუძნებელი პარტნიორის გადაწყვეტილება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ არ შეიძლება, შემკვეთისაგან დამოუკიდებელ მიზეზად განვიხილოთ. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.2 პუნქტის მიხედვით, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს უფლებამოსილების ფარგლებში საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას. ვინაიდან აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე უფლებამოსილი საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი იყო, მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება საწარმოს გადაწყვეტილებად მიიჩნევა. გარდა ამისა, თავად მოპასუხე მოსარჩელისათვის 28.01.2013 წელს მიწერილ წერილში მიუთითებს, რომ ხელშეკრულება 15.5 პუნქტის შესაბამისად შეწყდა. ამდენად, ცალსახაა, რომ მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოები 19.6 პუნქტით დადგენილი წესით უნდა ანაზღაურდეს, რაც თანხის ინჟინრის მიერ გამოცემული სერტიფიკატის შესაბამისად გადახდას გულისხმობს.

34.2. კასატორის პრეტენზია ისიცაა, რომ ხელშეკრულების განსაკუთრებული პირობების 19.6 პუნქტით გათვალისწინებული გადახდის სერტიფიკატი არ არის საბოლოო გადახდის სერტიფიკატი, რომლის შინაარსსა და გაცემის წესს განსაკუთრებული პირობების 14.13 პუნქტი განსაზღვრავს. პალატა განმარტავს, რომ, მართალია, ხელშეკრულების 19.6 პუნქტში სიტყვა „საბოლოო“ არ არის მითითებული, თუმცა ამ კონკრეტული პუნქტისა და მთლიანი ხელშეკრულების ანალიზის საფუძველზე, ცხადი ხდება, რომ მხარეთა ნამდვილი ნება „საბოლოო გადახდის სერტიფიკატით“ ანგარიშსწორება იყო. მათ გაწეული ხარჯების ანაზღაურებისათვის ნათლად და არაორაზროვნად დაადგინეს სპეციალური წესი - ინჟინრის მიერ გამოცემული საბოლოო გადახდის სერტიფიკატის შესაბამისად გადახდა. ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეებმა თვითონ განსაზღვრეს, თუ რა ფორმით შეიძლებოდა შესრულებული სამუშაოებისათვის ანაზღაურება და ამ წესის შეცვლა მხოლოდ მხარეებს ურთიერთშეთანხმებით შეეძლოთ. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეში განმარტა, რომ: „ყოველი კონკრეტული ქმედება ვალდებულებითი ურთიერთობის შემწყვეტ შესრულებად რომ ჩაითვალოს, აუცილებელია, მოვალემ კრედიტორის წინაშე ვალდებულება ზუსტად ისე შეასრულოს, როგორც ამაზე მხარეები შეთანხმდნენ და როგორი გონივრული მოლოდინიც კრედიტორს ჰქონდა, კერძოდ, სრულად, ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას“ (შდრ. სუსგ ას-872-830-2013, 17.10.2014). საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორს, რომ აღნიშნული სერტიფიკატი არ არის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელიც არ შეიძლება სადავო გახდეს, თუმცა რადგან შემკვეთი მიიჩნევდა, რომ ინჟინერი არაობიექტურად მოქმედებდა და საბოლოო გადახდის სერტიფიკატი ხელშეკრულებისა და კანონის დარღვევით იყო შედგენილი, აღნიშული მის შემდგენელთან - საზედამხედველო კომპანიასთან დავის და არა - მენარდისათვის ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო. სერტიფიკატი იყო თუ არა სათანადოდ შედგენილი, მოცემული დავის საგანი ვერ გახდება, ვინაიდან მისი სისწორე მისმა შემდგენელმა უნდა ადასტუროს და, უსწორებისა თუ ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში, მანვე აგოს პასუხი.

34.3. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნებს მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნამდვილი ნების შეფასებასთან დაკავშირებით, რომელიც ხელშეკრულების დეტალურ ანალიზს ეყრდნობა. პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა საზედამხედველო კომპანიისა და ინჟინრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფუნქცია და უფლება-მოვალეობები, რომელთაგან შესრულებული სამუშაოების განსაზღვრის შედეგად საბოლოო გადახდის სერთიფიკატის გამოცემა ერთი-ერთი არსებითი პირობათაგანი იყო (ხელშეკრულების 3, 14 და 19 მუხლები). მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს კვლევის საგანი არ უნდა გახდეს რეალურად რა სამუშაოები შესრულდა და რას შეადგენს მათი ღირებულება. ამისათვის მხარეებმა ხელშეკრულებით ინჟინერი მიიჩნიეს კომპეტენტურ პირად. ხოლო შემკვეთი, რომელიც სადავოდ ხდის თავისივე დანიშნული ინჟინერის კომპეტენციასა და კეთილსინდისიერებას, უფლებამოსილი იყო, აღნიშნულის თაობაზე ამ უკანასკნელთან ედავა.

35. ამდენად, ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს, რომ გადახდის სერტიფიკატი საბოლოო იყო მენარდესთან და არა - ინჟინერთან მიმართებით. არ შეიძლება, მენარდემ პასუხი აგოს შემკვეთის მიერ დანიშნულ და მისივე სახელით მოქმედ ინჟინრის მიერ თუნდაც უსწოროდ შედგენილ სერტიფიკატზე. აღნიშნული გამომდინარეობს ვალდებულების შესრულების პირობათა სამართლიანი განსაზღვრის პრინციპიდანაც, რომელსაც სსკ-ის 425.1 მუხლი ადგენს (თუ ვალდებულების შესრულების პირობები უნდა განისაზღვროს ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის ან მესამე პირის მიერ, მაშინ საეჭვოობისას ივარაუდება, რომ ამგვარი განსაზღვრა უნდა მოხდეს სამართლიანობის საფუძველზე). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისათვის 154 940.66 ლარის დაკისრების ნაწილში, კანონიერია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს (სსსკ-ის 410-ე მუხლი).

36. კასატორის პრეტენზია, ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის დაკისრების ნაწილში, ნაწილობრივ დასაბუთებულია, კერძოდ, მიუღებელი შემოსავლისა და ბანკის მიერ დარიცხული ჯარიმის მოპასუხისათვის დაკისრების ნაწილში, თუმცა საკასაციო პალატა ზიანის სრულად გამორიცხვას არ ეთანხმება, ვინაიდან მენარდის მოთხოვნა, ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, სსკ-ის 636-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს.

37. კასატორი ამტკიცებს, რომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა უსაფუძვლოა, ვინაიდან ხელშეკრულება საერთო პირობების 17.3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შეწყდა, კერძოდ, მან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება მისგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო ვერ შეძლო. ამ საფუძვლით ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგი კი, შემკვეთის მიერ მენარდისათვის ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურებაა (საერთო პირობების 17.4 პუნქტი). ამდენად, კასატორის მტკიცებით, ვალდებულების დარღვევის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაზე მხარეებმა სსკ-ის 410-ე მუხლის შესაბამისად, უარი თქვეს.

როგორც ზემოთ აღინიშნა (პ. 34.1), პალატა ხელშეკრულების შეწყვეტის სახელშეკრულებო საფუძველთან დაკავშირებით იზიარებს მოსარჩელის მტკიცებას, რომ შემკვეთმა განსაკუთრებული პირობების 15.5 პუნქტით მინიჭებული ხელშეკრულების შეწყვეტის უფლებამოსილება გამოიყენა და მას თანხა 19.6 მუხლით დადგენილი წესით უნდა აუნაზღაურდეს (და არა - საერთო პირობების 17.4 პუნქტის მიხედვით). მნიშვნელოვანია, რომ ასეთ შემთხვევაში მენარდეს უნაზღაურდება ნებისმიერი სხვა ხარჯი ან ვალდებულება, რომელიც მოცემულ გარემოებაში სამართლიანად წარმოექმნა მას სამუშაოების დასრულების მოლოდინში (განსაკუთრებული პირობების 19.6.c პუნქტი). ამდენად, კასატორის მოსაზრება მხარეთა მიერ ზიანის სრულად გამორიცხვასთან დაკავშირებით უსაფუძვლოა, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას სსკ-ის 636-ე მუხლი ითვალისწინებს. ამასთან, შემკვეთის მიერ ნარდობის ხელშეკრულების მოშლის უფლების გამოყენებისას ზიანის ანაზღაურებაზე თავად მხარეებიც შეთანხმდნენ (იხ. პ. 40.2).

38. ზიანის სრულად გამორიცხვის თაობაზე კასატორის კიდევ ერთი არგუმენტი ისაა, რომ ხელშეკრულება „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დაიდო, შესაბამისად, ზიანის დაკისრების ნაწილში სასამართლოს ამ კანონით უნდა ეხელმძღვანელა, რომელიც ადგენს, რომ შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, იგი პასუხს არ აგებს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად გამოწვეული ზიანისთვის.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ, მართალია, ხელშეკრულება „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე დაიდო, თუმცა, ამავე კანონის 1.1. მუხლის თანახმად, კანონი ადგენს სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელების ზოგად სამართლებრივ, ორგანიზაციულ და ეკონომიკურ პრინციპებს. განსახილველი დავა კი, კონკრეტული, ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან არის წარმოშობილი, რომელიც იმ უფლებებსა და მოვალეობებს გულისხმობს, რაც ერთმანეთის მიმართ შემკვეთსა და მენარდეს აქვთ. შესაბამისად, დავის უშუალო მატერიალურსამართლებრივი საფუძველი სამოქალაქო კანონმდებლობაა. ამასთან, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 16¹ მუხლის 1¹ პუნქტი (შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, იგი პასუხს არ აგებს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად გამოწვეული ზიანისათვის, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შემთხვევებისა) ადგენს, რომ შემსყიდველმა ორგანიზაციამ ხელშეკრულების შეწყვეტით გამოწვეული ზიანი უნდა აანაზღაუროს, თუ ამას საქართველოს შესაბამისი კანონმდებლობა ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში კი, ნარდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმებიდან გამომდინარე, რომლითაც სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში, მხარეთათვის მხოლოდ ამგვარი ურთიერთობისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური წესები დგინდება, შემკვეთმა ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი უნდა აანაზღაუროს. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის არგუმენტი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე ზიანის გამორიცხვასთან დაკავშირებით.

39. მენარდის ინტერესების დასაცავად და მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების გონივრული ბალანსის შესანარჩუნებლად, შემკვეთს ეკისრება ვალდებულება, ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, მენარდეს აუნაზღაუროს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტისას ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ხელშეკრულების ის ნაწილი, რომელიც უკვე შესრულდა და ის, რომელიც ხელშეკრულების გამო აღარ უნდა შესრულდეს. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ „სსკ-ის 636-ე მუხლში მითითებული ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი არის ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაო, რომელიც უნდა აუნაზღაუროს შემკვეთმა მენარდეს და, ასევე, დანახარჯები, რომელიც მოიცავს მენარდის მიერ გაწულ ისეთ ქმედებებს, რომლებიც უკავშირდება კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულების მიზნებისათვის ადამიანური თუ ფინანსური რესურსების მოზიდვას, მაგ. ისეთი სპეციფიკური მასალებისა და მოწყობილობების შეძენას, რომელიც მხოლოდ კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოებისთვისაა აუცილებელი და შეუძლებელია მათი სხვაგან გამოყენება, მანქანა-დანადგარებისა და ტექნიკური საშუალებების, შესასრულებელი სამუშაო იარაღის დაქირავება, კონკრეტული სპეციალისტების მოწვევა, რაც ნარდობის სამუშაოებისათვის გაწეულ ფაქტობრივ და იმ დანახარჯებს მოიცავს, რომელსაც, სავარაუდოა, გაიღებდა მენარდე, რადგან საამისოდ განახორციელა გარკვეული ქმედებები“ (შდრ. ას-697-663-2015, 15.12. 2015).

ამდენად, ხელშეკრულების შესრულებული ნაწილის მიმართ კანონი ადგენს შეთანხმებული საზღაურის ანაზღაურების ვალდებულებას, ხოლო შეუსრულებული ნაწილის მიმართ ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი კი, ის ხარჯებია, რომელიც მენარდემ უკვე შესრულებული თუ ჯერ კიდევ შეუსრულებელი (თუმცა სამომავლოდ შესასრულებელი) სამუშაოსთვის გაიღო. ამ ხარჯის გაწევის მტკიცების ტვირთი, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მენარდეს ეკისრება, ანუ მან უნდა ამტკიცოს, თუ რა ზიანი მიადგა ხელშეკრულების მოშლით.

აღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამართლებრივად დაუსაბუთებელია კასატორის მოთხოვნა, დღგ-ის თანხის - 27 889.32 ლარის, რომელიც მოსარჩელის მიერ შესრულებული სამუშაოსათვის უნდა ყოფილიყო გადახდილი და, მისი გადაუხდელობის გამო, დარიცხული საურავის - 27 889.32 ლარის 0.06%-ის ყოველდღიურად - 2013 წლის 15 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, დაკისრებაზე უარის თქმის თაობაზე. ეს მენარდისათვის ფაქტობრივად დამდგარი ე.წ. საკომპენსაციო ზიანია და იგი უნდა ანაზღაურდეს. ამდენად, მოპასუხისათვის 27 889.32 ლარისა და მისი 0.06%-ის მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრების ნაწილში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს (სსსკ-ის 410-ე მუხლი).

40. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დასაბუთებელია კასატორის პრეტენზია მიუღებელი შემოსავლისა და ბანკის მიერ დარიცხული ჯარიმის დაკისრების ნაწილში შემდეგ მოსაზრებათა გამო:

40.1.მოსარჩელე მოითხოვდა მიუღებელი შემოსავლის სახით მთლიანი სახელშეკრულებო ღირებულების 8%-ის - 425 703,7 აშშ დოლარის კასატორისათვის დაკისრებას. სსკ-ის 636-ე მუხლის ზემოაღნიშნული განმარტებიდან გამომდინარეობს, რომ ნორმა ზიანს მიუღებელი შემოსავლის სახით არ ითვალისწინებს.

40.2. გარდა ამისა, ასეც რომ არ იყოს და შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი იმდაგვარად განიმარტოს, რომ მასში მიუღებელი შემოსავალიც მოიაზრებოდეს, მოსარჩელის ამ მოთხოვნას საფუძველი მაინც ეცლება, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში, მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაზე მხარეებმა უარი თქვეს. ამ შესაძლებლობას ითვალისწინებს სსკ-ის 410-ე (ვალდებულების დარღვევის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებაზე წინასწარ უარის თქმა დაიშვება, თუ ეს გათვალისწინებულია კანონით ან მხარეთა შეთანხმებით) მუხლი. კანონმდებელმა სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევისას დაუშვა პასუხისმგებლობის გამორიცხვის შესახებ მხარეთა შეთანხმების შესაძლებლობა, ანუ ხელშეკრულებით შესაძლოა, მხარეებმა, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებასთან მიმართებით, პასუხისმგებლობა სრულად ან ნაწილობრივ შეზღუდონ ან გამორიცხონ, თუმცა პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების ან მისი შეზღუდვის შესახებ შეთანხმება ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების გამორიცხვისა თუ მისი გარკვეული ფარგლებით შეზღუდვის შესახებ უნდა განიმარტოს მხარეთა ინტერესების დაბალანსების ფარგლებში. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, სახელშეკრულებო მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლებრივი ნორმა ხელშეკრულების მოშლის საგამონაკლისო წესს ადგენს. შესაბამისად, ასეთი შეთანხმება მით უფრო შესაძლებელია, როდესაც მხარე ვალდებულებას კი არ არღვევს, არამედ, ნარდობის მომწესრიგებელი სპეციალური ნორმით განმტკიცებულ ხელშეკრულების მოშლის უფლებას იყენებს. მითითებული ნორმის სხვაგვარი განმარტების შემთხვევაში, პასუხისმგებლობის გამორიცხვის შესახებ შეთანხმების კანონმდებლობით დაშვება პრაქტიკულ მნიშვნელობას დაკარგავდა და ამ დაშვების მიზანი განუხორციელებელი დარჩებოდა.

მოცემულ შემთხვევაში, განსაკუთრებული პირობების 16.6 მუხლის თანახმად, შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების 15.5 პუნქტის შესაბამისად შეწყვეტისას მენარდეს თანხა აუნაზღაურდება ინჟინრის მიერ შედგენილი სერტიფიკატის შესაბამისად, რომელიც მოიცავს:

ა) თანხას იმ ნებისმიერი შესრულებული სამუშაოსათვის, რომლის ფასიც კონტრაქტშია მოცემული;

ბ) სამუშაოებისათვის შეკვეთილი დანადგარისა და მასალების ხარჯს, რომელიც უკვე გადაცემულია კონტრაქტორისათვის, ან რომელიც კონტრაქტორმა უკვე უნდა მიიღოს: ეს დანადგარი და მალასები შემკვეთის საკუთრება გახდება მას შემდეგ, რაც შემკვეთი მის ღირებულებას გადაიხდის და მენარდე მას მფლობელობაში გადასცემს;

გ) ნებისმიერი სხვა ხარჯი ან ვალდებულება, რომელიც მოცემულ გარემოებაში სამართლიანად წარმოექმნა მას სამუშაოების დასრულების მოლოდინში;

დ) დროებითი სამუშაოებისა და კონტრაქტორის დანადგარების სამუშაო მოედნიდან გაყვანის, ასევე ამ საგნების კონტრაქტორის ქვეყანაში (ან სხვა ადგილას, თუ ხარჯი მეტი არ არის) დაბრუნების ხარჯს;

ე) რეპატრიაციის ხარჯს კონტრაქტორის თანამშრომლებისა და მუშახელისათვის, რომლებიც მთლიანად სამუშაოების შესრულებაში იყვნენ ჩართულები კონტრაქტის გაწყვეტის მომენტისათვის.

ამავე კონტრაქტის 19.7 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით კი, თანხა, რომელიც შემკვეთმა მენარდეს უნდა გადაუხადოს, იგივე უნდა იყოს, რაც 19.6 ქვეპუნქტის ფარგლებში გადასახდელი თანხა, თუ კონტრაქტის გაწყვეტა 19.6 ქვეპუნქტის მიხედვით მოხდა.

ამდენად, მხარეებმა ზუსტად განსაზღვრეს ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანის ფარგლები, რომელიც მიუღებელ შემოსავალს არ მოიცავს, შესაბამისად, შემკვეთის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის შემთხვევაში, მხარეებმა გამორიცხეს მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების შესაძლებლობა.

41. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მიერ ბანკის ჯარიმის - 32 316.80 აშშ დოლარის მოსარჩელისათვის ანაზღაურების კანონიერებას, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობდა მოპასუხისათვის მისი დაკისრების სსკ-ის 412-ე მუხლით (ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისთვის წინასწარ სავარაუდო იყო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს) გათვალისწინებული წინაპირობები. მითითებული მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს, რომ არაპირდაპირი ზიანი, რომელსაც, ნორმით განმტკიცებული გონივრული ვარაუდის ცნებიდან გამომდინარე, მოვალე ვერ ივარაუდებდა, არ ანაზღაურდება. არც იმგვარი ზიანი არ ანაზღაურდება, რომელიც, სავარაუდოა, თუმცა მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგი არ არის.

დადგენილია, რომ ბანკმა მოსარჩელის დავალებით გახსნა საბანკო გარანტია. ბანკსა და მოსარჩელეს შორის დადებული საბანკო გარანტიის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო გარანტიის მომსახურების საკომისიო, რომელიც მოპასუხემ არ გადაიხადა. გადაუხდელ საკომისიოს დაერიცხა ჯარიმა, რომლის ანაზღაურებასაც მოსარჩელე მოითხოვს. პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების დადებისას მხარე კისრულობს ვალდებულებას და თავის თავზე იღებს მხოლოდ იმ რისკს, რომელიც დაკავშირებულია ხელშეკრულების შესრულებასთან. ამდენად, მოვალემ ზიანი უნდა აანაზღაუროს ყოველთვის, მაგრამ მხოლოდ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში. მოცემულ შემთხვევაში, საბანკო გარანტიის არსიდან გამომდინარე, მომსახურების საკომისიოსა და მასზე დარიცხული ჯარიმის გადახდის რისკი ნარდობის ხელშეკრულების დადებისას მოპასუხეს არ აუღია. საბანკო გარანტია არააქცესორული ბუნებისაა და დამოუკიდებელია ძირითადი ვალდებულებისაგან, კერძოდ, პრინციპალსა (მენარდესა) და გარანტს (ბანკს) შორის ხელშეკრულება, მათ შორის ურთიერთობისას (როგორიცაა, მაგალითად, საკომისიო მომსახურების გადახდა) არ არის დამოკიდებული იმ ძირითად ვალდებულებაზე, რომლის შესრულების უზრუნველსაყოფადაც ის გაიცა. ვინაიდან ხელშეკრულების დადებისას შემკვეთს არ აუღია ამგვარი რისკი და ხელშეკრულებით არ იყო დაცული აღნიშნული ინტერესი, ბანკის მიერ ჯარიმის დაკისრებით მოსარჩელის მიერ განცდილი ზიანი არ არის ნარდობის ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი და იგი მოვალისათვის წინასწარ სავარაუდო ვერ იქნებოდა, რაც ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველია.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მითითებულ ნაწილში დაუსაბუთებელია, რის გამოც იგი ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს. ამასთან, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების სსსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება. პალატა აუქმებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებას და ახალი გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივარს ნაწილობრივ აკმაყოფილებს.

43. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. აღნიშნული მუხლის დანაწესის შესაბამისად მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრება სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის პროპორციული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

44. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ კასატორს სახელმწიფო ბაჟის სახით სააპელაციო საჩივარზე – 2306.3 ლარი აქვს გადახდილი, საკასაციო საჩივარზე – 8 000 ლარი (სულ 10306.3 ლარი). მოსარჩელეს სახელმწიფო ბაჟი სარჩელზე არ გადაუხდია, სააპელაციო საჩივარზე კი, 7000 ლარი გადაიხადა.

45. საკასაციო პალატის წინამდებარე გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 3580.00 ლარის გადახდა. მოპასუხეს (კასატორს), სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 1420.00 ლარის გადახდა, ხოლო მოსარჩელეს, მოპასუხის (კასატორის) სასარგებლოდ - სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გაღებული სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 5391.00 ლარის გადახდა სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე მოპასუხის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის ასანაზღაურებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 399-ე, 372-ე, 257.1, 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. შპს „რ.ფ.მ–ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა შპს „ტ–ს“ სააპელაციო საჩივარი და შპს „რ.ფ.მ–ს“ შპს „ტ–ს“ სასარგებლოდ დაეკისრა: ზიანი, მიუღებელი შემოსავლის სახით - 425 703.70 ლარი; სს „ს.ბ–ის“ მიერ შპს „ტ–ზე“ დარიცხული ჯარიმა - 32 316.80 აშშ დოლარი, ასევე იმ ნაწილში, რომლითაც შპს „რ.ფ.მ–ტს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 5000.00 ლარის, ხოლო შპს „ტ–ს“ სასარგებლოდ - სახელმწიფო ბაჟის - 7000.00 ლარის გადახდა;

3. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებულ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

4. შპს „ტ–ს“ სარჩელი მოპასუხე შპს „რ.ფ.მ–ის“ მიმართ მიუღებელი შემოსავლის - 425 703.70 ლარისა და სს „ს.ბ–ის“ მიერ შპს „ტ–ზე“ დარიცხული ჯარიმის - 32 316.80 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

5. შპს „რ.ფ.მ–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 1420.00 ლარის გადახდა. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

6. შპს „ტ–სს“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 3580.00 ლარის გადახდა. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

7. შპს „ტ–ს“ შპს „რ.ფ.მ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გაღებული სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 5391.00 ლარის გადახდა;

8. დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ე. გასიტაშვილი