№ ას-864-831-2016 3 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ. თ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა(ა)იპ ,,ბ-ა’’ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ლ. თ-ემ (შემდგომში „მოსარჩელე“, „კასატორი“, „პირველი კასატორი“ ან „პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა(ა)იპ ,,ბ-ის’’ (შემდგომში „მოპასუხე“, „მეორე კასატორი“ ან „მეორე საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ მოპასუხის 2015 წლის 12 მარტის №-- ბრძანების ბათილად ცნობა, ბ-ის საბავშვო ბაღის გამგის თანამდებობაზე აღდგენა და მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის - სამუშაოდან დათხოვნიდან აღდგენამდე პერიოდში ყოველთვიურად 600 (ექვსასი) ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

2. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე 26 წლის განმავლობაში წარმატებულად ასრულებდა ბაღის გამგის მოვალეობას. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში ბ-ის საბავშვო ბაღი იყო სანიმუშო. მოსარჩელე იყო საბავშვო ბაღში ჩატარებული ათეულობით საინტერესო ღონისძიების ინიციატორი და მის მიერ წლების განმავლობაში ინერგებოდა საბავშვო ბაღში მომავალი თაობის აღზრდის თანამედროვე ფორმები და მეთოდები, რაც დასტურდება ბათუმის მერიის მიერ გაცემული ჯილდოებითა და სიგელებით.

3. მოპასუხის 2015 წლის 12 მარტის №-- ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა ა(ა)იპ ბ-ის სტრუქტურული ერთეულის №- საბავშვო ბაღის გამგის თანამდებობიდან და გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ზ“ და „თ“ პუნქტები, ასევე ბათუმის საკრებულოს 2011 წლის 31 იანვრის #11 განკარგულებით დამტკიცებული ბაღების გაერთიანების წესდების მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი, დირექტორის 2011 წლის 14 მარტის #7 ბრძანებით დამტკიცებული შინაგანაწესის მე-15 მუხლის მე-2 პუნქტი და დისციპლინური წარმოების კომისიის 2015 წლის 10 მარტის #1 დასკვნა. ამასთან, სამუშაოდან გათავისუფლებამდე მოპასუხე ორგანიზაციის მხრიდან მოსარჩელის მიმართ ტარდებოდა მიზანმიმართული ე.წ გათავისუფლების წინარე ღონისძიებები, რაც გამოიხატა მის მიმართ მსუბუქი დისციპლინური სახდელის გამოყენებაში.

4. მოსარჩელის განცხადებით, გათავისუფლების ბრძანებაში არ არის მითითებული რაში გამოიხატა მის მიერ შინაგანაწესის დარღვევა, კონკრეტულად რა გადაცდომა ჩაიდინა დასაქმებულმა, რომელი ვალდებულება არ შეასრულა და წარმოადგენდა თუ არა ეს ვალდებულება მისი, როგორც საბავშვო ბაღის გამგის ვალდებულებას. ამდენად, მოსარჩელის აზრით, იგი აბსოლუტურად დაუსაბუთებლად და უსაფუძვლოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, რის გამოც უხეშად დაირღვა მისი უფლებები და კანონიერი ინტერესები. ვინაიდან მოსარჩელის ხელზე ასაღები ხელფასი შეადგენდა 600 ლარს, მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა იძულებითი განაცდური მისი სამუშაოდან გათავისუფლებიდან აღდგენამდე.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლდა მასზე დაკისრებული მოვალეობების უხეში დარღვევის - ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის გამო, რაც გამოიხატებოდა საბავშვო ბაღის ჯგუფებს შორის მენიუში პურის არასწორად გადანაწილებასა და პურის წონის დანაკლისში, რისთვისაც გამოეცხადა საყვედური და სადავოდ არ გაუხდია. ამასთან, თავად მოსარჩელე აღიარებდა, რომ საბავშვო ბაღის ტერიტორიაზე ჰყავდა პირუტყვი; ბაღების გაერთიანებას არასწორად აწოდებდა სახელფასო ტაბელებს, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან კერძო პირის სახელფასო ანგარიშზე 2322,60 ლარის შეცდომით ჩარიცხვა გამოიწვია. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლება მოხდა მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით, ამრიგად, მის მიმართ ამგვარი დისციპლინური სახდელის გამოყენება ადექვატური იყო.

6. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ. თ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ბათილად იქნა ცნობილი ა(ა)იპ ,,ბ-ის’’ დირექტორის, 2015 წლის 12 მარტის №-- ბრძანება ლ. თ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; ლ. თ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ა(ა)იპ ,,ბ-ის’’ №- საბავშვო ბაღის გამგის თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; ა(ა)იპ ,,ბ-ას’’ ლ. თ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის გადახდა 2 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით, სულ 1200 ლარი.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ:

8.1. ლ. თ-ე 2014 წლის 1 სექტემბრიდან 2015 წლის 28 თებერვლამდე საბავშვო ბაღების გაერთიანებას არასწორად აწოდებდა სახელფასო ტაბელებს, რომელშიც შეცდომით იყო მითითებული ყოფილი თანამშრომელი, მ. ბ-ე, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან კერძო პირის სახელფასო ანგარიშზე 2322,60 ლარის შეცდომით ჩარიცხვა გამოიწვია;

8.2. საბავშვო ბაღში 2015 წლის 28 იანვარს ჩატარებული ინსპექტირების შედეგად გამოვლინდა ჯგუფებს შორის პურის არასწორად გადანაწილება, პურის წონის დანაკლისი და მენიუში მისი არასწორად განაწილება, რის გამოც მოსარჩელის მიმართ გატარდა დისციპლინური ზომები და 2015 წლის 5 თებერვლის #- ბრძანებით მას გამოეცხადა საყვედური, რაც სადავოდ არ გაუხდია;

8.3. მოპასუხის 2015 წლის 10 მარტის #-- ბრძანების საფუძველზე დაიწყო დისციპლინური წარმოება. კომისიამ შეისწავლა არსებული დარღვევები, ასევე გაითვალისწინა ბოლო ერთი წლის განმავლობაში მოსარჩელის მიმართ უკვე გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობა და მიიჩნია, რომ მისი სამუშაოდან გათავისუფლება ჩადენილი დარღვევების ადექვატური ღონისძიება იყო.

9. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მისთვის უცნობი იყო მ. ბ-ის სამუშაოზე დასაქმების ვადები და დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ტაბელების წარმოებას მოსარჩელე წლების განმავლობაში ახორციელებდა, რასაც თავისსავე მოხსენებით ბარათში მიუთითებდა.

10. სასამართლომ ასევე უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება დისკრიმინაციის საფუძვლით სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ და აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დისკრიმინაციის რომელიმე სახის არსებობა, ხოლო თავისთავად, სამსახურიდან გათავისუფლება არ ნიშნავდა, რომ მის მიმართ დისკრიმინაციას ჰქონდა ადგილი.

11. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას მოპასუხემ არ გამოიყენა „წინასწარი გაფრთხილების ინსტიტუტი“, რის გამოც არსებობდა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

12. სასამართლომ მიუთითა დამსაქმებლის ინიციატივით დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის 1982 წლის #158 კონვენციასა და #166 რეკომენდაციაზე და აღნიშნა, რომ დაუშვებელია დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება სამსახურებრივი გადაცდომის გამო მანამ, სანამ დამსაქმებელი წერილობით არ გააფრთხილებს დასაქმებულს. დასაქმებულს უნდა მიეცეს გონივრული ვადა მდგომარეობის გამოსასწორებლად. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხეს უნდა გაეფრთხილებინა მოსარჩელე, რათა მომზადებული შეხვედროდა სამუშაოდან გათავისუფლების ფაქტს და ეს მისთვის არ ყოფილიყო მოულოდნელი, რაც მას არ განუხორციელებია. შესაბამისად, არსებობდა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ ორი თვის კომპენსაციის დაკისრების საფუძველი.

13. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ (სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში) და ფაქტობრივ გარემოებათა სწორად გამოკვლევა-დადგენის მიზნით საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება სააპელაციო პალატის სხვა შემადგენლობისათვის; მოპასუხემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

14. პირველი კასატორის განცხადებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია. მისი აზრით, სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში არ არის მითითებული რაში გამოიხატა შინაგანაწესის დარღვევა, კონკრეტულად რა გადაცდომა ჩაიდინა მოსარჩელემ, რომელი ვალდებულება არ შეასრულა, წარმოადგენდა თუ არა ეს ვალდებულება მისი, როგორც საბავშვო ბაღის გამგის ვალდებულებას იმ პირობებში, როდესაც მას არ გააჩნდა ბრძანებისა თუ განკარგულების გამოცემის, მუშაკებზე ხელფასებისა თუ პრემიების გაცემის უფლება და ა.შ.

15. პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. განსახილველ შემთხვევაში, იმ პირობებში, როდესაც აღრიცხვის ე/წ ტაბელში ყოფილი თანამშრომლის, მ. ბ-ის დაფიქსირების თაობაზე თავად მოსარჩელემ აცნობა დამსაქმებელს, გარდა ამისა, ანაზღაურებულია სახელმწიფო ბიუჯეტის დანაკლისიც, ამასთან, მოსარჩელის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე დაიწყო დისციპლინური სამართალწარმოება და 8 დღის შემდეგ დასრულდა, ამ დროის განმავლობაში კი მოსარჩელე აგრძელებდა მუშაობას, ლ. თ-ესთან შრომითი ხელშეკრულების არც დაუყოვნებლივ და არც საერთოდ შეწყვეტის აუცილებლობა არ არსებობდა.

16. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ ლ. თ-ეს ე.წ. „სახელფასო ტაბელის“ წარმოების ვალდებულება ჰქონდა. პირველი კასატორის განმარტებით, აღნიშნულს შინაგანაწესი არ ითვალისწინებდა. იგი კონტროლს უწევდა თანამშრომელთა მხრიდან სამსახურებრივ უფლება-მოვალეობათა ჯეროვან შესრულებას და მოპასუხეს საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე ამის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. საბავშვო ბაღის გამგისათვის ცნობილი რომ ყოფილიყო მ. ბ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ, ცხადია, ის არ დაუშვებდა გათავისუფლებულ მუშაკს მიეღო ხელფასი. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ 26 წლის საქმიანობის განმავლობაში ერთადერთხელ ჰქონდა ადგილი ამგვარ შემთხვევას, რაც სასამართლოს არ უნდა შეეფასებინა უხეშ და განგრძობად დარღვევად. მითუმეტეს, რომ მის მიერ მალევე აღმოიფხვრა აღნიშნული დარღვევა.

17. პირველი კასატორის განცხადებით, ასევე ერთადერთი შემთხვევა იყო საბავშვო ბაღში ჯგუფებს შორის პურის არასწორად გადანაწილება, ყველა სხვა კრიტერიუმის შემოწმებისას კომისიამ გასცა დადებითი შეფასება. სასამართლომ კი აღნიშნული დარღვა არასწორად მიიჩნია მოსარჩელის მიერ ვალდებულებების უხეშ დარღვევად.

18. პირველი საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიმართ ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციას, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მას შემდეგ, რაც იგი გაათავისუფლეს სამსახურიდან, იმავე ბაღში აღმზრდელად დასაქმებული მისი შვილი, ნ. ც-ეც გათავისუფლდა სამსახურიდან, ხოლო მეუღლე, რომელიც დარაჯად მუშაობდა, სხვა საბავშვო ბაღში გადაიყვანეს სამუშაოდ.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

20. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

21. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

23. კასატორის ძირითადი პრეტენზია ემყარება იმას, რომ სააპელაციო სასამართლომ მის მიერ ჩადენილი დარღვევები არასწორად მიიჩნია უხეშ დარღვევად, რის გამოც დაადგინა, რომ მისი სამუშაოდან გათავისუფლება დარღვევის ადექვატური იყო. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ სამუშაოდან გათავისუფლებისას მის მიმართ ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციას.

24. საქართველოს სასამართლოების მიერ შრომით დავებთან დაკავშირებულ არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, რომ სამსახურიდან პირის გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ „Ultima Ratio"-ს პრინციპის დაცვას, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული უნდა იქნას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უნდა იქნას ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. სწორედ ამ მიზნის განხორციელებას ემსახურება საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლში 2013 წლის 12 ივნისს შესული ცვლილებები, რომელთა შესაბამისად, ამ ნორმის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით დამსაქმებელს ენიჭება დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლების უფლება არა შრომითი ხელშეკრულების ყოველგვარი დარღვევის, არამედ ვალდებულების „უხეში დარღვევის“ შემთხვევაში. ამავე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად კი, დადგენილია, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ დასაქმებულის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებულ იქნა ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა.

25. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან განთავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან განთავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ №ას-416-399-16, 29 ივნისი, 2016 წელი; №ას-812-779-2016, 19 ოქტომბერი, 2016 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; №ას-483-457-2015, 7 ოქტომბერი, 2015 წელი).

26. ამასთან, შრომითი ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა რამდენად არის „უხეში“ ხასიათის, ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში ინდივიდუალური შეფასების საგანია, რა დროსაც გასათვალისწინებელია საქმის კონკრეტული გარემოებები. იმისათვის, რომ დამრღვევის მოქმედების სიმძიმე შეფასდეს, თავდაპირველად, გამოკვლეულ უნდა იქნას იმ სამსახურის დანიშნულება, სადაც დასაქმებული მუშაობს, დასაქმებულის ფუნქცია და მისი მოვალეობები (სუსგ №აs-816-782-2016, 6 დეკემბერი, 2016 წელი).

27. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე მუშაობდა ა(ა)იპ ბ-ის №- ბაღის გამგის თანამდებობაზე. „ა(ა)იპ ბ-ის შინაგანაწესის დამტკიცების შესახებ“ ა(ა)იპ ბ-ის დირექტორის 2011 წლის 14 მარტის #7 ბრძანებაში 2013 წლის 30 აგვისტოს განხორციელებული ცვლილებებით საბავშვო ბაღის გამგის ფუნქციები ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: საბავშვო ბაღის გამგე ანგარიშვალდებულია საბავშვო ბაღების გაერთიანების წინაშე; აკონტროლებს თანამშრომელთა მიერ სამსახურებრივ მოვალეობათა ჯეროვან შესრულებას, ზრუნავს მათი კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, შესაბამისი ტრენინგების/სპონსორების მოძიებაზე; პასუხისმგებელია მატერიალური ქონებისა და პროდუქტების ხარჯვის ანგარიშების სწორად წარმოებაზე; უზრუნველყოფს თანამშრომელთა დატვირთვის პერიოდულ შეფასებას; პასუხს აგებს საბავშვო ბაღის გამართულ ფუნქციონირებაზე; საბავშვო ბაღების გაერთიანებას წარუდგენს ანგარიშს დაგეგმილი და განხორციელებული სამუშაოების შესახებ; ახორციელებს სხვა ფუნქციებსა და ამოცანებს საბავშვო ბაღების გაერთიანების დირექტორის მიერ განსაზღვრული დავალებისა და მითითებების შესაბამისად.

28. ამრიგად, დადგენილია, რომ მოსარჩელის, როგორც ბაღის გამგის ერთ-ერთ მოვალეობას წარმოადგენდა თანამშრომელთა მიერ სამსახურებრივ მოვალეობათა ჯეროვანი შესრულების კონტროლი.

29. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ხოლო გათავისუფლებას წინ უძღოდა მოპასუხის მიერ გატარებული დისციპლინური ღონისძიებები. კერძოდ, გათავისუფლებამდე დაახლოებით თვენახევრით ადრე, ა(ა)იპ ბ-ის გაერთიანების დირექტორის 2015 წლის 5 თებერვლის #- ბრძანებით საბავშვო ბაღში ჩატარებული ინსპექტირების შედეგების შესაბამისად მოსარჩელეს დაეკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - საყვედური, რაც მას სადავოდ არ გაუხდია; საბავშვო ბაღების გაერთიანების დირექტორის 2015 წლის 10 მარტის #-- ბრძანების საფუძველზე დაწყებული დისციპლინური წარმოების ფარგლებში კი კომისიამ გამოავლინა 2014 წლის 1 სექტემბრიდან 2015 წლის 28 თებერვლამდე ბაღების გაერთიანებისათვის მიწოდებულ სახელფასო ტაბელებში არსებული ცდომილების ფაქტები და დაადგინა, რომ მოსარჩელე აღნიშნულ პერიოდში გაერთიანებას არასწორად აწვდიდა სახელფასო ტაბელებს, რომელშიც შეცდომით იყო მითითებული ბაღის ყოფილი თანამშრომელი, მ. ბ-ე, რამაც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მ. ბ-ის სახელფასო ანგარიშზე შეცდომით 2322.60 ლარის ჩარიცხვა გამოიწვია. კომისიამ გაითვალისწინა ბოლო ერთი წლის განმავლობაში მოსარჩელის მიერ უკვე გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობა (საყვედური) და დაასკვნა, რომ დასაქმებულმა უხეშად დაარღვია შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებები, რაც მისი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტების მიხედვით სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველს ქმნიდა.

30. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულია მტკიცების სტანდარტი და დადგენილია მხარეთა შორის მოთხოვნის საფუძვლიანობის მტკიცების განაწილების წესი. სსსკ 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. კანონმდებლის აღნიშნული მითითებები ემყარება მხარეთა თანასწორობის პრინციპს, რადგანაც შეჯიბრებითი სამოქალაქო საპროცესო სამართლის ფარგლებში სასამართლო მხოლოდ მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში ადგენს ფაქტებს და ახდენს მათ სამართლებრივ შეფასებას. მტკიცებულებათა შეფასებას სასამართლო ახდენს ორი თვალსაზრისით: მათი სარწმუნოობისა თუ არასარწმუნოობის თვალსაზრისით და, ასევე იმის მიხედვით, თუ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელ ფაქტს ადასტურებს ესა თუ ის მტკიცებულება. სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასება გულისხმობს მტკიცებულებათა როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში შეფასებას, ამასთან, სასამართლო ვალდებულია საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება შეაფასოს მათი შინაარსის და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით.

31. ამასთან, შრომითი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს და დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას აკისრებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, რადგან დასაქმებული ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა (იხ. სუსგ №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; სუსგ №ას-122-114-2015, 23 მარტი, 2015 წელი; სუსგ №ას-922-884-2014, 16 აპრილი, 2015 წელი).

32. მოცემულ საქმეში მოსარჩელის მიერ შრომითი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულების დადასტურებისა და მისი სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლის შესახებ მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს, რაც მან გასწია და სათანადოდ დაასაბუთა მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების კანონიერება. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ - საბავშვო ბაღში ჩატარებული ინსპექტირების შედეგებისა და დისციპლინური კომისიის წარმოებისას გამოვლენილი დარღვევების - გაქარწყლების მიზნით კი სარწმუნო მტკიცებულების წარმოდგენა მოსარჩელემ ვერ შეძლო. შესაბამისად, მართლზომიერად შეფასდა დამსაქმებლის ნება შეეწყვიტა მასთან შრომითი ურთიერთობა.

33. საკასაციო სასამართლო ასევე უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს მის მიმართ განხორციელებული დისკრიმინაციულ მოპყრობასთან დაკავშირებითაც. სასამართლო მიუთითებს საქართველოს შრომის კოდექსის მე-2 და „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ნორმატიულ დანაწესზე, რომლითაც საქართველოში აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია და უზრუნველყოფილია ყველა პირის მიმართ თანაბარი მოპყრობა განურჩევლად რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, ასაკის, მოქალაქეობის, წარმოშობის, დაბადების ადგილის, საცხოვრებელი ადგილის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, რელიგიის ან რწმენის, ეროვნული, ეთნიკური ან სოციალური კუთვნილების, პროფესიის, ოჯახური მდგომარეობის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, შეზღუდული შესაძლებლობის, სექსუალური ორიენტაციის, გენდერული იდენტობისა და გამოხატვის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების ან სხვა ნიშნის მიუხედავად.

34. „დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლი ადგენს „პირდაპირი“ და „ირიბი“ დისკრიმინაციის ლეგალურ დეფინიციას. მითითებულთაგან პირველს მიეკუთვნება დისკრიმინატორის მხრიდან იმგვარი მოპყრობა, რომელიც პირს მადისკრიმინირებელი ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებთან, რაც შეეხება ირიბ დისკრიმინაციას, იგი სახეზეა მაშინ, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს დისკრიმინაციის რომელიმე ნიშნის გამო არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს. თუმცა, როგორც ერთ, ისე მეორე შემთხვევაში, არ უნდა არსებობდეს განსხვავებული მოპყრობის გამამართლებელი გარემოებები (იხ. სუსგ საქმე №ას-319-302-2017 28 ივლისი, 2017 წელი). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, პირდაპირი დისკრიმინაციაა არსებითად მსგავს მდგომარეობაში მყოფ პირთა განსხვავებული მოპყრობა, თუ ამ მოპყრობას არ აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება (იხ. Willis v. the United Kingdom, #36042/97) უნდა დადგინდეს, რომ სხვა პირებს, რომლებიც ანალოგიურ ან არსებითად მსგავს მდგომარეობაში იმყოფებიან, უკეთესად ეპყრობიან და ეს განსხვავება დისკრიმინაციულია (იხ. Konstantin Markin v. Russia, #30078/06). განსხვავებული მოპყრობის ობიექტური და გონივრული გამართლება ნიშნავს იმას, რომ მოპყრობა ლეგიტიმურ მიზანს უნდა ისახავდეს და უნდა არსებობდეს გონივრული თანაბარზომიერება ჩარევის ღონისძიებასა და დასახულ მიზანს შორის (იხ. Petrovic v. Austria, #20458/92). ირიბი დისკრიმინაცია კი, პრეცედენტული სამართლის მიხედვით, განიმარტება, როგორც განსხვავებული მოპყრობის იმ ზოგადი პოლიტიკის ან ღონისძიების მავნე შედეგის სახით არსებობა, რომელიც, მართალია, ნეიტრალურადაა წარმოჩენილი, მაგრამ დისკრიმინაციულია და ერთ გარკვეულ ჯგუფზე მნიშვნელოვნად უარყოფით გავლენას ახდენს, ვიდრე მსგავს მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებზე (იხ. D.H. and others v. the Czech Republic, #13378/05).

35. დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენისათვის უნდა არსებობდეს დაცული სფერო - უფლება, რომელშიც ხდება ჩარევა; კომპარატორი - ანალოგიურ ან არსებითად მსგავს ურთიერთობაში მყოფი პირი და ამ ორ პირს შორის მთავარი განსხვავება წარმოადგენს ე.წ „დაცულ სფეროს“. ამ ფაქტების საპირისპიროდ, ჩარევის გამართლება გონივრული და წონადი არგუმენტებით ეკისრება განსხვავებული მოპყრობის ინიციატორს, შესაბამისად, დღის წესრიგში დგება დისკრიმინაციის საქმეზე მტკიცების ტვირთის განაწილების პრობლემა.

36. დისკრიმინაციის ფაქტის მტკიცების ტვირთი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 363³ მუხლის შესაბამისად, ეკისრება ამ ფაქტზე მიმთითებელ მხარეს - მოსარჩელეს და მან სარჩელის აღძვრისას სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრება იმის მტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა.

37. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, მოსარჩელე უნდა უთითებდეს მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტზე და ეს მითითება სათანადო მტკიცებულებას უნდა ემყარებოდეს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. კასატორის მითითება, რომ მის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობა დასტურება სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შემდგომ ამავე ბაღის აღმზრდელის თანამდებობიდან მისი შვილის გათავისუფლებით და ასევე იმავე ბაღში დარაჯად დასაქმებული მისი მეუღლის სხვა საბავშვო ბაღში სამუშაოდ გადაყვანით, დამატებითი გარემოებებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების გარეშე არ არის საკმარისი დამსაქმებლის მიმართ მტკიცების ტვირთის შესაბრუნებლად. ამ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანია, მოსარჩელემ მიუთითოს იმგვარ გარემოებებზე, რომელთა ინდივიდუალური და/ან ერთობლივი ანალიზი (სსსკ-ის 105-ე მუხლი) სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას, გაეზიარებინა მისი მტკიცება, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტას საფუძვლად დისკრიმინაცია დაედო. კერძოდ, როდესაც მხარე მის მიმართ დისკრიმინაციის ფაქტის დასადასტურებლად უთითებს ოჯახის წევრების სამსახურიდან გათავისუფლებაზე, იგი ასევე უნდა უთითებდეს, თუ რა საფუძვლით მოხდა მათი გათავისუფლება, ვინაიდან, თავისთავად, ოჯახის წევრის სამუშაოდან გათავისუფლება ან სხვა სამუშაო ადგილზე გადაყვანა არ წარმოადგენს მხარის მიმართ განხორციელებული დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენისათვის საკმარის საფუძველს. მოსარჩელე უნდა უთითებდეს რა მადისკრიმინირებელი ნიშნის გამო მოხდა მისი და მისი ოჯახის წევრების მიმართ იმგვარი მოპყრობა (გათავისუფლება, სხვა სამუშაოზე გადაყვანა), რომელმაც იგი არახელსაყრელ მდგომარეობაში ჩააყენა ანალოგიურ მდგომარეობაში მყოფ სხვა პირებთან შედარებით. შესაბამისად, ვინაიდან მსგავსი სახის ფაქტებზე მითითება მოსარჩელეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად არ გაიზიარეს მისი პრეტენზია.

38. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება ლ. თ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა.

39. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

40. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით. მსგავსი კატეგორიის შრომით დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარი პრაქტიკა.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ლ. თ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს ლ. თ-ეს (პ/ნ: ----) დაუბრუნდეს მის მიერ 2016 წლის 20 ოქტომბერს #0 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე